Յօդուածներ

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Սկիզբէն իսկ ըսենք, որ խնդիրներ լուծող Մովսէսի գաւազան ակնկալողներու շարքին չենք: Տխուր եւ չոր իրականութիւնը այն է, որ հարցերը իրենց լուծումին առաջնորդող գործընթացները կը պակսին: Մեր ակնարկութիւնը չի վերաբերիր համաշխարհային քաղաքական կացութեան, ուր չի յարգուիր նոյնիսկ անտառի օրէնքը: Մենք, իբրեւ պետութիւն (Հայաստան) եւ ժողովուրդ (հայութիւն), լաւագոյն պարագային կրնանք մտածել այս խութերուն եւ խարակներուն մէջէն նուազագոյն վտանգներով նաւարկելու մասին:...

Աւելի քան կէս դարու պատմութեան խորքէն մեզի հասած Ս. Էջմիածնի Կրօնասէր տիկնանց համախմբումը իր  գործունէութեամբ կենդանի կապ է Մայր Աթոռին հետ: Ի մտի ունենալով, որ Ս. Էջմիածնի Կրօնասէր տիկնանց համախմբումի երկունքն ու ծնունդը եղած է ասպնջական մայրիներու երկրին մէջ, 55-ամեայ կտակ մըն է, որ կը փոխանցուի սերունդէ-սերունդ եւ ամէն տարի համախմբումի կիները իրենց շուրջ կը համախմբեն հաւատաւոր հետեւորդները, որոնք անգամ...

ՄԱՐԳԱՐ ՇԱՐԱՊԽԱՆԵԱՆ                Անուն մը. մարդ մը. բանաստեղծ մը, որ անսովոր իր տաղերով հիմնաքար մը դրաւ արդի հայ բանաստեղծութեան մէջ: Հպարտացանք իրմով ու այդպէս ալ կը մնանք տակաւին: Գրասէր նոր սերունդը, երբ իր գործին ծանօթանայ, չի կրնար տարբեր զգացումներ ունենալ: Զահրատն եկաւ ու չգնաց, այլ եկաւ ան ու մնաց: Մեծ էր ան ու մեծ ալ պիտի մնայ որքան որ հայը փարած...

ԼԱԼԱ ՄԻՍԿԱՐԵԱՆ-ՄԻՆԱՍԵԱՆ Ազատ օրը, ազատ սէրը, ամէն բարիք իր ձեռքին, Տանջում, տանջւում, որոնում է ու դժբախտ է նա կրկին. Է՜յ անխելք մարդ, ե՜րբ տի թողնես ապրողն ապրի սրտալի, Երբ տի ապրես ու վայելես էս աշխարհքը շէն ու լի: Յ. Թումանեան Չա՛րը, յաւերժական ու անժխտելի, այս օրերուն, որպէս հետզհետէ առաւել ահագնացող վտանգ` կախուած է արդէն ո՛չ միայն աշխարհէն մերժուած Սուրիոյ, այլ ...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Վարչապետ Աբրահամեան յայտարարեց որ «2016-ին կառավարութեան կազմը պիտի կրճատուի»: Ժամանակն է նաեւ որ այս փոփոխութիւններուն առիթով Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութեան անուանական լեզուն «հայացուի»` փոխարինելով օտար բառերը հարազատ հայերէնով: Վստահ եմ որ վարչապետ Աբրահամեանը իր վարչական եւ ազգային խստապահանջ մօտեցումով պիտի կարենայ իրագործել այս խիստ կարեւոր եւ անյետաձգելի աշխատանքը: Այս նիւթով նախապէս անդրադարձած էի «Հայերէնը պահպանելու եւ վերականգնելու գործնական առաջարկներ»...

