Յօդուածներ

 ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Ասպնջական այս երկրին անկախութեան 80-րդ տարեդարձը կը թեւակոխենք քաղաքական, տնտեսական եւ ընկերային մակարդակներու վրայ ամբողջական անորոշութեան պայմաններու մէջ: Երկիրը տակաւին ենթակայ կը մնայ տնտեսական-ելեւմտական փլուզումի հետեւանքներուն, որոնք 2019-ի երկրորդ կէսէն սկսեալ իրենք զիրենք զգացնել տուին` պատճառ դառնալով Լիբանանի ժամանակակից պատմութեան մէջ աննախընթաց համալիբանանեան ժողովրդային ընբոստացման, որ քանի մը ամսուան աշխուժութենէ ետք շուտով մարեցաւ: Բայց երկիրը նաեւ ենթակայ կը...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «Շատ անգամ կը զգաս, որ Լիբանանի պետութիւնը  ստեղծուած է ի հեճուկս ժողովուրդին»: ՌԵՄՈՆ ԺՊԱՐԱ (Վաստակաւոր դերասան, թատերագիր) Ազնիւ ընթերցողը արդարօրէն կրնայ հարց տալ, թէ ինչո՞ւ «կեցցէ» եւ «անկցի» բառերը չակերտուած են, արդեօք Լիբանան կոչուած երկիրը արժանի չէ՞ նման որակումի, իսկ միւս կողմէ` պետութիւններու անկումին եւ ժողովուրդներու անբարոյականացման հիմնական պատճառներէն չէ՞ փտածութիւնը, որ աւերներ կը գործէ շուրջբոլոր: Լիբանանցի պատմաբան...

ՔԱՐԷՆ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ Չքնաղ երկիր Լիբանան Հնաբոյր վայրերդ են տեսարժան Դալարազարդ դիւթիչ տեսարան Համատարած է համբաւդ` գեղեցկութեան: Միջերկրականի ափին, Ուր սլացիկ ծառերը կը կանգնին Ինչպէս` սոճին ու կաղնին, Մասնաւորապէս վսեմ մայրին, Տոկունութեան խորհրդանիշը` Լիբանանին: Քրիստոսի այցելած երկիր, Լի սրբատեղիներով հետաքրքիր, Հնութիւններովդ հրաշալի Հատման կէտն ես հինաւուրց աշխարհի Ու ժամանակակից արդի երկրի: Սրամիտ բնիկ լիբանանցին` Նախաձեռնակ փիւնիկեցին Հնարագէտն է առաջին այբուբենի, Ու...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Վերջերս Կայացաւ Լիլիթ Գալստեանի Թարգմանութեամբ «XX Դար. Ռուսական Պոէզիայի Ընտրանի» Գիրքին Շնորհահանդէսը Անտրէ Պելի, Ալեքսանտր Պլոկ, Աննա Ախմատովա, Մարինա Ցուեթայեւա, Վլատիմիր Վիսոցքի, Իոսիֆ Պրոդտսքի` այս եւ այլ բանաստեղծութիւններու լաւագոյն ստեղծագործութիւնները ամփոփուած են «XX դար. ռուսական պոէզիայի ընտրանի» հատորին մէջ: Հայալեզու ընթերցողը այդ շքեղ պոէզիան արդէն կարելիութիւնը ունի կարդալու բանասիրական գիտութիւններու թեկնածու, հրապարակախօս, թարգմանիչ, հասարակական-քաղաքական գործիչ Լիլիթ Գալստեանի նոյնքան...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ճալէթի վանք. Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին Հիւսիսային Աղուանքի մէջ, հայ եւ ուտիական պատմական բնակավայր է Ճալէթ: Անոր շուրջ հայաբնակ շարք մը գիւղեր կային: Այս բնակավայրերը հարուստ են պատմական ճարտարապետական յուշարձաններով եւ եկեղեցիներով, իսկ Ճալէթի Սուրբ Աստուածածին վանքը Աղուանից կաթողիկոսներու աթոռանիստ եղած է: * * * Ճալէթ կը գտնուի Շաքիէն արեւելք եւ Վարդաշէնէն արեւմուտք, Կովկասեան լեռներու հարաւահայեաց լանջին, եւ երեք...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Անգամ մը եւս հարց տանք. ո՞վ եւ ինչպէ՞ս կը հետապնդէ Արցախի տեղահանուած ժողովուրդի իրաւունքները, ո՞վ եւ ինչպէ՞ս կը հետապնդէ Արցախի Հանրապետութեան վերականգնման խնդիրը: Հայաստանի Ազգային ժողովի նախագահ Ալեն Սիմոնեան կը յայտարարէ, որ արցախեան գաղթական իշխանութեան մը գոյութիւնը կը վտանգէ Հայաստանի ազգային անվտանգութիւնը: Այսինքն` Հայաստանէն ղեկավարուած որեւէ աշխատանք ի նպաստ Արցախի Հանրապետութեան վնասակար է Հայաստանին: Հայաստանի համար արցախեան հարցը...

