Անդրադարձ

29 տարի անցած է արդէն Հայաստանի հիւսիսային շրջանները հարուածած աղէտալի երկրաշարժէն, եւ տակաւին «Աղէտի գօտի» հասկացողութիւնը կը յամենայ, հայ ազգը հարուածած բնական աղէտին բացած խոցը տակաւ կ՛արիւնի: 29 տարիներէ ի վեր տակաւին կարելի չէ եղած Սպիտակի երկրաշարժի վէրքին ամբողջական սպիացումը: Եւ տակաւին 1988-էն անտուն մնացած մարդիկ կ՛ապրին մետաղեայ տնակներու մէջ, հեռու` կեանքի տարրական բնականոն պայմաններէն: Ստորեւ տրուած քանի մը վկայութիւններուն...

1988 թուականի դեկտեմբեր 7-ին Հայաստանի մէջ տեղի ունեցաւ աւերիչ երկրաշարժ: Անիկա ընդգրկեց հանրապետութեան հիւսիսային եւ հիւսիսարեւելեան շրջանները, անոր տարածքին մօտաւորապէս 40%-ը: Հաշուած վայրկեաններու ընթացքին լրիւ կամ մասնակի աւերակ դարձան Սպիտակ, Լենինական, Կիրովական, Ստեփանաւան քաղաքները, Սպիտակի, Ախուրեանի, Գուգարքի, Արագածի, Կալինինոյի, Ստեփանաւանի շրջաններու հարիւրէն աւելի գիւղեր ու բնակավայրեր: Զոհուեցաւ 25 հազարէն աւելի մարդ, 500 հազարը մնաց անօթեւան: Շարքէն դուրս եկաւ բնակելի շէնքերուն...

«Անկախ». Դեկտեմբեր 7, Երեւան: Ես 14 տարեկան եմ: Դպրոցին մէջ, բնագիտութեան ժամուն, զանգէն  քանի մը րոպէ առաջ սկսաւ ցնցուիլ, պատուհանները թափեցան, մենք դուրս վազեցինք բակ: Տնօրէնն ու ուսուցիչները վերջինը դուրս եկան դպրոցէն: Երեխաները չէին լար, անգամ` առաջին դասարանցիները: Դեկտեմբեր 8: Հայրս գիշերը գնաց Լենինական, մայրս թաքուն կու լար, որ մեզ չվախցնէ: Մենք դասարանով որոշեցինք որպէս կամաւոր երթալ հիւանդանոց: Դեկտեմբեր 9,...

Յ. Տ. ՅՈՒՍԻԿԵԱՆՑ Հազար ինն հարիւր ութսունութ թուին, Պատանքը պատած մահամերձ տարին, Թաքնուած սպիտակ սաւանի ետին, Կը սպասէր իր օրերուն լրումին, Որ իր տեղը զիջէր նորեկին: Իսկ յաջորդ տարին Սրարշաւ եկած` հասած էր արդէն Եւ կանգնած` Նայիրեան աշխարհի սեմին: Այդ ալ իր կարգին` կը սպասէր օրերու լրումին, Որ, փոխարինէր մահացող տարին: Այդ օր դեկտեմբեր եօթին, շատ մօտիկ կէսօրին, Զուարթ գիւմրեցին...

Ն.Պ. Դեկ­տեմ­բեր 5ին, 96 տա­րի ա­ռաջ, Ի­տա­լիոյ մայ­րա­քա­ղաք Հ­ռո­մի մէջ, հա­րուստ բնա­կիչ­նե­րու ա­ռանձ­նա­տուն­նե­րով յատ­կան­շո­ւող փո­ղո­ցի մը վրայ, օր-ցե­րե­կով, հայ ժո­ղո­վուր­դի վրի­ժա­ռու բա­զու­կը ար­դար մա­հա­պա­տի­ժի են­թար­կեց ա­ւե­լի քան մէ­կու­կէս մի­լիոն հա­յոր­դի­ներ ցե­ղաս­պա­նու­թեան են­թար­կած Թր­քա­կան ­Մեծ Ո­ճի­րին գլխա­ւոր պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րէն՝ Իթ­թի­հա­տա­կան կա­ռա­վա­րու­թեան վար­չա­պետ ­Սա­յիտ ­Հա­լիմ Փա­շան։ Ա­հա­բե­կի­չը 21 տա­րե­կան էր՝ Ար­շա­ւիր Շի­րա­կեան ա­նուն-մա­կա­նու­նով։ Սա­յիտ ­Հա­լիմ փա­շան իթ­թի­հա­տա­կան Թուր­քիան կա­ռա­վա­րող ե­ռա­պե­տու­թեան վար­չա­պետն էր՝ մեծ...

