Անդրադարձ

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Մարտ 17-ի օրը, տեսիլք յայտնագործող եւ իմաստաւորող անմահ խորհուրդով մը, իր անմոռանալի տեղը գրաւած է մեր ժողովուրդի ազգային յիշողութեան մէջ` խորհրդանշելով հայ ազգային-ազատագրական շարժման գաղափարական սրբացումի եւ յեղափոխական պայծառակերպումի թուական մը: Մարտ 17-ի օրը կը խորհրդանշէ քրիստափորեան անսակարկ Ուխտը` սեփական անձին օրինակով ամբողջ սերունդներ յարատեւ կռուի առաջնորդելու, անյաջողութեանց մատնուելու ժամանակ անգամ պայքարի ոգին վառ պահելու եւ, աներեր այդ...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Վահագն Դաւթեանի նշանաւոր բանաստեղծութիւններէն մէկն ու մէկը կրնաք յիշել ապահովաբար, բայց կրնա՞ք մտաբերել իր ծննդավայրին անունը... 1922-ին իր աչքերը ո՞ր երկնքին տակ բացած էր բանաստեղծը: Անմիջապէս պատասխանեմ` ԱՐԱԲԿԻՐ: Արաբկիրը յիշեցի, որովհետեւ այսօր իմ ձեռքին տակ է Արաբկիրի եւ յարակից գիւղերու հայր. միութեան «Ծրագիր-կանոնագիր»-ը (տեսնել կցուած նկարը): Այս պրակը Մարսէյի մասնաճիւղին հրատարակութիւնն է (1926), եւ հաւանաբար նմանօրինակ պրակներ ունեցած...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Լիբանան գտնուող դասընկերներէս մէկուն Քանատա հաստատուած զաւակէն կը ստանամ հետեւեալ ե-նամակը: «Շահմելիքեա՛ն, ինչպէս միշտ, այս անգամ ալ հաճոյքով կարդացի վերջին յօդուածդ եւ ...»: Տակաւին չաւարտած նամակին ընթերցումը` երկրորդ նամակ մը կը ստանամ նոյն անձէն: «Շա՛տ ներողութիւն, Շահմելիքեանին առաջ անուշադրութեամբ պրն. աւելցնելու մոռցեր եմ: Կը ներես»: Լիբանան ծնած ու գիտակից ընտանիքի մէջ հասակ նետած Վարանդէն ուրիշ ի՞նչ կարելի էր...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Պերլինի պատին փլուզումով համաշխարհային կարծիքը ունեցաւ այն խաբկանքը եւ թիւր տպաւորութիւնը, որ Արեւմուտքի եւ Խորհրդային Միութեան միջեւ մղուող Պաղ պատերազմը վերջ գտաւ Արեւմուտքին յաղթանակով: Արեւմուտքի վերլուծաբանները փութացին յայտարարելու նաեւ, որ Պաղ պատերազմի այս արդիւնքով աւարտը նաեւ յաղթանակն է դրամատիրական գաղափարախօսութեան` ընդդէմ ընկերվարութեան: Անկախ այն իրողութենէն, որ այս մօտեցումը ինքնին խեղաթիւրում է իրականութեան (որովհետեւ ընկերվարութիւնը եւ խորհրդային համայնավարութիւնը իրարմէ...

ՄԱԿ-ի կողմէ մշակուած մանուկներու իրաւունքներուն մասին բանաձեւուած 5-րդ յօդուածը կը շեշտէ մանուկներու խնամքին եւ պաշտպանութեան համար ծնողներուն եւ ընտանիքին ունեցած առաջնային դերը: Այս դերը կը վերաբերի ծնողներուն կողմէ ցուցաբերուած ուղղութիւններուն, որոնք երեխային կարողութիւններու զարգացման պիտի նպաստեն: Մեծ է թիւը ա՛յն մանուկներուն, որոնք իրենց շատ փոքր տարիքէն (երբեմն` միայն քանի մը ամսու) խնամք կը ստանան իրենց ընտանեկան յարկէն դուրս, մանկամսուրի մը...

