Մանկապատանեկան

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Կիրակի, 24 սեպտեմբերի կէսօրէ ետք սեւ անջրպետամեքենայ մը իջաւ Միացեալ Նահանգներու Եութայի անապատին զինուորական շրջանի մը մէջ: Անոր վերադարձը սպասուած էր, եւ ամէն ինչ բնականօրէն ընթացաւ: Երկրագունդէն 100 հազար քմ բարձրութեան վրայէն ան դէպի երկիր ուղարկուեցաւ ՆԱՍԱ-ի ուրիշ անջրպետանաւերէն` Օզիրիս-Ռեքսի կողմէ: Այս անջրպետանաւը անջրպետին մէջ կը շրջի 7 տարիներէ ի վեր: Ապա անջրպետամեքենան անցաւ մթնոլորտին ընդմէջէն`...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ամէն տարի Հալոուին կը տօնուի 31 հոկտեմբերին: Անիկա տարօրինակ տարազներով ծպտուելու, վախնալիք մթնոլորտով զարդարելու տուները եւ տեսակաւոր շաքարեղէն ուտելու առիթ է: * * * Պէտք է յիշել, որ այս շատ արդի թուացող տօնը եկած է շատ հին ժամանակներէ: Մենք անոր արմատները կը գտնենք սելթիք ժողովուրդներու Սամհէյն փառատօնին մէջ: Սելթիք ժողովուրդները ցեղախումբեր էին, որոնք կ՛ապրէին ներկայի Սելթիքի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ճիշդ է, որ այս եղանակին օդը սկսաւ փոխուիլ եւ ընդհանրապէս նուազ տակ կ՛ընէ, սակայն որեւէ եղանակի, երբ մենք լեռ բարձրանանք, օդը միշտ աւելի պաղ կ՛ըլլայ, քան երբ քաղաքը կը գտնուինք, հակառակ անոր որ մենք արեւուն աւելի մօտ կ՛ըլլանք: * * * Ընդհանրապէս օդը աւելի պաղ կ՛ըլլայ լերան գագաթը, քան հովիտին մէջ կամ ծովեզերքը: Գոյութիւն ունին նոյնիսկ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Կը պատահի, որ մենք աշնան աւելի մեծ թիւով փոքրիկ սարդերու հանդիպինք մեր շուրջը, նոյնիսկ` մեր տան մէջ: Ասիկա բնական երեւոյթ մըն է: Ասիկա լուր մըն է, որ անշուշտ շատ պիտի չուրախացնէ սարդերէն վախցող անձերը, սակայն այս եղանակին աւելի հաւանական է, որ մենք սարդերու հանդիպինք մեր տան մէջ: Սեպտեմբեր եւ հոկտեմբեր ամսուն է, որ սարդերը իրենց թաքստոցէն...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ  Գիրերու ստեղծումէն առաջ բանաւոր պատմութիւնները կը պատմուէին եւ կը փոխանցուէին սերունդէ սերունդ: Երբ գիրը կը ծնի, մարդիկ կարելիութիւնը կ՛ունենան հաշիւներ կատարելու եւ իրենց գիտութիւններէն հետքեր ձգելու: Գլխագիր Պ-ով Պատմութիւնը այդ ժամանակ կը սկսի: Սակայն ո՞վ հնարած է գիրը: * * * Շումերները Միջագետքի մէջ, ներկայի` Իրաքը, ապրող ժողովուրդ էին: Այս ժողովուրդը այդ շրջանին մէջ ապրած է...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Այսօր մենք պիտի այցելենք աշխարհի շուրջ տարբեր երկիրներու մէջ գտնուող դպրոցները` ծանօթանալու անոնց աշակերտներու տարազներուն: - Անգլիոյ մէջ Նախակրթարանի աշակերտներուն 80 առ հարիւրը եւ միջնակարգի աշակերտներուն` 98 առ հարիւրը: Այս սովորութիւնը մնացած է 16-րդ դարէն, իսկ կարգ մը հաստատութիւններու պարագային, ինչպէս` Օքսֆորտ եւ Քեմպրիճ, այդ տարազը նոյնը մնացած է 400 տարիներէ ի վեր: - Ճափոնի մէջ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Սեպտեմբեր ամսուն ընթացքին աշխարհին շուրջ միլիոնաւոր աշակերտներ դարձեալ բռնեցին դպրոցին ճամբան. սակայն ինչո՞ւ անոնք միշտ արձակուրդի մէջ չեն ըլլար: - Ինչի՞ կը ծառայէ դպրոցը Դպրոցը կը ծառայէ աշակերտներուն ուսուցանելու, անոնց գիտութիւններ փոխանցելու: Դպրոցին մէջ մենք կը սորվինք կարդալ, գրել, հաշուել, հասկնալ աշխարհի պատմութիւնը, աշխարհագրութիւնը... - Դպրոց երթալը միայն գիտութիւններ հաւաքելու համա՞ր է Ո՛չ միայն: Դպրոցը նոյն...