Ն.Պ. Այսօր՝ Դեկտեմբեր 6ին, կ’ոգեկոչենք մահուան տարելիցը Մօրուք Կարոյի, որ «Անկեղծ զինուոր»ի իր արժանաւոր տեղը ունի հայոց պատմութեան նոր ժամանակաշրջանը լուսաւորող Սասնոյ դաշնակցական ֆետայիներու անզուգական Սերունդին մէջ։ Մօրուք Կարօ Աւազանի անունով Կարապետ Աւոյեան՝ Մօրուք Կարօ ներկայացուցչական դէմք մը եղաւ փաղանգին մէջ սասունցի այն երիտասարդ հայորդիներուն, որոնք 1890ականներու առաջին տարիներէն իսկ զէնք ու փամփուշտ ձեռք ձգեցին եւ բարձրացան մեր լեռները՝ ընդառաջելով...

Քրիստոնէական ջերմ սիրով եւ հայրապետական օրհնութեամբ կ՛ողջունենք ձեզ, որպէս Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան օրէնսդիր մարմին: Ձեր ներկայութիւնը մայրավանքին մէջ կենդանի վկայութիւն մըն է հայ եկեղեցւոյ հարազատ դիմագիծին, որպէս ժողովուրդի՛ եկեղեցին: Եկեղեցի մը, որուն կեանքին ու առաքելութեան գործնապէս մասնակից է մեր ժողովուրդը: Եկեղեցի մը, որուն առաքելութիւնը ինքնակեդրոն ու ինքնանպատակ չէ, այլ ուղղուած է մեր ժողովուրդին: Ահա թէ ինչո՛ւ, խօսելով Մեծի Տանն...

ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ «Եըպըրնէ ըլ զահըր» ըսաւ` քիթը քիթիս խոթած: Յետմիջօրէի ժամը չորսն էր, Պուրճ Համուտ, Արագած շրջան, կամուրջին տակ: Առաջին անգամը չէր, որ տղայ մը կ՛որոշէր հասցէիս «գովասանք» հիւսել իր նեխած, ստորին եւ գձուձ էութեամբ: Այլեւս զզուելի դարձած է այս իրականութիւնը մեր կեանքին մէջ, իմ կեանքիս մէջ, աղջիկներու եւ կիներու կեանքին մէջ, սեռային փոքրամասնութեանց, ազգային փոքրամասնութեանց կեանքին մէջ: Անկարելի եղած...

Շինարարութեան յատուկ ձայներ, որոնց մերթ ընդ մերթ կը միանայ թռչնազգիներու ճռուողիւնը: Այսպէս` ծիծեռնակը վերստին կը շինէ իր բոյնը: Տարեվերջէն առաջ իսկ Մարտակերտ շրջանի Թալիշ գիւղին բնակիչը պիտի վերադառնայ «տուն, քաղցր տուն», վերստին մշակելու եւ հերկելու իր հողը, վերստին արածելու իր հօտն ու երամակը: Այսպէս, ծխնելոյզէն պիտի ճախրի մուխը` յաւելեալ փայլք մը տալով Մռաւ լերան արեւելեան շրջանի հարաւային լանջին, Թարթառ գետի...

Նոյեմբերի 10-ին Վիեթնամում հանդիպեցին Փութինն ու Թրամփը: Հանդիպումից յետոյ տարածուած յայտարարութիւնը վերաբերում էր միայն երկու երկրների համաձայնութեանը` Սիրիայի հարցերի կապակցութեամբ, Սիրիայի ամբողջականութիւնը պահպանելուն: Սա սառցալերան միայն երեւացող մասն է: Խորքային իմաստով երեւում է, որ Միացեալ Նահանգներ ու Ռուսաստանը Վիեթնամում ձեռք են բերել նաեւ այլ համաձայնութիւններ, որոնք չեն շրջանցել մեր տարածաշրջանը եւս: Քաղաքական իրադարձութիւնները ցոյց են տալիս, որ Ռուսաստանը դուրս է...

