Յօդուածներ

Սիրտս Քու Անունովդ, Արարա՛տ Կալիա Գարկայեան, Աղբալեան ՊՄ «Արարատը հայութեան խորհրդանիշն է…»: Թէկուզ դուն խլուած ես մեր ձեռքէն ու փշաթելերու ետին ձերբակալուած` թուրքերու կողմէ, սակայն դուն մեզի համար ուրի՛շ ես Մեր ազգային կեանքը հիւսուած է քու հիմքիդ ու բարձրութեանդ վրայ, Արարա՛տ... Մենք ճանչցած ենք մեր պատմութիւնն ու ինքնութիւնը քեզմով, քու հաստատ եւ կանգուն պատկերով: Դուն մեզ հեռուէն կը դիտես եւ...

ԳԷՈՐԳ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ 1890-ին ծնունդ առած Հայ յեղափոխականների դաշնակցութիւնը անմիջապէս, կարճ ժամանակ ետք, կը վերանուանուի Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւն, որուն կազմակերպական ապակեդրոնացումը, այսինքն` ցանցային գործունէութիւնը, հիմնուելով կեդրոնացեալ նպատակներու վրայ, կը դառնայ հայ ժողովուրդի զարթօնքի երթը ամբողջացնող հիմնական շարժումը: Այս կազմակերպութեան հիմնադրութեան մէջ իրենց բաժինը ունեցան բազմաթիւ դէմքեր, սակայն ոեւէ դէմք նոյնքան կեդրոնական դեր չունեցաւ, որքան Քրիստափոր Միքայէլեան` «Միտք»-ը: Ըմբռնելու համար Քրիստափոր Միքայէլեանը...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Աշխարհահռչակ այս հայ արուեստագիտուհիին կեանքը նորավէպի մը նման կը կադացուի, մինչ իր լուսանկարները խորապէս կը տպաւորեն դիտողը իրենց ոչ միայն մասնագիտական-թեքնիք հմտութեամբ, այլ նաեւ` դիտանկիւնի անսովորութեամբ: Եթէ ասոնց միացնենք իր հմայքը, որուն շնորհիւ կրցած է օրուան գրեթէ բոլոր գրագէտներն ու արուեստագէտները որպէս բնորդ ունենալ, պիտի հասկնանք, թէ ինչո՛ւ ինք ռահվիրայ մը կը նկատուի այս արուեստին: Բայց ո՞վ է...

ԳՐԻԳՈՐ ԱՐՔ. ՉԻՖԹՃԵԱՆ Անազնիւ մարդոց դրսեւորած արարքները տեսնելով, առաջին մտածումը, որ հաւանաբար գրեթէ բոլոր մարդոց միտքէն կ՛անցնի, այն է, որ անազնիւ մարդոց հետ պէտք է վարուիլ անազնուօրէն. այսինքն` Հին օրէնքի սահմանած կարգով` «Ակն ընդ ական, ատամ ընդ ատաման» (Աչքի դէմ աչք եւ ակռայի դէմ ակռայ, տե՛ս Մտ 5.38): Քաղաքակիրթ աշխարհը, որ կը թուէր, թէ տարբեր պիտի ըլլար խաւար դարերու ոխակալութեան...

ՆՈՐԱՅՐ ՏԱՏՈՒՐԵԱՆ Գրական Կամարներ Կամարներու երկիր է Հայաստանը` ըսինք նախորդ գրութեան մէջ, ապա պտոյտ մը կատարեցինք մեր լեռնաշխարհին մէջ եւ կազմեցինք քար քարի վրայ շարուած կամարներու ժողովածու մը: Այդ օր մեր հիւրերն էին` ճարտարապետներ, կամարաշէն վարպետներ եւ քանի մը մատենագիր այրեր, որոնք յօրիներ էին «հոգեւոր» կամարներ: Իսկ այսօր, յարգելի8 ընթերցող, մեր զրոյցին հիւր պիտի ըլլան աշուղներ եւ բանաստեղծներ եւ մեզի...

