Յօդուածներ

9 նոյեմբեր 2021-էն ի վեր Արցախի ու Հայաստանի անձնատուութեան համաձայնութեան դէմ պայքարող ընդդիմութեան շարժումը քանի մը փուլէ անցաւ: Ընդդիմութեան ռազմավարութիւնը մնաց անփոփոխ` կանխել Արցախի ու Հայաստանի պետականութեանց անկումը, Հայաստանի թրքացումը եւ արծարծել պետութեան ազգայնացման խիստ կարեւոր հարցը: Այս բոլորին համար իշխանափոխութիւնը միջոց էր ու միջոց է, որովհետեւ Հայաստանի ներկայ իշխանութիւնները, հակառակ պետութեան սպառնացող վտանգներուն, չկրցան պաշտպանել այն հիմնական ուղղութիւնը, որուն...

«Ցոյց տանք աշխարհին, որ հայը ազատ, անկախ ապրելու իրաւունք ունի: Այժմ կամ երբե՛ք»: Ահաւասիկ Արամ Մանուկեանի պատասխանը` թրքական բանակի յարձակումներուն: «Երեւանը չենք դատարկի» գոչելով Արամը կրցաւ կազմակերպել հայկական բանակի ինքնապաշտպանութիւնն ու հակայարձակողականը: Շնորհիւ անհաւասար, սակայն վճռական եւ միասնական Սարդարապատի, Ղարաքիլիսէի եւ Բաշ Ապարանի ճակատամարտերուն` հայ ժողովուրդը իր արեան գնով հիմքը դրաւ իր ազգային պետութեան: Սակայն այս պետութիւնը երկար չդիմացաւ ապազգային...

Հարցազրոյցը վարեց եւ արտագրեց` ՅԱՐՈՒԹ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ ՀՅԴ ԼԵՄ-ի «Հայաստան» մասնաճիւղ ՀՅԴ ԼԵՄ-ի «Ռազմիկ» յանձնախումբը հետեւեալ հարցազրոյցը կատարեց ՀՅԴ Բիւրոյի նախկին անդամ Յակոբ Խաչերեանին հետ, որ անդրադարձաւ Հայաստանի Ա. անկախութեան պատմական նշանակութեան եւ երիտասարդութեան` անկէ քաղելիք դասերուն: «ՌԱԶՄԻԿ».- Ի՞նչ է Հայաստանի Ա. անկախութեան պատմական նշանակութիւնը: ՅԱԿՈԲ ԽԱՉԵՐԵԱՆ.- Մայիս 28-ի  խորհուրդը եւ պատմական նշանակութիւնը լաւագոյնս գնահատելու համար պէտք է վերադառնանք անկախութեան նախորդող...

ՇԱՀԱՆ-ՃՈՐՃ ՀԱՒԱԹԵԱՆ ՀՅԴ ԼԵՄ-ի «Հայաստան» մասնաճիւղ 28 մայիս 1918-ին հիմնուեցաւ Հայաստանի Ա. Հանրապետութիւնը: Ազգ մը, որմէ դարեր շարունակ խլուած էր պետականութիւնը, գտաւ իր յոյսի նշոյլը` նորահաստատ պետութեան սեմին: 1918-ին, Մեծ եղեռնի վէրքերը տակաւին բոլորովին չդարմանուած, արեւմտահայը մտադիր էր վերադառնալ իր պապենական տունը` Արեւմտահայաստանի մէջ: Այս մէկը պարզապէս Ցեղասպանութեան խոցի խելագարման արդիւնքի պատրանք մը չէր: 1915-1917 տարիներու միջեւ թրքական բանակը մեծ...