24 նոյեմբեր 2017-ին Պրիւքսելի մէջ Հայաստանի Հանրապետութիւնը եւ Եւրոպական Միութիւնը Արեւելեան գործընկերութեան համապարփակ եւ ընդլայնուած համաձայնագիր ստորագրեցին: Համաձայնագիրը կ՛անդրադառնայ Հայաստան-Եւրոպական Միութիւն գործակցութեան բազմազան ոլորտներուն` քաղաքական, իրաւական, տնտեսական,  ելեկտրական, բնապահպանական, կրթական, մշակութային, արցախեան հակամարտութեան, քաղաքացիական եւ այլն: Հայաստանի մէջ Եւրոպական Միութեան պատուիրակութեան տրամադրած տեղեկութեան համաձայն, քաղաքական բաժինը կ՛ընդգրկէ համագործակցութիւն` Հայաստանի մէջ  ժողովրդավարական հաստատութիւններու զարգացման, փտածութեան դէմ պայքարի, դատաիրաւական բարեփոխումներու, մարդու իրաւունքներու ...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱՊՈՒՍԷՖԵԱՆ Մայրս ծնունդ էր թուրքական ամենածայրագոյն վայրագութիւնը ապրած երկու տարագիրների` մարաշցի Եակոբ Աստուրեանի եւ սվազցի Մարիձա Ուզունեանի: Հօր` Յակոբ Աստուրեանի ընտանիքը, Մարաշում բարւոք կեցութիւն են ունեցել: Մայրը յայտնի կարուհի է եղել, հայրը կտորեղէնի արհեստանոց է ունեցել, որը եւ նպաստել է հինգ երեխաների ու նաեւ հաշմանդամ հօրաքրոջ բարեկեցիկ կեանքին: Եղեռնի սկզբին բոլոր զաւակները` 2 աղջիկ եւ 3 տղայ,...

«Հայ Դատն Այսօր» 13-րդ Խորհրդաժողովին Առիթով ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ Թեհրանի «ՀՈՒՍԿ» (Հայկական հարցերի ուսումնասիրութեան կենտրոն) հաստատութեան եւ միջազգային յարաբերութիւնների իրանական կենտրոնի համատեղ նախաձեռնութեամբ, «Տարածաշրջանի նոր իրադարձութիւնների հոլովոյթը եւ հեռանկարը» բնաբանով կայացած խորհրդաժողովը 3-րդն էր իր ձեւի մէջ, որտեղ պարսկալեզու լսարանին էր մատուցւում քաղաքագիտական վերլուծական քննարկումներ, ինչպէս միջազգային, այնպէս էլ տարածաշրջանային հիմնախնդիրների մասին: Այս ընդհանուր պարունակում, սակայն, քննարկումների կիզակէտում են յայտնւում մասնաւորապէս...

Պատրաստեց` ՇԱՀԷՆ ԱՐԱՊՕՂԼԵԱՆ Պոկոթա, Քոլոմպիա, Լատին Ամերիկայի մէջ,  գեղեցկութեան 24  թեկնածուները ոսկեայ հագուստներով բեմին վրայ կանգնած` կը սպասէին իրենց կարգին: Երբ սկսան յայտարարուիլ թեկնածուներուն անունները, որոնց պիտի յաջորդէին անոնց մարմիններու չափերուն յայտարարութիւնները, Քամիլա Քանիքոպան տարբեր մօտեցումով մը ինքզինք ներկայացուց: «Մարմնիս չափերը` 2,202 բռնարարքներու զոհ կիներու պարագաներ` արձանագրուած վերջին 9 տարիներուն ընթացքին, իմ երկրիս մէջ», ըսաւ Քանիքոպան, որ թեկնածու մըն էր...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Ապատեղեկատուութիւնը կեղծ կամ ոչ արժանահաւատ տեղեկութիւնն է, որ կը տարածուի դիտումնաւոր: Այդ պատճառով է, որ հոմանիշ է եւ կը կոչուի երբեմն «սեւ քարոզչութիւն»: Անիկա արարք մըն է կեղծ յայտարարութիւնները եւ սուտը դիմացինին որպէս ճշմարտութիւն ներկայացնելու: Ապատեղեկատուութիւնը պէտք չէ շփոթել սխալ տեղեկատուութեան հետ, այն տեղեկատուութեան, որ անգիտակցաբար սխալ է: Մենք` հայերս, ամէն տեղ եւ ամէն առիթի կը դիմագրաւենք ԱՊԱՏԵՂԵԿԱՏՈՒՈՒԹԻՒՆը`...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Որքան փորձում եմ բացայայտել կեանքի առեղծուածը, այնքան մխրճւում եմ հարցերիս պատասխանը չգտնելու իրավիճակների մէջ` խճճուելով բնութեան  անբացատրելի շերտերում: Յաճախ գեղեցիկ ծաղկամանում սերմ ես ցանում, կարգապահօրէն ջրում ու սնում, միեւնոյն է` ոչինչ է աճում: Բայց դրա կողքին կարծր պեթոնի ճեղքից, պատահականօրէն ընկած սերմը, իրեն յարմարեցնելով այդ նեղ բացուածքին, հանգիստ վեր է բարձրանում, նոյնիսկ` առանց ջրի ու սնունդի,...

