Յօդուածներ

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Երբ 2018 թուականին Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ տեղի ունեցան ժողովրդային շարժումի զանգուածային ցոյցերը` այսպէս կոչուած «Թաւշեայ յեղափոխութեան» անունին ներքեւ, հայրենաբնակ եւ, ինչո՞ւ չէ, նաեւ աշխարհասփիւռ հայ ժողովուրդը համակուած էր արդար եւ անկեղծ յոյսով մը` Հայաստանի մէջ ժողովրդավարութիւնը խորացնելու, նախկին փտածութեան համակարգը արմատական բարեկարգումի ենթարկելու, ինչպէս նաեւ ընկերային արդարութեան աւելի նպաստաւոր պայմաններ ստեղծելու առումներով: Դժբախտաբար, սակայն, ընկերային արդարութեան հաստատման վերաբերող...

ԱՇՈՏ ՎԱՒԵԱՆ «Հայրենասիրութիւնը արժէք չունի, եթէ հայրենաշինութեան չվերածուի», ասում էր Գարեգին Ա. Ամենայն Հայոց կաթողիկոսը, եւ նրա ամբողջ կեանքը` սփիւռքում թէ հայրենիքում, լաւագոյն օրինակն էր հայակերտման ու հայրենաշինութեան: Նա Հայաստանում չէր ծնուել, սակայն, ինչպէս ինքն էր ասում, «Հայաստանն էր ծնուել իր մէջ» եւ իբրեւ քեսապցի` իր երակներում էր կրում Բագրատունեաց թագաւորութեան հայերի ժառանգների արիւնը: Նա, որ ճշմարիտ քրիստոնեայ էր ու...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Հարցում. ի՞նչ գիտենք դեռ բռնագրաւուած Հայաստան ապրող ՀԱՅ ՄՆԱՑՈՐԴԱՑի մասին: Կ՛ըսենք` «թաքնուած հայեր», այնպէս որ,  կարծէք անոնք տարաշխարհիկ արարածներ ըլլային, նկատի չեն առնուիր «մենք»-ի ու «մերոնք»-ի  մէջ: Այդ «Մնացորդաց»-ը ինքզինք յիշեցուց Թուրքիան հարուածած երկրաշարժի օրերուն: Տիգրանակերտի, Մալաթիոյ, Իսկէնտէրուն-Ալեքսանտրէթի մէջ հայեր ալ զոհ գացին: Անոնք գիտցուածներն են: Եթէ զոհեր կան, ուրեմն կան այդ տարածքներուն մէջ ապրող ուրիշներ ալ կան:...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Մեծ Պահքի հինգերորդ կիրակին կը կոչուի Դատաւորի: Օրուան խորհուրդը կը բացատրէ այրի կնոջ եւ դատաւորին մասին առակը: Ղուկաս Աւետարանիչ առակին սկիզբը կ՛ըսէ, թէ ի՛նչ նպատակով պատմուած է անիկա` նշելով, որ միշտ պէտք է աղօթել առանց վհատելու: Քաղաքին մէջ կար անիրաւ դատաւոր մը, որ ո՛չ Աստուծմէ կը վախնար եւ ոչ ալ մարդոցմէ կ՛ամչնար: Ան իր անխիղճ վարքով ոտնակոխ ըրած...

Կը նշենք Համազգայինի 95-ամեակը` նոր դժուարութիւններով եւ նոր մարտահրաւէրներով ողողուած մեր առօրեայով մտահոգ, բայց միաժամանակ` նոր սերունդին հայեցի դաստիարակութիւն ջամբելու, հայ լեզուն, գրականութիւնը, մշակոյթը եւ հայկական աւանդութիւնները փոխանցելու եւ անոնց մէջ այս բոլորին նկատմամբ կապուածութիւն եւ սէր փոխանցելու մնայուն ճիգերու գոհունակութեամբ: Հակառակ այլազան դժուարութիւններուն` կը տեսնենք Համազգայինի դպրոցներու զարգացման աշխատանքներ, Համազգայինի նոր գրասենեակներու եւ մասնաճիւղերու հիմնադրութիւն, մանկապատանեկան եւ երիտասարդական նախաձեռնութիւններ,...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Պատանեկան միութիւններու ստեղծումը ընդհանրապէս Մերձաւոր արեւելեան երեւոյթ է: Պատմութեան մէջ 1918-ին եւ անկէ ետք «խօսք կայ» աշակերտական միութեան մը մասին, որուն անդամները նոյնիսկ ջոկատով մը Սարդարապատի ճակատամարտին մասնակցութիւն բերած են: Այդ մէկը խորքին մէջ զուտ աշակերտական չէր, այլ` ուսանողական: Մերձաւոր Արեւելքին մէջ հայութեան հաստատուելէն ետք առաջին ալիքը 1920-ական թուականներուն եւ երկրորդ հիմնական ալիքը աւելի ուշ?` 1938-1939 թուականներուն, առիթ...

