Անդրադարձ

ՄԱՆՈՒՇԱԿ ՓԱՆՈՍԵԱՆ Այնճար, 9 դեկտեմբեր 2025, կէսօրուան ժամը 1:00, Ս. Պօղոս եկեղեցի: Սգակիրներու հոծ բազմութիւն մը խռնուած է ներսը: Դուրսը` ամպամած երկինք, անձրեւը անընդհատ կը տեղայ: Ներսը` խորանին առջեւ, սգոյ սեղանին վրայ դագաղ մը կը հանգչի մոմերու խորհրդաւոր լոյսերուն տակ: Բացարձակ լռութիւն, ցաւի ու ափսոսանքի մթնոլորտ մը կը տիրէ: Դագաղին մէջ կը հանգչի Վարդան Աշըգեանը... Կարելի՞ է երեւակայել արդեօք, որ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Սուրբ Ծննդեան ութօրէքին (յունուար 6-13) կը յաջորդէ Սուրբ Յովհաննէս Կարապետի ծննդեան տօնը: Սուրբ Յովհաննէս Քրիստոսի Կարապետն ու Մկրտիչն է, Զաքարիա քահանայի եւ Եղիսաբէթի որդին: Զաքարիա քահանայ Տիրոջ տաճարին մէջ խնկարկելու ժամանակ աւետիս ստացաւ Գաբրիէլ հրեշտակէն, թէ` զաւակ մը պիտի ունենայ: Սակայն ծերունի Զաքարիա թերահաւատութեամբ ընդունեց բարի լուրը եւ կասկածամտութեան իբրեւ պատիժ համր դարձաւ: Սուրբ Կոյս Մարիամ եւ Եղիսաբէթ...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Առաւօտեան սուրճին հետ Դիմատետրը թերթելը, բարեկամներուս, դասընկերներուս եւ ծանօթներուս լուրերը կարդալը օրս եռանդով կը լեցնէ, մանաւանդ երբ կը մտածեմ` իրենց բոլոր ըրածներուն քով իմ ըրածներս ի՜նչ են որ... եւ կը ծրագրեմ աւելին ընել: Վերջերս, սակայն, ըստ պատմութեան կամ ժամանակի հաշուարկին, վերջին մէկ վայրկեանը=քառորդ դարը, անասելի բռնութիւններու, անարդար դէպքերու, քաղաքական սրիկայութիւններու եւ քաղաքականօրէն զօրաւորին ապիկար լկտիութեան անկասելի «շքերթ»-ի մը...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Միացեալ Նահանգներ 3 յունուարին Վենեզուելայի դէմ կայծակնային գործողութեամբ մը ձերբակալեց անոր նախագահ Նիքոլա Մատուրոն:Ցնցիչ արարք մը, որ մեծ հարուած հասցուց միջազգային համակարգին եւ աշխարհը վերադարձուց Համաշխարհային Բ. պատերազմին ու ՄԱԿ-ի ստեղծման նախորդող ժամանակաշրջան: Իրողութիւն մը, որ առաւել եւս ընդգծուեցաւ, երբ Միացեալ Նահանգներու նախագահ Տանըլտ Թրամփ օրեր ետք «Նիւ Եորք Թայմզ» օրաթերթին հետ զրոյցի ընթացքին յայտարարեց. «Միջազգային օրէնքին կարիքը...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Քաջածանօթ ենք, որ իւրաքանչիւր շրջան, նահանգ, գաւառ, քաղաք կամ գիւղ ունի իր իւրայատուկ բարքերն ու սովորութիւնները: Եւ բնական է, որ ծննդավայրս` Քեսապը, նաեւ ունենայ իր իւրայատկութիւնները: Այդ իւրայատկութիւններէն է հանրութեան կողմէ մարդոց մակդիր ու ածական տալը: Իմացած եմ, որ նոյն սովորութիւնները ունին նաեւ Քեսապի դրացի մուսալեռցիները: Ծածկանունները, որոնք իրենց ետին կը պահեն երբեմն իմաստութիւն, սրամտութիւն կամ հաճելի...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Անթիլիասի տպարանէն 2025-ին լոյս տեսաւ «Խաչիկ Պապիկեան հրատարակչական հիմնադրամ»-ի թիւ 18 հատորը` «Արցախի դէմ իրականացուած ցեղասպանութեան գիտաժողովի նիւթեր», բաղկացած` 362 էջերէ: «Մտածումներ ու առաջադրութիւններ հայկական աշխարհը դիմագրաւող տագնապներուն ու զարգացումներուն գծով» խօսքին մէջ Արամ Ա. վեհափառ կ՛ըսէ, որ հայ ժողովուրդը կ՛ապրի իր ժամանակակից պատմութեան ամէնէն ճակատագրական փուլերը: Հայաստանի եւ սփիւռքի ռազմավարութեան վրայ կեդրոնանալով վեհափառը կը շեշտէ, որ անհրաժեշտ...

