Յօդուածներ

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Արցախի ժողովրդագրութեան վրայ բացասական հետեւանք ունեցաւ 1949-ին կազմակերպուած հայ բնակչութեան զանգուածային աքսորը: Խորհրդային Հայաստանէն եւ Արցախէն հայերու աքսորի նախապատրաստութիւնը, խիստ գաղտնի պայմաններու տակ, սկսաւ 1949 յունուարին: Հայերու զանգուածային արտաքսումը իրենց հայրենի հողերէն ունէր շարք մը դրդապատճառներ, բայց իբրեւ հիմնաւորում աքսորի դատապարտուածներուն կցուեցաւ «դաշնակներ» անունը: Խորհրդային Միութեան պետական անվտանգութեան մարմիններու յանձնարարութեամբ Անդրկովկասի հանրապետութիւններուն եւ Սեւ ծովու առափնեայ շրջաններուն մէջ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ 19 հոկտեմբերին Վատիկանի Ս.Պետրոս տաճարին մէջ տեղի ունեցաւ Իգնատիոս արք. Մալոյեանի սրբադասումը: Ներազգային առումով կրօնական, պատմական ու հպարտառիթ այդ իրադարձութիւնը նաեւ ունի քաղաքական ու քարոզչական` իմա գործնական արժէք, որովհետեւ Իգնատիոս արք. Մալոյեանին անունը, նահատակութիւնն ու սրբադասումը անմիջականօրէն կապուած են Հայոց ցեղասպանութեան իրողութեան: Ի վերջոյ, ան սուրբերուն դաս մուտք գործելու պատուին արժանացաւ Հայոց ցեղասպանութեան ընթացքին իր նահատակութեամբ: Անոր երանացումը,...

ԹԱՄԱՐԱ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ «Մենք հիմա դուրս չենք գայ, կը սպասենք` լոյսը բացուի»: Հեռախօսազրոյցի այս մի նախադասութիւնը լսեցի. ցատկեցի անկողնուցս: «Այսի՞նքն, կը սպասենք լոյսը բացուի»... Նոյեմբերի իննի ամբողջ օրը սովորական օր էր, արդէն սովորական դարձած պատերազմական օր, կարելի է ասել` առօրեայ: Առաւօտից մեր տունը մարդաշատ էր. պատերազմի ընթացքում Քարվաճառում մնացած մարդկանց միակ մխիթարութիւնն իրար հետ լինելն էր: Առաւօտից մեր տուն եկաւ քեռի...

ՀԱՄԲԻԿ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ 20 հոկտեմբեր 2025 թուականը վստահաբար չի մոռցուիր: Զարմացած եմ: Կը դիտեմ Դիմատետրը... կը դիտեմ տեղեկատուական աղբիւրները եւ անոնց անհաւատալի տեսարաններն ու ակամայ ցաւելով կը փակեմ աչքերս: «Երեւանն է խօսում»... բայց անշուշտ, ոչ նախկին ուրախութեամբ: ... Կարճ ժամանակ մը առաջ Էջմիածնի վանքի շրջապատն էր լեցուն անթիւ ոստիկաններով, իսկ այսօր` Գիւմրի քաղաքի համայնքապետարանի շէնքն ու հրապարակն է արհեստական պատերազմի դաշտ:...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Քեսապի եւ անոր մերձակայ կանաչապատ լեռներն ու ձորերը հիացմունքի առարկայ դարձած են ոչ միայն սուրիահայութեան, Սուրիոյ բնակչութեան, այլ նաեւ` Սուրիոյ ծանօթ ներքին տագնապին նախորդող երկու տասնամեակներուն Արաբական ծոցի երկիրներէն օդափոխութեան կամ զբօսաշրջութեան եկողներուն համար: Նախորդ դարու սկիզբը` Հայոց ցեղասպանութեան յաջորդած տասնամեակներուն, քեսապահութիւնը ձմրան ցուրտը յաղթահարելու, բնակարանները ջերմացնելու համար հարկադրուած էր գրաստներով ու աւանակներով Քեսապէն քանի մը տասնեակ...