Զրոյց անուանի բժիշկ-սրտաբան, Նիւ Եորքի Գիտութիւններու ակադեմիայի պատուաւոր անդամ, բանաստեղծ ՅԱԿՈԲ ԱՅՆԹԱՊԼԵԱՆԻ հետ` միասնական աշխարհաբար գրական հայերէնի քերականութեան ձեւաւորման եւ հայերէնի միասնական ուղղագրութեան կազմաւորման աշխատանքների վերաբերեալ: ՀԱՐՑՈՒՄ.- Պարո՛ն Այնթապլեան, հայագէտների խմբի մասնակցութեամբ ձեռնարկել էք մի գաղափարի իրագործում, երբ լեզուի երկու ճիւղերի միաւորում պէտք է լինի, որն, ըստ էութեան, լեզուի պահպանութեան գրաւական է հանդիսանալու: Ինչի՞ց էք սկսել: ՅԱԿՈԲ ԱՅՆԹԱՊԼԵԱՆ.- Հայերէն աշխարհաբար...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Մանուկներու եւ պատանիներու համար անշուշտ կենսական է ընկերային, ուսումնական եւ կրթական առումներով դպրոցի մթնոլորտին մէջ մնալը: Սակայն կեանքի զանազան պայմաններ կը պարտադրեն մարդոց` դուրս մնալ դպրոցէն: Ոմանք աւելի ուշ կը վերադառնան եւ կ՛ամբողջացնեն իրենց ուսումը, ուրիշներ կեանքի ասպարէզ կը նետուին եւ «շուկայի կրթութիւն» կը ստանան: Կարեւորը անշուշտ կեանքի մէջ յաջողիլը եւ լաւ մարդ ըլլալն է: HowStuffWorks կայքը ներկայացուցած...

Արամ Ա. Կաթողիկոս Հովուապետական Այցելութիւն Կու Տայ Յունաստան  Կիրակի, 12 մարտ 2023-ի առաւօտուն Արամ Ա. վեհափառ հայրապետին Յունաստանի հայոց թեմ տուած հովուապետական այցելութեան երկրորդ օրը Աթէնքի Սուրբ Յակոբ եկեղեցւոյ մէջ մատուցուեցաւ ս. պատարագ, որուն ընթացքին կաթողիկոսը իր հայրապետական պատգամը ուղղեց Յունաստանի հայութեան: Վեհափառը, որ ընդունուեցաւ մեծաթիւ յունահայերու կողմէ, իր պատգամին սկիզբը բարձր գնահատանքով ողջունեց Յունաստանի հայոց թեմի առաջնորդ Գեղամ արք....

Արդէն ամիս մը անցած է 6 փետրուարին Սուրիոյ Հալէպ, Լաթաքիա, Իտլիպ եւ Համա քաղաքները ցնցած ահաւոր երկրաշարժէն: Երկրաշարժէն օրեր անց այս նահանգներու վնասուած քաղաքները յայտարարուեցան աղէտեալ քաղաքներ: Պետական պաշտօնական տուեալներուն համաձայն, զոհերուն թիւը հասաւ 1414-ի, վիրաւորներունը` աւելի քան 5000-ի:Եթէ նկատի ունենանք նաեւ Սուրիոյ պետութեան վերահսկողութենէն դուրս գտնուող շրջանները, զոհերուն թիւը կ՛անցնի 5000-ը: Պետական տուեալներուն համաձայն, երկրաշարժէն վնասուած ընտանիքներուն թիւը հասաւ...

