Յօդուածներ

Փոխադարձ համաձայնութեամբ հրապարակուեցաւ «Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Ազրպէյճանի Հանրապետութեան միջեւ խաղաղութեան եւ միջպետական յարաբերութիւնների հաստատման մասին» նախաստորագրուած համաձայնագիրը, զոր կը ներկայացնենք ստորեւ. Համաձայնագիր Հայաստանի Հանրապետութեան Եւ Ազրպէյճանի Հանրապետութեան Միջեւ Խաղաղութեան Եւ Միջպետական Յարաբերութիւնների Հաստատման Մասին Հայաստանի Հանրապետութիւնը եւ Ազրպէյճանի Հանրապետութիւնը (այսուհետ` Կողմեր), գիտակցելով տարածաշրջանում արդար, համապարփակ եւ տեւական խաղաղութեան հաստատման հրատապ անհրաժեշտութիւնը, Ձգտելով նպաստել այդ նպատակի իրականացմանը միջպետական յարաբերութիւնների հաստատման միջոցով,...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ ՀՕՄ-ականներ Կ՛այցելեն «Զինուորի Տուն» 5 օգոստոսին  ՀՕՄ-ի Հայաստանի Շրջանային վարչութեան ատենապետ Մարօ Քէշիշէանի ընկերակցութեամբ, Շրջանային վարչութեան անդամներ Հռիփսիմէ Նահապետեանը եւ Մարինէ Հայրապետեանը այցելեցին «Զինուորի տուն» եւ վերականգնողական կեդրոն, ուր կայացաւ նախատեսուած շահաւէտ հանդիպում` կեդրոնի   փոխպատասխանատու Լիլիթ Միրզոյեանի հետ: Վերջինիս յանձնուեցաւ նուիրատուութիւն` Համա-ՀՄԸՄ-ական 12-րդ մարզախաղերուն մասնակցած ՀՄԸՄ-ի Հարաւային Ամերիկայի պատուիրակութեան կողմէ: Վերջիններս  2025 թուական յուլիս 31-ին այցելեցին «Զինուորի տուն»`...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութեան սահմաններէն ներս, Իջեւանի մէջ բոլշեւիկեան ուժերու մուտքէն մէկ օր ետք, 30 նոյեմբեր 1920-ին Ազրպէյճանի համայնավար կուսակցութեան Քաղբիւրոյի եւ Կազմբիւրոյի համատեղ նիստի ընթացքին որոշում ընդունուած էր, որուն համաձայն Ազրպէյճանի բանուորագիւղացիական կառավարութեան կողմէ կը յայտարարուէր, որ Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ եղած սահմանային վէճերը վերջացած կը նկատուին: Այս հիմամբ Ղարաբաղ, Զանգեզուր եւ Նախիջեւան կը նկատուէին Հայաստանի տարածք: Այդ որոշումը...

Խ. ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ուաշինկթընի մէջ 8 օգոստոսին ստորագրուած Ամերիկա-Հայաստան-Ազրպէյճան հռչակագրի մեկնաբանական վերլուծումներու շարքին իւրայատուկ է Գարլոս Անթառամեանի սպաներէն յօդուածը` «Կովկասի Փանամայի ջրանցքը», որ լոյս տեսաւ Պուէնոս Այրես հրատարակուող «Արմենիա» թերթի կայքէջին վրայ, իրադարձութեան յաջորդ օրը: Անթառամեան կ՛ըսէ, թէ հռչակագրով աւետուող խաղաղութեան մասին զինք շնորհաւորողներուն կը բացատրէր, որ հայերուն համար շնորհաւորանքի ոչ մէկ առիթ կար, ընդհակառակը, Հայոց պատմութեան իրերայաջորդ ողբերգական թուականներուն...

