Գիտութիւն

«Հրանդ Տինք հիմնարկ»-ին կողմէ հրատարակուած «Հայոց ցեղասպանութեան հարցով` խիղճ եւ պատասխանատուութիւն. փրկուածներու մասին նոր ուսումնասիրութիւններ» անունով գիրքին շնորհահանդէսը կայացաւ մարտ 14-ին, «Ճեզայիր»-ի սրահին մէջ: Դոկտոր Ալպեր Օքթեմինի կողմէ նախաձեռնուած եւ «Պատմութեան հետազօտութիւններու խրախուսման» հիմնարկի աջակցութեան արժանացած աշխատանքները հաւաքուած են մէկ գիրքի մէջ: Գիրքին մէջ տեղ գտած են նաեւ` Ճորճ Շիրինեանի, Պուրչին Կերչէքի, Արմէն Մարսուպեանի, Իշխան Չիֆտչեանի, Նամըք Քեմալի եւ Ատնան...

«Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին ընդառաջ թէեւ Թուրքիա կը շարունակէ իր ժխտողական քաղաքականութիւնը, աստիճանաբար այդ մէկը պետութեան համար շատ աւելի բարդ կը դառնայ», նշած է տէրսիմահայ Միրան Փրկիչ: «Ակնյայտ է, որ այս իրավիճակը, յառաջիկային Հայոց ցեղասպանութեան հետ առերեսուելու տեսանկիւնէն, Թուրքիան աւելի վատ իրավիճակի մէջ պիտի դնէ, քանի որ իսլամացած հայերը արդէն իսկ սկսած են թրքական հասարակութեան մէջ ակնյայտօրէն բացայայտելու իրենք զիրենք», ըսած...

Եւրոպայի հակացեղապաշտ կազմակերպութիւնները, Մարդկային իրաւունքներու միութիւնը, «Տուրտէ» նախաձեռնութիւնն ու Հայ բարեգործական միութիւնը կոչ ըրած են ապրիլ 24-ին Պոլիս այցելելու, մասնակցելու համար Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակի արարողութեան. այս մասին կը տեղեկացնէ «Ակօս»-ը: Համացանցի վրայ սկսած «Remember 24 April 1915» ստորագրահաւաքի ծիրէն ներս 6 լեզուներով տարածուած յայտարարութեան մէջ կ՛ըսուի. «Մենք, որպէս այս յիշատակի օրուան ձեռնարկները կազմակերպող, ոգեկոչող եւ մասնակցող եւրոպացիներ, հայեր, թուրքեր...

ՆՈՐԱ ՊԱՅՐԱԳՏԱՐԵԱՆ Միջազգային ակադեմական մասնագիտական մարզէն ներս, Միջազգային քրէական oրէնքի կապուած կարեւորագոյն հրատարակութիւններէն է «Ինթըրնեշընըլ քրիմինըլ լօ ռիվիու» պարբերաթերթը, որ կը հրատարակուի Տիւրհամ համալսարանի հովանաւորութեամբ: Եւրոպայի մէջ լոյս տեսնող միջազգային օրէնքի կապուած երեք ականաւոր պարբերաթերթերուն շարքին այս պարբերաթերթը միակն է, որ կը կեդրոնանայ յատկապէս Միջազգային քրէական օրէնքին` Ինթըրնեշընըլ քրիմինըլ լօ վրայ: Հայոց ցեղասպանութիւնը առնչուած է միջազգային օրէնքի այս մարզին: Նախապէս...

Ֆրանսայի խորհրդարանի Ֆրանսա-Ղարաբաղ բարեկամութեան խմբակի երեք անդամներ «Էքսփրես» շաբաթաթերթին մէջ հանդէս եկած են յայտարարութեամբ մը` ի նպաստ Արցախի միջազգային ճանաչման: Յայտարարութեան հեղինակներէն երկուքը ծերակուտականներ են` Սոֆի Ժուասեն եւ Միշել Ամիէլ, իսկ երրորդը Պուր լը Վալանսի քաղաքապետ Մարլեն Մուրիէն է: Յիշեցնենք, որ այս տարուան յունուար 27-ին, ԵԱՀԿ Մինսքի խմբակի համանախագահները Ազրպէյճանի արտաքին գործոց նախարար Էլմար Մամետեարովի հետ հանդիպման ընթացքին լուրջ մտահոգութիւն յայտնած...

Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին ընդառաջ յայտնի գերմանացի պատմաբան Միքայէլ Հեսմանը յայտարարած է Վատիկանի գաղտնի արխիւներուն մէջ մինչեւ այսօր չհրապարակուած 2000 էջնոց փաստաթուղթերու յայտնաբերման մասին, որոնք անուանած է «պատմութեան մէջ քրիստոնեաներու ամենամեծ հետապնդումը»: Այս մասին կը հաղորդէ «Ռատիօ Մարինա»-ն: Ըստ «Փան Արմինիըն»-ի` Հռոմի մէջ լոյս տեսնող Zenit լրատուական գործակալութեան տուած հարցազրոյցի ընթացքին պատմաբանը ուշագրաւ տեղեկութիւններ հաղորդած է հայերու ցեղասպանութեան նկատմամբ Հռոմի...

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ» Համացանցի «Մարքսիսթ» կայքէջին վրայ հրատարակուած է Աթիլլա Տիրիմ ստորագրութեամբ բաւական ցնցիչ ու ծանր յօդուած մը, որ կը պարսաւէ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումէն վախցողները, զանոնք մակաբոյծի կը նմանցնէ եւ կը պնդէ, որ հանրապետութեան նախագահ Էրտողանն ալ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումէն վախցող մըն է: Եւ դեռ որո՞նք կը վախնան Ցեղասպանութեան ճանաչումէն: Աթիլլա Տիրիմ կը յիշեցնէ, որ հազիւ երկու ամիս մնացած է 1915-ի...

Ըստ Հայաստանի Ազգային վիճակագրական վարչութէան 2014-ի տարեգրքի, Հայաստանի մէջ 2014 թուականին մշտական բնակչութեան թուաքանակը եղած է 3 միլիոն 17 հազար 100 հոգի: Տարեգիրքը ներկայացուցած է նաեւ Հայաստանի բնակչութեան թուաքանակը 1926 թուականէն մինչեւ 2014 թուականը: Ներկայացուած են Խորհրդային Հայաստանի մէջ կայացած վեց մարդահամարները 1926-ին, 1939-ին, 1959-ին, 1970-ին, 1979-ին եւ 1989-ին: Վերանկախացումէն ետք Հայաստանի մէջ կայացած է երկու մարդահամար` 2001-ին եւ 2011-ին:...

Անակնկալ մը չէր քալիֆորնիահայութեան «քիթին տակ» գտնուող Քարսընի մէջ թրքական անիրագործելի երազ մը... գէթ` առաջադրելու: Թէեւ շատ բան կը բացատրէ տեղւոյն քաղաքապետական խորհուրդին կարճ ու կտրուկ դրժումը` տեղադրելու համար Աթաթուրքի արձանը, սակայն հոս տեղին է նշել եւ կարեւորել,  թէ ամէնուրեք գործի լծուած է թրքական հակահայ կառոյցը: Ամիսներէ ի վեր գործի լծուած է այս կառոյցը, յատկապէս` Հայոց ցեղասպանութեան հարիւրամեակի սեմին, իր...

ԱՐՏԱՇԷՍ ՇԱՀԲԱԶԵԱՆ Երկու ամսից քիչ աւելի է ինչ կեանքի իրաւունք է ստացել Եւրասիական տնտեսական միութիւնը: Բնականաբար մեծ է հետաքրքրութիւնը տեսնելու յստակ արդիւնքներ: Ի հարկէ կարճ ժամանակահատուածում շօշափելի տուեալներ արձանագրելը դժուար է, մանաւանդ երբ զգալի է, որ մասնակից բոլոր կողմերի մօտ էլ նկատւում է, այսպէս ասած, զգուշաւոր սպասման տրամադրութիւն: Ակնյայտ է, որ միութեան ծնունդը յայտարարելուց յետոյ էլ մեծ աշխատանք կայ օրէնսդրական...