ՄԱՐԻՆԷ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ ՎԱՀԷ ՍԱՐՈՒԽԱՆԵԱՆ Պէյրութ-Դամասկոս միջպետական ճանապարհի վրայ` Լիբանանի ու Սիրիայի մայրաքաղաքների գրեթէ կենտրոնում, հայերէն-անգլերէն ցուցանակը ողջունում է անցուդարձ անողներին` «Բարի եկաք Այնճար. Welcome to Anjar»: Ի տարբերութիւն Լիբանանի բազմաթիւ այլ բնակավայրերի, որոնք յաջորդում են մէկմէկու, բայց ցուցանակների բացակայութեան պայմաններում, եթէ տեղացի չես կամ ձեռքի տակ քարտէս չունես, այդպէս էլ չես հասկանում, թէ որտեղ ես գտնւում: Հայաբնակ Այնճար աւանի  մուտքի...

ՄԱՐԹԱ ՍԵՈՄԵՔ Մարթա Սեոմեք Սուրբ Աստուածածին եկեղեցու բազմաշերտ պատմութիւնը, որը նախագծուել է Պալեան ընտանիքի կողմից («Ակօս»-ում հրատարակուած Թամար Կիւրճեանի յօդուածի համաձայն, Սուրբ Աստուածածնի հեղինակը ոչ թէ Պալեաններն են, այլ` Սարգիս Ուստա Գատէհճեանը, տե՛ս https://www.agos.com.tr/tr/yazi/balya-n-te-kadehcyan-agnarg-ahntabi-svwrp-asdvwadzadzin-dacari-masin-38784) եւ ձեւաւորուել է քարանձաւ-սրբավայրից մինչեւ տաճար Այնթապի հայ համայնքի կողմից դարերի ընթացքում, ապա դարձել ռազմական պահեստ, բանտ եւ վերջապէս` մզկիթ, վերակենդանացւում է Մշակութային ժառանգութեան պաշտպանութեան ընկերութեան ...

ՏԱԹԵՒԻԿ ԴԱՒԹԵԱՆ ՀՅԴ Բիւրոյի Երիտասարդական գրասենեակի նախաձեռնութեամբ, 2024 թ. իրականացուեցաւ «Հայ ուսանողութիւնը Արցախի համար» հետազօտութիւններու մրցանքը, որուն մասնակցեցան մի քանի տասնեակ ուսանողներ աշխարհի տարբեր երկիրներէ: Ծրագրին հիմնական նպատակն է մէկտեղել հայ ուսանողութեան կարողականութիւնը` քաղաքական, տնտեսական, ընկերաբանական, իրաւագիտական, մշակոյթի եւ հետաքննողական լրագրութեան բնագաւառներու մէջ, հմուտ խորհրդատուներու հետ համագործակցիլ եւ արդիւնքները տրամադրելի դարձնել հայանպաստ գործունէութիւն ծաւալող ազդեցիկ հիմնարկներու` արդիւնաւէտ օգտագործման համար: Կը...

ԱԼԵՔՍԷՅ ՊԱԼԻԵՒ Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ «Յանուն խաղաղութեան եւ բարգաւաճման» (TRIPP) «Թրամփի ուղի»-ում ներդրումներն աւելացնելու Թրամփի խոստումը յստակացուեց ԱՄՆ նախագահի կողմից. «Միջանցքի ստեղծումը կը նպաստի ներդրումների աճին` ամրապնդելով ԱՄՆ առաջնորդութիւնը` որպէս հակամարտութիւնների լուծման գլխաւոր գործօն»: Հարկ է յիշել` խօսքը ոչ միայն միջտարածաշրջանային Չինաստան-Կեդրոնական Ասիա-Կովկաս-Թուրքիա-Եւրոպա (Վրաստանի նաւահանգիստների ճիւղաւորումով) Միջին երթուղու ամրապնդման մասին է, որը շրջանցում է Ռուսաստանի Դաշնութիւնը եւ Ուաշինկթընի վերահսկողութեան...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Յարգելի՛ս, լաւ եմ, Աստուծոյ կամքով կը յուսամ աւելին: Կանգնած եմ կեանքիս հին եւ նոր էջերու միջեւ: Հոս պատմութիւնը տակաւին թէեւ թարմ եւ ցցուն է, սակայն նաեւ անորոշ ալ է: Պատմեմ: Զիս մի՛ այպաներ, երբ խոստովանիմ, որ օրերս ստիպեցին, որ զէնք շալկեմ: Նախ տատամսեցայ, բայց շալկեցի: Ստիպեցին նաեւ հին երգերս մոռնալ: Հնազանդեցայ: Ուրիշ ճար չունէի: Մէջս զգալի էր, որ...

