Յօդուածներ

ՎԱՀԱՆ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Նախորդ յօդուածիս մէջ խոստացայ շարունակել խօսիլ Թահա Հուսէյնին մասին եւ «Ուիքիփետիա»-ին մէջ անոր յատուկ արեւմտահայերէն յօդուածը պատրաստեցի: Այսօր եւս սիրելի ընթերցողին պիտի մատուցեմ Թ. Հուսէյնի «Մշակոյթի ապագան Եգիպտոսի մէջ» գիրքէն կարգ մը հատուածներու ազատ թարգմանութիւն մը: Փորձեցի թարգմանել անոր բարձրացուցած ամէնէն այժմէական միտքերը, սակայն այնքա՜ն շատ են անոր յարգի մտքերը, որ մարդ կ՛ուզէ ամբողջ գիրքը թարգմանել: Թէեւ չէի...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Զմիւռնիան, թրքական կոչումով` Իզմիր, բազմազգ ու բազմամշակութային նաւահանգիստ-քաղաքներէն կարեւոր կեդրոն մըն էր Օսմանեան կայսրութեան մէջ, ուր բացարձակ մեծամասնութիւն էին յոյն, հայ եւ այլ քրիստոնեայ բնակիչները, որոնք 1922-ին անպաշտպան մնացին Քեմալի հորդաներու վայրագութեանց  դէմ` անտարբեր աչքերուն առջեւ իբր թէ Թուրքիոյ թշնամի եւ Յունաստանի դաշնակից  ուժերուն, որոնց ռազմանաւերը, թիւով` 51, կը գտնուէին նաւահանգիստին բացերը: Այդ դաշնակից կոչուածները պարզ հանդիսատեսները եղան...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ - Ճոշիմաթ. Հնդկաստանի խորտակուող hիմալայեան քաղաքին մէջ ապրելու մտատանջութիւնը - Ծովուն Մէջ Կորսուած Հնդիկ Ձկնորսներու  Հրաշք Վերադարձը Զանազան երկիրներու մէջ մարդիկ այս կամ այն պատճառներով միշտ մտահոգ կ՛ըլլան, կը տանջուին, կը հալածուին: Մէկ խօսքով,  հանգիստ կեանք եւ հանգիստ մարդ կարծես թէ շատ քիչ կայ, առաւել` Հնդկաստանի մէջ: «Պի.Պի.Սի.» այս նիւթով հրապարակած է երկու յօդուած: Ն. Ճոշիմաթ. Հնդկաստանի խորտակուող...

