Անդրադարձ

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Յաճախ կը յիշեմ լուսարձակներէ եւ խօսափողներէ հեռու հայրենասէր հայ «Հայաստաններ»-ու ժառանգութեան տիրոջ գիտակցութեամբ ապրող եւ գործող ՀԱՅ ակադեմիկոսի մը երկտողին  մէջ արձանագրուած այն միտքը, որ` «Մենք ալ մեր մեղքի բաժինը ունենք»: «Մեղք»` ինչ կը վերաբերի մեր պարտութիւններուն, նահանջներուն, ձախողութիւններուն, լքումներուն: Այս «ինքնաքննադատական «բիրտ վճիռ»-ին մասին շատ կը մտածեմ,  յաճախ կը յիշեմ, ամէն առիթով կը յիշեցնեմ եւ կը կրկնեմ:...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Անչափ երազում էի այս տարուայ իմ առաջին գրութիւնը սկսել` ուրախ լուրերով, ազգային լուսաւոր վերելքով, մեր երկրի յաջողութեան թուարկումներով, սակայն ներիր ինձ, սիրելի ընթերցող, որ ոչ միայն յուսադրող որեւէ իրադարձութիւն չգտայ, այլ առաւել մտահոգիչ իրականութեան մէջ յայտնուեցի: Թւում էր` մարդկութեան դարաւոր յոյսը 2026-ին ինչ-որ չափով կ՛իրականանայ, աւելի խաղաղ եւ բարեկեցիկ տարի կը լինի բոլորի համար, սակայն դա...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Երկիր, ցաւդ պղտորած է ներաշխարհս, թոյլ չի տար որ կեդրոնանամ կամ մտածեմ ձգտումներուս կամ հարցերուս մասին բազում: Կը կասկածիմ քաղաքական ամէն քայլի մասին առկայ, ամէն կնքուած, բայց անորոշ հռչակագրի ... Կը սողոսկի պատուհանէն գիշերը մութ` պարուրելու զիս մեղմօրէն: Կը կորսուի կարծես անդարձ ամէն պայծառ նշոյլ յոյսի, եւ անձկութեամբ կը տուայտիմ: Կարծես վերը, տարածութեան մէջ անհունի Ծիր Կաթինը կը...

ՍԱՐԳԻՍ ՔԷԼ ԽԱՉԵՐԵԱՆ Անուն - Միայն մօրս ձայնին վայել: Մականուն - Անտես պորտալար, որ զիս կը կապէ հօրս հետ: Հօր անուն - Հեղում: Մօր անուն - Երկունք: Ծննդեան թուական - Երբ լոյսը քիչ էր, բայց տառապանքը` շատ: Ծննդավայր - Որտեղ մեռածներ ամէն բան կապոյտ կը տեսնեն: Քաղաքացիութիւն - Երկիր մը, որտեղ անձդ միշտ կասկածելի է: Աչքերու գոյն - Լուսամուտէն ներս...

 ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Իմ իրատես եւ արդարամիտ ընթերցող, Ամանորի առիթով յաճախ մտորումներ կ՛ունենանք: Իմ համեստ կարողականութեամբ (հիմնուած կեանքի այն փորձառութիւններու եւ փորձութիւններու վրայ, որոնք ոչ միայն դրոշմուած են յիշողութեանս մէջ, այլ նաեւ հետք ձգած` կեանքիս վրայ), պիտի փորձեմ նժարի վրայ դնել անցեալն ու ներկան, եզրայանգումներն ու ապագան` վստահելով ձեր բանիմաց ու խելամիտ դատողութեան... Մովսէս Հերկելեան Որովհետեւ կրնամ սխալիլ, յաճախ խուսափած եմ...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Հարց տանք, թէ որո՞նք են մեր արժէքները, որոնք մեր մնայուն մտասեւեռումին առարկան են, պէ՛տք է ըլլան։ Առաջին գիծի վրայ կ՚ուզեմ դնել ինքնաճանաչումը, այլ խօսքով՝ մեր ինքնութեան գիտակցութիւնը, որ ունի իր բազում շերտերը, սկսելով մայրենիի տիրապետումէն (առանց անտեսելու այլ լեզուներու, միջազգային թէ տարածքային լեզուներու հմտութիւնը), անցնելով մեր մշակոյթի ճանաչումէն, մեր պատմութեան ու հայրենիքի տեղավայրի ծանօթութենէն (նոյնպէս առանց մոռնալու մեր լայնատարած...