- 29 ապրիլ 2022-ին Ֆանարի «Է. Ակնունի», իսկ 30 ապրիլ 2022-ին Ռաուտայի «Շուշի» ժողովրդային տուներուն մէջ  տեղի ունեցաւ երիտասարդական հաւաք` կազմակերպութեամբ ՀՅԴ ԼԵՄ-ի «Բեկոր» մասնաճիւղին: - 6 մայիս 2022-ին ՀՅԴ ԼԵՄ-ը եւ ՀՅԴ ԶՈՄ-ը ներկայացնող պատուիրակութիւն մը ծաղկեպսակ զետեղեց Լիբանանի Նահատակաց յուշարձանին առջեւ` իբրեւ յարգանք Լիբանանի անկախութեան ճամբուն վրայ ինկած նահատակներու յիշատակին: ՀՅԴ ԼԵՄ-ը իր մասնակցութիւնը բերաւ Լիբանանի խորհրդարանական ընտրութիւններու...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Երբ նախակրթարանի մէջ կրօնի առաջին դասերը կ՛առնէինք, արարչագործութեան ու անոր հետեւած բազում իրադարձութիւններուն շարքին կար բաժին մը, որ միաժամանակ ահ եւ ակնածանք ստեղծած էր մեր մանուկ ուղեղներուն ու հոգիներուն մէջ: Սա Եգիպտոսի մէջ գերիի վիճակին մատնուած հրեայ ժողովուրդին փրկութեան ճիգերու շարքն էր: Փարաւոնը մերժած էր արտօնութիւն տալ, որ հրեաները վերադառնան իրենց դաւանած հայրենիքը: Եւ ահա Աստուած զայրացած էր...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Երկուշաբթի, 20 յունիս 2022-ին, երեկոյեան ժամը 4:00-ին Համրայի «J Hotel» այցելեցին Թուրքիոյ խորհրդարանի Ժողովուրդներու ժողովրդավարական կուսակցութեան երկու երեսփոխաններ` Կարօ Փայլանը  եւ Թուլայ Հաթիմօղուլլարի Օրուչը: Անոնք հանդիպում մը ունեցան խումբ մը լիբանանցի, քիւրտ, պաղեստինցի եւ հայ մտաւորականներու, հետազօտողներու եւ քաղաքական գործիչներու հետ: Երեսփոխանները անոնց հետ քննարկեցին` Թուրքիոյ քաղաքական իրավիճակը, յառաջիկայ նախագահական եւ խորհրդարանական ընտրութիւններուն վերաբերեալ Ժողովուրդներու ժողովրդավարական կուսակցութեան դիրքորոշումը...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Ռուսիոյ եւ Ուքրայինայի  միջեւ բանակցութիւնները դադրած են Մայիսի կէսէն ի վեր։ Այժմ շրջանառութեան մէջ դրուած է նշեալ բանակցութիւնները վերականգնելու եւ հակամարտութեան «տարածք՝ խաղաղութեան դիմաց» սկզբունքին հիմամբ լուծում մը գտնելու գաղափարը։ Իրողութիւն մը, որ իր արձագանգը գտաւ ամերիկեան ազդեցիկ «Նիւ Եորք Թայմզ» օրաթերթի 19 Մայիս թուակիր խմբագրականին մէջ, ուր կը նշուէր. «Եթէ հակամարտութիւնը իսկական բանակցութիւններու յանգի, ուքրայինացի  ղեկավարներուն պիտի...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Համայնագիտարան մը հաւանօրէն պիտի չբաւէ մեր գրականութեան եւ մամուլին մէջ ՄԻՈՒԹԵԱՆ մասին գրուածները հաւաքելու: Երբ այսքան խօսուած է եւ կը խօսուի ՄԻՈՒԹԵԱՆ մասին, կը նշանակէ, որ ԲԱԺԱՆՈՒԱԾՈՒԹԻՒՆը եւ ՊԱՌԱԿՏՈՒՄը մնայուն ախտեր են: Այլապէս չէինք խօսեր: Բաժանուած հայաշխարհ, պառակտուած ժողովուրդ: Մեր կացութեան մէջ գտնուող ժողովուրդ մը, որուն հայրենիքին մեծ մասը բռնագրաւուած է, եւ «մնացորդաց»-ը տեւաբար վտանգի ենթակայ է, պատերազմի...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Երկիրներու միջեւ յարաբերութիւնները քննարկելու առիթով կը դիմագրաւենք մնայուն գործելաձեւ մը: Յարաբերութիւնները, նոյնիսկ երկու բարեկամ երկիրներու միջեւ, չեն հիմնուիր արդարութեան, իրաւունքի, ճշմարտութեան ու նմանատիպ բարեմիտ գաղափարներու վրայ: Յաճախ կը կրկնենք, որ յարաբերութիւններու մղիչ ուժը շահն է: Եթէ բարեկամական են երկու համարժէք պետութիւններու յարաբերութիւնները, կը գտնուի փոխադարձ զիջումներով, իւրաքանչիւրին շահը պահպանող լուծումը: Եթէ հակադիր են յարաբերութիւնները, փորձ կ՛ըլլայ տագնապ ստեղծելու...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Հայաստանի այսպէս կոչուած «թաւշեայ յեղափոխութիւն»-ին մասին «Յեղափոխութիւնը նոր սեւն Է. ինչպէ՞ս արեւմտեան դրամը կը հոգայ «Տապալէ քու կառավարութիւնդ» դասապահերը» խորագիրով յօդուածը գրած էի 16 փետրուար 2019-ին (1, 2)` քաղելով «Ռաշա Թուտէյ»-էն, որուն թղթակիցներէն մէկը կրցած է գաղտնօրէն հաւաքին մասնակցիլ եւ Երեւանէն այլ թղթակից մը հեռատեսիլի լուրերէն մանրամասնութիւններ սփռեց հաւաքին մասին (տե՛ս կայքէջը) (3): Երեւանի մէջ առնուազն հինգերորդ անգամ...

