Խմբագրական

Սեւրի պայմանագիրը հայ իրաւաքաղաքական միտքը անքակտելիօրէն կը կապէ ամիսներ ետք կայացած Իրաւարար վճիռին: Սեւրը ատով նշանակութիւն կ՛ունենայ հայ ժողովուրդին համար, որովհետեւ պայմանագիրի շրջանակներուն մէջ կ՛իյնայ Միացեալ Նահանգներու նախագահին տրուած լիազօրութիւնը: Սեւրով եւ Իրաւարար վճիռով հայկական դիւանագիտութիւնը բարձրակէտ ապահովեց: Անշուշտ ընկալելի է, որ աշխարհաքաղաքական իրավիճակը, Թուրքիոյ մասնատման ծրագիրը արագացուցին ընթացքը, բայց այդ պայմաններուն մէջ հայկական կողմը ձեռք բերաւ առաւելագոյնը: Աշխարհաքաղաքական միտումներու...

Արցախի Ազգային ժողովի նոր նախագահի ընտրութիւնը քանի մը ուղղութեամբ կարեւոր հունաւորումներու վրայ լոյս կը սփռէ ինչպէս արտաքին, այդպէս նաեւ ներքին առումներով: Ներազգային պարունակի մէջ, լուսարձակի տակ կ՛առնուէր Ազգային ժողովի միաւորումը կարեւորագոյն յայտարարութիւններուն եւ դիրքորոշումներուն շուրջ: Իբրեւ պետական օրէնսդիր հաստատութիւն Արցախի Ազգային ժողովը բազմաթիւ անգամներ փաստեց, որ գիտէ ջնջել ընդդիմադիր-իշխանամէտ բոլոր բաժանարար գիծերը եւ միաւորուիլ Արցախի անվտանգութեան եւ սահմանադրականօրէն ամրագրուած բոլոր...

Պէյրութի նաւահանգիստի պայթումէն երեք տարի անց, յետադարձ որոշ խորհրդածութիւններ պէտք է արձանագրել: Պայթումը պատահեցաւ համավարակի, քաղաքական անորոշութեան եւ տնտեսական ծանրագոյն պայմաններու մէջ, աւելի խորերը ներքաշելով հասարակութիւնը`  կուտակուած ճգնաժամերու մէջ: Երկու ուղղութեամբ օժանդակութիւններու  փութացումը ուշագրաւ էին: Առաջինը տարբեր պետութիւններ ուղղակի թէ ոչ կառավարական կազմակերպութիւններու ճամբով, շրջանցելով կառավարական գերատեսչութիւնները հսկայածաւալ մարդասիրական բնոյթի օգնութիւններ հասցուցին լիբանանցի ժողովուրդին: Պարզ էր ուղերձը. չեն վստահիր պետութեան...

Ազրպէյճանի կողմէ Արցախի պաշարումը վերացնելու ուղղութեամբ հրապարակուած յայտարարութիւնները բազմաթիւ են եւ կը համոզեն խնդիրին աշխարհաքաղաքականացման մասին: Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան  բանբերին անդրադարձը կը յատկանշուի քանի մը կէտով: Նախ կը փորձէ հեռացնել կատարուածին մէջ Մոսկուայի պատասխանատուութիւնը եւ կը կեդրոնանայ դէպի Արցախ ուղարկուած  մարդասիրական բեռնատար մեքենաներու տեղ չհասնելու իրականութեան վրայ: Ըստ Մոսկուայի ներկայացուցիչին, հակառակ անոր որ Երեւանը Ազրպէյճանի հետ չէ համաձայնեցուցած մարդասիրական...

Արցախի ամբողջական պաշարումին դէմ մինչ այժմ կը դրսեւորուին յայտարարողական մակարդակի կոչեր, պահանջներ, ահազանգներ: Ազրպէյճան ոչ միայն իր ստորագրութեամբ ամրագրուած եռակողմ համաձայնութիւնները չի յարգեր, այլ նաեւ չ՛ենթարկուիր Մարդու իրաւունքներու եւրոպական դատարանի թէ Միջազգային արդարադատութեան դատարանի որոշումներուն: Պաքուն գիտակից է, որ ներկայ պայմաններուն մէջ անպատժելի է, հետեւաբար կը դիմէ սանձարձակ գործողութիւններու: Երեւանը յայտարարած է, որ Արցախը կը ճանչնայ իբրեւ Ազրպէյճանի տարածքային ամբողջականութեան...