 ՎԱՐԱԳ ԳԵԹՍԵՄԱՆԵԱՆ Ակնարկս անձնաւորուած քննադատութիւն մը կամ ցեխարձակում մը չէ, բայց կը հաւատամ, որ հասարակական խօսոյթի առողջացման համար անհրաժեշտ է անաչառօրէն բարձրաձայնել հետեւեալ հարցերը. - Ազգային տարատեսակ մարմիններու մէջ համայնքային ներգրաւուածութիւնը դասակարգային ի՞նչ պատկեր կը ներկայացնէ եւ ինչո՞ւ է այդպէս: - Մտաւորական առկայ լճացման պայմաններուն մէջ, երբ յաճախ կը շեշտադրուի վերակենդանացման հրամայականը, որո՞նք են, որ իսկապէս կը վճարեն այս մահամերձութեան...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Այս յօդուածը կը վերլուծէ Սթոքհոլմի Առեւտուրի տան Իրաւարարութեան հիմնարկի (SCC) որոշման հետեւանքները` Հայաստանի կառավարութեան կողմէ «Հայաստանի ելեկտրական ցանցեր» (ՀԵՑ) սեփական ընկերութեան պետականացման վերաբերող: Յիշեցի այս ասացուածքը` «Հայերը թշնամիներու կարիք չունին, անոնք իրենք իրենց մեծագոյն թշնամիներն են», երբ ականատես դարձայ, թէ ինչպէ՛ս վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան հսկայական վնաս կը հասցնէ ոչ միայն Հայաստանի ապահովութեան ու տարածքային ամբողջականութեան, այլ նաեւ` տնտեսութեան:...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ուաշինկթընի մէջ, նախագահ Թրամփի հիւրընկալութեամբ եւ վարչապետ Փաշինեանի ու նախագահ Ալիեւի մասնակցութեամբ, ուրբաթ, 8 օգոստոսին կայացած գերաստիճանը անվիճելիօրէն պատմական է, սակայն թէ ի՞նչ որակում պէտք է տալ անոր` յաջո՞ղ, ապարդի՞ւն, թէ՞ այլ, կախում պիտի ունենայ անոր գործադրութեան ընթացքէն: Ստեղծուած  կացութիւնը անմիջականօրէն  կը յիշեցնէ «Բերանը այրած մարդը պաղ թանը փչելով կը խմէ» խօսքը: Ինչո՞ւ, որովհետեւ, շատ մը նկատառելի կէտերու...

Ե.  Ա. Երեւոյթ բառը արդեօք ճիշդ ձեւով կ՛ընկալուի՞, թէ՞ օտար բառը` «ֆենոմէն»-ը աւելի ուժեղ կը հնչէ բնութագրելու համար Զիատ Ռահպանի անունով արուեստագէտը: Կը կարծեմ, որ «ֆենոմեն»-ը քիչ մը աւելի հնչեղ է: Լիբանան եւ ընդհանրապէս արաբական արուեստի աշխարհը վերջերս կորսնցուց բացառիկ տղայ մը` Զիատը, որուն մասին կարելի է շատ բան ըսել եւ չսպառել: Սակայն քանի մը սեղմ նշում կը կարծեմ որ...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Եթէ կը յիշէք, իսկ ան, որ չի յիշեր, կ՛արժէ մատնանշել, որ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի սկիզբը, երբ պաղեստինեան ու ձախակողմեան ուժերը միացած էին եւ Լիբանանի մէջ յատկապէս քրիստոնէութեան լինել-չլինելու հարցը կար, կարեւոր ազդակ մը զարգացաւ եւ մեծ թափով ձեւ ստացաւ` լիբանանեան քրիստոնեայ ուժերու ներկայութիւնը: Փաղանգաւոր, ազատական, Հարաս Էլ Արզ եւ այլ խմբաւորումներ Փիեր Ժեմայելի, Քամիլ Շամունի եւ այլ քրիստոնեայ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Հարց կը տրուի ինծի, թէ իսկապէս ի՞նչ պիտի առաջարկէի Փաշինեանի «խաղաղութեան փաթեթ»-ին որպէս այլընտրանք` կարենալ «արդարացնելու» համար այն բուռն հակառակութիւնը, զոր ցոյց կու տամ Փաշինեանի յիշեալ նախաձեռնութեան: Հարցադրութեան ենթատեքստը յստակ է: Չքննադատե՛լ ՀՀ իշխանութիւնը եւ չհակադրուիլ անոր գործին, եթէ չունիս փոխընտրութեան յստակ առաջարկ: Յստակ հակափաթե՛թ: Անշուշտ հարցադրումը կու գայ փաշինեանական համակարգի ջատագովական դաշտէն: Իմ պատսախա՛նս: (Ա) Փաշինեանի «խաղաղութեան...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Արդէն քառորդ ժամէ ի վեր թոռնիկիս յաճախած մանկապարտէզի դրան մուտքին, շատ մը ծնողներու հետ, Քալիֆորնիոյ տաք արեւէն պատսպարուելու համար, նիհար ծառի մը շուքին տակ կեցած ես ալ անհամբեր կը սպասէի արձակուելու զանգին: Այսօր կանուխէն եկած էի, որ մեր հինգ տարեկան թոռնիկը` Վանան, «փողոցը չմնար»: Անգիր պաշտօնս էր, որ զինք ճիշդ ժամուն «վերցնէի» ու բերէի տուն: Ապա կերակրելէ ետք,...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Հայը իր հոգեբարոյական դարպասի պահակը չէ: Իր արմատներուն դէմ նախայարձակումներ գործելը իմաստութիւն եւ գործնականութիւն կը համարէ, իր լեզուն կը զեղծէ անհատաբար եւ հաւաքաբար` այս կամ այն յաջողութեան հասնելու կրպակային պատշաճեցումներով, լաւ ապրելու համար հայրենիք կը լքէ: Դար մը առաջ, մարդորսական նկատառումներով, թրքախօս հայերը քրիստոնեայ դարձնելու համար հայերէն աղօթք, շարական եւ Ս. Գիրք  թրքերէնի կը թարգմանուէին, հայատառ կը գրուէին,...