ԺԱՆ ՀԱԼԼԱՃԵԱՆ Որքա՜ն փորձեցի վանել հոգիէս եւ մտքի տեսադաշտէս ծննդավայրիս քաշողական թովչութիւնը: Չյաջողեցայ: Վտարանդիութեան առաջին օրէն կոյս տենչանքներս թեւածեցին` հետազօտելու հիւրընկալ նոր ափունքները: Սակայն ծննդավայրիս վերադիրներու խլացնող ամպրոպի գոռոցին ներքոյ, ուր Հալէպ եւ Սուրիոյ բառերուն զուգորդուեցան` անզուգական, ասպնջական, հիւրընկալ, օրհնաբեր եւ չնաշխարհիկ մակդիրները, աքցանեցին հոգիս ու անբաժանելի մաս դարձան ո՛չ միայն արտայայտութեան մը ձեւի, այլեւ անքակտելիօրէն մէջս ամրագրուեցան` որպէս կենցաղային...

ՍԵՒԱԿ ՊԷԼԵԱՆ Աւելի քան մէկ դարէ ի վեր հայ ժողովուրդը տարագիր, վիրաւոր, բայց նպատակի գիտակցութեամբ կոփուած, առաջնորդուած է համայնական համոզումով մը, որ աշխարհի բոլոր հայերը պատասխանատուութիւն կը կրեն իրենց անհատական կամ տեղայնական մտահոգութիւններէն աւելի բարձր առաքելութեան մը ծառայելու: Այս համոզումը, որ ժամանակի ընթացքին մարմնաւորուած ու ամփոփուած է Հայ դատի լուծման համար տարուող պայքարի հասկացողութեան մէջ, երկար տարիներու ընթացքին գործած է...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Հայկականութիւն յիշեցնող ամէն բան քանդելու, իւրացնելու մոլուցքը թուրքերն ու ազրպէյճանցիները իրարու ամուր կապող տարրերէն մէկն է: Բնականաբար միջազգային որոշումներն ու կոչերը ոչինչ կ՛ըսեն: Ոչ ոք խօսքէն գործի կ՛անցնի, թէեւ լծակներ ունեցողներ ալ չկան:                                                                                                          Ն. Թուրքիոյ Էրզրում (Կարին) նահանգի նախկին նահանգապետ Մուսթաֆա Չիֆթչի յայտարարած էր, որ Կարնոյ քոնկրեսի շէնքը պիտի քանդուի: Օսմանեան կայսրութեան ժամանակաշրջանի այդ շէնքին մէջ գործած...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ Միացեալ Նահանգներու Արեւմտեան թեմի առաջնորդ Յովնան արք. Տէրտէրեան նախորդ շաբաթ հրապարակեց խիստ վիճայարոյց յայտարարութիւն մը, որ մեծ աղմուկ բարձրացուց` խորացնելով Նիկոլ Փաշինեանի եւ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ միջեւ առկայ լարուած յարաբերութիւնները: Վերջերս Յովհան արքեպիսկոպոս նաեւ միացեալ յայտարարութիւն ստորագրեց ինը այլախոհ այլ բարձրաստիճան հոգեւորականներու եւ Փաշինեանի հետ` կոչ ուղղելով Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին հրաժարական տալու` Եկեղեցւոյ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Ճեզիրէի Առաջնորդական Փոխանորդը Այցելեց Շամմարի Ցեղապետ Մաննհ Հումէիիտի Տահամ Ալհատի 11 յունուարին Ճեզիրէի առաջնորդական փոխանորդ Լեւոն վրդ. Եղիայեան, ընկերակցութեամբ Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ թաղականութեան եւ Յարաբերական մարմինի ներկայացուցիչներուն, այցելեց Շամմարի ցեղապետ Մաննհ Հումէիիտի Տահամ Ալհատիին: Այցելութեան ընթացքին կողմերը քննարկեցին` շրջանի ընդհանուր կացութիւնը, համայնքներու միջեւ եղբայրական յարաբերութիւնները եւ խաղաղ համակեցութեան ամրապնդման անհրաժեշտութիւնը: Լեւոն վրդ. Եղիայեան ընդգծեց հայ համայնքի պատրաստակամութիւնը`...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Իրաք  Թեմի Գործունէութիւնները 1 յունուարին թեմի առաջնորդ Օշական եպս. Կիւլկիւլեան  Ազգային ծերանոցի իր գրասենեակին մէջ ընդունեց իսլամ կրօնապետներու պատուիրակութիւն մը: Հանդիպման ներկայ էին քահանայ հայրերը, Կեդրոնական վարչութիւնը: 3 յունուարին Օշական եպս. Կիւլկիւլեան հովանաւորեց Պաղտատի Ազգային վարժարանի եւ մանկապարտէզի Նոր տարուան հանդէսը, որ տեղի ունեցաւ վարժարանի «Կիւլպէնկեան» սրահին մէջ` ներկայութեամբ քահանայ հայրերուն, Կեդրոնական վարչութեան, առաջնորդարանի պաշտօնէութեան, ուսուցչական կազմին եւ...