1900 թուականին Ասֆուրիէի հիւանդանոցի հիմնադրութենէն մինչեւ նորագոյն զարգացումները, այս գիրքը կը ներկայացնէ Լիբանանի մէջ հոգեբուժութեան հետաքրքրական զարգացումը: Ասֆուրիէի, Տէյր Սալիպի, Տար Աժազայի եւ Ֆանարի մեծ հոգեբուժական հաստատութիւններու, ինչպէս նաեւ այնպիսի ականաւոր անհատներու միջոցով, ինչպէս` Թէոֆիլ Վալտմայերը եւ Հենրի Այուպը, այս գիրքը կը խորանայ Մերձաւոր Արեւելքի եզակի բժշկական եւ մարդկային ժառանգութեան մէջ: Պատմական նիւթերու, ռահվիրաներու կենսագրութիւններու եւ հասարակական մարտահրաւէրներու ներկայացումով «Հոգեբուժութեան...

ԴՈԿՏ. ԱԲԷԼ ՔՀՆՅ. ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ Շուշիի Ղազանչեցոց Ս. Ամենափրկիչ եկեղեցին` հրթիռակոծուած ազրպէյճանական զինուժին կողմէ, 8 հոկտեմբեր 2020 թ. Քրիստոնէական ընկալումով, Ս. Ծնունդը յոյսի, սիրոյ, խաղաղութեան եւ մարդկութեան հանդէպ Աստուծոյ անընդմիջելի մերձակայութեան տօնն է: Աւետարանի այս պատգամը, սակայն, բազմիցս կտրուկ կը հակադրուի պատմական եղելութիւններուն, պետութիւններու որդեգրած քաղաքական իրականութեան ու անկէ թելադրուած դիւանագիտական գործողութիւններուն: Այս հակասութիւնը յատկապէս ակնյայտ կը դառնայ այն պարագային, երբ...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Գործադիր Տնօրէն Հայ Աւետարանական Համաշխարհային Խորհուրդի Ս. Ծննդեան մասին բազմաթիւ պատմութիւններ գրուած են, բայց անոնցմէ ոչ մէկը այնքան գեղեցիկ եւ նշանակալից է, որքան այն պատմութիւնը, զոր կը կարդանք Աւետարան ըստ Մատթէոսի եւ Ղուկասի առաջին գլուխներուն մէջ: Այնտեղ  կայ պարագայ մը, որ գուցէ երբեմն մեր ուշադրութենէն կը վրիպի, բայց եւ այնպէս, սրտառուչ եւ այժմէական պատգամ մը...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ «Վասնզի մեզի մանուկ մը ծնաւ, մեզի որդի մը տրուեցաւ եւ իշխանութիւնը անոր ուսին վրայ պիտի ըլլայ: Անոր անունը պիտի կոչուի սքանչելի, խորհրդակից, հզօր Աստուած, յաւիտենականութեան հայր, խաղաղութեան իշխան: Դաւիթին աթոռին վրայ ու անոր թագաւորութեանը վրայ Անոր իշխանութեան մեծնալուն ու խաղաղութեան սահման չկայ: Որպէսզի հիմակուընէ մինչեւ յաւիտեան իրաւունքով ու արդարութեամբ հաստատէ ու զօրացնէ զանիկա»: Եսայեայ 9:6-7 Եսայի մարգարէին...