ՍԱԼԲԻ ՔԻԼԵՃԵԱՆ Ինչո՞ւ, ինչո՞ւ կը պատերազմին: Ինչո՞ւ այս միջոցին կը դիմեն երկրի առաջնորդներ: Ինչո՞ւ սահմաններ որոշուած են երկիրներու միջեւ, որպէսզի «իմս»-, «քուկդ»-ի հա՞րց ելլէ... Ինչո՞ւ թուականները կը փոխուին, բայց անցեալի սխալները կը կրկնուին: Ասկէ եզրակացնե՞նք, որ «պատմութեան գիրքերը» ի զուր գրուեր են կամ կը գրուին, թէ ոչ` սխա՞լ գրուեր են: Արդեօք նախագահութեան ատակ անձեր, խորհրդարանականներ եւ քաղաքական խմբակներու անդամներ, քաղաքականութեան...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Բակօ Սահակեան Մասնակցած Է Արցախի 100-Ամեայ Բնակիչին Յոբելեանին Արցախի Հանրապետութեան նախագահ Բակօ Սահակեան 8 յունուարին Ասկերան քաղաքի Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ մասնակցած է նոյն քաղաքի բնակիչ Զմրուխտ Գէորգեանի 100-ամեայ յոբելեանին նուիրուած տօնական ձեռնարկին: Նախագահը կարեւոր նկատած է նման նախաձեռնութիւններ` աւելցնելով, որ այսուհետեւ եւս պիտի շարունակեն գործադրել առողջապահական, ընկերային եւ տնտեսական համապարփակ ծրագիրներ, որոնք կը միտին բարձրացնել քաղաքացիներուն...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Լեռնալիբանանի մէջ «Լիբանանեան ուժեր»-ուն եւ ընկերվարական յառաջդիմական միլիսներուն միջեւ կռիւներու սաստկացումէն ետք, 1983-ին, Պէյրութի արեւելեան գօտին եւ արուարձանները յաճախակի ռմբակոծումներու թիրախ դարձան: Իսկ բանակի հակակշիռին տակ գտնուող արեւմտեան Պէյրութ ընդհանուր առմամբ խաղաղ կը մնար: Պհամտունէն «Լիբանանեան ուժեր»-ու հեռացումը Արեւմտեան Պէյրութի մէջ կեդրոնացած Ամալի, մուրապիթուններու եւ ընկերվարական  յառաջդիմական զինեալները 1983-ի օգոստոսի 29-ին յարձակումներ կազմակերպեցին բանակային դիրքերու եւ կեդրոններու դէմ:...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ 5 յունուար 2016-ին թրքական «Թիւրքիէհապերմերքեզի» կայքին վրայ տեղադրուած է թրքական իշխանամէտ «Ենի Շաֆաք» օրաթերթին մէկ յօդուածը, որ կը կրէ «26 երկիրներու հողային կալուածներու արձանագրութիւնները կը գտնուին Թուրքիոյ մօտ» խորագիրը: Յօդուածը կը նշէ, որ Թուրքիոյ Հողային կալուածներու տոմարներու եւ կալուածագիրներու ընդհանուր տնօրէնութեան արխիւներու պատասխանատու Զէյնել Ապիտին Թիւրքօղլու յայտնած է, որ իրենք վերադասաւորած եւ 2010-ին սկսած են թուայնացնել 26 երկիրներու,...

«Ապառաժ»-ի Հարցազրոյցը «Մոտուս Վիվենտի» Կենտրոնի Ղեկավար, Դիւանագէտ Արա Պապեանի Հետ Վարեց` ԱՐՄԻՆԷ ՆԱՐԻՆԵԱՆ 1920թ. նոյեմբերի 22-ին Վուտրօ Ուիլսընը կայացրել է իր իրաւարար վճիռը եւ դեկտեմբերի 6-ին պաշտօնապէս փոխանցել է Փարիզ` դաշնակից ուժերի Գերագոյն մարմինին: Այդ վճռի պաշտօնական եւ ամբողջական անուանումն է` «Միացեալ Նահանգների նախագահի որոշումը Թուրքիայի ու Հայաստանի միջեւ սահմանի, Հայաստանի` դէպի ծով ելքի եւ հայկական սահմանին յարակից թուրքական տարածքի ապառազմականացման...