ՍԻՄՈՆ ԿՈՍՏԱՆԴԻՆԵԱՆ Շաբաթամուտին` Սարգիս տխրագին Տուն վերադարձին սնանկ առանձին` Աստուծմէ խնդրեց փող գտնել գետնէն, Որով անգործ էր շաբթուան սկիզբէն, Ինք այդ դրամով պիտ ապահովէր Իր ընտանիքին սնունդ, զոր շատեր Սարգիսին նման կ՛ուզեն ճաշակել, Բայց ափսոս հարցը երազ էր անել: Իսկ այդ գումարը գտնելու համար Հարկ էր անձ մը, որ կորսնցնէ զայն Բայց այս անձը մեր ճարպիկ, ջանասէր` Ամբողջ շաբաթը վազած,...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ «Եկեղեցին Հայկական` ծովուն դիմաց ալեկոծ Նաւահանգիստ մ՛ է խաղաղ, մութ գիշերին` հուր ու բոց...» Վ. ԹԷՔԷԵԱՆ Մուտքի Փոխարէն       Հայաստանի մէջ «թաւշեայ յեղափոխութիւն» սարքողները իշխանութեան եկան աղուրի խոստումներով, զորս դրժեցին փուլ առ փուլ, ունէին բազմայարկ ծրագիրներ, որոնք առաջին օրէն լիովին չբացայայտուեցան, սակայն շուտով «ներկուած էշը» իսկական գոյնը ի յայտ բերաւ. ականատես եղանք ու կ՛ըլլանք, թէ այս վարձկանախումբը ինչպիսի՜ քայլերու...

ԶԱՐՄԻԿ ՊՕՂԻԿԵԱՆ Պէյրութի Մուսա Լերան ուսումնասիրաց միութեան հրատարակութեամբ լոյս տեսած «Գառնի» ուսանողական մատենաշարի 47-րդ հատորը կը կրէ «Մուսա Լերան 18 նահատակները - Լեռ փառապանծ» խորագիրը: Խմբագրական աշխատանքը ստանձնած է Վարուժան արք. Հերկելեան: Այս փոքրածաւալ, բայց բովանդակալից գրքոյկը յարգանքի տուրք մըն է Մուսա Լերան հերոսամարտին ընթացքին նահատակուած տասնութ հայորդիներուն: Անիկա ոչ միայն պատմական անդրադարձ մըն է անոնց անձնազոհութեան, այլեւ խտացուած պատում...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Ամէն անգամ, որ փողոցներու մէջ ցուցարարներ տեսնեմ, կամ հանդիպիմ, կամ այդ մասին կարդամ եւ լսեմ, անպայման ողորմած հօրս այս մասին իր օրինակելի պատումները կը վերյիշեմ: Հայրս մեզի զանազան առիթներով եւ հպարտօրէն պատմած էր, թէ` «Ֆրանսան, երբ Իսկենտերունը Թուրքիոյ յանձնեց...»: Յիշեմ, որ Հալէպի մէջ այդ օրերուն, առ ի բողոք, մեծ ցոյցեր տեղի ունեցած էին, եւ որուն մասնակցած էին նաեւ...

Քանատա կատարած հովուապետական այցելութենէն ետք, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոս  22 հոկտեմբերին հասաւ Լոս Անճելըս: - Հինգշաբթի, 23 հոկտեմբերին Արամ Ա. Ազգային առաջնորդարանի դահլիճին մէջ յատուկ հանդիպում մը ունեցաւ Արեւմտեան հայոց թեմի հոգեւորականաց դասուն հետ: Կաթողիկոսը շեշտեց միաբանական կեանքին մէջ եղբայրասիրութեան, համագործակցութեան եւ Աստուծոյ, Եկեղեցւոյ ու ժողովուրդին ուղղուած ծառայութեան առաւել ծաւալման ու ամրապնդման կարեւորութիւնը: Հիւսիսային Ամերիկայի Արեւմտեան հայոց թեմի...

