Յօդուածներ

ՍԷՐՈՒԺ ԽԱՆՃԻՀԱՆԵԱՆ Ազգեր, պետութիւններ եւ ժողովուրդներ մնայուն կերպով պատերազմի մէջ են: Մարդկութեան հակամարտութեան ծնունդէն մինչեւ օրս արհեստագիտական զարգացումները յեղաշրջած են պատերազմելու եւ պատերազմ մը յաղթելու միջոցները: Աշխարհի վրայ ապրող ժողովուրդներու մեծամասնութիւնը ընդհանրապէս պատերազմի եւ յատկապէս խաղաղութեան մասին սխալ ըմբռնումներ ունի: Պատերազմներն ու հակամարտութիւնները անխուսափելի են: Անոնք կը պատահին` հակառակ ժողովուրդի փափաքին: Տարբեր ժամանակաշրջաններու ընթացքին, սկսեալ փոքր տոհմային հաւաքականութիւններէն եւ հասնելով...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Կը հաւատա՞ք, որ արդէն 25 տարի անցեր է այն օրէն, երբ հեռատեսիլներուն առջեւ նստած` անհամբեր եւ սրտատրոփ կը սպասէինք կէս գիշերին, որ մեզ նոր հազարամեակ մը պիտի փոխադրէր` փորձելով չմտածել այն բոլոր բախտագուշակութիւններուն մասին, որոնք կ՛ըսէին, թէ, ըստ Աստուածաշունչին, ասիկա աշխարհի վերջն է եւ այլն, առանց մտածելու, թէ կէս գիշերային այդ պահը պիտի կրկնուի 24 տարբեր ժամանակային տարածքներու...

ՓԱՆՈՍ ՃԵՐԱՆԵԱՆ Ճանապարհին, երբ վեր առի պանդուխտի դէմքս անբառ, արագիլի թափուր բոյն մը կը մնար ծառի անհաս կատարին: Միտքս պարզած հեռուներուն կը խորհէի. օրն անաղմուկ երեկոյեան շուքի նման կ՛ահետանար: Ճանապարհի վերջակէտին` հօրենական մեր տունը կար Իր երկինքով, արեգակով եւ ծառ առ ծառ շարամանուած Եդեմական իր պարտէզով, իսկ տան շեմին` ամբողջ գիշեր լուսատենչիկ առուակի մը կարկաչը կար... Երբ փոքր էինք` կը...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Մահացաւ Վաստակաւոր Ճարտարապետ Փրոֆ. Մուրադ Հասրաթեան Յունուար 15-ին 91 տարեկանին մահացաւ ճարտարապետութեան պատմաբան, Հայաստանի Գիտութիւններու Ազգային ակադեմիայի (ԳԱԱ) արուեստի հիմնարկի տնօրէնի խորհրդական, ճարտարապետութեան բաժնի երկարամեայ վարիչ, ԳԱԱ-ի թղթակից անդամ, Հայաստանի վաստակաւոր ճարտարապետ, Հայաստանի պետական մրցանակի դափնեկիր, ճարտարապետութեան դոկտոր, փրոֆեսէօր Մուրադ Հասրաթեանը: Մուրադ Հասրաթեանը ծնած է 20 յունիս 1935-ին, 1952-ին ընդունուած է Երեւանի Կ. Մարքսի անուան բազմարհեստից հիմնարկի...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Քեսապի եւ ընդհանուր առմամբ Անտիոքի շրջանի հայութեան համար նուիրական ուխտատեղի էր Կասիոս լերան լանջին գտնուող Պարլահոյ վանքը կամ Պալլումը: Մայր Աստուծոյ նուիրուած Պալլում անցեալին Զեւս աստուծոյ սրբավայրը եղած է: Գրիգոր Բ. Վկայասէր կաթողիկոս (1066-1105), որ Աթոռը Ծամնդաւի մէջ հաստատեց, իր ճանապարհորդութիւններու ընթացքին այցելած է Պարլահոյ եւ յիշած է զայն իբրեւ հայկական սեփական պարգեւական եկեղեցի: Հետագային, Գրիգոր Դ. Տղայի...