Համադրեց` ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Ատամնաբուժ Ատուր Գապագեան Ատամնաբուժ Ատուր Գապագեան ծնած է 1895-ին, Այնթապ: Մայրը մահացած է իր ծնունդէն անմիջապէս ետք: Ղրկուած է Կեսարիոյ Ս. Կարապետ վանքը, որուն նախակրթարանը աւարտելէ ետք, միջնակարգի տարիներուն, իր ըմբոստ խառնուածքին եւ դասընկերները ազգային-յեղափոխական գաղափարներով ոգեւորելուն համար,վտարուած է վանքէն: 1912-ին վերադարձած է Այնթապ ու յաճախած է Ամերիկեան քոլեճ: Այդ շրջանին կը դառնայ Զարեւանդի գաղափարական գործունէութեան...

Համազգայինը` սփիւռքահայերուս հոգեւոր Հայաստանը, 95 տարեկան է: Գրեթէ մէկ դար աշխատանք թափուած է քանի մը սերունդի կողմէ` ՀԱՅԸ ՀԱՅ ՊԱՀԵԼՈՒ, ՀԱՅ ԴՊՐՈՑԸ, ԳՐԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆՆ ՈՒ ԱՐՈՒԵՍՏԸ ԿԵՆԴԱՆԻ ՊԱՀԵԼՈՒ հայրենի հողէն պարտադրաբար հեռացուած գաղթական հայութեան համար: Հիմնադիրները` հայոց պետականութիւնը 1918-ին վերականգնած ղեկավարներէն խումբ մը, զգալով, որ օտար հողի վրայ դժուար է պահել հայու ինքնութիւնը, հիմը դրին միութեան մը, որ առժամաբար պիտի փոխարինէր...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Համազգայինի 95-ամեակին առիթով, ինչպէս նախորդ գրութիւններով լուսարձակի տակ բերինք Համազգային գործունէութեան բազմաբնոյթ աշխատանքները, միութեան աշխատանքային ծիրին ընդհանուր բնութագրումը եւ ամբողջական պատկերը կը կազմուի` յատուկ անդրադարձ կատարելով Համազգայինի պարի եւ երգչախումբի միաւորներու գործունէութեանց: Սփիւռքահայ մշակութային կեանքին կարեւոր երակներէն եղած են պարախումբերն ու երգչախումբերը: Իւրաքանչիւր գաղութ իր չափով եւ կարողութիւններով յառաջացուցած է պարախումբեր ու երգչախումբեր, որոնք տարիներ շարունակ սերունդներ պատրաստած...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Երկրաշարժէն Ետք Սրբազան Հօր Հովուական Այցելութիւնը Ծովափնեայ Շրջան Երկրաշարժի հետեւանքներուն եւ անոնց յաղթահարման համար տարուող աշխատանքներուն մօտէն հետեւելու համար ուրբաթ, 10 մարտ 2023-ին Բերիոյ Հայոց թեմի առաջնորդ Մակար եպս. Աշգարեան հովուական այցելութիւն տուաւ ծովափնեայ շրջան` ընկերակցութեամբ Ազգային վարչութեան ատենապետ մեթր Սունպուլ Սունպուլեանի եւ ազգային Վրէժ Եագուպեանի: Սրբազան հայրը նախ այցելեց Լաթաքիա եւ հանդիպում ունեցաւ Լաթաքիոյ եւ ծովափնեայ...

ՍԵԴԱ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ-ԽՏԸՇԵԱՆ 8 մարտը կիներու օր է, ձեր տօնը շնորհաւոր, սիրելի ԼՕԽ-ականներ, դուք կին էք բառին բոլոր ստորոգելիներով եւ ամբողջական իմաստով: Արդարեւ, աշխարհի ամենահզօր եւ ամենագեղեցիկ էակը` կինը, իգականութեան իմաստին մէջ կը պարփակէ  մայր, քոյր, ամուսին, աղջիկ զաւակ հասկացողութիւնները  եւ կ՛ընդգրկէ շատ աւելի խորունկ ու իւրայատուկ յատկանիշներ, որոնց հոմանիշ է կինը` սէր, գորովանք, դաստիարկութիւն, ջերմութիւն, նուիրում, զոհողութիւն, ներողամտութիւն, աւելցուցէք, տակաւին,...