ՍՕՍԻ ՓՕԼԱՏԵԱՆ Ազգերու պատմութեան մէջ, ինչպէս նաեւ` Աստուածաշունչին, կինը կը ներկայացուի որպէս խաղաղասէր, անձնուէր, աշխատասէր եւ իմաստուն անհատ: Սակայն, երբ խորը թափանցենք, կը տեսնենք, թէ նոյն կինը տակաւին չունի իր մարդկային իրաւունքները, եւ թէ` անոնց շնորհումը այր մարդէն կը սպասէ: Նախախնամութեան պարգեւած այս հաւասարութիւնը չի գործադրուիր լման իր իմաստով: Այս մէկը յստակ է բոլոր այն ուսումնասիրութիւններուն ընդմէջէն, որոնք վերջին տասնամեակներուն...

Ա Ով պըճնեց զայն այս աստիճան գեղեցիկ` Շուշան ճակտով, խոպոպներով գեղաշէն, Սեւ-մարգարիտ աչքով, յօնքով կոր մահիկ, եւ այտերով վարդ` որ եդեմ կը բուրեն... Երբ կը ժպտի ան` արշալոյսն է բացուող` Գրաւիչ գոյնով եւ թարմութեամբ կենսատու. Եւ կամ զըւարթ կապոյտին մէջ լուսնին շող, Ուր կայ հրապոյր մը հոգիներ դիւթելու: Երբոր կու լայ` իր արցունքն է` գարունին Առտըւան ցօղն` որ թուլօրէն կը...

Հայկական աշխարհի տարբեր միջավայրերու մէջ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի նշումներուն բովանդակային բաժինին մէջ կը նկատուի արդէն գաղափարախօսական առանցքային նոյնութիւն: Տարողութիւններու եւ նշման եղանակներու տարբերութիւնները չեն ստուերեր այն, ինչ որ իբրեւ առարկայացող պահանջատիրութիւն համատարած է հայութեան մօտ: Պահանջներու իրաւականացման գործընթացը կը սկսի 100-ամեակին: Այս մէկը արդէն Համահայկական հռչակագիրի ճշդած սկզբունքներուն յենած կ՛ապահովէ իր ընթացակարգը: Նախորդ բաժիններուն մէջ արծարծեցինք արդէն սպասուող քաղաքական այն...

Բոլորովին վերջերս սկսուեց եւ դեռ չի աւարտուել մեր երկրի, քաղաքական կարգավիճակով երկրորդ, կուսակցութեան փլուզումը: Այն ուժը, որը կատարուածից ընդամէնը 1-2 օր առաջ կարող էր թուալ հզօր եւ անսասան, այնպէս փլուզուեց, ինչպէս թղթէ տնակը` քամուց: Նման երեւոյթը, ինչն արտառոց կը լինէր այլ երկրների համար, այդպէս չէ մեր դէպքում: Դրանում համոզուելու համար կարելի է պարզապէս արձանագրել այն կերպափոխութիւնները, որ տեղի են ունեցել...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան յայտարարեց, որ «Եթէ Թուրքիան 1990-ական թուականներուն հզօր ըլլար, Լեռնային Ղարաբաղի հարցը պիտի չըլլար»` աւելցնելով, որ եթէ օրին Թուրքիան «այսօրուան հզօր պետութիւնը ըլլար», «եղբայրներուն օգնելու համար աւելի շատ բան պիտի կարենար ընել»: Թուրքիա օրին բազմաթիւ վարձկաններ եւ զինուորական խորհրդատուներ տրամադրեց իր «եղբայրներուն», ինչպէս նաեւ մեծաքանակ զէնք ու զինամթերք, սակայն ի զուր: Եթէ օրին աւելի...

