Յօդուածներ

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Վերջերս Հայաստանի մէջ երկու հարցախոյզ կատարուած է` մարդոց հնարաւորութիւն տալով արտայայտել իրենց տեսակէտները տարբեր հարցումներու, որոնց շարքին` վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի ժողովրդականութեան կտրուկ անկման մասին: Առաջին հետազօտութիւնը կատարուած է 23 յունուարէն 4 մարտ 2023-ի միջեւ, հարցումներու հետազօտութեան կեդրոնին կողմէ, որ  Ուաշինկթընի մէջ գործող Միջազգային հանրապետական հիմնարկի (IRI) նախագիծն է: Այս գիտական հետազօտութիւնը, որ հիմնուած է...

ՇԱՀԷ ԳԱԼՈՒՍՏԵԱՆ Քաղաքական գիտութիւնները առնչուած են պետականութիւն ունենալու գաղափարին հետ: Պետականութեան հասկացողութիւնը, իր լայն ըմբռնողութեամբ, հիմնականօրէն կը սահմանուի հետեւեալ տուեալներով. - Պետական սահմանային ըմբռնում, - Պետական ներքին ապահովական կազմ, - Ընկերային բարեկարգումի հաստատում: Այս տուեալներէն մեկնելով` պետական քաղաքական գործունէութիւնը ժողովրդավարական պայմաններու մէջ յառաջ եկած ղեկավարներու խոհեմ եւ ծրագրեալ աշխատանքով կ՛իրականանայ: Սա կը նշանակէ դիւանագիտական ճարտարութեամբ ձգտիլ բարելաւել եւ պատշաճեցնել, հասարակական,...

ԴՈԿՏ. ԱԲԷԼ ՔՀՆՅ. ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ Դժուար է ճշդել, թէ ե՞րբ եւ ո՞ւր է առաջին անգամ նշուած հնչակեան Քսան Կախաղաններու յիշատակին ձօնուած սգահանդէսը: 1915 թուականին Հնչակեան Կեդրոնէն տրուած կարճ հեռագիր մը կը գուժէ իր գաղափարի քսան առաջնորդներուն կախաղանի մահուան դատապարուիլը. ՙՊօլսէն ֆրանսական թերթերու քաշուած հեռագիրները Քսաններու կախաղան հանուիլը կը հաղորդեն՚: ՙՀնչակ՚ առաջիններէն է, որ 1915 թուականի Օգոստոսին ՙՊոլսոյ Կախաղանները՚ խորագրով իր խմբագրականին...

Զ․Թ․ Պոսթըն, 23 Դեկտեմբեր 2003: Հաւաքուած ենք տեղւոյն MassGeneral հիւանդանոցի սպասման մէկ յատուկ սենեակը, որուն կից այլ սենեակ մը կար, աւելի փոքր, աւելի լուր եւ լուրջ։ Այդ գրեթէ պարապ սենեակին միայն կեդրոնն էր անկողին մը զետեղուած, մէջը կը հանգչէր Վահէ Մարուխեանին՝ մանկութեան ու պատանութեան օրերէն մեր ընկերոջ՝ Վահէին անշունչ մարմինը։ Մեծաթիւ էինք սպասման սենեակը եղողներս, փոքր խումբով մուտք կը գործէինք...

- 10 յունիս 2023-ի առաւօտուն Արամ Ա. վեհափառ Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ հանդիպում ունեցաւ Օնթարիոյի մէջ գործող միութիւններու ներկայացուցիչներուն հետ: Հետեւելով կաթողիկոսին 2023 տարուան հռչակագիրին` Թորոնթոյի մէջ եւս կազմակերպուած էր «Սփիւռք» աշխատանքային հանդիպում մը, որուն ընթացքին արծարծուեցաւ, թէ ինչպէ՛ս կարելի է վերակազմաւորել սփիւռքը: Աշխատանքային հանդիպման նպատակն էր քաջալերել ինքնաճանաչողութիւնն ու երկխօսութիւնը` սփիւռքին դիմագրաւած մարտահրաւէրներուն մասին, եւ թէ ինչպէ՛ս կրնանք այդ...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Դուն գիտես արդէն կորսնցուցած ես ռազմերդ կրկին, մի տասաներորդ պահուն շարժելու, բան մը փրկելու հին բնազդդ իսկ խամրած է կարծես, թշնամիներդ քու արիւնարբու, իբրեւ գորշ գայլեր կամ բորենիներ, կը պատրաստուին մէկ նոր գրոհի: Քանի հեռացանք Արածանիի մեզ մաքրազտող արդար ջուրերէն` հողի, լեռներու կանչը սարսռալի հոս ընդհանրապէս խուլ ականջներու դեռ կը հանդիպի ... Իսկ որդիներդ` հարազատ, երդուեալ, հաւատքով խորունկ,...