ԴՈԿՏ. ԱԲԷԼ ՔՀՆՅ. ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ «Եւ Բանն մարմին եղեւ եւ բնակեաց ի մեզ» - «Եւ Բանը մարմին եղաւ եւ մեր մէջ բնակեցաւ» (Յովհ. Ա, 14): Ուոլթերս պատկերասրահ, Աւետարան, թ. 539, 208բ, ծաղկող` Թորոս Ռոսլին, վայր` Հռոմկլա(՞), 1262 թ. Հայ մամուլի յարգարժան ներկայացուցիչներ, սիրելի՛ հարազատներ եւ բարեկամներ, Աստուած կը մարդանայ, իր աչքերը լոյսին կը բանայ գոմի մը անհիւրընկալ կիսամութին մէջ, կը փաթթուի...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Դարձեալ կիրակի էր: Մէկը` ա՛յն կիրակիներէն, որուն տէրը չեմ կրցած ըլլալ: Ու այս անգամ հոգեհանգիստի մը «սիրոյն», այր եւ կին, մեր քաղաքէն քիչ մը հեռու, եկեղեցի մը կ՛երթայինք: Ու նկատի առնելով ճամբուն երկարութիւնն ու խճողումը` կանուխէն ճամբայ ինկանք եւ ժամանակէն առաջ հասանք եկեղեցի ու փորձեցինք արագ մը ներս մտնել: Փորձեցինք մտնել... Աստուա՜ծ իմ, ներսի խճողումը` մուտքի դռնէն կարելի...

ԳԵՂԱՄ ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ Ո ՞վ Է Նա... Նիկոլ Աղբալեանի մասին խօսելիս առաջին իսկ պահին հարց է առաջանում. ինչպէ՞ս նրան ներկայացնել: Հարց է առաջանում` ո՞վ է նա... - Գրականագէտ, արուեստի մշակ - Ազգային-հասարակական գործիչ - Պետական-քաղաքական գործիչ - Երեւանի պետական համալսարանի հիմնադիր - ՀՀ լուսաւորութեան նախարար - Սփիւռքում կառոյցների հիմնադիր - Հայաստանի հայացման նախաձեռնող - ՀՅԴ տեսաբան եւ ՀՅԴ Բիւրոյի երկարամեայ անդամ...

ՍԱԼԲԻ ՔԻՒՐՔՃԵԱՆ-ԹԱՇՃԵԱՆ Կեանքը պատմութեան յուշարարն է, ցայտուն` դրօշի պէս, բարձունքին կը յանձնէ իր յաղթապանծ թռիչքը, եւ իբրեւ փարոս` կը համախմբէ բոլորս ամէն անգամ, երբ մեր հայեացքը ուղղենք դէպի անհունին, գտնելու համար անցեալ մը բեղուն, հո՛ն, ուրկէ մեր մեծերը կը հսկեն մեզ, մեր իւրաքանչիւր շարժումին, եւ, իբրեւ թելադրանք, կը յղեն` իրենց կոչն ու հրամայականը, պահանջը, յորդորը, հայու վեհութիւնը ամրագրող ճակատագրակա՛ն պայքարը:...

ՃՈՐՃ ԱՐԱՊԱԹԼԵԱՆ Աստուածաշունչը աշխարհի մէջ ամէնէն շատ տարածուած, տպագրուած ու թարգմանուած գիրքն է անկասկած: Ի՞նչը կրնայ ըլլալ այս իրողութեան պատճառը. պատմութիւններուն հետաքրքրական ըլլա՞լը, գեղարուեստական արժէ՞քը, բարոյական դասե՞րը: Գիրք մը, որուն վերջին բաժինը գրուած է շուրջ երկու հազար տարի առաջ, սակայն մնայուն կերպով կը մնայ արդիական: Գիրքի մը յաջողութիւնը ինչի՞ կապուած է: Աշխարհի մէջ տարեկան տասնեակ, նոյնիսկ հարիւր հազարաւոր գիրքեր կը...