ԳԱՌՆԻԿ ԱՒ. Ք. Գ. Գ. 1- «Մտքի Վիճակ» 1995-ին Համազգայինի հրաւէրով Վ. Օշական Պէյրութ եկած էր իր գրական 50-ամեայ վաստակին նուիրուած յոբելենական ձեռնարկին համար: Եւ Պուրճ Համուտի Լեւոն եւ Սոֆիա Յակոբեան երկրորդական վարժարանի սրահին մէջ դասախօսութիւն մը տուաւ: Դասախօսութիւնը ձայներիզի վրայ արձանագրած էի: Նոյն ատեն, արձանագրած էր նաեւ Իշխան Չիֆթճեան: Ձայնագրածս խմբագրելով, լոյս ընծայեցի «Յառաջ/Միտք Եւ Արուեստ» 2000 հոկտեմբեր 1-ի...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Թուրքիոյ Հանրապետութիւնը յաճախ ինքզինք կը ներկայացնէ իբրեւ քաղաքակրթութիւններու կամուրջ` երկիր մը, որ իւրայատուկ կերպով տեղակայուած է մայրցամաքամասերու, մշակոյթներու եւ պատմութիւններու խաչմերուկին վրայ: Սակայն այս յղկուած պատմութեան ետին թաքնուած է շատ աւելի մտահոգիչ իրականութիւն. երկարատեւ, պետականօրէն հաստատուած խտրականութիւն եւ զանգուածային բռնութիւններ` հայերու, յոյներու, հրեաներու եւ ասորիներու նկատմամբ: Այս ազգային  փոքրամասնութիւններու համայնքները տարիներ շարունակ բախած են այնպիսի քաղաքականութիւններու եւ գործողութիւններու,...

ՀԱՄԲԻԿ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ «Երեւանն է խօսում...»: Տասնամեակներ շարունակ, սփիւռքահայերս, մանաւանդ` Միջին Արեւելքի երկիրներու մէջ ապրող գաղութահայեր, մեծ թէ փոքր, բոլորս,  ամբողջ օրուան մը խոնջէնքէն եւ պարտաւորութիւններէն ետք, ձմեռ երեկոներ, շատ յաճախ ընտանիքներով ու զաւակներով, կը խմբուէինք ու կը բոլորուէինք մեր ապրած թաղի մէջ մեզմէ մէկու մը տան մէջ, նոյնիսկ երբեմն վրայ վրայի ու մեծ անհամբերութեամբ, աւելի շատ ոգեւորութեամբ կը սպասէինք այդ...