ԳԱՅԻԱՆԷ ՄԱԾՈՒՆԵԱՆ Ես կ՛ապրէի շէնքի մը մէջ, որուն բոլոր բնակիչները հայեր էին, բայց մամաս կ՛ըսէր, որ հոս Հայաստան չէ: «Ասի մեր երկիրը չէ, աղջիկս», մեծ մայրս կ՛ըսէր ամէն անգամ, երբ հարցնէի, թէ որոնք են քովի շէնքի բնակիչները, որ հայերէն չեն խօսիր: Ինծի կ՛ըսէին, որ մենք Լիբանան կ՛ապրինք, բայց ես շատ լաւ չէի հասկնար, թէ այդ ի՛նչ կը նշանակէր: Դպրոց կ՛երթայի`...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Ամերիկան, Անգլիան, Եւրոպական Միութեան շարք մը երկիրներ, այժմ` 110 երկիրներ, «Ազգերու ինքնորոշման իրաւունք»-ին հիման վրայ ճանչցան Քոսովոյի անկախութիւնը, որ ՕԹԱՆ-ին ուղղակի ռազմական գործողութիւններով, ամերիկեան հրամանատարութեամբ, 1031 օդանաւ 30 մարտանաւ եւ ընդծովեայ ուժով իրականացած էր: Մինչ Սերպիան, որմէ անջատուեցաւ Քոսովոն, եւ յատկապէս` Ռուսիան, Չինաստանը, Սպանիան, Հայաստանը, ՄԱԿ-ը եւ շատ մը այլ երկիրներ չեն ճանչցած Քոսովոյի անկախութիւնը: 6.- Հիւսիսատլանտեան դաշինքի`...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Վհատում եւ ինքնասեւեռում: Երկու մեծ ախտեր, հիւանդութիւննե՛ր նոյնիսկ, որոնց համաճարակի վերածուելուն դէմ պէտք է պայքարիլ ի գին ամէն զոհողութեան: Ինչի՞ մասին է խօսքը: Խօսքը կը վերաբերի երկու ահաւոր երեւոյթներու, որոնք անհակակշիռ կ՛ընդհանրանան եւ որոնք կը սպառնան մեր գոյութեան իսկ: Մեր` իբրեւ մարդու, իբրեւ հայու, մեր` իբրեւ ազգի: Այդ զոյգ երեւոյթներուն պատճառները ծանօթ են: Առաջին երեւոյթին` վհատումին պարագային, յաջորդական պարտութիւններ,...