ՎԵՐԱ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Մեր աշխատակիցին յօդուածին տեղ կու տանք, առանց բաժնելու յատկապէս ներիրանեան իրադարձութիւններուն հիմնական շարժառիթներուն մասին անոր վերլուծումը կամ ընդհանրապէս պատճառահետեւանքային շղթային քաղաքական ընկալումը: ԽՄԲ. Իրանը կը դիմագրաւէ իր ժամանակակից պատմութեան ամէնէն լուրջ ազգային ճգնաժամը: Տնտեսական փլուզումէն, քաղաքական ճնշումներէն եւ 2025-ի Իսրայէլի հետ պատերազմէն ետք ամբողջ երկրի տարածքին բռնկած են աննախադէպ եւ շարունակական բողոքներ: Սկիզբը տնտեսական դժգոհութիւնն էր շարժիչ ուժը,...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Աւստրալիոյ կառավարութեան որոշումով երկրի ամբողջ տարածքին մինչեւ 16 տարեկաններուն արգիլուեցաւ ընկերային ցանցերու գործածութիւնը: Աւելի քան 330.000 «Ինսթակրամ»-ի, 173.000 Դիմատետրի եւ 40.000 այլ ցանցերու գործածութիւնը փակուեցաւ: Քայլ մը, որ, ըստ Աւստրալիոյ վարչապետին, երկրին մէջ ընթերցանութեան, ընտանեկան յարաբերութիւններու ջերմացման, ընկերային, մարդկային, մշակութային եւ այլ նախաձեռնութիւններու զարգացման պիտի նպաստէ: Բնականաբար քաջալերական եւ օրինակելի քայլ է: Վստահաբար կան տարբեր ձեւեր, որոնք տարիքի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու քաղաքատնտեսական բեմին վրայ վերջին շաբաթներու զարգացումները ծալք առ ծալք քողազերծեցին այն խոր տագնապը, որուն մատնուած է այս գերհարուստ գերտէրութիւնը եւ անոր տնտեսական-ընկերային կեանքը: Նախ ընենք ճշդում մը, որպէսզի սովորական բառամթերքը մեզ սխալ տեղ չտանի: Միացեալ Նահանգները հռչակուած են իբրեւ աշխարհի ամէնէն հարուստ եւ բարգաւաճ երկիրը, սակայն հոս կայ նրբութիւն մը. երկիր ըսելով` կը հասկցուի, հիմա պէտք...

ԱՐՏԱ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Դոկտոր ընկերալեզուաբանութեան Ներածական Թէեւ դպրոցը, Եկեղեցին, մամուլն ու մշակութային միութիւնները կենսական դեր ունին վտանգուած լեզուներու պահպանման մէջ, սակայն ընկերալեզուաբանական իրականութիւնը կը հաստատէ անվիճելի ճշմարտութիւն մը` լեզուի գոյութեան գլխաւոր երաշխաւորը տունն է: Լեզուի մը մահուան, պահպանման կամ վերակենդանացման ճակատագիրը կը վճռուի ընտանեկան յարկին տակ: Ուստի, եթէ կը փնտռենք արեւմտահայերէնի` վտանգուած լեզուի մը, փրկութեան բանալին, զայն պէտք է փնտռել նախ...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Հարց տանք, թէ որո՞նք են մեր արժէքները, որոնք մեր մնայուն մտասեւեռումին առարկան են, պէ՛տք է ըլլան: Առաջին գիծի վրայ կ՛ուզեմ դնել ինքնաճանաչումը, այլ խօսքով` մեր ինքնութեան գիտակցութիւնը, որ ունի իր բազում շերտերը` սկսելով մայրենիի տիրապետումէն (առանց անտեսելու այլ լեզուներու, միջազգային թէ տարածքային լեզուներու հմտութիւնը), անցնելով մեր մշակոյթի ճանաչումէն, մեր պատմութեան ու հայրենիքի տեղավայրի ծանօթութենէն (նոյնպէս առանց մոռնալու մեր լայնատարած...

