Անդրադարձ

ՍԻԼՎԻ Եթէ հազար սուր ու նիզակ խրեն կողդ, Ամէն կողմէն հողմեր փչեն հայ ճակատիդ, Եթէ անգամ թալանեն քեզ ու վաճառեն Ու ամէն օր կռնակէդ քեզ խոր հարուածեն... Կը լեռնանաս, դուն կը մնաս անդրդուելի... Ինչքան ալ շատ ռումբեր տեղան հեռու-մօտիկ, Թնդանօթներ հողդ ծեծեն, ամէն տեղդ վէրքեր բանան, Խաղաղ օրդ շաչիւններով թէ պղտորի, Չես ընկրկիր, դուն մահուան ա՛լ չհաւատաս... Եթէ անգամ ձագերդ...

ԹՈՐԳՈՄ Ծնողքս յաճախ կը խօսէր ու կը պատմէր բազմաթիւ դերասան-դերասանուհիներու մասին, սակայն Օմար Շերիֆ անունը տարբեր տպաւորութիւն եւ հմայք ձգած էր մեր պատանեկան հոգիներուն մէջ,  նոյնիսկ անոր նկարը չտեսած: Քլարկ Կէյպըլ, Անթոնի Քուին, Չարլթոն Հէսթոն անունները պարզապէս հասարակ գոյականներ էին կարծես, մինչ Օմար Շերիֆը` յատուկ անուն: Անբացատրելի համակրանք, մօտիկութիւն`  չտեսած, չճանչցած անձի մը հանդէպ...: Իսկ երբ ըսին, որ 1932-ին Եգիպտոսի...

Պատրաստեց` ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Օմար Շերիֆի կորուստը մեծ է ո՛չ միայն եգիպտական շարժապատկերին համար, այլ նաեւ համայն աշխարհի շարժապատկերի սիրահարներուն համար: Ստորեւ կը ներկայացնենք տարբեր լրատուամիջոցներու արձագանգները անոր անձին, վաստակին ու գործունէութեան մասին: «Կարտիըն» (Անգլիա) «Օմար Շերիֆ. նուրբ դերասան մը, որուն հմայքը շփոթի մատնեց Հոլիվուտը» վերնագիրին ներքեւ շարժապատկերի քննադատ Փիթըր Պրատշօ գրած է. «Հանգուցեալ դերասանը կրնար փայլուն Ճէյմս Պոնտ մը ըլլալ, եթէ...

ՏՕՆԻԿ Տ. Հայ ազգային-ազատագրական պայքարին մէջ Պանք Օթոմանի գրաւման գործողութիւնը անվիճելի կերպով նոր հանգրուանի մը դուռը բացաւ պահանջատէր, յեղափոխական երիտասարդութեան մը համար: Գործողութեան նախաձեռնողներն ու գործադրողները կը մարմնաւորէին հոգեւոր ապրումները երկար տարիներ ճնշուածութեան քողին տակ երեսները ծռած հարիւր հազարաւոր մարդոց, որոնք լքուած, արհամարհուած, ջարդուած ժողովուրդի մը զաւակներն էին: Օսմանեան կայսրութեան եւ օտար պետութիւններու ուշադրութիւնը գրաւելու լաւագոյն միջոցը, միջազգային ընտանիքին եւ...

ՅԱԿՈԲ ՈՒՌՀԱՅԵՑԻ Պատմական դէպքերու, դէմքերու եւ իրադարձութիւններու վերարժեւորումը մնայուն մարտահրաւէր մը կը հանդիսանայ: Բայց մանաւանդ յեղափոխական դէպքերու վերարժեւորման, վերաիմաստաւորման եւ անոնցմէ համապատասխան դասերը քաղելու պարագային մարտահրաւէրը կրկնակիօրէն կը դժուարանայ:  Թէեւ 100-է աւելի տարիներ առաջուան իրադարձութիւններուն շուրջ հսկայական գրականութիւն գոյութիւն ունի, բայց ժամանակի հեռաւորութիւնը նոր հարցեր կը յառաջացնէ, մանաւանդ սուր կերպով կը դրուի այն հարցը, թէ ի՞նչ նոր խօսք կարելի է...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Այո՛, առանձնապէս պատկառելի եւ հսկայածաւալ, ներշնչող եւ դաստիարակիչ, հոգիներ սլացնող, միտքեր պարուրող եւ սիրտեր կոթողագրող, մեծղի եւ հրաշակերտ քանդակի մը մասին է խօսքը: Դիմաքանդակ` հոգեկերտ ապրումներու եւ անխառն յոյզերու,  որուն պատուանդանը խարսխուած պէտք է ըլլայ հայրենի հողին մէջ, անոր խորհուրդը միաձուլուած` ներկայ ժամանակներու հայոց երազանքին հետ, թելադրականութիւնը` շաղախուած քաղաքական մտքի հասունութեամբ, եւ անոր այժմէականութիւնը ուղեցոյց պէտք է ըլլայ ...