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ» Թրքական «Սապահ» օրաթերթին համաձայն, ամերիկահայութիւնը ներկայիս նոր արշաւի մը ձեռնարկած է Թուրքիոյ դէմ: Արշաւին անունն է` «Թուրքիայէն ետ քաշեցէք ձեր ներդրումները»: Այս կերպով սփիւռքահայերը ճնշում կը բանեցնեն այն նշանաւոր հաստատութիւններուն վրայ, որոնք միլիոնաւոր տոլարներով ներդրումներ ունին Թուրքիոյ մէջ: Այդ հաստատութիւնները կը հրաւիրեն իրենց դրամը ետ քաշելու Թուրքիայէն: Եւ ասոնցմէ գլխաւորն է Քալիֆորնիոյ Պերքլի համալսարանը, որ Թուրքիոյ մէջ ունի...

ԱԲՕ ՊՈՂԻԿԵԱՆ Քարսընի մէջ արձանագրուած յաղթանակը մեր կազմակերպուած ուժի, մեր զգօնութեան եւ արագ զօրաշարժի ապացոյցն էր: Պէտք է ցնծանք այս յաղթանակով, բայց եւ պէտք է անդրադառնանք, որ հակառակորդը, թշնամին, ուղղակի պատերազմի դուրս եկած է նաեւ այստե՛ղ` Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու մէջ, եւ թուրք-ազրպէյճանական պետական կեդրոնացուած ճիգերով, միջոցներով ու լծակներով կը փորձէ թէ՛ օրէնսդրական եւ թէ՛ քարոզչական մակարդակներու վրայ գերազանցութիւն կորզել մեզմէ:...

«Արդի Թուրքիոյ ողբերգութիւնն է, որ կը հալածէ մեր յուշերը… պատերազմներ, տեղահանութիւններ, սպանութիւններ, ցեղասպանութիւններ, նաեւ` բնութեան քանդում» ԵԱՇԱՐ ՔԵՄԱԼ (1923-2015) Քեմալական Թուրքիայէն մղոններ հեռու (գաղափարական իմաստով), բոլորովին տարբեր այլախոհ քեմալական Թուրքիա մըն ալ գոյութիւն ունի եւ այդ ալ յանձին թուրք գրականութեան երեք Քեմալներուն` Թահիրի, Օրհանի եւ Եաշարի: ... Այս վերջինն է, ծագումով քիւրտ Եաշար Քեմալը` «Անատոլուի Հոմերոս»-ը, որ շիջեցաւ փետրուար 28-ին:...

Թուրքիոյ Պատմութեան կաճառի նախագահ ընտրուեցաւ «Կազի» համալսարանի դասախօսներէն փրոֆ. Ռեֆիք Թուրանը, որուն առաջին գործը եղաւ բացատրել, թէ ապրիլ 24-ի նախօրեակին ինչպիսի՛ աշխատանք յառաջ պիտի տարուի Հայկական հարցին առնչութեամբ: Թուրան «Հապերթիւրք»-ի հետ կատարուած հարցազրոյցի մը ընթացքին պնդեց, որ սխալ է Հայկական հարցը դիտել իբրեւ Թուրքիոյ ու Հայաստանի միջեւ խնդիր: «Թէեւ այդպէս կը տեսնուի, բայց իրականութեան մէջ այս խնդիրին ետին կանգնած են...

Եաշար Քեմալի մահուան առթիւ շատ բան գրուեցաւ անոր մասին ու դեռ ալ կը գրուի: Այս կարգէն, ինչպէս մենք ալ ըրինք, շատեր յիշեցուցին, որ Եաշար Քեմալի շնորհիւ էր, որ Աղթամարի հայոց Ս. Խաչ եկեղեցին ատենօք փրկուած էր փլուզումէ: Թէ Աղթամարի եկեղեցին ինչպէ՞ս փրկուեցաւ, այս մասին Եաշար քեմալ ինք ալ պատմած է: «Ռատիքալ» կը վերահրատարակէ Եաշար Քեմալի այս մասին գրածը. Տիգրանակերտի դաշտին...