Համազգայինի գաղափարին ծանօթացած եմ հօրս` հանգուցեալ Կարպիս Հարպոյեանի միջոցով, երբ ան երկար տարիներ վարած էր Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան ատենապետի պաշտօնը: Այդ ծանօթացման շնորհիւ եւ հետագային գիտակցելով Համազգայինի նման մշակութային միութիւններու կարեւորութեան` միացայ Համազգայինի ընտանիքին: Համազգայինը շատ մեծ դերակատարութիւն ունեցած է հայասիրութեան եւ հայրենասիրութեան գործընթացին մէջ, եւ կը հաւատամ, որ այդ առաքելութիւնը յարատեւ կը մնայ, պայմանաւ որ կարենայ ձեռք բերուիլ բոլոր...

Հարցազրոյցը վարեց` ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ Համազգայինի Լիբանանի Շրջանային վարչութեան կազմակերպութեամբ ու հրաւէրով այս օրերուն Լիբանան կը գտնուի լիբանանահայ անուանի դաշնակահար Սէրուժ Գրաճեանը: Ան հայրենի եւ միջազգային բեմեր նուաճած արուեստագէտ է, բազմիցս նուագակցած է նշանաւոր նուագախումբերու հետ աշխարհի չորս կողմը: Շաբաթ, 18 մարտ 2023-ին Սէրուժ Գրաճեան ելոյթ պիտի ունենայ Քասլիքի Սուրբ Հոգի համալսարանի սրահին մէջ: Անոր պիտի ընկերակցին հայրենի արուեստագէտներ` նուագով ու...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ «Թուրքն Ալ Իր Եաթաղանով Գայ` Պիտի Մնանք Մեր Տեղը». Բեմադրիչ Քաջիկ Յարութիւնեան Լրագրողներ զրոյցի ընթացքին հարցուցած են Արցախի Հանրապետութեան ժողովրդական արուեստագէտին, Ստեփանակերտի թատրոնի դերասանին, բեմադրիչ Քաջիկ Յարութիւնեանին, թէ Արցախի մէջ ինչպէ՞ս ընդունած են նախօրէին Արցախի նախագահ Արայիկ Յարութիւնեանի կատարած յայտարարութիւնը, ըստ որուն` «Ազրպէյճանական կողմը իր խողովակներով փոխանցած է մեզի, որ կա՛մ կ՛ընդունիք համարկման քաղաքականութիւնը, կա՛մ առկայ հարցերուն...

Գանձակի Ճակատամարտը Եւ Պարսկական Բանակին Հեռացումը Արցախէն ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Գրիգոր եպիսկոպոս Մանուչարեան Նոր Վարագավանքի վանահայր Գրիգոր եպիսկոպոս Մանուչարեան ռուսական բանակի 1804-ի երեւանեան արշաւանքին ժամանակ Շամշադինէն եւ Ղազախէն հայ կամաւորներ հաւաքագրած եւ ռուսական բանակի կողքին պարսիկներուն դէմ կռուած ու իր քաջագործութիւններով հռչակաւոր դարձած էր: 1808-ին ան իր կամաւորներով մասնակցած էր ռուսական բանակին կողմէ Նախիջեւանի գրաւման եւ վիրաւորուած ու հազիւ մահէ ազատած...

Համազգայինի 95-ամեակն է, իմ մտածումներս կ՛երթան յատկապէս մեր երկրին եւ Միջին Արեւելքի տարբեր երկիրներու մէջ (խօսքս կը վերաբերի Սուրիոյ, Իրանի) մեր դիմագրաւած դժուարութիւններուն: Հաւանաբար մենք պարտաւոր ենք մեր գործունէութեան մէջ նոր գործելաոճ որդեգրել, որ համապատասխան ըլլայ մեր դժուարութիւններուն: Ասոր վրայ պէտք է աւելցնել եւ լուրջ քննարկումներու ենթարկել մեր աշխատելաձեւը, մեր մշակութային գործունէութիւնը, Հայաստանի հետ մեր յարաբերութիւններու եղանակները եւ առաջադրանքները: Այս...