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ Իրանում վերջին օրերին արձանագրուած ներքաղաքական լարուածութիւնը եւ դրան ուղեկցած զանգուածային անկարգութիւնները պէտք է դիտարկել ոչ թէ մեկուսացուած դրուագների, այլ երկարատեւ եւ բազմաշերտ գործընթացների համատեքստում, որոնց հիմքում ընկած են թէ՛ ներքին ընկերային-տնտեսական, ինչպէս նաեւ` քաղաքական խնդիրները, եւ արտաքին համակարգային ազդեցութիւնները: Սակայն, ի տարբերութիւն արեւմտեան լրատուամիջոցների եւ դրանց քարոզչութեան պատճառով ընկերային հարթակներում ձեւաւորուող խօսոյթների, տեղի ունեցող զարգացումները չեն կրում դասական...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Այդ երեկոն տարիներու հեռաւորութենէն ե՛ւ կարօտով ե՛ւ լուսաւոր զգացումով կը յիշեմ: Որոշած էի ծննդավայր Հալէպիս փողոցներով անցնիլ: Քալել: Միայն քալել: Ամիսը արդէն կիսուած էր: Պարզ գիշեր էր, եւ դուրսը ծոյլ քամի մը կար: Անձրեւը դարձեալ նոյն հողն էր, որ կը ծեծէր: Շաբաթէ մը ի վեր ժամեր շարունակ երկինքը թաց տաղտուկ մը ձգած էր: Անօրինակ տաղտուկ մը կար նաեւ...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութեան իշխանական ղեկավարները եւ անոնց աջակցող լրագրողներն ու մեկնաբանները կը փորձեն համոզել հանրութիւնը, որ արտաքին ուժեր հիպրիտային պայքար կը մղեն հայկական պետութեան դէմ: Ի՞նչ բան է հիպրիտը: Այս օտար բառով կ՛որակուին երկու տարբեր տեսակներէ յառաջացած էակները, ինչպէս օրինակ ջորին, որ կը յառաջանայ ձիու եւ էշի խաչաձեւումէն: Նմանատիպ բոյսեր եւս յառաջացած են: Բառը օգտագործուած է նաեւ ճարտարարուեստի մէջ,...

Լոյս տեսաւ «Յովհան Գ. Օձնեցի (իշխ. 717-728) սուրբը, կանոնագէտը եւ Մեծ վարպետը հայ միջնաշխարհեան մշակոյթի եւ դիւանագիտութեան»-ը, որ երկրորդ երկլեզու հատորն է Միացեալ Նահանգներու Արեւմտեան թեմի Ազգային առաջնորդարանի մատենաշարին` «Հիմնահարցեր եւ հանգրուաններ արեւմտեան հայաշխարհի կազմաւորումին մէջ»*: Առաջինն է «Ներսէս Դ. Շնորհալի սուրբ եւ դիւանագէտ եւ ժողովուրդին ու Եկեղեցիին գոյատեւումը արեւմտեան հայաշխարհին մէջ (2025)**: Մատենաշարին երրորդ գիրքը ընդարձակ ուսումնասիրութիւն մըն է...

ԼԻԶԱ ԲԱՆՃԱՐՃԵԱՆ-ԹԵԼՎԻԶԵԱՆ Մարդու կեանքին մէջ կան պահեր, երբ ան կանգ կ՛առնէ ոչ թէ հանգստանալու,այլ իր  անցած ուղին լուռ կշռադատելու համար: Այդ ժամանակ ան կը դառնայ իր իսկ միտքերուն ունկնդիրը. կը յիշէ իր ձեռքբերումները, որոնք լուռ հպարտութեամբ կը ջերմացնեն հոգին, եւ` երազները, որոնց իրականացումը տակաւին անսպառ փափաք կը մնայ: Այդ մտորումներուն մէջ կը յայտնուին նաեւ ապրելակերպի այն մեծ ու փոքր փոփոխութիւնները,...

Ներկայացրեց` ԱՐՄԻՆԷ Կ. ԿՈՒՆԴԱԿՋԵԱՆ Ներքեւ` ներկայացնում եմ Պարոյր  Սեւակի եզակի մտքերը Կոմիտասի մասին: 3 օգոստոս 1896, Պերլին Ճիշդ է, որ «Ամէն համեմատութիւն կաղում  է»: Բայց կան համեմատութիւններ էլ, որ ուղղակի  աղերսւում են` Կոմիտաս Առաջինի եւ Նարեկացու, Սայաթ Նովայի եւ Աբովեանի, Թորամանեանի: Ճշմարտութեան մեծ պատառ կայ այդ բաղդատութիւնների մէջ, թէպէտ չհամնկնող եզրերը նոյնպէս որոշակի են: Սակայն ամէնից աւելի ճիշդ է, ըստ...

ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ Կոմիտասի երգերը այսօր լսելով որքանո՞վ կ՛ազդուի մարդ` չեմ գիտեր, սակայն գիտեմ, որ բոլոր անոնք, որոնք Կոմիտասը հարազատ աչքերով տեսնելու, ականջներով լսելու բախտաւորութիւնը ունեցած են, ապրած են աննկարագրելի զգացում մը, որ բառերով դժուար թէ կարելի ըլլայ բացատրել: Այդ խոր ու տպաւորիչ զգացումը ապրած են մանաւանդ անոնք, որոնք հայրենի հողէն հեռու կը գտնուին: Կոմիտասի տուած զգացողութիւնը հասկնալու համար պէտք է...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Այս գրութիւնը երկրորդ մասն է Թուրքիոյ կողմէ հայերու, ասորիներու, յոյներու եւ հրեաների հետապնդումներու եւ մարդու իրաւունքներու համակարգուած խախտումներու երեք մասերէ բաղկացած յօդուածին, զոր գրած է թուրք պատմաբան Այշէ Հիւրը: - 1930 սեպտեմբեր 18. Թուրքիոյ արդարադատութեան նախարար Մահմուտ Էսաթ Պոզքուրթը հանդէս եկաւ իր նշանաւոր հետեւեալ յայտարարութեամբ. «Իմ կարծիքս ու համոզումս այն է, որ այս երկիրը բացարձակապէս թրքական է: Անոնք,...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Իտալերէնէ թարգմանուած` Վարդան Մատթէոսեանի կողմէ, «Սիս» հրատարակչութիւն Հիւսիսային Ամերիկայի Արեւելեան թեմի Ազգային առաջնորդարանի, Նիւ Եորք, 2025, 104 էջ: Հատորը լոյս տեսած է ի յիշատակ տիկ. Անահիտ Գասարճեանի (Նիւ Ճըրզի): Իտալաբնակ, Փատովայի համալսարանի իտալական գրականութեան պատուակալ դասախօս Արսլան վիպակի ձեւով ներկայացուցած է ոդիսականը Առաքելոց վանքին մէջ պահուած Մշոյ ճառընտիրի (գրուած ու նկարազարդուած` 1200-1202 թուականին, Բաբերդի Սեպուհ լերան Աւագ վանքին մէջ),...

2025-ին «Հայաստան-Արցախ ֆոնտ»-ը 45 միլիոն տոլար ընդհանուր արժէքով կեանք փրկող եւ զանազան տեսակի դեղորայք ու բժշկական պիտոյքներ նուիրեց Հայաստանին (41 միլիոն տոլար) եւ Լիբանանին (4 միլիոն տոլար): Այս դեղերը եւ պիտոյքները Հայաստան եւ Լիբանան ուղարկուեցան օդային ու ծովային 30 անջատ առաքումներով: «Շատ բարձր կը գնահատենք այս արժէքաւոր դեղերը եւ պիտոյքները, նուիրուած` ամերիկեան բազմաթիւ առեւտրական մեծ ընկերութիւններու եւ բարեգործական կազմակերպութիւններու կողմէ,...

ԱՐՄԷՆ ԱԲՂՅ. Դարձեալ Նոր տարի է: Նոր յոյսերով, նոր երազներով, նոր իղձերով ու փափաքներով կը դիմաւորենք նոր տարի մը: Մեր մէջ կ՛արթննայ նորին երթալու, նորը տեսնելու եւ շօշափելու խոր մարմաջ մը: Բայց երբ կ՛ըսենք` «Նոր տարի», ի՞նչ կը հասկնանք. միայն թիւի փոփոխութի՞ւն, տարիքի ա՞ճ, թէ՞ անցեալը ետին ձգելու եւ անկէ դասեր քաղելու փորձ: Նոր տարին կոչ մըն է` նոր մարդ...