«Թուրքագիտական փորթալ» Թուրք յայտնի յօդուածագիր Մուրաթ Եքթինն իր նոր յօդուածում փորձել է վերլուծել Թուրքիայի արտաքին քաղաքականութիւնը` յանգելով այն մտքին, որ Թուրքիայի արտաքին քաղաքականութիւնում ջրբաժանի ժամանակաշրջան է, ինչը լի է բարդութիւններով ու խնդիրներով, ոչ գոհացուցիչ արդիւնքներով: Թուրքական «Ռատիքալ» պարբերականում լոյս տեսած յօդուածում թուրք հեղինակն անդրադառնում է նաեւ Հայաստանի նկատմամբ Թուրքիայի վարած քաղաքականութեանը: «Զերօ խնդիրների քաղաքականութիւնը 2008-2009 թուականներից յետոյ արագօրէն միայնութեան գործընթացի...

Թուրք պատմաբան Ումիթ Քուրթը, որն Միացեալ Նահանգների Քլարք համալսարանում  ուսումնասիրում է Այնթապի հայերի  կոտորածները,  հարցազրոյց է տուել Պոլսի «Ակօս» թերթին: Ումիթ Քուրթի ուսումնասիրութեան կենտրոնում Օսմանեան կայսրութեան այս կամ այն գաւառում իրականացուած Հայոց ցեղասպանութեան հարցն է: Նա պատմում է, թէ  ինչպէս է Այնթապի հայութիւնն աքսորուել, ինչ պաշտօններ են ստանձնել հայերի կոտորածների մասնակիցները հանրապետական Թուրքիայում եւ ինչպէս է Թուրքիան իւրացրել հայկական գոյքը: «Սիվիլնեթ»...

«Թուրքագիտական փորթալ» Թուրքիայում յայտնի հրատարակիչ, իրաւապաշտպան Ռակըփ Զարաքոլուն թուրքական «Օզկիւր Կիւնտեմ» լրատուակայքում լոյս տեսած «Քայլ` 100-րդ տարելիցին ընդառաջ» յօդուածի առաջին մասում անդրադարձել է Հայոց ցեղասպանութեան թեմային: Յօդուածի առաջին մասում, որը հիմնականում կազմուած է պատմական ակնարկներից, գրում է, որ ամբողջ աշխարհում եւ Թուրքիայում ապրիլի 24-ին յիշելու են 100 տարի առաջ իրականացուած Հայոց ցեղասպանութիւնը (նաեւ ասորիների եւ յոյների, հեղ.): Զարաքոլուն մասնաւորապէս նշում...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Վերջապէս Հայաստանի Ազգային ժողովը կարող է ազատուել «Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Թուրքիայի Հանրապետութեան միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւններ հաստատելու մասին» եւ «Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Թուրքիայի Հանրապետութեան միջեւ յարաբերութիւնների զարգացման մասին» արձանագրութիւններից, որոնք վաղուց դադարել էին կատարել իրենց բուն գործառոյթը եւ աւելի շատ քաղաքական բնոյթի խնդիրներ էին լուծում: 6 տարի է անցել Ցիւրիխեան գործընթացից, եւ դեռեւս առաջին ամիսներից իսկ պարզ էր, որ...

«Չանաքքալէի (Կալիփոլիի ճակատամարտ, Ա.) յաղթանակին հարիւրամեակը այս տարի 24 ապրիլին հանդիսաւոր կերպով տօնելու ուղղութեամբ Թուրքիոյ կողմէ ընդունուած որոշումը տեղի տուած էր ու դեռ ալ կու տայ կծու հակազդեցութիւններու: Այս կարգէն է, որ ԷԹՀԱ լրատու կայքէջին վրայ հրատարակուած է Վահապ Պիչիճի ստորագրութեամբ բաւական ծանր յօդուած մը, ուր կը պնդուի, թէ «Չանաքքալէի յաղթանակը» ուղղակի 24 ապրիլին կապելու ձեռնարկը «խայտառակ սուտ մըն է»:...