ԽԱՉԻԿ ԽԱՉԵՐԵԱՆ «Բոլորը կ՛ամչնան երիտասարդութենէն, որովհետեւ իրականութիւնը տարօրինակ է, բայց ինծի համար հակառակն է: Մե՛նք իրենց ձգեցինք աշխարհ մը, որ անիծուած է»: ԴՈՒԲԱՔ Որքա՜ն հեշտութեամբ կը մեղադրենք երիտասարդութիւնը, երբ անոր նիստ ու կացը, վարքն ու աշխարհահայեացքը մեր պատկերացումներն ու ակնկալութիւնները չեն բաւարարեր: Եւ դեռ, ինքնաժխտողական տարօրինակ մօտեցումով կը հաստատենք, որ պէտք ունինք նոր աւիւնի ու աւիշի, ամէն անգամ երբ դէմ...

ՄԱՐԻԱՆԱ ՊԵՐԹԻԶԼԵԱՆ-ՂԱԶԱՐԵԱՆ Ժողովուրդ մը մորթուեցաւ, ինչպէս` սպանդանոցի անլեզու շնչաւորները: Ոչ թէ հրոսախումբեր կամ առանձին անհատներ էին դահիճները, այլ` պետութիւն մը, որ կ՛որոշէ բնաջնջել ժողովուրդ մը: 1915 ապրիլի 24-ին տարագրուած եւ նահատակուած մտաւորականներուն մեծ մասին անունները արձանագրուած են եւ անոնց նահատակութեան քստմնելի արարքին շուրջ վկայութիւններ կան: Սակայն մենք բաւարար տեղեկութիւններ չունինք այն ժամանակ Պոլսոյ եւ Հայաստանի կին գործիչներուն եւ մտաւորականներուն մասին`...

«Պատասխան` 100 տարի անց. անցեալը ներկայում». Հայոց ցեղասպանութեան վաւերագրերի շուրջ գեղանկարչական, կրաֆիքական աշխատանքների եւ քանդակի մրցոյթի ամփոփում: Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին ընդառաջ Ե. Չարենցի անուան գրականութեան եւ արուեստի թանգարանը Հայաստանի մշակոյթի նախարարութեան եւ Վիվասել-Էմ.Թի.Էս. ընկերութեան աջակցութեամբ իրականացնում է «Պատասխան` 100 տարի անց» խորագրով համալիր ծրագիրը: Ծրագիրն անդրադարձ է 1894-1923 թթ. գրուած, Հայոց ցեղասպանութիւնը փաստող անպատասխան նամակներին ու այլ վկայութիւններին: Ե....

Լիբանանեան միջավայրին մէջ 100-ամեակին առիթով կազմակերպուած աշխատանքներուն կարեւորագոյնները չեն սահմանափակուիր լիբանանեան համայնքով: Համասփիւռքեան, եթէ ոչ համահայկական նշանակութիւն ունեցող եւ մնայուն բնոյթ կրող ծրագիրներ են անոնք, որոնց վրայ կը կեդրոնանայ 100-ամեակին առիթով մշակուած համազգային ռազմավարութեան հետեւողներուն ուշադրութիւնը: Նախ իբրեւ ժամանակահատուածը յատկանշող երեւոյթ, 100-ամեակի նախաշեմին, պէտք է յիշել անպայման Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան կազմակերպած միջազգային ատեաններու մօտ հեղինակութիւն ճանչցուած իրաւագէտներու գիտաժողովը, որ...

Յարգելի՛ պր. նախագահ, Չորեքշաբթի, 11 մարտին, գիշեր ժամը 11:00-ի շուրջ, երբ անկողին մտնելէ առաջ հեռատեսիլի կայանները կը դարձնէի, «Թէլէ Լիւմիէր» կայանէն պատահմամբ հանդիպեցայ Հայոց ցեղասպանութեան հարիւրերորդ տարելիցին առիթով հայ կաթողիկէ պատրիարքարանի կազմակերպած ոգեկոչման հանդիսութեան հեռարձակման: Լայիք ըլլալուս` ընդհանդրապէս նշեալ կայանի հեռարձակումները չեմ դիտեր, սակայն այս մէկը Հայոց ցեղասպանութեան նուիրուած ըլլալուն` հետեւեցայ: Երբ հանդիսավար Ժորժ Քըրտահին ձեզ հրաւիրեց խօսք առնելու, լիբանանեան...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Հաստատապէս, վերոնշեալ չակերտուած երեք բառերը կը պատկանին բոլոր անոնց, որոնք գիտակից են իրենց երազի յաղթանակի մեծութեան եւ առհասարակ անոր ունեցած գերակշիռ ազդեցութեան` անհատի թէ հաւաքական կեանքի յաջողութիւններու մէջ: Եւ ի՛նչ կ՛արժէ կեանքը, երբ հետամուտ չէ գեղեցիկ երազներու իրականացման, յուսահատութեան դէմ մաքառումի, քաոսէն դէպի կատար բարձրանալու պատրաստակամ կեցուածքի, այլապէս ալ նոր շունչով, խայծով եւ որակով վարակելու շրջապատ մը ամբողջ:...