Թուրքիոյ մէջ «Փանտորա» հրատարակչութիւնը լոյս ընծայած է քանի մը թուրք պատմազեղծարարներու հեղինակած յօդուածներու ժողովածուն` թրքական պաշտօնական պատմագրութեան ներկայացուցիչներէն Ֆերուտուն Աթայի խմբագրութեամբ: Այդ մասին կը հաղորդէ «Ակունք»-ը` հիմնուելով յիշեալ հրատակչութեան պաշտօնական կայքէջին մէջ հրապարակուած տեղեկութեան վրայ: Աղբիւրին համաձայն, «1915-ով կաշկանդուած պատմութիւնը» վերնագիրը կրող սոյն գիրքի յառաջաբանին մէջ խմբագիր Ֆերուտուն Աթան կը գրէ, որ` «Մինչ 1915 թուականը Թուրքիոյ տնտեսական ու մշակութային կեանքին...

Պոլսոյ մէջ թրքերէնով հրատարակուած է Հայոց ցեղասպանութենէն փրկուած հայ քահանայ Ներսէս Պապայեանի յիշողութիւններու օրագիրը, որ գիրքի տեսքով լոյս  ընծայուած է Այնթապի հայերու պատմութեան ուսումնասիրութեամբ զբաղող թուրք պատմաբան Ումիթ Քուրթի եւ պատմութեան հիմնադրամի «Եուրթ» հրատարակչատան կողմէ: Այս մասին կը գրէ  «Ակօս» պարբերականը: «Այնթապ 1915-1922» աշխատութեան մէջ քահանայ Պապայեան կը պատմէ հայերու անհիմն ձերբակալութիւններու, հայկական թաղամասերու մէջ կազմակերպուող խմբային յարձակումներու, տեղի հայութեան...

Ս. Մ. Միացեալ Նահանգներու թէ աշխարհի ժողովուրդները դժբախտ են, դժուարութիւն ունին հասկնալու Տոնըլտ Թրամփն ու անոր բարի կամեցողութիւնները: Եւ արդեօք նախագահի մը համար կա՞յ աւելի խոր ցաւ, քան զգալ, թէ իր հպատակները չեն հասկնար իր բարի սիրտն ու ցանկութիւնները, տեսնել, որ մարդոց անհասկացողութիւնը դուռ կը բանայ հազար ու մէկ քննադատութեան: Տեսնելու եւ ըմբռնելու համար նախագահին բարի նպատակները, եկէ՛ք, պատասխաններ գտնենք...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Քարէն Եփփէ Ճեմարանի Յոբելեանի Առիթով Եւ Ընթացքին Մեր կեանքի բնական զարտուղութիւններուն տուրք տալով` Լոս Անճելըս գացի ոչ որպէս զբօսաշրջիկ: Պիտի նշուէր Հալէպի մէջ հիմնուած, գործած եւ հակառակ անպատեհութիւններու` դեռ գործող Ազգային Քարէն Եփփէ ճեմարանի հիմնադրութեան եօթանասունամեակը: Քարէն Եփփէ ճեմարանի շրջանաւարտները ընկերակցութիւն հիմնած են Հրեշտակներու քաղաքին մէջ եւ օգնած են քաղաքացիական պատերազմի աւերներու ենթակայ իրենց վարժարանին: Երախտագիտութեան եւ սիրոյ...