Յօդուածներ

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա ՀՅԴ 132-Ամեակի Նշում Գամիշլիի Մէջ Հովանաւորութեամբ Ճեզիրէի առաջնորդական փոխանորդ Լեւոն վրդ. Եղիայեանի, 22 նոյեմբերին Գամիշլիի «Կիւլպէնկեան» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ ՀՅԴ 132-ամեակի տօնակատարութիւնը: Օրուան հանդիսավարներ Սագօ Սիմոնեան եւ Վանայ Կիրակոսեան բացումը յայտարարելով` ներկաները հրաւիրեցին մէկ վայրկեան յոտնկայս յարգելու յիշատակը 132-տարիներ շարունակ մարտնչած, նահատակուած նուիրեալներուն եւ Սուրիոյ, Հայաստանի ու Արցախի նահատակներուն: Բացման խօսքով հանդէս եկաւ ազգային գործիչ Խաչիկ...

ԳՐԻԳՈՐ ԷՔՄԷՔՃԵԱՆ Անցնող շաբաթ նշեցինք Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան հիմնադրութեան 132-ամեակը: Շատ բան ըսուեցաւ այս մասին, սակայն հիմնականը եւ հասարակ գիծը կը մնայ այն, որ այս կուսակցութիւնը քաղաքական սովորական կազմակերպութիւն մը չէ, ժամանակաւոր ծրագիրներով ինքզինք մէջտեղ նետած միութիւն մը չէ, կեղծ լոզունգներով ու գրաւիչ արդիական խօսքերով իր մէջ հաւաքած եւ իրականութենէ անջատուած երիտասարդներու ինքնակոչ համախմբում մը չէ: Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը ժողովուրդին...

ՎԱՀԱՆ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ինչո՞ւ այս յօդուածը (կամ` յօդուածներու շարքը, ինչպէս որ Տէրը կամենայ): Գաղտնիք մը չէ, որ մեր` հայերուս, այսօրուան իրավիճակը (իբրեւ ազգ) լաւագոյնը չէ, այլ աւելի՛ն,  օրհասական է: Հայաստանի Հանրապետութեան ու Արցախի Հանրապետութենէն մնացած նշխարհին մէջ ապրողները եւ մնացեալ հայերս, որ թէեւ զոյգ հանրապետութեանց սահմաններէն դուրս կ՛ապրինք, բայց Հայաստանը մեզի համար սոսկ զբօսավայր մը չէ, այլ` հայրենիք մը, որ մեր...

ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ ՎԵՐԸ կամ ՏԵՂ ՄԸ հանդիպեցան իրենք ու անոնք Իրենք նոր հասան Անոնք հոն էին Երկու խումբերն ալ նոյն ճանապարհով անցան Երկու խումբերն ալ նոյն վայրը հասան Անոնք կը կարծէին թէ իրենք վերջին հասնողները պիտի ըլլան Իրենք կոտրեցին անոնց օրէնքը Անոնք ափսոսանքով սպասեցին իրենց Իրենք գիտակցութեամբ կը հետեւէին ճամբային անոնց Իրենք ու անոնք տեսնուեցան ի վերջոյ Հաւաքուեցան Միատեղուեցան Հոն...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ ՀՕՄ-ի Հովանաւորութեամբ Արցախի Համայնքներու Մէջ Տեղադրուեցաւ 101 Արեւային Ջրատաքացուցիչ Հայ օգնութեան միութեան հովանաւորութեամբ, Արցախի շարք մը համայնքներու մէջ տեղադրուեցան 101 արեւային ջրատաքացուցիչներ: ՀՕՄ-ի Արցախի միաւորի ատենապետուհի Լիլիթ Մարտիրոսեան նշեց, որ ծրագիրին իրագործումը կապուած է անցեալ տարուան մարտին Արցախի մէջ ստեղծուած ճգնաժամին` Ազրպէյճանի կողմէ ստեղծուած կազի եւ ուժանիւթի մատակարարման հարցերուն հետ: ՀՅԴ Արցախի կառոյցին եւ ՀՕՄ-ի Արցախի միաւորին կողմէ...