Ստեփանակերտի «Յաղթանակի» հրապարակին կից 15 յունիսին տեղի ունեցաւ ապրիլեան եւ 44-օրեայ պատերազմներուն նահատակուած Նորայր եւ Երուանդ Հաջեաններու յիշատակին նուիրուած յուշաղբիւրի հանդիսաւոր բացումը: Յուշաղբիւրը օծուեցաւ Մինաս քհնյ. Մովսիսեանի ձեռամբ: Բացման պատիւը տրուեցաւ հերոսներուն զաւակներուն, իսկ  կառուցման նախաձեռնած են ընտանիքի հարազատներ Վարդան եւ Մարինէ Սողոմոնեան ամուսինները: Ներկայ էին` ընտանիքի անդամները, հարազատները, մարտական ընկերները, քաղաքային իշխանութիւններու ներկայացուցիչները: Հաջեան եղբայրներուն հայրը` Միքայէլ Հաջեանը, շնորհակալութիւն...

ՆԱՅԻՐԻ ՔԷՇԻՇԵԱՆ-ԽԱՉԵՐԵԱՆ 26 եւ 27 մայիս 2023-ին, Պէյրութի Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ Ճեմարանի նախկին սաներու նախաձեռնութեամբ, նշուեցաւ 100-րդ յոբելեանը հոգեհարազատ դպրոցի հիմնադրութեան, հաստատութիւն  մը, որ կը նոյնանայ երկար տարիներու (1960-1998) տնօրէն հայր Սահակ Քէշիշեանի անձին հետ: Յոբելենական ձեռնարկները նշուեցան դպրոցի շրջափակէն ներս, Ժեհթաուի, անոնց ընթացքին տեղ գտած էին բազմաթիւ առիթներ` հայր Սահակի կեանքն ու գործը մեծարելու: Յիսուսեան միաբանութեան Ժամհուրի Ս. Աստուածամօր...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ  Ծայրագոյն արեւելքի պետութիւններու իշխանութիւններու, ընդհանրապէս ղեկավարներու մէկ կարեւոր հատուածին մասին առասպելանման պատմութիւններ կը պատմուին նոյնիսկ ներկայ ժամանակներուն: Հիւսիսային Քորէա, որ կը մերժէ ըլլալ Արեւմուտքին կամակատարը, կ՛ենթարկուի զանազան ճնշումներու եւ հարուածներու: «Թելեկրաֆ» թերթը ինք եւս մասնակցելով այդ արշաւին` վերջերս հրապարակեց այդ երկրի Առաջին քրոջ մասին յօդուած մը: Ն. Հիւսիսային Քորէայի Ամէնէն Վտանգաւոր Կնոջ Բարձրացումը Քիմ Եոնկ-Ընի քոյրը` Եօ-Եոնկ, որ,...

Համադրեց` Բժիշկ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Բժիշկ Տիգրան Վարժապետեան Բժիշկ Տիգրան Վարժապետեան ծնած է 1913-ին, Մարաշ: Հօր անունը` Յակոբ (Յակոբոս) եւ մօր անունը` Վիքթորիա: Յակոբ Վարժապետեան եղած է Մարաշի Ս. Սարգիս եկեղեցւոյ քահանայ` տէր  Գրիգոր Վարժապետեանին միակ զաւակը:  Յակոբ ուսումը ստացած է Թարսուսի Ամերիկեան Ս. Պօղոս քոլեճին մէջ: Ան եղած է մտաւորական, գրաբարագէտ, գրող եւ ուսուցիչ: Տնօրէնը եղած է Մարաշի Սուրբ Սարգիս...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Պէյրութի մէջ 2022-ին լոյս տեսաւ Մեսրոպ Հայունիի հեղինակած «Դանիէլ Վարուժան` հոգեկանութեան ծիրէն ներս» ծաւալուն հատորը, բաղկացած` 1184 էջերէ: Հեղինակը գիրքը ձօնած է իր սիրայարգ ծնողներուն` Կարապետ եւ տիրամայր Ռոզ Թոփալեանի, Քերոբ Ճապուրեանի եւ Հայկուհի Աշգարեան-Ճապուրեանի յիշատակին: Մեսրոպ Հայունի կ՛ըսէ, որ Դանիէլ Վարուժանի, ինչպէս նաեւ համարեա բոլոր հայ քերթողներուն պարագային, բանաստեղծութեան մէջ առկայ հոգեւորութիւնը, հոգեկանութիւնը ամէնէն անտեսուած նիւթն է:...