Թարգմանեց` ՏԻԳՐԱՆ ՉԱՆԴՈՅԵԱՆԸ Այնթապի քաղաքապետ Ֆաթմա Շահինը նշել է. «Պէյ» թաղամասը «Ալաչաթ» ենք դարձնելու»: Պատմաբան Ուչաները եւ ճարտարապետ Կիրիշքենը կարծում են, որ թաղամասը դիմազրկուել է «բարեկարգման» անուան տակ: ՃԻՀԱՆ ՕԶԹԻՒՐՔ Այնթապի պատմական Պէյ թաղամասում «փողոցների բարեկարգման» անուան տակ իրականացուող միջամտութիւնների վերաբերեալ փորձագէտները նշել են, որ թաղամասը դիմազրկւում է: Թաղամասը, որը քաղաքի հնագոյններից է եւ իր անունը ստացել է այստեղ ապրած...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Հոկտեմբերեան վերջին եւ տաք կիրակի օր մըն էր: Իբրեւ սովորական հաւատացեալ եւ մանաւանդ քահանայի թոռ` որոշած էի անպայման եկեղեցի երթալ: Այր եւ կին նախընտրեցինք Ս. Աստուածածինը: Սանկ, մեր յարկաբաժնի մօտերը «կանգնած», հպարտ եւ սլացիկ եկեղեցին: Թէեւ չորս-հինգ շաբաթներէ ի վեր Երեւան կը գտնուէինք, սակայն շաբթուան մէջ զանազան ծրագրուած տեսակցութիւն-հանդիպումներով, թատրոններով, գրական կամ մշակութային նախաձեռնութիւններով զբաղուած կ’ըլլայինք, ուստի շաբաթավերջը...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ «Կարմրել են ծաղիկ ու սեզ քո արեան տաք շողքից Պառկել ես դու ֆիտայու պէս հրացանը կողքիդ...» ՎԱՀԱԳՆ ԴԱՒԹԵԱՆ Երեւան, Բաղրամեան փող. հոկտեմբեր1980 Սիրելի՛ ընթերցող, Ոտքի ձախէն աջ՝ Ժ. Ֆարրա, Ս. Հասրճեան, Ս. Սարգսեան, Մ. Ծիրանի, Մ. Գալշոյեան, Լ. Հասրճեան, Մ. Պոյաճեան։ Նստած՝ Սօսի, Յասմիկ եւ Սոնա։ Համաձայն մեր ընկերական աւանդութեան, այդ օր եւս հաւաքուած էինք Վարուժան Խըտշեանի բնակարանը`...

Քարի բուսած տաղանդ էր Մուշեղ Գալշոյեանը: Քարից բխած աղբիւր, եւ նրա «ջուրն ուրիշ ջրէն էր»: Ոտաբոպիկ քայլել էր Արագածի քարերի վրայ, մեծացել այդ քարերի մէջ, յետոյ տիկն էր տուել այդ քարերին եւ խօսք բացել աշխարհ հետ...: Պատմել է աշխարհին, թէ ինչպէ՛ս իր տուն ու տեղից քշուած մի ժողովուրդ, հաստատուելով այդ քարերի մէջ, տուն է շինել այդ քարերից, այդ քարերից հաց...