Մելիք Ռովշանի Եւ Վանի Աթաբէկեանի Քաջագործութիւնները ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Աթաբէկեաններուն զինանշանը Ռուսական տիրապետութիւնը աստիճանաբար կ՛ամրապնդուէր եւ կը տարածուէր Կովկասի վրայ, եւ կառավարչապետ կոմս Իվան Գուդովիչ հարկաւոր կը նկատէր, կովկասեան այլ ժողովուրդներու շարքին, սիրաշահիլ հայերը: Ան որոշեց առաջին հերթին հայոց հոգեւոր իշխանութիւնը իրեն լծակից դարձնել: Գուդովիչ Պետերբուրգէն հրաման ստացաւ տեղեկութիւններ հաւաքել եւ փոխանցել հայոց հոգեւոր իշխանութեան վերաբերեալ, եւ յստակացնել, որ Դաւիթ-Դանիէլեան պայքարին...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Նախորդ շաբաթ լիբանանահայութիւնը առիթ ունեցաւ վայելելու Ջիւան Աւետիսեանի «Դրախտի դարպասը» ժապաւէնին ցուցադրութիւնը: Ժապաւէնը շրջագայեցաւ Այնճարէն մինչեւ դպրեվանք, գրեթէ բոլոր վարժարանները, շաբաթ օր ժողովրդային ցուցադրութիւն ունեցաւ եւ երկուշաբթի Հայկազեան համալսարանի ուսանողներուն ու անձնակազմին ներկայացումով եզրափակեց իր լիբանանեան երթը` այսպիսով Արցախով ոգեւորելով եւ գեղարուեստական լաւ ժապաւէնի մը ցուցադրութեամբ տարբեր ճաշակի, զգացումի, գոյնի եւ երաժշտութեան վայելքը շնորհելով մեզի: Այս բոլորէն անդին`...

Ն. ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ «Երկուքս ալ մեր անցեալին բանտարկեալներն էինք, հալածուած` նոյն դէմքին կողմէ»... Ջիւան Աւետիսեանի «Դրախտի դարպասը» ժապաւէնին գլխաւոր հերոսուհի` օփերայի երիտասարդ երգչուհի Սոֆիա Մարտիի (35 տարեկան, աշխարհահռչակ ջութակահար Վլատիմիր Սփիվաքովի եւ հայ դերասանուհի Սաթի Սփիվաքովայի դուստրը` Թաթիանա Սփիվաքովա) այս խօսքը, որ շեշտակի կերպով փորագրուած է ժապաւէնին մէջ անոր ունեցած մտորումներուն ընթացքին, շատ խօսուն ու բովանդակալից է: Երկուքը` մէկը ինքն է,...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Հայոց պատմութեամբ եւ մշակոյթով կազմաւորուած ազգային մտաւորականութիւնը գաղափարախօսը պէտք է ըլլայ հայոց իրաւունքին, լիիրաւ վերականգնումին եւ անսեթեւեթ ինքնութեան պաշտպանութեան պայքարին: Խօսքը վերջին պահակագունդին կը վերաբերի: Այսինքն մտաւորականութիւնը, ինչ ալ ըլլան ընկերաքաղաքական բացասական պայմանները, էականէն պէտք չէ հեռանայ, վասն պատշաճեցումներու` կիսամիջոցները չչատագովէ, անոնցմով տուրք չտայ նահանջական գործնապաշտութեան առաջնորդներուն, անոնք ըլլան պետական-քաղաքական, թէ մոլորակի վրայ տարտղնուած եւ մանրուող համայնքներու հարազատութեան...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Քանի մը օր առաջ լուրերը յայտարարեցին, որ մարդկութիւնը անցած է ութ միլիառի թուաքանակը, իսկ եօթը միլիառէն ութ անցումը կատարուած է տասներկու տարուան ընթացքին: Դեռ այս աճը տեղի ունեցած է եւ կ'ունենայ անկախ Սոմալի, Եմէնի կամ Ափրիկէի մէկ այլ պետութեան մէջ տեղի ունեցող պատերազմէն կամ կրկնուող սովէն, կլիմայական փոփոխութիւններու, երաշտի ու հեղեղներու ստեղծած պայմաններէն: Համարեա՛ նոյն օրերուն Եգիպտոսի մէջ...

