Յօդուածներ

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայ ֆետայական շարժման եւ ռազմական արուեստի լաւագոյն դրուագներէն է Խանասորի արշաւանքը: Օսմանեան իշխանութիւններուն կողմէ հայերու դէմ սաստկացող հալածանքները, Համիտեան 1895-1896-ի կոտորածները եւ քրտական ցեղերու տեւական ու սանձարձակ յարձակումները յուսալքութեան ալիք բարձրացուցած էին ժողովուրդին մէջ: Վանի 1896-ի ինքնապաշտպանութենէն ետք հայ մարտիկները` բրիտանական հիւպատոսի երաշխաւորութեամբ, անզէն ճամբայ ելան դէպի Պարսկաստան, բայց քրտական աւազակախումբերու կողմէ պաշարուեցան ու կոտորուեցան: Վճռական եղաւ յատկապէս...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ  Խանասորի արշաւանքին բարոյական արժէքը մեծ եղաւ կուսակցական վերակենդանացման եւ քիւրտերու հետ բարեկամանալու տեսակէտէն: ՌՈՒԲԷՆ ՏԷՐ ՄԻՆԱՍԵԱՆ Կան թերահաւատներ, որոնք դարձեալ զարկ տալով իրենց հնաբոյր մտքին ու ժամանակավրէպ մօտեցումներուն եւ ընթերցելէ ետք վերեւի մէջբերումը, պիտի ըսեն, թէ բարոյական արժէքներ վաղուց անտի կորսնցուցած են իրենց գրաւչութիւնը, մանաւանդ` ներկայ դարուս, երբ անբարոյութիւնն ու նիւթականութիւնը ուղղակիօրէն ներթափանցած են մեծ թէ փոքր ժողովուրդներու...

Ա. Ա. Հայաստանի կառավարութեան որոշումով,  հայաստանեան դպրոցներուն մէջ Հայոց պատմութեան փոխարէն, պիտի դասաւանդուի Հայաստանի պատմութիւն նիւթը: Ըստ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի, հանրային կեանքի կեդրոնին պէտք է զետեղել պետութիւնը: «Մենք կը գտնուինք հոլովոյթի մը մէջ, ուր կը փորձենք, ըստ էութեան, բարձրանալ դէպի պետական ընկալման աշտարակ, ուրկէ աշխարհը կ՛երեւի բոլորովին այլ կերպ: Ասիկա չափազանց կարեւոր հոլովոյթ է: Ասիկա միայն անուններու փոփոխութիւն չէ», յայտարարեց...

ՍԻՄՈՆ ԿՈՍՏԱՆԴԻՆԵԱՆ Հայ զինուորներ, նահատակներ, Լուռ կը ննջէք, բայց կ՛ապրիք դեռ, Պատմութեան մէջ մեր հայկազուն, Զարկերուն հետ մեր սրտերուն, Գիւղերուն հետ քաջ Արցախին, Սարերուն հետ անքակտելի: Մարդկութիւնը պարտուեցաւ Ճակատամարտն  արիւնաքամ` Կրօնի, խղճի ազատութեան, Վարձկաններու դաւադրութեան: Բիւր ազգերու գիտակցութեամբ Անգամ մ՛եւս դուք զոհուեցաք: Հայ զինուորներ, նահատակներ, Անմահացաք լուռ, վաղամեռ, Եկեղեցւոյ ճամբուն վրայ, Խաչ քարերուն վերադարձաք, Մեր վանքերուն հարիւրամեայ, Հայորդիներ քրիստոնեայ: Լիբանան