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ  Այս ամառ աշխարհի տարածքին շարժապատկերի պաստառները վարդագոյնով ծածկուեցաւ, երբ Պարպիի շարժապատկերը ցուցադրուեցաւ: Ո՛չ միայն շարժապատկերին մէջ, այլ նաեւ հանդիսատեսներու բազմութիւնները ներկայացած էին ցուցադրութեան վարդագոյն հագուած: Սակայն գիտէի՞ր, թէ շարժապատկերի հերոսուհին` Պարպի պուպրիկը, ո՛չ միայն քու մամայիդ խաղընկերուհին կրնար եղած ըլլալ, այլ նաեւ` մեծ մամայիդ սերունդին, երբ անոնք փոքրիկ էին: * * * Պարպի պուպրիկը ծնած է...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ժամանակի ընթացքին վիտէօ-խաղերը մեծ տեղ սկսած են գրաւել մեր ամէնօրեայ կեանքին մէջ: Սկզբնական շրջանի շատ պարզունակ կերպարներն ու խաղերը կամաց-կամաց աւելի զարգացան, եւ այժմ մենք տեսակաւոր ընտրութիւններու առջեւ կը գտնուինք: Սակայն գիտէի՞ր, թէ այս բազմաթիւ հերոսներէն ամէնէն առաջինը եղած է Փաք-Մենը: Ան եղած է ամբողջ սերունդի մը հերոսը: * * * Այս կլոր եւ դեղին կերպարը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երբ մարդ արարածը մտադրէ արուեստի գործ մը ստեղծել` ըստ իր երեւակայութեան, ան կրնայ օգտագործել իր տրամադրութեան տակ գտնուած որեւէ նիւթ եւ զայն արուեստի գործի վերածել: Ժամանակի ընթացքին ան պիտի կարենայ ընտրել իր նախասիրած նիւթը, որ ամէնէն լաւ կերպով կրնայ իր ներաշխարհը արտայայտել: Կարգ մը արուեստագէտներ ընտրած են իրենց ներաշխարհը եւ զգացումները արտայայտել թուղթին միջոցով: Այս ձեւով...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Առաջին անգամ Ճափոն այցելող զբօսաշրջիկ մը պիտի հանդիպի արտասովոր տեսարանի մը. ապրանք գնելու մեքենաները (վենտինկ մաշին) ամէն տեղ են, փողոցներուն երկայնքին, կայարաններուն մէջ, շէնքերուն մէջ... ընդամէնը` աւելի քան 5 միլիոն գնումի մեքենաներ, որոնցմէ 3 միլիոնը յատկացուած է տարբեր տեսակի ապրանքներու, իսկ մնացածը` դրամ կամ տոմսակ հայթայթող մեքենաներ: Այդ մեքենաներէն 6-էն 5-ը կը ծախեն ըմպելիներ: Այս մեքենաները...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ամէն տարի 10 միլիոն թոն կերպընկալէ աղբեր կը թափուին ովկիանոսներուն մէջ: Սակայն ինչո՞ւ այդքան մեծ քանակով կերպընկալ ընդարձակ աղբանոցի մը կը վերածեն ովկիանոսը: * * * Ամէն տարի թոներով կերպընկալ կ՛արտադրուի տարբեր առարկաներ արտադրելու համար. տոպրակներ, շիշեր, տուփեր... որոնք շատ շուտ աղբը կը նետուին: Այս աղբերուն մէկ մասը կը լքուին գետինը, փողոցը կամ բնութեան մէջ: Կարգ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ամրան շրջանին հիւսիսային կիսագունդին մէջ օդը այնքան տաք սկսած է ըլլալ, որ մենք յաճախ կը լսենք, թէ տարբեր երկիրներու մէջ հրդեհներ բռնկած են անտառներուն մէջ: Այս տարի ալ, Միջերկրականի շուրջ տարբեր երկիրներու մէջ, եւ յատկապէս Յունաստանի մէջ անտառներու մեծ հրդեհները մեծ վտանգի տակ դրած են բնակիչները: Այս ձեւով, աւելի քան 30 հազար զբօսաշրջիկներ ստիպուած լքեցին իրենց...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ամէն տարի հարցը նոյնն է: Ամրան սկիզբը մժեղները կը յայտնուին, եւ անոնք ամբողջ ամառը կ՛անցընեն մեզ խայթելով: Անոնք մեր վրայ կը յարձակին պարտէզին մէջ, ճամբան, պատշգամին վրայ... եւ նոյնիսկ` մինչեւ մեր սենեակին մէջ: * * * Ի՞նչ գիտենք մժեղներուն մասին 1.