Պաշտօնական Փարիզի յատուկ պատուիրակին պէյրութեան այցելութեան հետ կապուած մեկնաբանութիւնները տարատեսակ են եւ հետագայ իրադարձութիւններու հունաւորման առումով յստակ ուղիներ չեն մատնանշեր: Բնականաբար կան քաղաքականացուած մօտեցումներ` այցելութեան ընդմէջէն իւրաքանչիւր կողմի առաջադրանքին ենթահողի պատրաստութիւն տեսնելու ուղղութիւններով: Պատուիրակը ի՛նք շեշտած է, որ ինքը միայն Փարիզը չի ներկայացներ, այլ նաեւ` Տոհայի հնգեակը, որ ստանձնած է Լիբանանի թղթածրարը: Այս այցելութիւնը փաստահաւաքի բնութագիր ունի եւ տուեալ թեկնածուի...

Լիզպոնի գործողութեամբ փոխանցուած ուղերձները միայն Ցեղասպանութեան ճանաչման հրամայականին չէին վերաբերեր: Հերոսները կ՛արծարծէին տարածքային պահանջատիրութիւն, հայրենազուրկ գոյավիճակը մերժելու եւ ազատագրութեան դատին նուիրուելու փաստացի եւ գերագոյն զոհաբերութեան օրինակով: Լիզպոնի գործողութենէն հինգ տարի ետք ծայր կ՛առնէր տարածքներու ազատագրութեան առաջին փուլը` արցախեան շարժումը, որ ազատագրական պայքար էր, ըստ էութեան,  ազրպէյճանական բռնատիրութեան դէմ եւ Հայաստանի հետ միաւորման նպատակը կը հետապնդէր: Հայրենիքի ազատագրութեան եւ տարածքային ամբողջականութեան...

Լոզանի դաշնագիրին 100-ամեակը անպայման այժմէական նշանակութիւն կ՛ունենայ, եթէ գոյութիւն ունեցող ընդհանուր համոզում մը կարելի ըլլայ շրջել եւ ընդգծել, որ Լոզանը ոչ թէ թաղեց Հայկական հարցը, այլ նոր պատուհաններ բացաւ դէպի հայոց իրաւունքներու վերականգնումը: Այս տեսութիւնը ընկալուած չէ անշուշտ համատարածօրէն հայ իրաւաքաղաքական միտքին համար: Սակայն երբ Թուրքիոյ վարիչները տարբեր առիթներով դէմ կ՛արտայայտուին Լոզանի պայմաններուն եւ կը խօսին Թուրքիոյ անիրաւուածութեան մասին, հայկական...

Մոսկուայի արձագանգը կամ պատասխանը Էրտողանի յայտարարութեան, թէ` ռուս խաղաղապահները պէտք է հեռանան Արցախէն համաձայնուած ժամկէտի աւարտին, անմիջական չէր: Քանի մը օր պէտք էր սպասել, որպէսզի արտաքին գործոց նախարարութեան բանբերը արձագանգէր: Ըստ մամլոյ բանբերին, ուրեմն  Թուրքիան Ռուսիոյ, Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի ղեկավարներու եռակողմ համաձայնագիրին կողմ չէ: Մոսկուայի ներկայացուցիչը պարզապէս պարզաբանած է եռակողմ յայտարարութեան համապատասխան կէտը` ընդգծելով խաղաղապահ զօրակազմի տեղակայման պայմանները, ժամկէտը, զայն...

Պրիւքսելեան եռակողմ հանդիպումէն բխած Շարլ Միշելի կատարած յայտարարութիւնները, ինչպէս կ՛ակնկալուէր բեկումնային կամ շրջադարձային նորութիւն չեն բերեր: Հանդիպումը կը ծառայէ բանակցային գործընթացի ղեկը Եւրոպական Միութեան ձեռքերուն մէջ պահելու ծրագիրի գործնականացման: Փաստօրէն կը նշուի, որ կայ համաձայնութիւն  աշնան երկու տարբեր հանդիպումներ կազմակերպելու: Միշելը վերահաստատած է իր մտադրութիւնը Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի ղեկավարները հրաւիրելու այս ամառուընէ ետք Պրիւքսելի մէջ կայանալիք յաւելեալ մէկ հանդիպումին, ինչպէս...