ՍԻՐՈՒՆ ՍԻՍԵՌԵԱՆ-ՀԱՃԵԹԵԱՆ Միթէ շատ չեղա՞ւ, Աստուա՛ծ իմ, մարդասէ՛ր Միքայէլ Հաջեանին նուիրուած Զո՛յգ մը շիրիմներ մարմարեայ, Ճերմակ շուշաններ, հպարտ փնջիկներ Բայց չեն բերեր մխիթարութիւն Ցուրտ շիրիմներուն մութ ու գորշ Շուշաններն անգամ լուռ կ՛արտասուեն Անոնց շիրիմներուն վրայ թեքած Բայց չեն կրնար մեղմացնել Հոն կուտակուած վիշտն ու սուգը: Քանի մը տարուան մէջ երկու առիւծներ հողին յանձնել` վասն հայրենիքի եւ վասն փրկութեան ու յաղթանակի:...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Համազգայինի «Արեգ» մանկապատանեկան թատերախումբը, պալէի դպրոցի աշակերտներու եւ Տհոլի խումբին հետ միասին, երեք ելոյթներով ներկայացուց «5-րդ եղանակը» երաժշտախառն թատրերգութիւնը` հեղինակութեամբ եւ բեմադրութեամբ Սիլվա Սողոմոնեանի: Թատրերգութիւնը կը ներկայացնէ գիտակից կեանքի նոր մուտք գործող մանուկ մտքի որոնումները: Հետաքրքրական գաղափար: Մանկապատանեկան խումբերու համատեղ ելոյթի գաղափարը օգտակար է եւ հաճելի: Երկու կարծիք չկայ այս մասին: Մանուկները այսպիսով կը ծանօթանան թատերական ըմբռնումներու, բեմական...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «Ակօս» թերթով մենք կռուելու ենք մեր պետութեան դէմ, իր գործած անիրաւութիւնը երեսին զարնելու համար: Հրանդ Տինք Իր նահատակութենէն տարի մը առաջ հարցազրոյցի մը ընթացքին, պոլսահայ գրող, մտաւորական ու խմբագիր Հրանդ Տինք, առանց բառերը ծամծմելու եւ մտքերը թաքցնելու, անվախօրէն կը պատասխանէր իրեն ուղղուած հարցումներուն: Փաստօրէն, հարցումներու կիզակէտին էին` թէ ի՞նչ նպատակ կը հետապնդէ «Ակօս» թերթը, ինչո՞ւ թրքերէնը լայն տեղ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Հայ Երեք Համայնքապետներու Հանդիպում 11 յունուարին, Բերիոյ հայոց թեմի առաջնորդ Մակար Եպս. Աշգարեանի հիւրընկալութեամբ, հայ երեք համայնքապետներ` առաջնորդ սրբազանը, Բերիոյ թեմի կաթողիկէ հայոց առաջնորդ Պետրոս արք. Միրիաթեանը եւ Սուրիոյ հայ աւետարանական համայնքի պետ վեր. դոկտ. Յարութիւն Սելիմեանը հանդիպում ունեցան Ազգային առաջնորդարանէն ներս: Հանդիպումին ընթացքին, համայնքապետները քննարկեցին ընդհանրապէս եկեղեցական կեանքը եւ գաղութը յուզող հարցեր, մասնաւորապէս` «Հայ ծերանոց»-ին եւ...

Առաջնորդարան Իրաքի Հայոց Առաջնորդարանի իր գրասենեակին մէջ, Յունուար 17-ի առաւօտ, Թեմիս բարեջան Առաջնորդ Հոգշ. Տ. Օշական Վրդ. Կիւլկիւլեանը ընդունեց Քրիստոնեայ եւ այլ կրօններու գրասենեակի նախագահ՝ Տիար Րաատ Քէջէջին եւ անոր ուղեկցող պատուիրակութեանը: Բարձրաստիճան հիւրերը եկած էին մեր Տիրոջ Յիսուս Քրիստոսի հրաշափառ տօնին առիթով իրենց շնորհաւորանքներն ու բարեմաղթանքները փոխանձելու Հայր Սուրբին: Հանդիպման ներկայ էին Կեդրոնական Վարչութեան անդամներ՝ Տիարք՝ Վարդան Վարդանեանը եւ...

Ինչպէ՞ս Կարելի Է Ինքնաքննութենէ Ուղղուիլ Դէպի Վերակազմակերպում Սփիւռքի վերակազմակերպման պահանջը փաստօրէն դարձած է անյետաձգելի մտահոգութիւն: Սփիւռքի ներկայ վիճակին երկարաձգումը կը նշանակէ սփիւռքի գունաթափումը, կազմալուծումը ու մաշումը: Անհրաժեշտ է հաւաքական ճիգով սփիւռքին նոր կենսունակութիւն ներարկել` զայն դարձնելով համահունչ ներկայ աշխարհի իրականութիւններուն ու մարտահրաւէրներուն: Բնականաբար սա դիւրին ու հեզասահ աշխատանք մը չէ: Այսօր սփիւռքը կը ներկայացնէ զանազանութիւններու, հակասութիւններու ու անորոշութիւններու խայտաբղէտ պատկեր...