ՆՈՐԱՅՐ ՏԱՏՈՒՐԵԱՆ Հայաստան կամարներու երկիր է. անոր գաւիթը կամարակապ է, լուսամուտը` կամարազարդ, գիւղը` կամարաշէն, դահլիճը` կամարածածկ, խորանը` կամարաձեղուն, դարպասը` կամարագեղ, Տաթեւի վանքը` կամարաքիւ, Արարատը դիտելու լաւագոյն կէտը` 1500 մեթր բարձրութեան վրայ, Երեւան-Գառնի ճանապարհի աջ կողմը, Ողջաբերդ գիւղի մօտ` «Չարենցի կամարը», կամ, բուն անունով` «Արարատի կամարը»: Իսկ երկրիս տիկինները, դուք արդէն գուշակեցիք, «յօնքերը կամար»: Այս իրիկուն, յարգելի ընթերցող, երբ աշունը կը...

ՍԻՄՈՆ ԿՈՍՏԱՆԴԻՆԵԱՆ Ժպիտը երեսիդ կը վայլէ, սիրելի՛ս, Ինչպէս վարդ մը` բոսոր սրտիդ մէջ գեղանի: Համբոյրը շրթներուդ կը վայլէ` երբ խօսիս Ու պատմես սիրային գաղտնիքներն անցեալի: Արցունքներն աչքերուդ երբ դուն լաս, կը հոսին Սրտիս մէջ կը մնան, գաւաթին գինովին: Երգս այս երբ լսես ու կրկներգն դուն երգես, Մեղեդին քու ձայնիդ, վստահ եմ, կը վայլէ: Սէրը միշտ կը վայլէ սիրողին, սիրուողին Երբ...

ՊԱՐՈՅՐ Ծ. ՎՐԴ. ՇԷՐՆԷԶԵԱՆ Դպրեվանքին մէջ իւրաքանչիւր տարեշրջանի սկիզբը տեսչութիւնը պաշտօնական հանդիպում մը կ՛ունենայ աշակերտութեան հետ: Սոյն հանդիպումին տեսուչն ու հսկիչները աշակերտներուն կը բացատրեն դպրեվանքի ընդհանուր օրէնքները, առօրեայի կարգ-կանոնը եւ տարեշրջանի նորութիւնները: Անոնք նաեւ կը յայտարարեն իւրաքանչիւր ուսանողի համար ճշդուած պատախանատուութիւնը եւ ստանձնելիք աշխատանքը: Այս պատասխանատուութիւններու բաշխումին նպատակը դպրեվանեան կեանքի  կազմակերպ եւ համահունչ ընթացքի ապահովումն է: Դպրեվանքը մեծ ընտանիք է,...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ    Հրանդ Տինքի ոճիրը, իր նմաններէն շատերու օրինակով Էրկենեքոնէն ալ անդին, աւելի խորունկ կառոյցի մը ծրագիրով գործուած է… ՖԵԹՀԻՅԷ ՉԵԹԻՆ («Ազդակ», 19-1-2015) Յաճախ մենք մեզի հարց կու տանք, թէ մօտիկ անցեալի դիպաշարերը, որոնք կ՛առնչուին ազգային մեր պարունակին, ինքնութեան, կենցաղին ու ապագային, ինչո՞ւ մեր հաւաքական կեանքի կիզակէտին չեն մնար կամ մոռացութեան կը տրուին առհասարակ բազմաթիւ հարցադրումներու պատճառով: Արդեօք նմանօրինակ վիճակ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայկական մամուլը, քայլ պահելով աշխարհի նորութիւններուն հետ, վերջին շրջանին իր էջերը աւելի լայն բացած է նիւթի մը, որուն անունն է ԱՐՀԵՍՏԱԳԻՏԱԿԱՆ ԲԱՆԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ (կը գործածուի կրճատուած` արհեստական բանականութիւն եզրոյթը, որ այդքան ալ ճիշդ չէ. գլխաւոր գործօնը ԱՐՀԵՍՏԱԳԻՏՈՒԹԻՒՆն է, որ այլապէս դարձած է ՆՈՐ ԱՐՈՒԵՍՏ մը: Երբեմն կը գործածուի նաեւ «արուեստական բանականութիւն» եզրոյթը): Վերջերս, այս նիւթին շուրջ միջազգային բազմամարդ խորհրդաժողով...