ԴՈԿՏ. ԳԷՈՐԳ ՅԱԿՈԲՃԵԱՆ Հալէպի մէջ սուրիական տագնապի տարիներուն հրկիզուած, բայց վերջերս վերանորոգուած Ս. Գէորգ Հայ առաքելական եկեղեցին կրկին հաւատացեալներ կ՛ընդունի, մինչդեռ Տէր Զօրի Սուրբ Նահատակաց եկեղեցւոյ ու Հայոց ցեղասպանութեան յուշահամալիրի ամբողջական ռմբակոծումն ու կործանումը կը շարունակեն բաց վէրք մը մնալ: Այսօր, երբ Սուրիան քաղաքական, աշխարհաքաղաքական ու ընկերատնտեսական նոր փուլ մտած է, սուրիահայութիւնը հետեւեալ հարցադրումին պատասխանը կ՛որոնէ (կամ պէտք է որոնէ)....

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Համաշխարհային Բ. պատերազմի աւարտին յաղթական դաշնակիցները ստեղծեցին Միացեալ ազգերու կազմակերպութիւնը (ՄԱԿ) իբրեւ վայր մը, ուր պէտք է լուծուէին ազգամիջեան տագնապները, պատերազմները բացառուէին եւ տարակարծութիւնները վերանային խաղաղ բանակցութիւններու ճամբով: ՄԱԿ-ի 1945 յունիսին ստորագրուած Ուխտագիրը դարձաւ հիմնաքարը միջազգային օրէնքին. անոր վրայ աւելցան բազմաթիւ այլ միջազգային օրէնքներ, հաստատուած ՄԱԿ-ի ընդհանուր համագումարին կողմէ: Ի՞նչ կը տեսնենք ՄԱԿ-ի հիմնադրութենէն ութսուն տարիներ ետք: Պատերազմները...

ՍԷՐՈՒԺ ԽԱՆՃԻՀԱՆԵԱՆ Ազգեր, պետութիւններ եւ ժողովուրդներ մնայուն կերպով պատերազմի մէջ են: Մարդկութեան հակամարտութեան ծնունդէն մինչեւ օրս արհեստագիտական զարգացումները յեղաշրջած են պատերազմելու եւ պատերազմ մը յաղթելու միջոցները: Աշխարհի վրայ ապրող ժողովուրդներու մեծամասնութիւնը ընդհանրապէս պատերազմի եւ յատկապէս խաղաղութեան մասին սխալ ըմբռնումներ ունի: Պատերազմներն ու հակամարտութիւնները անխուսափելի են: Անոնք կը պատահին` հակառակ ժողովուրդի փափաքին: Տարբեր ժամանակաշրջաններու ընթացքին, սկսեալ փոքր տոհմային հաւաքականութիւններէն եւ հասնելով...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Կը հաւատա՞ք, որ արդէն 25 տարի անցեր է այն օրէն, երբ հեռատեսիլներուն առջեւ նստած` անհամբեր եւ սրտատրոփ կը սպասէինք կէս գիշերին, որ մեզ նոր հազարամեակ մը պիտի փոխադրէր` փորձելով չմտածել այն բոլոր բախտագուշակութիւններուն մասին, որոնք կ՛ըսէին, թէ, ըստ Աստուածաշունչին, ասիկա աշխարհի վերջն է եւ այլն, առանց մտածելու, թէ կէս գիշերային այդ պահը պիտի կրկնուի 24 տարբեր ժամանակային տարածքներու...