ՎԱՐԱԳ ԳԵԹՍԵՄԱՆԵԱՆ Մայիս ամսուն տեղի ունեցած Լիբանանի թաղապետական եւ քաղաքապետական ընտրութիւններուն լիբանանահայ երեք կուսակցութիւններուն արձանագրած դրական արդիւնքները գօտեպնդող էին շատերու համար, որոնք յաջողութիւնը մեկնաբանեցին իբրեւ լիբանանահայ հաստատութենական համակարգի կենսունակութեան եւ արդիւնաւէտութեան ցուցանիշ: Յաջորդած շնորհաւորական եւ արդարացման գրութիւններուն զուգահեռ, կրկին հնչեցին համայնքային միասնականութեան անհրաժեշտութեան մասին արտայայտութիւններ` այդ միասնականութեան հրամայականը ներկայացնելով իբրեւ յաջողութեան գլխաւոր երաշխիք: Այս բոլորը հասկնալի են երկրի մը մէջ,...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Մշակութային ցեղասպանութեան գազանային նո՛ր ձեւակերպ` Ազրպէյճան կ՛ոչնչացնէ Այվազովսքիի յուշարձանը բռնագրաւեալ Արցախ հայաշխարհին մէջ: Աշխարհի գեղանկարչական ժառանգութեան անքակտելի մաս կազմող ծովանկարիչ Յովհաննէս Այվազովսքիի յուշարձանի ոչնչացումը բռնագրաւեալ Արցախի մէջ կը հանդիսանայ հերթական անմարդկային գործելաոճը ազրպէյճանական ծաւալապաշտ իշխանութիւններուն` այս անգամ մշակութային ցեղասպանութեան հետեւողական եւ ծրագրաւորուած քաղաքականութեամբ: Ազգովին կը հաւատանք, որ մշակութային ժառանգութիւնը ոչ միայն անցեալի վկայութիւնն է, այլեւ` ժողովուրդի ինքնութեան ու...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Աւելի քան 25 տարի առաջ Վահէ Օշական սոյն վերնագիրով յօդուած մը կը ստորագրէր` սկսելով հետեւեալ տողերով. «Կտրատումի, երկփեղկումի չարագուշակ հովեր կը փչեն մեր ազգին վրայէն: Խորհրդաւոր ախտ մը կը կոտորակէ մեր ուժերը եւ կը սպառնայ ջլատել սփիւռքն ու Հայաստանը»: Յօդուածը կը շարունակուէր օրուան իրավիճակի վերլուծումով ու կ՛աւարտէր կարգ մը բացասական հաստատումներով` դատապարտելով Դաշնակցութեան հայաստանակեդրոն դարձած ու, ենթադրաբար, սփիւռքը անհրաժեշտ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ամիսներ առաջ ե-նամակի ճամբով ստացանք Խաչիկ Տէր Ղուկասեանի անդրանիկ հատորին «նկարային» (PDF) օրինակը, որ կարճ ատեն ետք լոյս տեսաւ «միս-ոսկոր»-ով, այսինքն` իբրեւ տպագիր գրքոյկ: Նախ քանի մը խօսք` ըստ ձեւի: Խորագրած է «Սահմանելի»: Անմիջապէս նշենք, որ ընթերցողը կրնայ զգալ, թէ բովանդակութեան մէջ ըստ էութեան քիչ «սահմանուած» բան կայ, այլ կայ ճիգ մը անսահմանելի բաներու համար սահմաններու որոնման: Ուրեմն`...