ՀՌԻՓՍԻՄԷ ԿՏՈՅԵԱՆ Ովկիանոսէն անդին գացի, ես ինչպէս մինակ թողեցի Հողակոյտդ անյիշատակ, մոմ մը վրան վառող չկայ: Ինքնահաւան եւ անձնասէր, ես բռնեցի փառքի ճամբան, Սխալներուս պատասխանը ահաւասիկ հիմա կու տամ: Տարիներով ես ապրեցայ օտարութեան մէջ մէն մինակ, Յիշատակներդ վառ պահած, թափառեցայ ամբողջ աշխարհ: Շատ գեղեցիկ տեղեր տեսայ, բայց ոչ մէկ տեղ կայ նման, Գոնէ մէկ անգամ ալ եկայ, գերեզմանիդ քարին վրայ:...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Միացեալ Նահանգներ «Միասնաբար Արցախի Համար» Խորագիրով Երթ Կլենտէյլի Մէջ Կազմակերպութեամբ Արեւմտեան Ամերիկայի Հայ երիտասարդական դաշնակցութեան, հովանաւորութեամբ եւ աջակցութեամբ համայնքային տարբեր կազմակերպութիւններու, 1 յունիսին Լոս Անճելըսի հայ համայնքի հարիւրաւոր անդամներ համախմբուեցան Կլենտէյլի մէջ` հայրենիքի տարածքային ամբողջականութեան եւ Արցախի անկախութեան համար: Մասնակիցները Կլենտէյլի կեդրոնական գրադարանէն ուղղուեցան դէպի Հայաստանի  հիւպատոսարան: Ձեռնարկին ընթացքին խօսք առին համայնքային ներկայացուցիչներ, որոնք դատապարտեցին Արցախի ժողովուրդը ազերի...

Շա­բաթ, 10 եւ Կի­րա­կի, 11 Յու­նիս 2023-ին, Ա­թէն­քի մէջ գու­մա­րո­ւե­ցաւ Հ.Յ.­Դաշ­նակ­ցու­թեան Յու­նաս­տա­նի 85-րդ Շր­ջա­նա­յին ժո­ղո­վը, ո­րուն մաս­նակ­ցե­ցան Յու­նաս­տա­նի տա­րած­քի զա­նա­զան շրջան­նե­րու պատ­գա­մա­ւոր­նե­րը եւ Հ.Յ.Դ. Բիւ­րո­յի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ ըն­կե­րը։ Ժո­ղո­վը քննեց անց­նող եր­կա­մեայ գոր­ծու­նէու­թեան ծա­ւա­լը ու հա­մա­պա­տաս­խան գնա­հա­տում­ներ կա­տա­րեց։ Յա­ջոր­դա­բար, օ­րա­կար­գի ընդգր­կուն մա­սե­րով, ժո­ղո­վը քննու­թեան ա­ռար­կայ դար­ձուց կազ­մա­կերպ­չա­կան, Հայ դա­տի հե­տապնդ­ման եւ քա­րոզ­չու­թեան, մա­մու­լի, ազ­գա­յին գա­ղու­թա­յին կեան­քի կա­րե­ւոր բնա­գա­ւառ­նե­րը եւ ո­րո­շում­նե­րու յան­գե­ցաւ։...

Անցնող շաբթուան ընթացքին «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» թատերասրահին մէջ երեք ներկայացումներով ելոյթ ունեցաւ Գիւմրիի Վարդան Աճէմեանի անուան պետական տրամաթիքական թատրոնը, որ Լիբանան կը գտնուէր հրաւէրով Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբի վարչութեան: Արդարեւ, չորեքշաբթի, 7 յունիսին ներկայացուեցաւ «Տունը սահմանին», հինգշաբթի 8 յունիսին` «Փարիզը վտանգաւոր քաղաք է», որոնցմէ իւրաքանչիւրը իր նիւթով, խաղարկութեան ոճով եւ մարմնաւորած խորհուրդով տպաւորեց երկու օրերուն ալ սրահը լեցուցած լիբանանահայերը, իսկ ուրբաթ 9 եւ շաբաթ 10 յունիսին մանուկները իրենց շուրջ համախմբեցին «Քեռի քուչին, Թոմ էնտ Ճերին եւ միւսները» մանկապատանեկան ներկայացումները: Հանդիպում-հիւրասիրութիւն Խումբին Լիբանան գտնուելու ծիրին մէջ, հրաւէրով Համազգայինի...