ՍՈՒՐԷՆ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Ժիրայրին յիսուներորդ տարեդարձն էր, այդ գիշեր մեր զուարճութեան համար իր տղան` Րաֆֆին եւ անոր ընկերը` Սեւակը, հայկական նոր սկաւառակներ բերած էին, եւ երաժշտութիւնը անընդհատ կ՛ընթանար զանազան երգչուհիներու եւ երգիչներու կատարողութեամբ, որոնց մեծ մասը մեզմէ շատերուն համար անծանօթ էին: Սեւակը երգերու եւ տեսահոլովակներու (վիտէօ քլիփ) մեծ հաւաքածոյ մը ունէր եւ երգիչներէն շատերը անձամբ կը ճանչնար եւ մեզի տեղեկութիւններ կու...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Տարեսկիզբին Երեւանի «Զանգակ» հրատարակչատունէն լոյս տեսաւ սփիւռքահայ արուեստագէտ գրող Վեհանուշ Թեքեանի «Կին` ատեան, մատեան» խորագրեալ հատորը: Խմբագիր` Յարութիւն Պէրպէրեան, նմանապէս` սփիւռքահայ արուեստագէտ գրող: 14-րդ անգամն է, որ Վ. Թեքեան ընթերցողին կը ներկայանայ հատորով մը, որուն մէջ մէկտեղուած են անցեալին լոյս տեսած եւ անտիպ էջեր` բանաստեղծութիւն եւ արձակ: «Արտաքին»-ը Նախ քանի մը խօսք` հատորին «արտաքին» նկարագիրին մասին: Կը բաղկանայ...

ԱՐՄԷՆ ԹԱՇՃԵԱՆ Ահաւասիկ հաւաքուած ենք վերջին հրաժեշտը տալու իրերայաջորդ սերունդներու ոգեկան եւ իմացական հայեցիութեան անխոնջ սպասարկուի մը` կրթական մշակ եւ վաստակաշատ տնօրէն` Մովսէս Այնթապեանին: Օշականի կնիքով զրահաւորուած իր ուխտակրութեան ճամբան որոշ հանգրուանով մը` քաղաքային կանգառներէ ետք, զինք կը վերադարձնէ իր հարազատ գիւղը, մասնաւորաբար` իր գիւղի ազգային վարժարանը... Եւ ամբողջ 30-ամեակ մը, նախ իբրեւ ուսուցիչ եւ ապա` իբրեւ տնօրէն, 19 տարիներ...