ՅԱԿՈԲ Պ. ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Վեց տարիներ անցած են այն օրէն, երբ 2 նոյեմբեր 2019-ին առյաւէտ ննջեց մեր ժամանակներու ամէնէն փայլուն եւ տաղանդաշատ բանաստեղծներէն մէկը` Ժագ Ս. Յակոբեան: Ուշագրաւ է, որ իր գրիչը երբեք չդադրեցաւ. աւելի քան ութ տասնամեակ ստեղծագործելէ ետք, 102 տարեկան հասակին փակեց իր աչքերը` մինչեւ վերջ պահելով մտքի պայծառութիւնը եւ աստուածապարգեւ հոգեկան բոցը: 1937 թուականին` իր առաջին հատորի հրատարակութենէն...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Գրած եմ քանիցս, որ Սեւանն ու ազրպէյճանցիներու վերադարձը Հայաստանի սահմաններէն ներս հարցեր են, որոնք բանակցային սեղանին վրայ տեղ չեն կրնար ունենալ: Պիտի գիտնանք, որ այդ հարցերու ընդգրկումը վիճելիներու ոլորտին մէջ Հայաստանի վերջնական մահն է եւ այն պա՛հը, երբ խօսակցութիւնը կանգ կ՛առնէ, եւ ազգը կը մտնէ վերջին առճակատման զօրաշարժերու փուլ: Հետեւաբար հայկական կողմի պատասխանը Ալիեւի բարբանջանքներուն եւ առհասարակ աշխարհակարգի...

ԳՐԻԳՈՐ ԱՐԱՊԱԹԼԵԱՆ Քաղաքին մէջ կան` շոգեկառքեր, մեծ ու փոքր հանրակառքեր ու ինքնաշարժներ եւ այլ տեսակի մեքենաներ: Երբ դիտենք եւ հետեւինք շոգեկառքի երթեւեկութեան, կը տեսնենք, որ ան ամէնօրեայ դրութեամբ կը շրջագայի երկար տարածութիւններու վրայ` իր շուրջ ունենալով իրարմէ տարբեր տեսարաններ: Ան մերթ կ՛երթեւեկէ անապատային տարածութիւններու ընդմէջէն, մերթ` ծառաստաններու: Ան իր ճամբուն տէրն է` իր երկարութեամբ, ֆիզիքական ներկայութեամբ, իր արագութեամբ եւ ձայնով:...

Հայ օգնութեան միութեան հիմնադրութեան 115-ամեակի ոգեկոչումը Երեւանի մէջ վերահաստատեց մեր կազմակերպութեան մարդասիրական եւ ազգային առաքելութեան շարունակութեան հրամայականը: Ոգեկոչման ձեռնարկներու եւ հանդիսութեան իրենց մասնակցութիւնը բերին` Կեդրոնական վարչութիւնը, Կեդրոնական գրասենեակը, տարբեր երկիրներէ Երեւան ժամանած մեծ թիւով ՀՕՄ-ականներ, հիւրեր եւ բարեկամներ: Առաջին հերթին, երեքշաբթի, 14 հոկտեմբերին Կեդրոնական վարչութիւնը գումարեց իր լիագումար նիստը: Յաջորդ օրը` չորեքշաբթի, 15 հոկտեմբերին ՀՕՄ-ի կեդրոնին «Կարօ եւ Ալիս Կիւրեղեան»...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ «Թելեկրաֆ» թերթը հրատարակած է Հիթլերի սերտ գործակից Հիմլերի թոռան մասին յօդուած մը, ներկայացնելով տագնապը անձի մը՛ որ ուշ գիտցած է մեծ հօր ոճրագործ ըլլալը: Ն. Հենրիկ Լենկէյթ, երբ Համաշխարհային Բ. պատերազմի մասին վաւերագրական ժապաւէն մը կը դիտէր, նայեցաւ Հիթլերի աջ բազուկը եղող անձին եւ ցնցուեցաւ` տեսնելով ծանօթ դէմք մը... 48-ամեայ գերմանացի քահանայ եւ զոյգերու խորհրդատու Հենրիկ Լենկէյթը վաւերագրական...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Նախորդ շաբաթ տեղի ունեցաւ յատկանշական զարգացում մը, որուն մէջ ներգրաւուած էին` Ազրպէյճանը, Թուրքիան եւ Իսրայէլը: Մինչ մենք կեդրոնացած ենք Հայաստանի ներքին ճգնաժամերուն վրայ, պէտք չէ անտեսենք դրացի, յատկապէս թշնամական երկիրներուն մէջ տեղի ունեցող կարեւոր իրադարձութիւնները, քանի որ անոնք մեծ ազդեցութիւն ունին Հայաստանի անվտանգութեան եւ ինքնիշխանութեան վրայ: Այս շաբաթ վերջին վայրկեանին չեղարկուեցաւ Եւրոպայի ռապպիներու 33-րդ համաժողովը, որ նախատեսուած էր...