Ա. Ա. Հայոց ցեղասպանութեան օրերուն Լիբանանի Այնթուրա աւանին մէջ ստեղծուած համանուն որբանոցը` Այնթուրայի որբանոցը, որուն կառոյցը կը պատկանէր Ֆրանսիսքան կրօնաւորներուն, իթթիհատի պարագլուխներէն Ճեմալի կողմէ վերածուեցաւ թրքացման դժոխային հաստատութեան մը, որուն մէջ ամբողջ չորս տարի, հինգէն մինչեւ ինը տարեկան, ապրեցաւ եւ տառապեցաւ վաստակաշատ ուսուցիչ Գառնիկ Բանեան: 1992-ին Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան տպարանէն  լոյս տեսած իր յուշերուն մէջ Բանեան դառն յիշողութիւններ կը...

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Երբ հեռաւոր Սան Ֆրանսիսքոյէն, տասնվեց տարեկան պատանիէ մը կու գայ այս փափաքը, կը մոռնաս հայկական կեանքը յուզող համընդհանուր հարցերը ու կը սկսիս մտածել, որ պարարտ հողը տակաւին մշակներ կը ծնի: Պատուէրը ստացած եմ առցանց գրատարածի միջոցով, Տարօն Գալըպճեանի ծնողքէն: Երբ առաքման մասին տեղեկացուցի, պատասխանը  յուզումով կարդացի. «Շատ շնորհակալութիւն` ձեր ե-նամակին համար: Ես  լեզուաբանութեամբ շատ կը հետաքրքրուիմ, մանաւանդ` հայ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ «Դադիվանքի Հայկականութիւնը Փաստող Արտասահմանեան Գրականութիւն». Արցախի Թեմ Դադիվանքի վաղեմութեան ու հայկականութեան մասին կը փաստեն վանքի պատերուն վրայ պահպանուած արձանագրութիւններն ու վանքի տարածքին վրայ գտնուող հնագոյն խաչքարերը: Այս մասին գրած է Հայ առաքելական եկեղեցւոյ Արցախի թեմը: Վանքի կառուցման մասին պատմական տեղեկութիւններ ու վկայութիւններ կան արտասահմանեան տարբեր գրականութեան եւ մասնագիտական աշխատութիւններու մէջ: Մոսկուայի եւ համայն Ռուսիոյ Կիրիլ պատրիարքի օրհնութեամբ...

Պոլոժենիա Հրապարակում Եւ Բաղդասար Մետրոպոլիտ` Արցախի Առաջնորդ ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Յովհաննէս Ը. Կարբեցի կաթողիկոս Եփրեմ Ա. Ձորագեղցի կաթողիկոսի հրաժարականէն ետք Յովհաննէս եպիսկոպոս Կարբեցի Էջմիածնի միաբանութեան կողմէ առաջադրուեցաւ իբրեւ կաթողիկոսութեան թեկնածու: Կաթողիկոսական ընտրութիւնը տեղի ունեցաւ 1831 մարտ 20-ին, կառավարութեան կողմէ մշակուած «Կանոններ ընտրութեան մասին» փաստաթուղթի հիման վրայ: Յովհաննէս եպիսկոպոս Կարբեցի ընտրուեցաւ կաթողիկոս ամենայն հայոց: Նիկոլայ Ա. կայսր 30 յունիս 1831-ին յատուկ հրովարտակով...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Հակառակ անոր որ Ազրպէյճան 2020-ի արցախեան պատերազմը յաղթեց թրքական եւ իսրայէլեան զինամթերքով ու իսլամ վարձկան ահաբեկիչներու օգնութեամբ, նախագահ Ալիեւ կը կործանէ իր երկրին միջազգային հեղինակութիւնը: Պատերազմի ժամանակ եւ անկէ ետք Ալիեւ իր բարբարոսական գործողութիւններով ոտնահարեց Ազրպէյճանի շահերը: Հետեւանքը այն եղաւ, որ ան ինքզինք դարձուց ատելի ու մերժուած անձ, նոյնիսկ ծիծաղի առարկայ` ամբողջ աշխարհին մէջ:...