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Տասնհինգ Տարիներու Բացակայութենէ Ետք Ս.  Յակոբ Եկեղեցւոյ Ճամբար Հովանաւորութեամբ Բերիոյ հայոց թեմի առաջնորդ Մակար արք. Աշգարեանի, նախագահութեամբ Ճեզիրէի առաջնորդական փոխանորդ Լեւոն վրդ. Եղիայեանի, կազմակերպութեամբ Կիրակնօրեայ դպրոցներու ուսուցչակազմին, Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ օծման 90-ամեակին առիթով, 24-30 յունիսին Համա նահանգի Պարշին գիւղի Ս. Աստուածածին անտառի պահապան վանքին մէջ տեղի ունեցաւ Ճեզիրէի երեք շրջաններու` Գամիշլիի, Տէրիքի եւ Հասիչէի, Կիրակնօրեայ դպրոցներու աշակերտական...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Նախորդ շաբթուան մէջ յայտարարուեցան Հայաստանի բարձրագոյն ուսման հաստատութիւններու (ԲՈՒՀ-համալսարան) մուտքի քննութիւններու արդիւնքները: Յունուարին առաջին առիթ մը տրուած էր դպրոցներու աւարտական դասարաններու աշակերտներուն մասնակցելու համալսարան ընդունման քննութիւններու. երկրորդ առիթը, գլխաւորը, յունիս ամսուն կայացաւ: Ժամանակին այս քննութիւններուն կը դիմէին 19-20 հազար դիմորդներ. այժմ այդ թիւը նուազած է 12-14 հազարի, հակառակ համալսարաններու բազմացման: Լաւագոյն արդիւնքներ արձանագրող աշակերտները կ՛ընդունուին անվճար` պետական պատուէրով,...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Կիրակի, 21 յուլիսը հանգիստի օր մըն էր, սակայն Միացեալ Նահանգներու նախագահ Ճօ Պայտըն տակն ու վրայ ըրաւ մարդոց, յատկապէս քաղաքական ու մամուլի կալուածներուն մէջ գործողներուն (կէս)հանգիստը, երբ կէսօրին հրապարակեց որոշում մը, թէ` դուրս կու գայ նախագահական ընտրապայքարէն: Պայտընի որոշումը խորքին մէջ անակնկալ մը չէր` հակառակ կարգ մը տեսնուած իրականութիւններու: Կարելի է մինչեւ իսկ ըսել, որ անիկա ուշացած որոշում...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ «Շիրվանեան» Երիտասարդական Կեդրոնը Տօնեց Իր Հիմնադրութեան 8-րդ Տարեդարձը ՀՅԴ Արեւմտեան Ամերիկայի Կեդրոնական կոմիտէին յառաջացուցած «Մենք ենք Գիւմրին» յանձնախումբը կը տեղեկացնէ, որ 11 յուլիսին նշուեցաւ Գիւմրիի «Շիրվանեան» երիտասարդական կեդրոնի հիմնադրութեան 8-րդ տարեդարձը` վերանորոգելով շրջանի երիտասարդութեան յաւելեալ առիթներ ընծայելու առաքելութիւնը: Տօնակատարութեան ներկայ եղաւ եւ իր բարեմաղթութիւնները ուղղեց ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան: Կեդրոնի վարիչ Սուզանա Խոստանեանի առաջնորդութեամբ, տօնակատարութեան ընթացքին...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Արցախի լեռները բարձրացած թաթար վրանաբնակ խաշնարած ցեղերը ճամբայ ելած էին իրենց պետերուն կողմէ մշակուած ռազմական յստակ ծրագիրով: Շուշիի շրջանի հայկական բնակավայրերը 1906-ի ամրան սկիզբը պաշարուած էին թաթար զինուած ուժերու կողմէ: Քոչուորները անպատիժ սկսած էին թալանել հայկական գիւղերը եւ սպաննել անոնց բնակիչները: Շուշիի շրջակայ բարձունքները գրաւուած էին թաթար հրոսակախումբերուն կողմէ եւ քաղաքին հայկական թաղերը ամբողջութեամբ մեկուսացած էին: Արցախի մարտական...

Լիզպոնի Հայկական համայնքներու վարչութիւնը եւ «Կիւլպէնկեան» արուեստի գրադարանը եւ Արխիւը միասնաբար կազմակերպած են «Հայերը եւ Երուսաղէմը» խորագիրով ցուցահանդէս մը, որ կը ներկայացնէ սփիւռքի առաջին եւ ամենահին հայկական համայնքի հազարամեայ պատմութիւնը: Երուսաղէմի հայկական թաղամասը Հին Քաղաքի չորս թաղամասերէն մէկն է` անզուգական կրօնական եւ մշակութային ժառանգութեան տունը: 2023 թուականին Փարիզի մէջ ի յայտ եկած Երուսաղէմի «Կիւլպէնկեան» մատենադարանի կառուցման վերաբերող արխիւները մեկնակէտը հանդիսացան...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Պէյրութի Հայկազեան համալսարանը 2023-ի վերջերուն լոյս ընծայեց երաժիտ-երաժշտագէտ Ռուպինա Ալահայտոյեան-Արթինեանի ստուար հատորը` «Լիբանանահայ երգչախմբային արուեստը. 1920-2020» խորագիրով: Եթէ փորձենք զայն անմիջականօրէն բնութագրել մէկ-երկու բառով, ամենայն ինքնավստահութեամբ զայն պիտի որակենք սփիւռքցի մտաւորականի մը կոթողական, բանասիրական գործը, որ իրաւունք ունի կոչուելու մանր հանրագիտարան: Ըստ Ձեւի Հատորը կը բաղկանայ 576 էջէ, պատկերազարդ է, կան պատմական լուսանկարներ` խմբավարներու, մեներգողներու, խումբերու եւ արուեստագէտներու:...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Մենք` հայերս, իրական եւ ապրող ժողովուրդ ենք: Այսպէս ենք: Մենք, նոյնիսկ հեռուէն կամ մօտիկէն, մեր նստած տեղէն, յանկարծ ամէն մէկս կրնայ «փիլիսոփայել» իր ուզած ձեւով եւ կշիռով: Սակայն նաեւ պէտք է աւելցնել, որ իբրեւ առանձին-առանձին անհատներ` հայերս խելացի եւ աշխատասէր ժողովուրդ ալ ենք: Բայց երբ կը միանան հինգ-տաս հայ, անմիջապէս կը ծնի տեսակ մը աներեւակայելի կացութիւն, որ կը...

 ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Յունիս ամիսը շատ վայրերու մէջ դպրոցական շրջանաւարտութեան ամիս էր: Առ հասարակ այդ ամսուան ընթացքին դպրոցները իրենց տարեշրջանը կ՛ամբողջացնեն եւ իրենց կրթական հունձքը կ՛ունենան: Կը շնորհաւորենք մեր բոլոր շրջանաւարտները եւ իրենց կը մաղթենք նորանոր յաջողութիւններ ու նուաճումներ: Համալսարանական շրջանաւարտներ գործի նոր աշխարհ մը կը դիմակալեն իր իւրայատուկ մարտահրաւէրներով: Երիտասարդներու այս նոր սերունդը յուսադրիչ երեւոյթ մըն է...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Երբ կը ստանձնեմ պայքարը, չեմ մտածեր այն մասին, որ կրնամ այդ կորսնցնել» ԺԱԳ ՇԻՐԱՔ,  ՖՐԱՆՍԱՅԻ ՆԱԽԱԳԱՀ Ազգի, հայրենիքի եւ հայ մշակոյթի տիրութեամբ տագնապող Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոս Արամ Ա.-ի հռչակած «Սփիւռքի տարի»-ի եւ Մարդուժի տարի»-ի մասին երբ կը մտածեմ, կը կանգնիմ հարցականի մը առջեւ: Ի՞նչ նոյնութիւն եւ հասարակաց ի՞նչ ունին մոլորակին վրայ տարածուած եւ տարտղնուող հին եւ նոր...

Արցախեան պատերազմների հերոսներին ԳՐԻՇ ԴԱՒԹԵԱՆ Որոշուեց եռալիք յարձակում կատարել Յաջորդական թիրախների վրայ: Հադրութի ուղղութեամբ, Ապա Շուշիի վրայ. Յարձակումի երրորդ ալիքը` Ըստ յաջողութեան, Որպէսզի խորացուի ճակատը... Ըստ պայմանաւորուածութեան Սկսուեց գրոհը. Դա մի գուպար էր դաժան ու ըմբոստ, Միս ու ոսկորով մարդը Ընդդէմ պայթող երկաթի ու վառօդի... Հայրենանուէր մարտիկների Մոլի ու մրրկաթեւ արշաւը ի մարտ... Ճակատագրական են բոլոր խիզախումները. Յաղթանակի յոյսը, Մղող...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ «ՀՅ Դաշնակցութեան ծածկանուններու բառարան» եւ «Ազգային հերոս Անդրանիկի անտիպ նամակներ» հատորներու շնորհահանդէսին, որ տեղի ունեցաւ 8 յուլիս 2024-ին Պէյրութի մէջ, Յունաստանէն հրաւիրուած էր կրթական-հասարակական գործիչ Միհրան Քիւրտօղլեան` ներկայացնելու համար երկրորդ հատորը: Կամքէ անկախ պաստառներով ան չկրցաւ ներկայ ըլլալ շնորհահանդէսին: Այդ պատճառով ալ «Չարտասանուած խօսք» խորագիրը կը կրէ ստորեւ տրուած գրութիւնը: Ինծի եղած առաջարկէ մը ետք, երբ փորձեցի կեդրոնանալ...

Արցախահայութեան արտագաղթի կասեցումը ազգային միասնական պատասխանատուութիւն է պահանջում: Արցախը համահայկական պայքարի ոգին է, կորիզը, համախմբողը: Արցախեան ողբերգական օրերից յետոյ, այսօր կրկին դառն ու ցաւալի իրողութեան առջեւ ենք կանգնած, երբ այդ կորիզը փշրւում է, մեր աչքի առջեւ տարածւում աշխարհի տարբեր հատուածներում: Շատերը գնում են վիրաւորուած, խոցուած, ցանկութիւնը մեծ է հայրենիքում ապրելու, արարելու, բայց պայմանները բարդ են, նրանց խօսքը լսելի չէ, ձայնը...

Այսպէս բնորոշեց Արամ Ա. վեհափառ հայրապետը Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան միաբանութեան նկարագիրը, կեանքն ու կոչումը, եպիսկոպոսաց դասուն եւ ապա վանաբնակ միաբանութեան հետ յաջորդաբար իր ունեցած հանդիպումներու ընթացքին: «Մենք անհատ միաբաններ չենք, այլ միաբանութիւն ենք` հաւաքական մէ՛կ անձնաւորութիւն: Այս գիտակցութեամբ ու նախանձախնդրութեամբ կոչուած ենք մտածելու ու գործելու, ծառայելու ու կազմակերպելու մեր անհատական եւ հաւաքական կեանքը` մայրավանքէն թէ թեմերէն ներս», ընդգծեց վեհափառ...

Իւրայատուկ են նաեւ արաբները` իրենց սրամտութեամբ եւ վիճակներու ճշգրիտ մեկնաբանութեամբ: Անծայրածիր անապատին մէջ շրջանէ շրջան տեղափոխութեան ժամանակ անոնք առակներ ու մանրավէպեր հիւսած են` իրենց շրջապատէն տպաւորուած եւ ներշնչուած: Դիպուկ պատմութիւններէն մէկը հետեւեալն է: Անոնք իրենց ամէնէն վստահելի փոխադրամիջոց ուղտերէն մէկուն հարցուցած են, «Ինչո՞ւ կռնակդ ծուռ է (այսինքն սապատ ունիս)»: Պաղարիւն եւ իմաստուն ուղտը բերնին մէջ բան մը վեր-վար ծամծմելով եւ...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Մանուէլ Չէքէմեան ծնած է Մալաթիա, Թուրքիա: Մալաթիայէն եկած է Պոլիս եւ ուսում ստացած Հայոց դպրեվանքին մէջ: Պոլիսը` սկսելով դպրեվանքէն, եղած է իր կեանքին մէկ մասը: Եւ յստակ է, թէ կեանքի այդ «մէկ մասը» Մանուէլին համար եղած է երազային, ուր ան վայելած է Պոսֆորի գեղեցիկ Պոլիսը ու անոր հայկական կեանքը: Ես Մանուէլին հանդիպեցայ Նետըրլանտներու Ռոթերտամ քաղաքին մէջ` յունիս...