ՓԱՈՒԼՕ ԳԱԶԱԶԵԱՆ Կալիփոլին (Չանագգալէ) Մարմարա ծովուն վրայ, Արեւելեան Թրակիոյ մօտ թերակղզի մըն է: Մարմարա ծովը Տարտանէլ եւ Վոսփոր նեղուցներուն միջոցով իրարու կը կապէ Միջերկրական եւ Սեւ ծովերը: Այդ տարածաշրջանին մէջ կը գտնուի նաեւ Պոլիս քաղաքը: 1915 թուականին այս թերակղզիին անունը մեծ նշանակութիւն ունեցաւ, որովհետեւ 8 ամիս ամբողջ աշխարհին նիւթը դարձաւ եւ Ա. Համաշխարհային պատերազմին հիմնական, կարեւոր ու ճակատագրական նշանակութիւն ունեցաւ:...

Լ. ԱՅՎԱԶԵԱՆ Արցախեան վերջին հակամարտութիւնը հիմնովին փոխեց Հարաւային Կովկասի աշխարհաքաղաքական համայնապատկերը` ետին թողնելով մարդասիրական, քաղաքական եւ տնտեսական խոր հետեւանքներ: Պատերազմին ամէնէն ողբերգական հետեւանքը արցախահայութեան ցեղասպանութիւնն էր: Լեռնային Ղարաբաղի մէջ արձանագրուած տնտեսական ու մարդկային հսկայական կորուստներէն անկախ, արցախահայութեան զանգուածային տեղահանումը ծանր ճգնաժամ ստեղծեց Հայաստանի մէջ` մեծ բեռ մը դնելով հայկական տնտեսական, ընկերային, քաղաքական եւ զինուորական մարզերուն վրայ: Մինչ անմիջական ռազմական գործողութիւնները...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Տխուր է ըսել, որ ազգային մեր պարունակը, մանաւանդ վերջին տարիներուն, մխրճուած է հակասութիւններու տիղմին մէջ, յանձնուած` իր իսկ ստեղծած քմայքին ու այլամերժի վերաբերումներուն, որոնք տակաւ կը խորանան, կ՛այլասերեն շրջապատ մը ամբողջ, աւելի՛ն. ներազգային կեանքի մէջ թշնամական որոգայթներու պատճառ կը դառնան: Այո՛, տեսականի որոգայթներու, որոնք առաջին հերթին կը միտին պառակտել, բարոյալքել ազգը, ապա` ջլատել պետական ներուժը, որ միակ եւ...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Նախագահ Վուտրօ Ուիլսընին Իրաւարար վճիռով որոշած Հայաստանի քարտէսը, որ կը կրէ նախագահին ստորագրութիւնը եւ կնիքը, ըստ սահմանադրութեան, վերածուած է ամերիկեան օրէնքի, ինչպէս նշած էինք այս մասին նախապէս գրուած մեր յօդուածով (https://www.aztagdaily.com/archives/632532):  Ամերիկահայութիւնը իրաւատէրի կրկնակի հանգամանքով` հայ եւ ամերիկացի, մնայուն օրակարգի պէտք է վերածէ Սեւրի դաշնագիրի հետապնդումը: Այս յօդուածաշարքին մէջ անդրադարձ պիտի կատարուի նաեւ ամերիկացի ժողովուրդին եւ հանրային կարծիքին...