Պատրաստեց` ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ Թերեւս ձեր մտքէն չանցնի, որ ADHD ունեցող փոքրիկներ կարգ մը յար ու նման գիծեր ունին մեծահասակներուն հետ: Երեխաները դժուարութիւն կ՛ունենան իրենց տեղը նստելու եւ կեդրոնանալու որեւէ մէկ գործի վրայ: Մեծահասակները շատ լաւ ձեւով իրենց տեղը կը նստին, բայց անոնք յաճախ կը դժուարանան քայլ պահելու տօնական ընթրիքի մը զրոյցին հետ: Երկու պարագաներուն ալ խնդիրը ուշադրութեան պակասն է: Այո՛, այդ...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ 7, 8 եւ 9 դեկտեմբեր 2022-ին Անթիլիասի մայրավանքին մէջ պիտի գումարուի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Ազգային ընդհանուր ժողովը: Ժողովին կը մասնակցին կաթողիկոսութեան 13 թեմերէն եւ մէկ հոգեւոր հովուութենէ 105 պատգամաւորներ, որոնց մէկ եօթներորդը (15 պատգամաւոր) եկեղեցականներ են, իսկ վեց եօթներորդը (90 պատգամաւոր)` աշխարհականներ: Կեդրոնական վարչութեան կրօնական եւ քաղաքական ժողովներու անդամներու եւ հրաւիրեալներու յաւելումով, Ընդհանուր ժողովի մասնակիցներուն թիւը կը...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայ ազատագրական շարժման ականաւոր գործիչ Ռուբէն Տէր Մինասեան ծնած է 7 մայիս 1882¬ին, Ախալքալաք: Նախնական ուսումը ստացած է ծննդավայրի ծխական դպրոցին մէջ: Այնուհետեւ մեկնած է Էջմիածին եւ ուսումը շարունակած Գէորգեան ճեմարանին մէջ: Ապա անցած է Մոսկուա` իբրեւ Լազարեան ճեմարանի ուսանող: Մոսկուա գտնուած ժամանակ մասնակցած է ուսանողական յեղափոխական շարժումներուն եւ անդամագրուած է նորաստեղծ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան: Մոսկուայէն Թիֆլիս մեկնած...

ՎԵՐԺԻՆ ԵՒ ԿԱՐՕ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ Յաճախ կը լսենք ու կը կարդանք, թէ որքա՛ն կարեւոր է մանկապատանեկան գրականութիւնը հայ նոր սերունդի հայեցի դաստիարակութեան համար: Դժբախտաբար, սակայն, անբաւարար են այդ մարզին մէջ աշխատանքի նախաձեռնողները, եւ հազուագիւտ` մասնագէտները: Պատճա՞ռը, կ՛անգիտանանք, բայց կը հաւատանք, որ եթէ ընթերցասէր սերունդ մը կ՛ուզենք պատրաստել, պէտք է փոքր տարիքէն մանուկները վարժեցնել կարդալու` անոնց տրամադրելի դարձնելով բազմաբնոյթ գրականութիւն, դաստիարակչական խաղեր`...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Քանիցս փաստուածին նոր հաստատում մը եւս աւելցաւ: «Գիտութիւն»` «Սայենս» ամսաթերթի օգոստոս 2022 համարին կողքը եւ հինգ յօդուածներ ծինային նոր ուսումնասիրութիւններու յատկացուած են, որոնք կը փաստեն, որ հնդեւրոպական ծինային եւ լեզուական տարածումը` ծագումը Հայաստանէն սկսած է թէ՛ դէպի հիւսիս` Եամնայա եւ թէ՛ ալ դէպի արեւմուտք` հարաւարեւելեան Եւրոպա` Պալքաններ եւ Յունաստան. ստորեւ` քարտէսը (1): «Մերձաւոր Արեւելքի հնամենի ծիները կը յայտնաբերեն...