Մեծապետական Հակամարտութեան Վերադարձը Եւ Եւրասիոյ Կովկասեան Ծայրամասը ԽԱՉԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Այդ մէկը չէր կրնար իր անդրադարձը չունենալ հայ-ռուսական ռազմավարական յարաբերութիւններուն վրայ: Զուգադիպութիւն թէ ոչ, այսպէս կոչուած Լավրովի ծրագիրը այդ նոյն տարիներուն էր, որ սեղանի վրայ դրուեցաւ, թէեւ այդ մասին հանրային կարծիքը իմացաւ շատ աւելի ուշ եւ երբեք ամբողջականօրէն: Կովկասի մէջ իր միակ դաշնակից Հայաստանի հետ Մոսկուայի յարաբերութիւններու փոփոխութիւնը առաջին անգամ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Երեւանի Մէջ Ներկայացուեցաւ «Ատենագրութիւն Քաղաքական Ժողովոյ Ատանայի» Գիրքը 12 յունուարին Մաշտոցի անուան մատենադարանին մէջ տեղի ունեցաւ շնորհահանդէսը «Ատենագրութիւն Քաղաքական ժողովոյ Ատանայի» հատորին, որուն լոյս ընծայումով Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութիւնն ու Մատենադարանը սկիզբ կը դնեն կաթողիկոսութեան թեմերուն վերաբերող գործերու բնագիրներու պատրաստութեան ու հրատարակութեան: Մատենադարանի տնօրէն Վահան Տէր Ղեւոնդեանի խօսքով, այսօր հասարակական գիտութիւնները, յատկապէս` պատմագիտութիւնը, քաղաքականութեան գերին դարձած են: Ըստ...

Տաղստանի Ցեղերուն Նուաճումը Եւ Շաքիի Ու Շիրվանի Խանութիւններուն Լուծարքը ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Կովկասի կառավարչապետ եւ բանակի գլխաւոր հրամանատար զօրավար Ալեքսի Երմոլով եւ անոր օգնական, Ղարաբաղի, Շաքիի ու Շիրվանի կառավարիչ զօրավար Վալերիան Մադաթով սկսան կարգ ու կանոն հաստատել խանական բռնութիւններու տակ հեծող երկրին մէջ: Երմոլով, որ Կովկաս ուղարկուած էր շրջանը ռուսացնելու նպատակով, Թիֆլիսի մէջ սկսաւ տեղական սովորութիւններ ներմուծել եւ հարէմ ստեղծեց, ուր...

Մեծապետական Հակամարտութեան Վերադարձը Եւ Եւրասիոյ Կովկասեան Ծայրամասը ԽԱՉԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Այդ կացութեան մէջ յայտնուած է Հայաստանի Հանրապետութիւնը, կամ առնուազն այդ կը թելադրեն 2022-ի գործընթացներն ու անոնց վերլուծումը մասնագէտներու կողմէ: Եւ այս` երկու հիմնական գործօնի պատճառով. Ա.- Ռուս-ուքրանական պատերազմի անդրադարձը` եւրասիոյ նախկին խորհրդային տարածաշրջանի եւ յատկապէս անոր կովկասեան ծայրամասին վրայ, եւ Բ.- Քառասունչորսօրեայ պատերազմի պարտութենէն ետք Հայաստանի իշխանութիւններուն կողմէ որդեգրուած քաղաքական...

ԱՐՄԷՆ ԱԲՂ. ԳԱԼԱՃԵԱՆ Ամանոր է, փակեցինք անցնող տարուան էջերը եւ բացինք կեանքի նոր էջ մը` սպիտակ եւ անբիծ: Ամանորը հանգրուան մըն է, երբ մարդիկ իրենց ապագային համար ծրագիրներ կը մշակեն եւ կը ջանան զանոնք իրագործել նոր տարուան ընթացքին: Մարդիկ բազմաթիւ որոշումներ կու տան, սակայն քիչերուն տրուած է ուխտել: Որոշումներ կու տան, սակայն կրնան զանոնք չիրագործել, իսկ երբ մէկը ուխտ մը...

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան թեմակալ առաջնորդներուն, հոգեւոր դասուն, Ազգային իշխանութեանց  եւ մեր ժողովուրդի զաւակներուն 2023 տարուան սեմին Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Անթիլիասի մայրավանքէն քրիստոնէական սիրով ու հայրապետական օրհնութեամբ կ՛ողջունենք` Ազգային Ընդհանուր ժողովը, Ազգային Կեդրոնական վարչութեան Կրօնական ու Քաղաքական ժողովները, միա-բանութիւնը, թեմակալ առաջնորդներն ու Ազգային իշխանութիւնները, մեր կեանքին մէջ  գործող քաղաքական, կրթական, մշակութային, բարեսիրական եւ համայնքային միութիւններն ու կազմակերպութիւնները, ինչպէս նաեւ`...