ԳՐԻԳՈՐ ԱՐԱՊԱԹԼԵԱՆ Յաճախ մեր կեանքին մէջ կան այնպիսի երեւոյթներ եւ սովորութիւններ, առանց որոնց կարելի չէ ապրիլ կամ գործել: Ոմանք կրնան մտածել շնչառութեան, ուտելու, ջուր խմելու մասին: Մեր կարկինը եթէ քիչ մը լայն բանանք եւ դիտենք մեր առօրեան, պիտի տեսնենք, որ այդ սովորութիւններէն մէկն է նաեւ երթեւեկը կամ երթեւեկութիւնը: Բայց ինչպէ՞ս: Նախ պէտք է լաւ հասկնալ, թէ ի՛նչ կը նշանակէ երթեւեկ...

ՊՕՂՈՍ ԳՈՒԲԷԼԵԱՆ Թէեւ քիչ մը դիւրահաւատ ու բարեսիրտ, սակայն երբեք այնքան միամիտ ու ապուշ չեմ եղած Միացեալ Նահանգներու պուրակներու մէջ ծաղկող,  այնպէս կոչուած, «տոլարի ծառ»-երու գոյութեան մազաչափ հաւատք ընծայելու համար... Վստահ եմ` գիտէք, թէ ի՛նչ բանի կ՛ակնարկեմ «տոլարի ծառ» ըսելով... Եւ ներկայ գրութեամբ քիչ մը դիւթական ու առասպելական այդ ծառին թէական ներկայութիւնը վերլուծելու փորձ մը պիտի կատարեմ: Աշխարհի չորս ծագերուն...

«Ակօս»-ի աշխատակից Հրանդ Գասպարեան կը հաղորդէ, որ գերմանացի յայտնի բանասէր եւ ընկերաբան դոկտ. Թեսա Հոֆման պարգեւատրուեցաւ Գերմանիոյ բարձրագոյն պետական շքանշանով: Հոֆման երկար տարիներ նշանակալի ներդրում ունեցած է հայոց եւ այլ քրիստոնեայ ժողովուրդներու ցեղասպանութեան հետազօտման ու ճանաչման գործին մէջ, մեծապէս նպաստելով Գերմանիոյ խորհրդարանին` Պունտեսթակին կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման` 2016-ին: Գերմանիոյ նախագահ Ֆրանք Վալթեր Շթայնմայերի հրամանով Հոֆմանին շնորհուած «Դաշնակցային վաստակի խաչ» շքանշանի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ուիլիըմ Սարոյեանի թատերական գործերուն շարքին, կայ ողբերգական բնոյթով թատերակ մը, որուն անգլերէն խորագիրն է` «Hello out there» (լոյս տեսած` 1941-ին), որ հայերէնի փոխադրութեան պահուն դարձած է «Հէ՜յ, ո՞վ կայ հոն (կամ այնտեղ)»: Այս կոչին կը դիմենք այսօր, մեծ գրողի գործին բնոյթէն տարբեր մօտեցումով, թէեւ` այլապէս ողբերգական պայմաններու մէջ: Հարց կու տանք. «Հէ՜յ, Հայաստանի մէջ ականջ ու դատողութիւն ունեցող...