Բժիշկ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Մայիս 21-ին Լոս Անճելըսի Ազգային առաջնորդարանի «Տիգրան եւ Զաւէն Տէր Ղազարեան» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ «Խաչելութեան ճանապարհը» եւ «Խաչելութենէն յարութիւն» հատորներուս շնորհահանդէսը` կազմակերպութեամբ Ազգային առաջնորդարանի, «Ասպարէզ» օրաթերթի եւ Համազգայինի Շրջանային վարչութեան ու հովանաւորութեամբ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեանի: Շնորհահանդէսին առիթով հանդիպում մը ունեցայ տէր եւ տիկին Պետրոս եւ Վիոլէթ Ալահայտոյեաններուն հետ, որոնց հետ երկար թղթակցութիւն ունեցած էի տարի մը...

Երուխան (1870-1915)` արեւմտահայ գրականութեան կարեւոր անուններէն մէկը, իր նահատակութեան 100-րդ տարին կը ներկայանայ բոլորովին նոր հատորով մը: Երուանդ Սրմաքէշխանլեան իրապաշտական հոսանքի յառաջատարներէն մէկն էր: «Ամիրային աղջիկը» վէպը, ձկնորսներու կեանքէն քաղուած իր նորավէպերը արժանի տեղ մը ապահոված էին իրեն` Արփիարեանի, Բաշալեանի, Կամսարականի, Օտեանի նման հեղինակներու կողքին: 1896-ին, համիտեան հալածանքներուն իբրեւ հետեւանք, Պոլիսէն դէպի Պուլկարիա եւ Եգիպտոս հեռացած արուեստագէտը, 1908-ին, սահմանադրութեան վերահռչակման...

ՄԵԼԻՆԷ ԱՆՈՒՄԵԱՆ Հաթիճէ Չոպան Համահայկական ամառնային 6-րդ խաղերու բացման արարողութեան մասնակցելու նպատակով Թուրքիայէն Հայաստան ժամանած պատուոյ հիւրերու մէջ էր նաեւ Վանի համաքաղաքապետ` Հաթիճէ Չոպանը: Առիթէն օգտուելով` անոր հետ «Ակունք»-ը զրուցեցինք Հայաստանէն ստացած տպաւորութիւններուն եւ հայ-քրտական առնչութիւններուն մասին: Վանի համաքաղաքապետ Հաթիճէ Չոպանը մեզի հետ զրոյցի ընթացքին նշեց, որ իր առաջին այցելութիւնն է Հայաստան: Ազգութեամբ քիւրտ ու յարանուանութեամբ ալեւի Հաթիճէ Չոպանի մայրը...

Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկին մէջ 4 օգոստոսին տեղի ունեցաւ Հայկ Դեմոյեանի «Հայկական սպորտը եւ մարմնակրթութիւնը Օսմանեան կայսրութիւնում» պատկերազարդ մենագրութեան շնորհահանդէսը եւ համանուն ժամանակաւոր ցուցադրութեան բացումը: Լուսանկարչական հարուստ պատկերներով ու հետաքրքրական դրուագներով վերահրատարակուած գիրքը կը ներկայացնէ Օսմանեան կայսրութեան մէջ հայկական մարմնակրթութեան նախապատմութիւնը, արեւմտահայութեան մօտ մարմնամարզութեան զարգացման ընթացքն ու առաջին հայ մարմնամարզական ակումբներու գործունէութիւնը: Հրատարակութեան հեղինակը շնորհահանդէսին ընթացքին յայտնած է, թէ գիրքը գրելու...