- Միայն էգ մժեղները կը խայթեն Արու մժեղները կը սնանին ծաղիկներուն վրայէն անոնց նեկտարը ծծելով: Սակայն...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Յատկապէս վերջին տարիներու աշխարհի կլիմային միշտ աւելի բարձր աստիճաններ արձանագրելուն պատճառով ամառները միշտ վտանգ կայ, որ բնութիւնը չորութենէ տառապի: Եւ որպէսզի մարդիկ ջուրի պակասէ չտառապին, պետութիւնները զանոնք կը մղեն ջուրի խնայողութիւն կատարել: Սակայն ինչո՞ւ չորութիւն կրնայ պատահիլ Բազմաթիւ հանգամանքներ կը մղեն դէպի բնական այս երեւոյթը: Օդերեւութաբանական չորութիւնը տեղի կ՛ունենայ, երբ երկար շաբաթներ չ՛անձրեւեր: Ժամանակ մը ետք...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ «Ֆասթ ֆաշընը» կամ «Արագ նորոյթը» վաճառանիշ մըն է, որ հագուստներ կը շինէ շատ արագ, յաճախ եւ աժան: «Ֆասթ ֆաշընի»-ի վաճառանիշ մը կրնայ տարեկան մինչեւ 36 հագուստի հաւաքածոյ արտադրել, մինչ նորոյթի դասական վաճառանիշերը տարեկան 4 հաւաքածոներ կը պատրաստեն: Ասիկա յաճախորդները կը մղէ կանոնաւոր կերպով նոր հագուստներ գնելու եւ թափելու այս հագուստները, որոնք այլեւս նորոյթ չեն: * *...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Բնաւ պատահա՞ծ է, որ ուսումնասիրես իրարու հետ հաղորդակցող թութակներ: կը սորվեցնեն: Բնութեան մէջ անոնք միշտ խումբով կ՛ապրին: Սակայն, իբրեւ ընտանի անասուն, թութակը յաճախ մինակ է վանդակին մէջ: Այս պատճառով մասնագէտներ ուզած են փորձ մը կատարել այս թռչունին հետ: Երեք ամիսներու ընթացքին 18 ընտանի թութակներ եւ անոնց տէրերը մասնակցած են ուսումնասիրութեան մը: Իրենց տէրերուն օգնութեամբ թռչունները սորված...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ներկայիս մարդուն կողմէ կառուցուած ամէնէն բարձր շինութիւնը Տուպայի մէջ Պուրժ Խալիֆան է: Անոր բարձրութիւնը կը հասնի 828 մեթրի: Ճիշդ է, որ այս կառոյցը տպաւորիչ է. սակայն հարաւարեւելեան Չինաստանի մէջ լերան գագաթը թառած պուտտայական դարաւոր տաճարը շատ աւելի տպաւորիչ տեսարան մը կը պարզէ, եւ` առանց որեւէ վերելակի օգնութեան: * * * Ֆանժինկշան տաճարը կը գտնուի Չինաստանի Կիժու...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ  Լեհաստանի Վարշաւա մայրաքաղաքին մէջ հետաքրքրական արուեստի գործ մը լոյս տեսաւ շէնքերէն մէկուն պատին վրայ: Մենք գիտենք, որ սթրիթ արթ կոչուած արուեստի գործերը կարելիութիւնը կու տան յատկապէս գեղեցկացնելու քաղաքի մը կարգ մը շէնքերու հին պատերը: Սակայն այսուհետեւ այս գունաւոր որմնանկարները կարելիութիւնը ունին հաւաքելու շրջապատող ապականած օդը` աւելի լաւ ապրելու միջավայր մը ստեղծելու համար: Այս գործերու ընդմէջէն զօրաւոր...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ըստ Չինաստանի մէջ գործածուած օրացոյցին, 2023-ը նապաստակի տարի է: Սակայն անոր ամէնէն մեծ քաղաքներէն Հոնկ Քոնկի մէջ բնակիչները նապաստակներու հանդէպ սէր ունին կանուխ ժամանակներէ ի վեր: Բնակչութիւնը շատ խիտ է, եւ բնակարանները` յաճախ շատ փոքրիկ: Հետեւաբար այս փոքրիկ անասունները շատ սիրուած են: * * * 2020 եւ 2021 թուականին «Քովիտ 19»-ի պատճառով արգելափակումներուն ընթացքին նապաստակներու որդեգրումներուն...