ՄԵԼԻՆԷ ԱՆՈՒՄԵԱՆ Թուրքագէտ, պատմական գիտութիւնների թեկնածու Յօդուածը, որպէս զեկուցում, ներկայացուել է 18 դեկտեմբերի 2015-ին Հայաստանի սփիւռքի նախարարութեան նախաձեռնութեամբ Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւնների Ազգային Ակադեմիայի նախագահութեան նիստերի կլոր դահլիճում կազմակերպուած «Հայոց ցեղասպանութեան ժխտողականութիւնը նորօսմանականութեան գաղափարախօսութեան համատեքստում» խորագրով գիտաժողովին: Վերջին տարիներին Հայոց ցեղասպանութեան պատմագրութեան մէջ աւելի յաճախ է ուշադրութեան արժանանում այն փաստը, որ երիտթուրքերի` հայերի բնաջնջմանն ուղղուած քաղաքականութիւնը թուրքերի կողմից դատապարտուել է դեռեւս...

«ՀԱՅԵՐՆ ԱՅՍՕՐ» Հայ ժողովրդին աջակցած հինգ միսիոնար կանանց ճակատագրերն ու պատմութիւններն ամփոփող «Փրկութեան քարտէզ» ժապաւէնը շարունակում է իր յաղթարշաւը: Շարժապատկերի մտայղացման հեղինակ, գլխաւոր արտադրիչ եւ «Ման փիքճրզ» սթիւտիոյի հիմնադիր տնօրէն Մանուէլ Սարիբէկեանն «Արմենփրես»-ին տեղեկացրեց, որ ժապաւէնը կը ցուցադրուի Լիբանանում, Էսթոնիայում, հնարաւոր է նաեւ` Պուլկարիայում, Միացեալ Նահանգներում: «Մօտակայ 5-6 ամիսներին ուրուագծուած է, թէ ո՛ր երկրներում է ցուցադրուելու ժապաւէնը: Որոշ երկրների հետ...

ՖԵՐՏԱ ՊԱԼԱՆՃԱՐ «Հրանդ Տինք» հիմնադրամի` 2011 թ. սկսած գործող բանաւոր պատմութիւն նախագիծը ընթերցողների դատին ներկայացրեց «Լռութեան ձայնը» շարքի չորրորդ` «Խօսում են իզմիթցի հայերը» խորագրով գիրքը: Ներկայացնում ենք գրքում տեղ գտած հարցազրոյցներից որոշ հատուածներ: Գիրքը ներկայացնում է այն անձանց հետ հարցազրոյցները, որոնց ընտանիքի արմատները հասնում են 1915 թ. Օսմանեան կայսրութեան կազմում գտնուած Իզմիթի (Նիգոմեդիա) սանճաքի (գաւառ) Իզմիթ, Պահչեճիկ (Պարտիզակ-«Ակունք»-ի խմբ.), Ատափազարը,...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Շուկայական տնտեսութեան օրերը կ’ապրինք բոլորս: Մեր կեանքի գրեթէ բոլոր մարզերուն մէջ տիրապետողը առ եւ տուրն է` պիզնեսը: Բարոյական արժէքներ, ազգային ըմբռնումներ սկսած են իրենց տեղը զիջիլ առեւտրական, շուկայական մօտեցումներու: Ամէն մարդ «ծախելիք» բան մը ունի: Իսկ «ծախելու» համար պէտք է ծանուցել, քարոզչութիւն կատարել, այսինքն` «ծախու հանուածը» կարելի եղածին չափ շպարել, գեղեցկացնել եւ մարդոց իբրեւ նորութիւն հրամցնել: Կրթական կեանքն...

Բժիշկ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Մալարիա յունարէն լեզուով կը նշանակէ վատ օդ: Մալարիան մակաբուծային (parasitic) բորբոքում մըն է, որ կը յատկանշուի հիմնականօրէն դողով եւ տենդով: Ուստի կարելի է  մալարիան հայերէնով  կոչել «դողտենդ»: Հայկական բառարաններու մէջ յիշուած է «դողեռոցք-դողայրուցք»` որպէս ժողովրդային անուանում մալարիայի: Հետեւաբար ես այս գրութեանս մէջ պիտի հայացնեմ մալարիան «դողտենդ»-ով: Մալարիան յաճախ հայերէնով կոչուած է նաեւ ճահճատենդ կամ ճահճային տենդ, որովհետեւ...