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ Դեկտեմբերի 28-ը Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան Բիւրոյի երկար տարիների անդամ, արդի հայ քաղաքական մտքի ամենավառ ներկայացուցիչներից մէկի` Վահան Յովհաննիսեանի յիշատակի օրն է: Յիշատակի օրն այն մարդու, որ գիտակցաբար եւ ամենայն պատասխանատուութեամբ նուիրեց պետականութեան եւ հայրենքի կայացման գաղափարին: Այս օրը մեզ ամէն տարի ստիպում է` կանգ առնել, մտորել ու Վահան Յովհաննիսեանի դիտակէտից գնահատել մեր քաղաքական ուղեգիծը եւ հասարակական վարքագիծը, անդրադառնալ...

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ Վատիկանի մէջ  հոկտեմբերեան արեւոտ կիրակի մըն էր 19 հոկտեմբեր 2025-ը: Հռոմի Սուրբ Պետրոս տաճարին հրապարակի մայր մուտքին վերեւ` մեր դիմաց կը ցցուէին սրբադասուող եօթը երանելիներուն նկարները, Մարտին քաղաքի հայ կաթողիկէ առաջնորդ եւ Հայոց ցեղասպանութեան նահատակ զոհերէն Իգնատիոս արք. Մալոյեանի (8 ապրիլ 1869 -11 յունիս 1915) նկարը գրաւած էր կեդրոնական դիրքը: Սրբադասումի վեհապանծ պատարագի արարողութեան ներկայ էին հաւատացեալներու...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Թուրքիոյ կողմէ հայերու, ասորիներու, յոյներու եւ հրեաներու նկատմամբ կատարուած հալածանքներն ու մարդու իրաւունքներու համակարգուած խախտումները 1915 թուականին չաւարտեցան: Ցեղասպանութենէն դար մը ետք եւս թրքական իշխանութիւնները կը շարունակեն ցեղապաշտական, մերժողական եւ խտրական քաղաքականութիւն կիրարկել ազգային փոքրամասնութիւններուն նկատմամբ: Վերջին ամիսներուն Հայաստանի վարչապետ Փաշինեանին աջակցող որոշ հայեր սխալելով կը պնդեն, որ Թուրքիան հետաքրքրուած չէ Հայաստանի վրայ յարձակումով: Այս պնդումները կ՛անտեսեն ոչ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ ... Իսկ մեկնաբանութիւնը` ընթերցողիս: Բոլորի աւարտին պէտք է արձանագրել` հասկցողին շատ բարեւ: 1.- Հիմա, երբ յայտնի դարձած է, որ ՕԹԱՆ-ին` Ուքրանիոյ անդամակցութեան հարցը սառնարան դրուած է, չըսելու համար, թէ օրակարգէ դուրս հանուած է (սա պատերազմին մէկ ազդանշանը եղած էր), Եւրոպական Միութիւնը Ուքրանիոյ առաջարկ կը ներկայացնէ, որպէսզի անդամակցի այս խմբակին, հաւաստելով, որ նման քայլ շատ օգտակար պիտի ըլլայ չորս...

 Ն. ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ Անժխտելի իրականութիւն է, որ այսօր տպագիր օրաթերթի գոյատեւումը դարձած է մեծ մարտահրաւէր` թէ՛ նիւթական առումով, թէ՛ մարդուժի, թէ՛ ալ ընթերցողներու թիւի նուազումին բերումով. ցաւալի իրականութիւն է նաեւ, որ այսօր տպագիր մամուլին նկատմամբ հետաքրքրութեան մեծ նահանջ արձանագրուած է, ի զուր չէ, որ օրաթերթեր կը վերածուին շաբաթաթերթերու, իսկ տպագիր մամուլը կը դադրի` փոխարինուելով ելեկտրոնայինով: Հակառակ այս բոլորին` «Ազդակ»-ի ընտանիքն ու...