ԱՆԻ ՄԵԼՔՈՆԵԱՆ «Եթէ մենք կորցնենք Արցախը, կը շրջենք հայոց պատմութեան վերջին էջը» ՄՈՆԹԷ ՄԵԼՔՈՆԵԱՆ Սեպտեմբերի 19-ին հայկական աշխարհը հերթական անգամ ալեկոծուեց Արցախից ստացուած լուրերից. «Ազրպէյճանը լայնածաւալ յարձակում է սկսել Արցախի Հանրապետութեան նկատմամբ, օգտագործում է հրետանային միջոցներ եւ անօդաչու թռչող սարքեր»(1): Հայաստանի անկախութեան մերան, ընդամէնը 120.000 բնակչութիւն եւ մօտ 2500 կռուող ուժ ունեցող փոքրիկ Արցախը գոյութեան կռիւ էր մղում 10 միլիոն...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Տառապանքը մարդկային կեանքի անբաժան ընկերն է: Ինչո՞ւ կը տառապինք: Այս դասական հարցումը անժամանակ դարերէ ի վեր մարդոց միտքը զբաղեցուցած է, որուն որպէս պատասխան` կարգ մը հաստատումներ եւ տեսակէտներ առաջադրուած են կարգ մը իմաստուն մարդոց կողմէ: Ոմանք կը պնդեն, որ տառապանքը հետեւանք է մարդոց կողմէ, գիտակցաբար կամ անգիտակցաբար, գործուած մեղքերուն, զանցառութիւններուն, անուշադրութիւններուն եւ յանցանքներուն: Այս տեսութիւնը...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ «Հայաստան-Արցախ-Հայ դատ եւ Ռուսիա-Ուքրանիա-Խրիմ-Տոնպաս զուգահեռները եւ աշխարհաքաղաքականութիւնը» խորագիրով քիչ մը ծաւալուն ուսումնասիրութիւն մը պատրաստած էի 30 նոյեմբեր 2022-ին, «Ազդակ Բացառիկ» 2023-ին համար, որ մի՛այն տպագիր լոյս տեսաւ եւ կայքէջիս մէջ տեղադրուեցաւ: Այսօր, տարի մը ետք, կ՛արժէ կէտ առ կէտ արժեւորել Համաշխարհային Բ. պատերազմէն ետք, շուրջ 75 տարիներու խոշոր` macro զարգացումները, նախատեսութիւնները եւ իրերու ընթացքը: Թէ` ի՛նչ կատարուեցաւ այս...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ ԱԶԳԻ ՆԵՐԿԱՆ  ԵՒ ԳԱԼԻՔԸ ԻՆՔՆԵԿ ՉԵՆ, ԿԸ ԿԱՌՈՒՑՈՒԻՆ: Ազգ եւ հայրենիք  ի վերուստ տրուած չեն, վերջնական եւ  ինքնեկ չեն: Անոնք մարդոցմով կը յառաջանան, կը պահուին եւ կը տեւեն:  Եթէ փորձենք հետեւիլ ազգերու պատմութեան ընթացքին, հասկնալ այն, ինչ որ անոնք ապրած են եւ են, կը սորվինք, որ ազգը կը ստեղծուի, կը կառուցուի եւ կը պահուի ժամանակի ընթացքին ինքնութիւն կերտող...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ  Ընդհանրապէս մեր կեանքի զանազան բնագաւառներուն մէջ ժողովներու ընթացքին, մանաւանդ` առաջարկներու գլխուն տակ, երբեմն ակնկալութիւններու պահանջով մեր չափը կը կորսնցնենք: Այս կամ այն միութենէն, վարչութենէն, կազմակերպութենէն այնպիսի ակնկալութիւններ կ՛ըլլան եւ առաջարկներ կը ներկայացուին, որ ժողովէն ետք նորընտիր կազմը, երբ թուղթի վրայ արձանագրուած որոշումները կարդայ, կը սկսի հարց տալ, թէ պէ՞տք է գործադրել այս կամ այն որոշումը: Իսկապէս կը զարմանամ...

Արցախի անկումը մարդկային, տնտեսական եւ հողային կորուստներու առումներով ծանր հետեւանքներ ունեցաւ: Պատմական մեր հայրենիքէն մաս մը բռնագրաւուեցաւ Ազրպէյճանի կողմէ: Աշխարհաքաղաքական զարգացումները, Ուքրանիոյ պատերազմը, բայց մանաւանդ Թուրքիոյ եւ Իսրայէլի զինուորական օժանդակութիւնները նպաստեցին Ազրպէյճանին` կարճ ժամանակի մը մէջ տապալելու բոլոր համաձայնագրերն ու բանակցային տրամաբանութիւնը եւ հայրենազուրկ դարձնելու Արցախի բնակչութիւնը: Նկատելի է, թէ Ազրպէյճան որքա՛ն արագ կը ձեռնարկէ իրերայաջորդ քայլերու` ազերիներով բնակեցնելու Արցախի...

Համադրեց` ԲԺԻԿՇ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Եոզկաթ Բժիշկ Հայկ Վարվառեան ծնած է Եոզկաթ, 1884-ին: Հօրը անունը եղած է Ստեփան Վարվառեան: Հայկ ունեցած է երկու քոյրեր եւ իրմէ տասը տարի պզտիկ եղբայր մը: Երկու քոյրերը սպաննուած են Հայոց  ցեղասպանութեան ընթացքին: Հայկ Վարվառեան բժշկութիւն ուսանած է Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի բժշկական դպրոցին մէջ, ուրկէ վկայուած է: Մեկնած է Եգիպտոս, սակայն չէ ուզած մնալ իսլամական երկրի...