Շաւարշ Քրիսեան, որ մասնագիտութեամբ բժիշկ է եւ  կ՛ապրի Միացեալ Նահանգներ, Օսմանեան Թուրքիոյ յայտնի մարզիկ, «Մարմնամարզ» թերթի խմբագիր Շաւարշ Քրիսեանի եղբօրորդին է: Աւագ Շաւարշ Քրիսեան այն մտաւորականներէն մէկն էր, զոր Հայոց ցեղասպանութիւն կատարողները աքսորեցին, ապա դաժանաբար սպաննեցին: Հայոց ցեղասպանութեան նահատակ դարձած ընտանիքի ժառանգորդ ըլլալով` կրտսեր Շաւարշ Քրիսեան կը կարծէ, թէ Թուրքիան ուշ կամ կանուխ պիտի ճանչնայ իր գործած ոճիրը: «Անժխտելի է,...

ՎԱԶՐԻԿ ՊԱԶԻԼ «Թէ ի՞նչը մեզի ուժ տուաւ որ ապրինք, որ շարունակենք ապրիլ: Թերեւս սէրը, սէրը ընտանիքի հանդէպ` անոնց, զորս կորսնցուցինք, անոնց, որոնք մնացին»: Այս խօսքերով աւարտում է Խորէն Մարկոսեանը իր յուշերը Մեծ եղեռնի վերաբերեալ, որը վեցը ուրիշ վերապրողների յուշերի հետ միատեղ այս տարի հրատարակուեց գերմաներէն թարգմանութեամբ` «Verlust und Vermächtnis. Überlebende des Genozids an den Armeniern erinnern sich» («Կորուստ ու կտակ....

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Ժապհաթ Նուսրան հաղորդագրութիւն մը հրապարակելով յայտարարեց, որ կը հեռանայ Հալէպի գիւղական շրջաններուն մէջ ՏԱՀԵՇ-ի դէմ կռիւի ճակատներէն, որովհետեւ, «ըստ իսլամական օրէնքին, կարելի չէ Թուրքիոյ հետ դաշնակցիլ ստեղծելու համար ապահովական գօտի մը, որուն ճամբով Թուրքիան քիւրտերու յառաջխաղացքը կը կասեցնէ` պաշտպանելու համար իր ազգային անվտանգութիւնը, ինչ որ ժիհատականներու շահերէն չի բխիր»: Անգարայի հետ սերտ կապեր ունեցող այդ ահաբեկչական խմբաւորումը, հակառակ...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Խորապատկեր.- «Ոսկէ Ծիրան -12» փառատօնի ենթաբաժիններէն մէկն էր «Հարիւրամեայ ցաւը»: Այդ ծիրին մէջ տեղ գտած էին Հայ-թուրք շարժապատկերի Հարթակին կողմէ հովանաւորուած երկու ժապաւէններ: Հաճի Օրմանի Homo Politicus եւ Կիյոմ Քլէրի «Լռութեան ժառանգութիւնը»: Նոյն ժապաւէնները տեղ գտած էին նաեւ 2015 ապրիլին կայացած Պոլսոյ «Ոսկէ կակաչ-34» փառատօնի ծրագիրին  մէջ: Ի տարբերութիւն աննշանակալից «Ոսկէ ծիրան-12»-ին` Պոլսոյ «Ոսկէ կակաչ-34» փառատօնը յարուցեց «երկրաշարժ»:...