ՏԻԳՐԱՆ ՊԷՕՃԷՔԵԱՆ Պսակը Ոչ շատ հեռու անցեալին մեր սովորութիւնները տարբեր էին, քան` այսօր: Անցեալին զոյգեր կը պսակուէին տարբեր ընթացակարգերով: Տղուն ընտանիքը ծաղիկներով թէ անուշեղէնով կ՛ուղղուէր աղջկան տունը, ուր տղուն կողմի ամէնէն տարեցը կը սկսէր խօսիլ ու կը խնդրէր աղջկան ձեռքը: Անկէ ետք կ՛ըլլար խօսկապը, ապա նշանախօսութիւնը, իսկ որոշ ժամանակ մը ետք` պսակադրութիւնը: Այս բոլորին մէջ ամէնէն կարեւորն ու հաճելին կ՛ըլլայ...

ԳՐԻՇ ԴԱՒԹԵԱՆ Հայաստան, Մեծն Տիգրանի երկիր, Մեր հայրենիք: Դու, որ քո հողից ես ինձ ծոցուորել, Ու նորից հողդ պիտի դառնամ, Ծնուել եմ քո ժեռուտից, Ոգեւորւում եմ քո ոգով, Ապրում եմ քո օրով. Որպէսզի ստուերդ տարածեմ... Կը վերկառուցեմ քեզ Արարատ առ Արարատ, Սրտիս աղիւսները դարսելով Իրար վրայ: Կը դառնամ տանիքիդ ամուր սիւնը, Իմ հասակի կմախքով, Ոսկորներիս հենքով Եւ ղուղովս կենդանարար, Որ...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ «Գայեանէ» պալէի դպրոցը Ամանորի առիթով ներկայացուց «Մարդուկ-Ջարդուկ» պալէն` իր անգլերէն ծանօթ «Nut-cracker» վերնագիրով, որ տառացի թարգմանութեամբ կը նշանակէ ընկոյզ ջարդող, ընկուզաբեկ: Շուրջ 60 պատանիներ եւ մանուկներ հանրութեան ներկայանալի մակարդակի բերելն ու անոնց բեմական կատարումի փորձառութիւն տալը մեծապէս գնահատելի աշխատանք է: Հաճելի եւ օգտակար ելոյթը ողջունելի էր: Այս մասին երկու կարծիք չկայ: Կա՛յ, սակայն, կարիք մեկնաբանութեան, որովհետեւ ելոյթի բեմագրութիւնը...

Հայաստանը եօթ ու կէս տարի կառավարող իշխանութեան արտաքին ու ներքին քայլերը, վերակողմնորոշումները եթէ գնահատենք ըստ որոշակի իրողութիւնների, կը յայտնուենք այն հանդիսականի դերում, որ մօտից դիտելով կտաւը` տեսնում է նրա մանրամասները, բայց` ոչ ամբողջական պատկերը: Իսկ ամբողջութեան մէջ դիտարկելով` ցաւով տեսնում ենք, որ Հայաստանը յայտնուել է ոչ միայն տարածաշրջանային եւ աշխարհաքաղաքական փոթորիկների մէջ, այլեւ` համաշխարհային նոր աշխարհակարգի ձեւաւորման տեւտոնական տեղաշարժերի ճեղքած...

Հրապարակուեցաւ «Դրօշակ»-ի 2025-ի վերջին թիւը, որուն մէջ  որոշ դիտանկիւնով փորձ կը կատարուի նաեւ փակել քաղաքական տարին` լայն քաղաքական ընդգրկումով: Այսօրուան համաշխարհային քաղաքական դիմանկարի ուրուագիծի փորձ կը նկատուի «Առաջնորդող»-ը: Քաղաքագէտ Վահէ Դաւթեան կը ներկայացնէ Հայաստանի ելեկտրական ցանցերու «ոդիսականը» աշխարհաքաղաքական չափումներու ընդգրկուն շրջագիծին մէջ: Մոսկուայի Սեւծովեան-կասպիական տարածաշրջանի հիմնարկի գիտաշխատող Սարգիս Սարգսեանը «Թրամփի Զանգեզուրեան երթուղիի» վերաբերեալ կ՛առաջարկէ ծանօթանալ արեւմտեան, թրքական, ռուսական, արաբական լրատուամիջոցներով...