ԶԱՒԷՆ Գ. ՂԱՐԻՊԵԱՆ Դաշնամուրի Ուսուցիչ Զուարթ Սարգիսեանի Յիշատակին Լիբանանի Ֆրանսատառ օրաթերթ «Լ՛օրեան լը ժուր»-ի  21 փետրուար թիւին մէջ ուշադրութիւնս գրաւեց փոքր գրութիւն մը հետեւեալ վերնագրով` «Մեծարանք  Զուարթ Սարգիսեանին», ստորագրութիւն` միջազգային ճանաչում ունեցող դաշնակահար Ապտել Ռահման Պաշայի: Ահա թէ ինչ կը գրէ ան դաշնամուրի իր ուսուցչին` Զուարթ Սարգիսեանի մասին. «Զուարթ` մայր էր բոլոր իր աշակերտներուն համար: Երբեմն խիստ, բայց` ի՜նչ հրաշալի...

Ընդհանուր դիտարկումը կը յուշէ, որ Արցախը Խորհրդային Միութեան օրերուն հասկնալիօրէն ցեղասպանութեան հարցի արծարծման շատ տեղ ու առիթ չունէր: Ազրպէյճանի խորհրդային հանրապետութեան մէջ յայտնուած ինքնավար մարզը  նման համարձակութեամբ հանդէս գալու վտանգի հետեւանքներուն կշռաչափումով այդ ուղղութեամբ քայլեր առնելէ կը խուսափէր: Անկէ ետք արդէն Արցախի ազատամարտն էր եւ ըստ էութեան ինքնորոշման իրաւունքը հայութիւնը կը փրկէր երկրորդ ցեղասպանութեան ենթարկուելու անմիջական վտանգէն: Պաքուն փաստած էր...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Անցեալ ամիս երեք հայ երիտասարդ գործարարներ Կլենտէյլի մէջ գտնուող «Ամերիքանա»  առեւտրական, ճաշարանային եւ թատերական մեծ համալիրին մէջ սեղան վարձած էին` իրենց shop1915.com կայքին մէջ ծանուցուող շապիկները, գլխարկները եւ հագուելիքի վերաբերող այլ իրեր վաճառելու համար: Թինա Չուլճեան, Ալեքս Գոտակոլեան եւ Արմին Հարիրին (յայտնի որպէս ռեփըր «Ար-Մին») «Ամերիքանա»-ի պայմանանագրային աշխատակիցներու կողմէն հաստատում ստանալէն ետք, սկսան իրենց ապրանքներու վաճառքին: Այդ երեք...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Լուսանկարում ՀՅԴ Պոլսում լոյս տեսնող «Ճակատամարտ» թերթի 1921 թուականի մարտի համարներից մէկն է, որի առաջին էջի վրայ, մէկ տողով կ՛ըսուի, որ Հայ ուսանող մը կը սպաննէ Թալէաթ փաշան: 1921թ. մարտի 15-ը հայ ժողովրդի մեծագոյն դահիճներից Թալէաթ փաշայի կեանքի վերջին օրն էր: Գրող Շահան Նաթալին Սողոմոն Թեհլիրեանին բացատրել է, թէ ինչ պէտք է անի 25-ամեայ հայ վրիժառուն Պերլինում Թալէաթին...