Թուրքիոյ նախագահին յայտարարութիւնը, թէ ռուս խաղաղապահները, ըստ համաձայնութեան, պէտք է Լեռնային Ղարաբաղ մնան մինչեւ 2025 թուականը, տարածաշրջանին մէջ նոր իրավիճակի մը ձեւաւորման նախադրեալները կը փոխանցէ: Ճիշդ է, որ համաձայնութիւնը 5 տարուան համար է: Խնդիրը ա՛յս պահուն Էրտողանին կատարած յիշեցումն է, որովհետեւ շարունակած է ան, որ կը հաւատայ, թէ Ռուսիոյ Դաշնութիւնը հաւատարիմ կը մնայ այդ համաձայնութեան: Այս երկրորդ բաժինով ուղերձ կը...

Թուրքիոյ նախագահը շատ ուշագրաւ պայման դրած է Շուէտի` ՕԹԱՆ-ի անդամակցութեան ուղղութեամբ թրքական մերժումը վերցնելու համար: «Նախ Եւրոպական Միութեան միանալու ճանապարհ բացէք Թուրքիոյ համար, այնուհետեւ  մենք ճանապարհ կը բանանք Շուէտի անդամակցութեան համար, ինչպէս ըրինք Ֆինլանտայի պարագային»: ՕԹԱՆ-ի համագումարի նախօրեակին նման նախապայման բարձրաձայնելով, Անգարան իր պահանջին գինը կը բարձրացնէ իր վեթոն վերցնելու դիմաց: Շուէտի անդամակցութիւնը ՕԹԱՆ-ին հաւաքական Արեւմուտքի համար ռազմավարական մեծ նշանակութիւն...

Լիբանանի խորհրդարանի վերջին նիստը կը թուի, որ սառեցուցած է նախագահի ընտրութեան օրակարգը: Իւրաքանչիւր կողմ արձանագրեց իր ունեցած քուէներու արդիւնքը: Այս իրողութիւնը սկզբունքով պէտք է նպաստէր, որ սկսէին բանակցութիւններ համախոհութեան յանգելու նպատակով: Կա՛մ կողմերէն մէկը պէտք է համոզէր միւս կողմին իր թեկնածուն ընտրելու, կամ` հակառակը: Կար անշուշտ երրորդ ընտրանքին երթալու կարելիութիւնը: Այս երեք կարելիութիւններուն ուղղութեամբ որեւէ գործնական քայլ չ՛առնուիր: Ինչ որ...

Ֆրանսայի տարածքին արձանագրուած անկարգութիւնները համեմատաբար հանդարտած են: Անկախ հիմնական պատճառէն եւ շարժառիթներէն այս երեւոյթը, որ տարողութեամբ նոր աստիճանաչափ արձանագրեց, ըստ էութեան ունի  իր նախադէպերը: «Դեղին բաճկոնաւորներ»-էն մինչեւ թոշակառուի տարիքի վերասահմանումի օրինագիծին ընդդիմացողները ձեռնարկած են նման անկարգութիւններու: Այս միջադէպերը անշուշտ շատ արագ քաղաքականացած են: Իրաւապահ մարմինները յայտնաբար ի վերջոյ կը յաջողին վերահսկողութեան տակ առնել իրավիճակը: Այդպէս եղաւ թէ՛ դեղին բաճկոնաւորներու դիմած...

Արցախի ուղղութեամբ Ազրպէյճանի վերջին յարձակումը բնականաբար կը կապուի ուաշինկթընեան բանակցութիւններուն: Ազրպէյճանը յայտնապէս դժգոհ է բանակցային այս գործընթացէն. թեքնիք պատճառներով փորձեց յետաձգել բանակցութեան այս փուլը. հիմա ալ կրակոցներով եւ հայ զինուորներ սպաննելով փորձ կը կատարէ իմաստազրկելու վերաճշդուած բանակցութիւնը: Յայտնապէս այս վարքագիծը պիտի շարունակուի: Դժգոհութեան բաժինը, առանց յայտարարուելու Ստեփանակերտ-Պաքու ուղիղ բանակցութիւններու անցման յորդորներն են, պայմանաւորուած` միջազգային երաշխաւորութեամբ: ԵԽԽՎ-ի վերջին բանաձեւին մէջ կար...