Հարցազրոյցը վարեց ԶԱՐՄԻԿ ՊՕՂԻԿԵԱՆ ՀՕՄ-ի Կեդր. Վարչութեան ատենապետ Նայիրի Տէրտէրեան ժամանեց Հալէպ։ Այցելութեան օրերուն Տէրտէրեան այցելեց «Գանձասար»-ի խմբագրատուն եւ ծանօթացաւ խմբագրակազմի աշխատանքին։ Այս առիթով «Գանձասար» հարցազրոյց մը ունեցաւ ՀՕՄ-ի Կեդր. Վարչութեան ատենապետին հետ, որ կը ներկայացնենք ստորեւ. «Գանձասար»- Բարի եկած էք Հալէպ, սիրելի՛ ընկերուհի։ Դուք կու գաք Լիբանանէն, ուր ժամանած էիք ՀՅԴ Բիւրոյի նախաձեռնած ՀՅԴ-ի ուղեկից միութիւններու խորհրդաժողովին մասնակցելու։ Միացեալ...

ԹԱՄԱՐ ՉՈԼԱՔԵԱՆ-ՍՏԵՓԱՆԵԱՆ Կեանքի մէջ հազուադէպօրէն կը հանդիպիս մարդոց, որոնք, հակառակ իրենց ունեցած գիտութեան, պաշարին, կարողութիւններուն եւ նուաճած բարձր դիրքերուն, կը մնան այնքան համեստ, այնքան խոնարհ ու ազնիւ, ինչպէս դուն էիր, սիրելի՛ քեռիս: Ազնուական էիր ամէ՛ն պարագայի մէջ, ամէ՛ն մարդու հետ: Աշխատեցար լուռ, միշտ քուլիսներու ետին: Զոհուեցար ընտանիքիդ, ազգիդ եւ բարեկամներուդ համար` առանց որեւէ ակնկալութեան: ՀՅԴ «Տիգրան Ծամհուր»-ի շրջանին մէջ եղար...

ՍԻՄՈՆ ԱՅՆԷՃԵԱՆ Սիրելի՛ Շողիկ, Արդէն մէկ տարի է, որ առյաւէտ բաժնուած ես մեզմէ: Մխիթարական խօսքեր չունիմ` ուղղուած հարազատներուդ եւ ընկերներուդ, որոնց հետ տարի մըն է, որ կ՛ապրինք ու ծանրօրէն կը զգանք քու բացակայութիւնդ: Չունիմ բառեր, որոնցմով կարենամ նուազեցնել ամուսինիդ` Լեւոնի եւ զաւակներուդ ցաւը: Կը յիշեմ, թէ ինչպէ՛ս քու փայլուն, հեզ ու հանդարտ ներկայութիւնդ կը վարակէր քեզ շրջապատողները ու կը սփռէր...

«Ազդակ-ի խմբագրութիւնը շնորհակալութեամբ ստացաւ Գրիգոր Կէօզիւգարայեանի (Գրիգոր Սեւակ) գիրքերու հաւաքածոն: Հալէպէն մինչեւ  Թրիփոլի Գրիգոր Սեւակ մնաց կառչած հայ գիրին ու գրականութեան եւ իր կեանքի իւրաքանչիւր փուլին կարդաց, հաւաքեց եւ իր անհատական գրադարանը մնայունօրէն համալրեց հայ գիրքերով: Հայ գրականութեան, բանասիրութեան եւ պատմագիտական նիւթերու նոր հաւաքածոյով կը հարստանայ «Ազդակ»-ի գրադարանը Գրիգոր Սեւակի ընտանեկան պարագաներուն կատարած գիրքերու այս նուիրատուութեամբ: Ստորեւ կը հրատարակենք  իր...

(1921-ի Մոսկուայի Եւ Կարսի Դաշնագիրներու Հարիւրամեակին Նուիրուած Միջազգային Գիտաժողովի Զեկուցումներու Ժողովածու) ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի մէջ 2022-ին լոյս տեսաւ «Հայաստանը եւ տարածաշրջանը. դասեր, արժեւորումներ, հեռանկարներ» խորագրեալ հատորը, որ 1921-ի Մոսկուայի եւ Կարսի դաշնագիրներու հարիւրամեակին նուիրուած միջազգային գիտաժողովի զեկուցումներու ժողովածու է: Անոր հրատարակութիւնը երաշխաւորուած է Հայաստանի գիտութիւններու Ազգային ակադեմիայի պատմութեան եւ արեւելագիտութեան հաստատութիւններուն գիտական խորհուրդներուն կողմէ: Ժողովածուն կը բացուի ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ...