Յօդուածներ

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Շուրջ տարի մը առաջ, երբ սկսան պաղեստինեան Կազայի բախումները, լիբանանեան Հըզպալլա շարժումը ճակատ մը բացաւ հարաւային Լիբանանի մէջ: Հըզպալլան կը վկայէր, որ այս երկրորդական ճակատով զբաղած պիտի պահէր իսրայէլեան քանի մը ջոկատ ու թեթեւցնէր ճնշումը Կազայի ճակատին վրայ: Սկսան սահմանափակ յարձակումներ Իսրայէլի հիւսիսային շրջանին մէջ գտնուող զինուորական դիրքերու, զօրանոցներու կամ զէնքերու արտադրութեան եւ մթերման ենթադրեալ կեդրոններու վրայ: Իսրայէլեան...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Գարեգին Բ. Կաթողիկոսը Եւ Օքամփօ Քննարկեցին Հայաստանի Ապահովութեան, Արցախցիներուն Եւ Հայ Գերիներուն Վերաբերող Հարցեր 14 սեպտեմբերին Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. կաթողիկոսը Էջմիածինի մէջ ընդունեց Միջազգային քրէական դատարանի նախկին դատախազ Լուիս Մորենօ Օքամփոն եւ «Ճշմարտութեան եւ արդարութեան կեդրոն» կազմակերպութեան անդամները` Մեծն Բրիտանիոյ եւ Իրլանտայի հայոց թեմի առաջնորդ Յովակիմ եպս. Մանուկեանի ընկերակցութեամբ: Ողջունելով նախկին դատախազին այցելութիւնը հայոց հոգեւոր կեդրոն` կաթողիկոսը...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Զօրավար Ուիլիըմ Մոնթկոմըրի Թոմսըն Առաջին աշխարհամարտէն պարտուած դուրս եկած օսմանեան զօրքերու Ազրպէյճանէն հեռացման պայմաններուն տակ, 17 նոյեմբեր 1918-ին բրիտանական զօրքեր Պաքու ցամաք ելան: Զօրավար Ուիլիըմ Թոմսըն Պաքուի զինուորական կառավարիչ հռչակուեցաւ: Այդ օրերուն զօրավար Անդրանիկ երեք հազար հոգինոց իր զօրքը Զանգեզուրի Կոռնիձոր, Տեղ եւ Խնձորեսկ գիւղերուն մէջ կեդրոնացուցած էր եւ կը պատրաստուէր օգնութեան հասնելու Ղարաբաղի հայերուն: Ապահովական նկատառումներով, որոշուած...

Ա. Ա. Երկիրներու հողային ամբողջականութեան պահպանումը եւ միջազգային ու հարեւան պետութիւններու կողմէ ճանաչումը չափազանց կարեւոր գործօններ են պատերազմներէ խուսափելու եւ սահմանային խախտումներ կանխարգիլելու իմաստով: Երբ պետութիւն մը հրապարակաւ կը ճանչնայ սահմանակից դրացի պետութեան հողային ամբողջականութիւնը եւ տարածքը, կը նշանակէ, որ կը յարգէ տուեալ տարածքը եւ զերծ կը մնայ հողեր գրաւելու արկածախնդրութենէն: Ազրպէյճանի պարագային նման բան կարելի չէ ամրագրել, որովհետեւ արեւելեան...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Վստահաբար միակը չեմ, որ կը մտածէ, թէ ՔՊ-ապետ Ն. Փաշինեան շատ աւելի լաւ կ՛ընէ, եթէ պապանձի (նախկին նախարար մը ատենին յորդորեց զայն, որ լռէ), որովհետեւ իւրաքանչիւր մամլոյ ասուլիսի, հրապարակային յայտարարութեան եւ նման առիթներու` ցնդաբանութիւններ դուրս կու տայ, ինքզինք կը հակասէ, երէկուան կամ քանի մը ամիս առաջ ըսածը կը շրջէ եւ հակառակը կ՛ըսէ (առանց բառերը գործածելու` կը փաստէ, որ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Անհասկնալի է, թէ ինչպէ՛ս վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան կրնայ մոռնալ կարեւոր մանրամասնութիւնները այն արձանագրութեան, զոր ինք ստորագրեց Ազրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի եւ Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութինի հետ արցախեան 2020-ի պատերազմի աւարտին: Աւելի անհասկնալի է այն իրականութիւնը, որ մինչ Փաշինեան կը խեղաթիւրէ 2020 թուականի արձանագրութեան որոշ դրոյթներ, ուրիշներ կը մեղադրէ զայն խեղաթիւրելու մէջ: Ցնցիչ է, երբ ան մարտահրաւէր կը կարդայ...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Լիբանանցիք (ցաւօք) վարժ դարձած են տեսնելու «հետախոյզ»  օդանաւերու գծած հետքը: Գրեթէ առօրեայ սովորական երեւոյթ դարձած է նաեւ իսրայէլեան օդանաւերու ոռնոցը, որով յիշել կու տան իրենց կարողութիւնը` հարուածելու ինչ կամենան: Պիտի փորձեմ տալ երկուքին պարզացուած բնագիտութիւնը: Ա.- Սպիտակ պոչեր.- Բարձրէն անցնող ճամբորդական օդանաւեր, ինչպէս նաեւ իսրայէլեան ռազմական օդանաւեր իրենց ետին կը թողուն սպիտակ հետք, որուն գիտական եզրն է...

ՀԱՄԱԶԱՍՊ ՇԱՔԱՐԵԱՆ ՔՈՓ29-ը ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխութեան համաժողովի 29-րդ նիստն է, որը տեղի պիտի ունենայ Պաքու, Ազրպէյճան, 11-22 նոյեմբեր 2024-ին: Այս համաժողովը կը համախմբէ 198 երկիրներ: ՔՈՓ29-ի կարեւորութիւնը այն է, որ ան կարելիութիւն կու տայ քննարկելու եւ լուծելու կլիմայի փոփոխութեան առնչուող հարցեր: Արշաւին նպատակը COPout29-ը ՔՈՓ29-ին դէմ կեցող համաշխարհային արշաւ է, որուն նպատակն է բացայայտել Ազրպէյճանի կառավարութեան իսկական բնոյթը եւ ջախջախել...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Սեպտեմբեր 21-ը` Հայաստանի վերանկախացման տօնը, քանի մը տարիէ կը նշենք անսովոր պայմաններու մէջ: Կը բացակային` անկախութեան բերկրանքը, պետականութեան հպարտանքը եւ ազգային ոգեւորութիւնը: Հողային, մարդկային եւ ֆիզիքական յաջորդական կորուստները, ընդհանուր բարոյալքումը եւ ապազգային տրամադրութիւնները տօնի եւ տօնակատարութեան առիթ չեն տար: Հայութիւնը տակաւին չէ յաղթահարած մօտիկ անցեալի իր զոհերուն սուգը եւ իր վիրաւորներուն ու գերիներուն ցաւը: Տխուր է մօտիկ անցեալը:...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ    Ընդգծուած ու անառարկելի ճշմարտութիւն է, յատկապէս` մեր պարագային, որ ազգ մը ինչպիսի պայմաններու, ցնցումներու, վիճակներու թէ մարտահրաւէրներու դէմ յանդիման ալ գտնուի, պարտաւոր է, աւելի՛ն, հրամայական է, որ ան տէր կանգնի իր սեփական անցեալին, պարզապէս ճիշդ կողմնորոշուելու եւ յետադարձ հայեացքի մը ընդմէջէն` ներկայի խոչընդոտները շրջանցելու եւ աւելի նպաստաւոր ապագայ մը ունենալու: Այլ խօսքով, քաղաքական ինքնաճանաչողութիւն եւ ազգային ինքնասրբագրում կոչուած...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ 33 տարի առաջ, այսօր, 21 սեպտեմբեր 1991-ին կատարուեցաւ անկախութեան հանրաքուէ, որուն հիմամբ որոշուեցաւ Խորհրդային Միութեան կազմէն դուրս գալ եւ անկախութիւն հռչակել: * * * Խորհրդային Միութեան տնտեսական եւ քաղաքական կառոյցներու փլուզումը կանխելու առաջադրանքով Համայնավար կուսակցութեան Կեդրոնական կոմիտէի գլխաւոր քարտուղար Միխայիլ Գորբաչով 1986-ին ձեռնարկեց էական փոփոխութիւններու, որոնք կոչուեցան «վերակառուցում» (փերեսթրոյքա) եւ «հրապարակայնութիւն» (կլասնոսթ): Արցախեան շարժումը սկսաւ...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Անցնող աւելի քան երեք տասնամեակներուն սեպտեմբեր ամիսը համայն հայութեան համար անխառն ուրախութեան եւ ցնծագին տօնակատարութեան ամիս մըն էր: 1991 թուականի սեպտեմբեր 2-ին Արցախ, ապա նոյն ամսուան 21-ին Հայաստան յաղթանակի սրտառուչ զգացումներով հռչակեցին իրենց անկախութիւնը: Արդարեւ, 1988-ի աւերիչ երկրաշարժէն շուրջ երկուքուկէս տարի ետք ծնունդ առնող Արցախի եւ Հայաստանի հանրապետութիւններու ծագումն ու օրէ օր բարգաւաճումն ու զարգացումը...

Ծնած ու մեծցած ըլլալով Պէյրութ, գոյութենական պայքար մը կը մղէի (թերեւս ալ տակաւին կը մղեմ, ո՞վ գիտէ) ինքնութիւնս պատած բազմաթիւ շերտերու հետ՝ առաւելաբար Պուրճ Համուտի կեանքիս հետ։ Քիւրքճեան 1968-ին արդէն մանրամասնօրէն անդրադարձած է սփիւռքահայու այս տագնապին մասին՝ «Երկրորդ հաւասարում բազմաթիւ անյայտներով» իր կոթողական յօդուածին մէջ։ ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ Քառասուն օրեր առաջ, 8 օգոստոսին, անժամանակ մահով մեզմէ բաժնուեցաւ մտաւորական, կրթական մշակ, դասագիրքերու...

Տարօրինակ էր այս տարեշրջանի դպրոցական վերամուտը: Դպրոցականին կողքին, արտադպրոցական վերամուտ էր: Արդի աշխարհին մէջ երբեմն զանգի հնչիւնն ալ հանգստեան կոչուած է, ուրեմն, ճշդուած ժամուն աշակերտները դասարան մուտք կը գործեն կամ դասապահէն կ՛արձակուին` առանց զանգի ազդանշանին: Մտահոգիչ երեւոյթ է. կ՛արժէ հարց տալ. երբ զանգ չի հնչեր, ուրեմն նաեւ... չի՞ ղօղանջեր: Պահ մը ցատկենք Հայաստանի դպրոցական վերամուտի օրերուն` դասագիրքերու պատրաստ կամ թերի...

ԼԻՒՍԻ ՄԵԼՔՈՆԵԱՆ Մօտ օրէն կը դիմաւորենք 2024-2025 կրթական տարեշրջանը: Տնօրէնութիւն, ուսուցչական կազմ, աշակերտներ եւ ծնողներ կը մաղթեն ունենալ արդիւնաւէտ եւ յաջողութեամբ լեցուն ուսումնական տարի մը: Դպրոցական վերամուտին անհրաժեշտ է անդրադառնալ  դպրոցի եւ աշակերտներու մաքրութեան  կարեւորութեան` ստեղծելու համար մաքուր, առողջ եւ անվտանգ միջավայր մը աշակերտներուն եւ ուսուցիչներուն համար: Դպրոցի ընդհանուր եւ կանոնաւոր մաքրութիւնը կը կանխարգիլէ մանրէներու եւ հիւանդութիւններու տարածումը: Մաքրութիւնը ոչ...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Պարզ է, որ գիտութեան ներկայ ընթացքը գլխապտոյտ պատճառելու չափ արագ է, եւ լրատուամիջոցներ նոյնիսկ չեն հասնիր նոր արհեստագիտութիւններու մասին ժամանակին տեղեկացնել, մինչ ոմանց համար նորութիւնները անմիջապէս ըմբռնելի չեն ըլլար: Ամէն պարագայի, արհեստական բանականութեան (ԱԲ) նորութիւններու մասին միջազգային լրատու կայքերէ քաղուած քանի մը տեղեկութիւններ կը ներկայացնենք այս էջով: Ն. Երկրորդ սերունդի մարդամեքենայ, որ պատրաստ է ճարտարարուեստի մէջ աշխատելու...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Ժողովուրդներու պատմութիւնը հարուստ է  քաղաքական, հասարակական անթիւ կազմակերպութիւններու անուններով, որոնք չդիմանալով ժամանակի քննութեան` նետուած են  յիշողութեան աղբանոցը: Ուրիշներ, անմխիթար ներկայի մը մէջ, տեսլականի եւ հեռանկարի բացակայութեան, հիւծող հիւանդի մը տուայտանքներով կը սպասեն իրենց օրհասը: Դժբախտ են նաեւ անոնք, որոնք կ՛ապրին անցեալէ եւ ապագայէ զրկուած ներկայ մը: Դժբախտ են անոնք եւս, որոնք մոռցած են իրենց  պատմական անցեալն ու ազգային ...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Ուրբաթ, 13 սեպտեմբեր 2024-ին տեղի ունեցաւ Շուշիի «Վարանդա» մանկապատանեկան երգչախումբին համերգը: Այս երգչախումբի համերգները մի՛շտ տեղի կ՛ունենային, ամէն ամառ, ազատագրուած Շուշիի մէջ: Շուշիի բռնագրաւումէն ետք համերգը կայացած էր Ստեփանակերտի մէջ: Ստեփանակերտի կորուստէն ետք, այս տարի համերգը կայացաւ Երեւանի մէջ: Հայաստանի տարբեր վայրերու մէջ ցրուած արցախցի երեխաներն ու պատանիները` թիւով վաթսուն հոգի, ամբողջ երկու ամիս փորձեր կատարեցին երեք տարբեր...

ՊԱՐՈՅՐ Յ. ԱՂՊԱՇԵԱՆ Սփիւռքի մէջ հայ պատմագրութիւնը, իր զանազան տարբերակներով ու շրջաններով, շերտերով ու ժամանակներով, անտարակոյս կ՛ապրի ու կը գտնուի մտահոգիչ մղձաւանջի մը մէջ: Ինչպէս հայերէնագիտական, կրթական, լրագրական, գրականագիտական ու ստեղծագործական մարզերը, որոնք արդէն իսկ կ՛արձանագրեն անզսպելի նահանջներ ու տատանումներ, պատմագիտական ու բանասիրական հետազօտութիւնները, ուսումնասիրութիւնները, մենագրութիւններն ու պատմագրութիւնները եւս կ՛անցնին տժգոյն ու միապաղաղ փուլերէ: Աւելի բացայայտ. վերոյիշեալները, հայ մտքի ու...

14 սեպտեմբերին Լոռիի մարզի Այգեհատ գիւղին մէջ տեղի ունեցաւ Լոռիի ՀՅԴ կառոյցի 10 նորագիրներու երդման արարողութիւնը, որուն ներկայ էին` ՀՅԴ Հայաստանի Գերագոյն մարմինի նախագահ Աշոտ Սիմոնեան, Գերագոյն մարմինի անդամներ Գեղամ Մանուկեան, Խաչիկ Ստեփանեան եւ ՀՅԴ անդամ, Ազգային ժողովի «Հայաստան» խմբակցութեան պատգամաւոր Արմենուհի Կիւրեղեան: «Այսօր Լոռուայ Այգեհատ գիւղին մէջ երջանկութիւն ունեցայ մասնակցելու Լոռուայ ՀՅԴ կառոյցի 10 նորագրի երդման արարողութեան: Անոնց համար...