ՊԱՅԾԻԿ ԳԱԼԱՅՃԵԱՆ Կարելի է անվարան յայտարարել, թէ, հակառակ զինք շրջապատող ահազանգային քաղաքականութեան, Լիբանանի մշակութային կեանքը յաջողութեամբ ինքզինք գերազանցեց  այս եղանակին: Ամիսներ առաջ արդէն իսկ տոմսերը սպառած համերգը յիրաւի արդարացուց ինքզինք` ապահովելով վեց հազար հանդիսատես, որոնք Պաթրուն ուղղուած էին Լիբանանի զանազան շրջաններէ: Աշխարհահռչակ, ծագումով հայ ֆրանսացի (իր արտայայտութեամբ) երգիչը, երգահանը, բանաստեղծն ու դերասանը, հակառակ այն իրողութեան որ ծնած է Վրաստան-Ախալցխա, իր...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ «Մարդս, որ աշխարհիս մէջ կը թաւալի ու կեանքի պատերազմը կը մղէ, պիտի տեսնէ պայծառ ու զուարթ օրեր, այլեւ շատ անգամ` անձրեւոտ օրեր. հողմ ու փոթորիկ պիտի փչեն ու կայծակ պիտի գոռայ, ու սլաքներ ու ռումբեր պիտի գոռան չորս կողմը, եւ երբեմն ալ պիտի հարուածեն զինքը: «Ա՛յս է բաժինը ամէն մարդու, որ կ’ապրի: Կեանքը պատերազմ մըն է թէ՛ նիւթապէս...

Սեւրի դաշնագիրին եւ անոր իրաւական պարունակին մէջ ամրագրուող Ուիլսընեան իրաւարար վճիռին մասին որեւէ քաղաքական հրապարակում, այսուհետեւ շատ թերի եւ բացթողեալ բաժիններով կը յատկանշուի, եթէ յղում չկատարէ Սեւրի պայմանագիրին մասին Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին առիթով ընդունուած Համահայկական հռչակագիրի հետեւեալ բաժինին. «Արժեւորելով 1915 թուականին միջազգային հանրութեան կողմից Անտանտի պետութիւնների մայիսի 24-ի համատեղ հռչակագրով հայ ժողովրդի դէմ իրականացուած ծանրագոյն յանցագործութիւնը պատմութեան մէջ առաջին...

ԺԱՔ Յ. ՅԱԿՈԲԵԱՆ Այն, որ 10 օգոստոս 1920 թուականի Ֆրանսայի մայրաքաղաք Փարիզի արուարձաններէն Սեւրի մէջ ստորագրուած պայմանագիրը եւ անոր յաջորդած Ուիլսընեան իրաւարար վճիռը Հայաստանի Ա. Անկախ հանրապետութեան մեծագոյն դիւանագիտական իրագործումներէն մէկն էր, կասկածի տեղիք չի տար երբեք: Իրաւամբ ալ, պատմական այս վաւերաթուղթերը կը կազմեն այն իրաւական հիմքերը, որոնց վրայ կառուցուած է հայոց պահանջատիրական պայքարի եւ մեր թշնամիէն` Թուրքիայէն հողային հատուցման...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «Աշխարհին դիմաց երկու ընտրանք ունինք` կա՛մ անոր յանձնուիլ, կա՛մ զայն պարտութեան մատնել, եւ երկու ընտրանքներն ալ անտրամաբանական են: Գոյութիւն ունի աշխարհի հետ ազգային շահերու ծիրին մէջ շինիչ գործակցութեան երրորդ ուղի մը»:  Հասան Ռուհանի (Իրանի նախագահ) «Ազդակ», 4-8-2015 Եթէ Սեւրի դաշնագիրը ազգային իրաւո՛ւնք է, ապա շեշտադրելին տնտեսապէս հզօր, քաղաքական մտածողութեամբ եզակի, հեռավար եւ գիտութեամբ բարգաւաճ հայրենիքի մասին է խօսքը:...

Սեւրի դաշնագիրի կարեւորութեան, անոր ներկայացուցած արժէքին եւ այժմէականութեան վերաբերող հետեւեալ յօդուածի պատրաստութեան առիթով պատմաբան Երուանդ Փամպուքեանի հետ տեղի ունեցաւ զրոյց մը, որուն ընթացքին գլխաւորաբար հաստատեց, որ հայերս երբեք պէտք չէ հրաժարինք Սեւրով ձեռք բերուած մեր իրաւունքէն, որովհետեւ անիկա ամուր հիմք է տարածքային եւ սահմանային նոր դասաւորումներ ընելու: «Ա.» 95 տարի առաջ հայ դիւանագիտութեան պատմութեան էջերուն մէջ արձանագրուեցաւ առանձնայատուկ նշանակութիւն ունեցող...