ԱՐԱ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Պաստառ` Մարտունու համաբուժարանում: Քսանամեայ Անահիտն Ախուրեանի ծննդատանն իր առաջնեկին է ունեցել: Ասում է` տղայ էին ուզում, բայց աղջիկ ծնուեց: «Իսկ եթէ նորից աղջիկ ունենա՞ք» հարցին Անահիտը չի հասցնում պատասխանել. սկեսուրն է կողքից միջամտում. - Երրորդը կը բերեն, էնքան, մինչեւ տղայ ունենան: Հայաստանում սեռով պայմանաւորուած վիժումների պատճառով տարեկան չի ծնւում 1400 աղջիկ` ըստ ՄԱԿ-ի Բնակչութեան հիմնադրամի (UNFPA) տուեալների: Ընդհատում...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Երեքշաբթի, 15 դեկտեմբեր 2015-ին նոյն խորագիրը կրող «Տեսակէտ»-ով անդրադարձած էինք Ֆրանսայի մէջ Հայոց ցեղասպանութեան ժխտումը քրէականացնող օրէնքի մը որդեգրման ջանքերուն առջեւ ծառացած արգելքներուն եւ վտանգներուն, որոնք այսօր արդէն դարձած են աւելի յստակ եւ շօշափելի: Ուրբաթ, 8 յունուար 2016-ին Ֆրանսայի Սահմանադրական խորհուրդը աջակցեցաւ միայն Ողջակիզման ժխտումը քրէականացնող օրէնքին` նշելով, որ այդ ոճիրը մարդկութեան դէմ գործուած այլ ոճիրներէն «տարբեր բնոյթ»-ի...

Հարցազրոյցը վարեց` ՍԻԼՎԻ ԱԲԷԼԵԱՆ «Հայաստանի երեխաները արժանի են լաւագոյն կրթութիւնը ստանալու եւ իրենց ներուժը բացայայտելու»: Իր գործունէութիւնը այս տեսլականով  սկսած է «Կրթութիւն Հայաստան» կազմակերպութիւնը, որ հիմնադրուած է 2013 թուականին: «Կրթութիւն Հայաստան»-ը  36-րդ գործընկերն է «Թիչ ֆոր օլ» (Teach For All) համաշխարհային ցանցին, որ կ'աշխատի ընդլայնելու ուսման հնարաւորութիւնները աշխարհի տարբեր երկիրներուն մէջ: Հայաստանի մէջ իր գործունէութիւնը նոր սկսած «Կրթութիւն Հայաստան» կազմակերպութիւնը արդէն արդիւնաւէտ...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ «Ազդակ» բացառիկում մենք անդրադարձել էինք, թէ ինչպիսին էր արցախեան հակամարտութեան համար 2015 թուականը: Այսօր եւ առաջիկայում մենք կ՛ամփոփենք, թէ ինչպիսին էր անցնող տարին Հայաստան-Իրան, Հայաստան-Վրաստան եւ Հայաստան-Թուրքիա յարաբերութիւնների համար: Տասնեակ տարիներ շարունակուող միջազգային մեկուսացումն ու պատժամիջոցները Իրանը յաղթահարեց 2015-ի յուլիսին` Վեցնեակի հետ ստորագրելով պատմական համաձայնագիր: Սա կարելի է համարել  տարուայ ամենալաւ լուրերից մէկը ինչպէս Հայաստանի, այնպէս էլ հայ-իրանական...

Մեծ եղեռնի 100-ամեակին առթիւ, «Ժամանակ»-ի նահատակ աշխատակիցներէն Ռուբէն Զարդարեանի յօդուածներու ժողովածոն հրատարակուեցաւ` որպէս երրորդ հատորը թերթին «100-ամեակ»-ի մատենաշարին, Քասիմի ու Երուխանի հատորներէն ետք: Կուսակցական ու հասարակական գործիչ, մանկավարժ ու արձակագիր Ռուբէն Զարդարեան «Ժամանակ»-ի հիմնադրութեան առաջին ամիսներուն, հոկտեմբեր 1908-էն մինչեւ մարտ 1909-ը, կարճ շրջան մը, իր առաջնորդող յօդուածներով աշխատակցած է թերթին` դառնալով անոր աւելի քան 100-ամեայ երթին պատուական անուններէն մէկը: Զարդարեանի...