Ռուսական «Վակներ» ստորաբաժանման դիմած ապստամբական գործողութիւնը կարճատեւ կեանք ունեցաւ: Արագ բռնկման եւ նոյնքան հանգուցալուծման պատճառները տակաւին պարզ չեն: Քաղաքական հետեւանքներ կ՛արձանագրուին անպայման: Անվտանգային մարզի կարեւորագոյն պաշտօնատարներու փոփոխութիւնները չեն բացառուած, հակառակ անոր որ պաշտօնական յայտարարութիւններով կը հաստատուի, որ անվստահութեան հարց գոյութիւն չունի սկսելու համար պաշտպանութեան նախարարին նկատմամբ որուն դէմ էր ուղղուած հիմնականին մէջ Վակների ապստամբութիւնը: Ստորաբաժանումները վերադարձած են իրենց ճամբարները: Խնդիրը,...

ԵԽԽՎ-ի բանաձեւը իբրեւ բովանդակութիւն խիստ է ու հասցէական: Յստակ մեղադրանք կայ Ազրպէյճանին նկատմամբ եւ ուղղակի պահանջ այդ երկրին ուղղուած` վերջ տալու Արցախի ապաշրջափակումին: Անկախ անկէ, որ բանաձեւը կոչի սահմաններուն մէջ է եւ պարտադիր բնոյթ չունի, պէտք է փորձել եւրոպական հայեցակէտերէ դիտել խնդիրը: Եւրոպական խորհրդարանի պաշտպանութեան ենթայանձնախումբի պատուիրակութիւնը դիտորդական խումբին հետ կ՛այցելէր Սիւնիք` Բերձորի միջանցքի հայաստանեան հատուած պարեկութիւն կատարելու համար: Այս...

Արդէն մէկ շաբաթէ ի վեր Արցախը ամբողջովին շրջափակուած է: Կասեցուած է տեղաշարժը երկկողմանիօրէն: Այս իրավիճակը կ՛առաջնորդէ մարդասիրական ծանրագոյն աղէտի: Պաքուն բացայայտօրէն կը դիմէ ռազմական նոր յանցագործութեան` ամբողջ ազգաբնակչութեան դէմ սովամահութեան կանխամտածուած ցեղասպանական արարքի դիմելով: Պաքուն սառնասրտօրէն կը դիմէ ցեղային զտման քաղաքականութեան, պարզ այն պատճառով, որ լաւ կը գիտակցի, որ միջազգային ընտանիքը որեւէ ազդեցիկ ճնշամիջոցի պիտի չդիմէ ապաշրջափակելու համար Արցախը: Համոզուած...

Հայաստանի զինանշանը Հայաստանի խորհրդարանի նիստին, խնդրոյ առարկայ դարձաւ հանրապետութեան Զինանշանի խորհուրդը: Հին արժէքները հակադրուեցան նոր արժէքներուն, պատմական Հայաստանը` իրական Հայաստանին, զինանշանի խորհուրդն ու նկարագրութիւնը մեկնաբանուեցան իւրովի եւ սուր ենթակայականութեամբ, շեշտելու համար, որ մեր Զինանշանի խորհուրդը այսօրուան իրականութեան հետ կապ չունի: Այն ձեւակերպումով, որ 1991-ին հիմնադրուած պետութեան հետ ի՞նչ կապ ունի Զինանշանը: Սահմանադրութեան Զինանշանին վերապահած բաժինը կարեւոր է վերստին կարդալ: Յօդուած...

Ռուսական լրատուամիջոցները սուր կերպով ընդգծեցին ամերիկեան միջամտութեան իրողութիւնը: Ըստ անոնց, Մոսկուան մտահոգ է, որ Միացեալ Նահանգները կը փորձեն  միջնորդական ծառայութիւններ պարտադրել Պաքուի եւ Ստեփանակերտի միջեւ երկխօսութեան գործընթացին, նոյնիսկ սպառնալիքի միջոցով: Այս տեղեկատուութեան հրապարակման մէջ յղում կատարուած է Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան կապուած աղբիւրներու: Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան բանբերը անդրադարձած է հարցին` ընդգծելով, որ առաջին անգամն է, որ միջնորդի դեր վերցուցած...