Ա. Ա.   Լեռնային Ղարաբաղն ու Հայաստանը իրարու կապող Կեանքի Ճանապարհին փակ ըլլալուն զուգահեռ, մէկէ աւելի խնդիրներ իրավիճակը առաւել կը սրեն եւ կը ստիպեն հաշուի առնել կացութեան բարդացման առաջնորդող այն բոլոր տուեալները, որոնց ընդհանուր գումարը արցախահայութեան վրայ անհամեմատելիօրէն բարձր ճնշումն է զայն ծունկի բերելու եւ հայրենաթափելու նպատակով: Ներքին թէ արտաքին առարկայական եւ ենթակայական ազդակներ արցախեան իրավիճակին կապուած զարգացումներուն վրայ ունին իրենց...

Պատրաստեց` ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ Ի՞նչ են սայլոսայպինի սունկերը (կախարդական սունկերը) (Magic Mushrooms) Սայլոսայպինի սունկերը բնական սունկեր են, որոնք կը պարունակեն հոգեկան առողջութեան վրայ ազդող նիւթ մը` psilocybin-ը: Ամբողջ աշխարհի վրայ կը հանդիպինք սայլոսայպին պարունակող սունկերու աւելի քան 180 տեսակներու, որոնք կրնան յառաջացնել զգայախաբութիւն եւ մարդու հոգեկանի վրայ ազդեցութիւն կ՛ունենան, երբ օգտագործուին: Այլ քիմիական նիւթերէն են պայոսիսթինը եւ նորպայոսիսթինը, որոնք սովորաբար առկայ են...

ԿԻՐԱԿՈՍ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ Հեռու անցեալին, այսինքն` մօտ  45 տարի առաջ, մեր տան մէջ յաճախ լսած եմ Գամառ Քաթիպայի այս իմաստալից բանաստեղծութիւնը, որ կը հնչէր մեր ընտանիքի դուստրերէն մէկուն մեղմիկ շրթներէն: Ան իր տպաւորիչ առոգանութեամբ կ՛արտասանէր զայն` մեր ընտանիքին բուռն փափաքին ընդառաջելով, ամէն անգամ արժանանալով մեր բոլորին ծափողջոյններուն եւ  «Ապրի՜ս, շա՛տ ապրիս...» գնահատական խօսքերուն: Ռափայէլ Պատկանեանի, գրական անունով` Գամառ Քաթիպայի, «Հայերուս թուքը»...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայաստանի ու Արցախի շուրջ ծաւալուող իրադարձութիւնները շփոթեցնող են: Ամիսէ մը աւելի է, որ Բերձորի ճանապարհը, որ Արցախը Հայաստանի միջոցով աշխարհին կապող միակ ուղին է, փակ է: Պատահածի մասին բոլորը կը խօսին, յայտարարութիւններ կ՛ընեն, երեւոյթին անընդունելի ըլլալը կը շեշտեն, նոյնիսկ կը բողոքեն, սակայն սայլը տեղէն չի շարժիր, ու Լաչինի միջանցքը կը մնայ անանցանելի: Գործնապէս ոչինչ կը կատարուի, բացի ոչ...

Մեծապետական Հակամարտութեան Վերադարձը Եւ Եւրասիոյ Կովկասեան Ծայրամասը ԽԱՉԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ «Dépasser la limite de la notion de limite, c՛est la nouvelle manière de s՛émanciper» (Bruno Latour, Où suis-je ?) «Սահման յղացքի սահմանէն անդին անցնիլ, այս է յանձնառութեան նոր ձեւը» (Պրիւնօ Լաթուր, Ո՞ւր Եմ) Քսանմէկերորդ դարու երրորդ տասնամեակը պիտի յատկանշուի միջազգային բեմին վրայ մեծապետական հակամարտութեանց վերադարձով: «Վերադարձ», որովհետեւ Պաղ պատերազմի աւարտով...