ՍԵԴԱ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ-ԽՏԸՇԵԱՆ Ժամադրուած էինք մայիս 27-ին տեսնուելու համար, պիտի գայիր Պէյրութ, եւ միասին ժամանակ անցընէինք ու կուշտ ու կուր ամէն հարցի մասին խօսէինք: Միտքդ փոխեցիր եւ ճանապարհդ շեղեցիր,  եւ մենք քեզ ճանապարհորդեցինք հեռուէն, նոյն մայիս 27-ի օրը, հոն, ուր մեր բոլորին սիրելիները մէկտեղուած երկնային երանաւէտութեան մէջ` մեր գալուստը գգուանքով կը դիմաւորեն:  Չեմ գիտեր, թէ ե՞րբ է մեր յաջորդ հանդիպումը,  բայց...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Պրաւօ՜, պարոն Մերիք Կարլենտ. այս ի՜նչ արդարամտութիւն, այս ի՜նչ յանդգնութիւն: Ես ալ կը ձայնակցիմ քեզի, երբ կը յայտարարես, որ պէտք է հետապնդել եւ հաշուետուութեան կանչել Ուքրանիոյ մէջ պատերազմական ոճիրներ գործողները: Ընթերցողս իրաւունք ունի հարցնելու, թէ ո՞վ է սա արդարամիտ եւ արի Կարլենտը, որուն ձայնակցելու ելեր եմ այսօր, լուռ հրաւէր կ՛ուղղեմ, որ ամէն արդարամիտ մարդ ձայնակցի անոր: Մերիք Կարլենտ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Միայն մէկ միջոց կայ տապալելու համար պատերազմը ժողովուրդներու միջեւ. տապալել տնտեսական պատերազմը»: ԺԱՆ ԺՈՐԵՍ, ԺԹ.-Ի ԴԱՐ Հայաստան ամէն օր ցոյցեր եւ բողոքի երթեր կան: Տեւող ցոյցերը դժգոհութեան վկայութիւն են: Երբ մարդիկ օրերով եւ շաբաթներով ցոյց կ՛ընեն, քաղաքացին եւ իշխանութիւնը պահ մը պէտք է մտածեն տեւող ընդվզումի ալիքի պատճառներուն մասին: Հայը, Հայաստան թէ սփիւռք, կրնա՞յ անտարբեր ըլլալ, չըլլալ թեր...

«Կեանքէս երկար տարիներ անցուցած եմ ընդդիմութեան մէջ եւ կը նախընտրեմ այդ դերը» ԷԼԸՆԸՐ ՌՈՒԶՎԵԼԹ (1884-1962, Միացեալ Նահանգներու նախագահ Ֆրանքլինի կողակիցը) Ընդդիմութիւնը երկրի մը յառաջդիմութեան բազկերակն է: Հաւանաբար այս կարճ ու կտրուկ հաստատումը անակնկալի բերէ ընթերցողը, սակայն խորքին մէջ քաղաքական կեանքի զարգացումներուն մօտէն հետեւողին համար յստակ է, թէ ինչպիսի՛ պայմաններու մէջ կը ներկայացնենք «ընդդիմութիւն» հասկացողութիւնը: Որեւէ քաղաքակիրթ միջավայրի, շրջանակի, կուսակցութեան կամ...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Մարդիկ երբ ներկայիս կորսնցնելու վրայ են արժէքները ճանչնալու, գնահատելու այնքան անհրաժեշտ ունակութիւնը, անշուշտ կը ստորագնահատեն անցեալի նուաճումները, ստեղծագործութիւնները, գիւտերը եւ անոնց հեղինակները, որոնք կրնան ապրած ըլլալ հազարաւոր տարիներ առաջ: Սկովտիոյ Օրքնի շրջանի ժողովուրդը, որ ապրած է շուրջ հինգ հազար տարի առաջ, եղած է ամէնէն բարդը, որուն մասին «Թրեւըլ» կայքին մէջ գրած է ճամբորդող յօդուածագիր Ճոն Լեւինսքի, որուն գրութիւնները...

ՆԱՐԵԿ ԱՐՔ. ԱԼԵԷՄԷԶԵԱՆ (100) 1986-ին նոր ժամանած եմ Վանքուվըր եւ երկու շաբաթ յետոյ դրացի Ալպերթա նահանգի Էտմընթըն քաղաքը կը հրաւիրուիմ հայ զոյգի մը սուրբ պսակը օրհնելու: Տակաւին չեմ կողմնորոշուած: Հովուական առաջին ծառայութիւնս է: Առաջին անգամ մայրավանքէն հեռու եմ: Թէ՛ եկեղեցւոյ եւ թէ՛ տունիս մէջ ամէն բան ես պէտք է ընեմ: Հիմա ալ այս պսակը ելած է, Վանքուվըրէն օդանաւով մէկ ժամ...