Յօդուածներ

ՍԵՒԱՆ Ճ. ԱԲԷԼԵԱՆ Աշխարհի տարբեր երկիրներ վերջին այս քանի մը տարիներուն տարբեր տեսակի դժուարութիւններ կը դիմագրաւեն` ըլլայ ատիկա «Քորոնա» համաճարակին պատճառով, որ սառեցուց ամբողջ աշխարհը,  ըլլայ պատերազմներու, բռնի տեղահանութեան, ինչպէս պատահեցաւ մեր սիրելի Արցախին, իսկ ներկայիս ալ` Պաղեստինի աղէտը, որ զբաղեցուցած է աշխարհը: Այս ճնշող եւ տխուր բոլոր լուրերուն կողքին, կան նաեւ հաճելի եւ հետաքրքրական լուրեր ալ, որոնց կարգին` իւրայատուկ...

ԱՆԱՀԻՏ ՊՈՒԼՏՈՒՔԵԱՆ-ՏԱՆՁԻԿԵԱՆ Պատասխանը դո՛ւք գիտէք: Ազրպէյճանի վարչակարգը ինը ամիս առանց սնունդի,  դեղորայքի, վառելանիւթի, ելեկտրականութեան ձգեց Արցախի հայ ժողովուրդը, մինչեւ 19 սեպտեմբեր 2023, երբ սկսաւ ռմբակոծել ժողովուրդին բնակարանները. ռմբակոծումը` օր մը միայն: Պատերազմի ընթացքին արցախցին կռուեցաւ, սակայն մէկ օր ետք Արցախի Հանրապետութեան ղեկավարութիւնը ենթարկուեցաւ անձնատուութեան ներկայացուած պահանջին: Այս կացութիւնը մեծ խուճապ յառաջացուց արցախցիներուն մէջ, աւելի քան հարիւր հինգ հազար մարդ ստիպուած...

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ 1.- 2018-ի հայաստանեան «թաւշեայ յեղափոխութիւն»-ը սկզբից եւեթ արեւմտամէտութեան վաւերականութիւն գտաւ ժամանակին ԱՄՆ նախագահի Ազգային անվտանգութեան հարցերով խորհրդական, ընդգծուած իսրայէլամէտ եւ իր դիւանագիտական ասպարէզում յայտնի` որպէս խիստ հակաիրանեան Ճոն Պոլթընի Երեւան այցով: Թէ ի՜նչ հեռանկարներ ուրուագծեցին, այսպէս ասած, պոլթընեան անվտանգային չափագրումները ՀՀ-ի ապագայի հաշուին, պարզ դարձաւ յաջորդող 5-6 տարիներին: Ժամանակաշրջան, որն էլ, ըստ ամենայնի, Հայաստանի ու հայութեան համար աննախադէպ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Պէյրութի մէջ 2023-ին լոյս տեսաւ «Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկէ հայոց կաթողիկոս պատրիարք կարդինալ Գրիգոր Պետրոս ԺԵ. Աղաճանեան երանացման ճանապարհին» գրքոյկը` բաղկացած 64 էջերէ: Հեղինակ` Սարգիս Նաճարեան: Յառաջաբանին մէջ հեղինակը կը նշէ, որ Հռոմի մէջ տեղի ունեցաւ Գրիգոր Պետրոս ԺԵ. Աղաճանեան կարդինալին երանացման եւ ապա սրբադասման դատին բացման մեծաշուք արարողութիւնը: Այնուհետեւ ընթացք առին աշխարհասփիւռ վկաներու հարցաքննութիւնները: Նաճարեան իր հեղինակած գրքոյկը...

Հիւսիսային Ամերիկային Արեւելեան շրջանին տուած հովուապետական այցելութեան ծիրին մէջ, 15 նոյեմբեր 2023-ի երեկոյեան Արամ Ա. կաթողիկոս Նիւ Ճըրզիէն մեկնեցաւ Նիւ Եորքի մէջ գտնուող Թրոյ քաղաքը: Հայ համայնքի Ս. Խաչ եկեղեցւոյ մուտքին համախմբուած գաղութի զաւակները դիմաւորեցին իրենց հովուապետը, եւ եկեղեցւոյ մէջ տեղի ունեցաւ կանոնական աղօթք: Կաթողիկոսը իր խօսքին մէջ շեշտը դրաւ սիրոյ հրամայականին վրայ` նշելով, որ եկեղեցին սիրոյ համայնք է. Քրիստոս...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Մենք պէտք է հաւանաբար ծանօթացած ըլլանք 1979-ի աշնան, Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի սրճարանին մէջ, ուր սովոր էին խմբուիլ հայ ուսանողները դասամիջոցներու ընթացքին: Մեծ էր թիւը հայ ուսանողներուն: Ինծի ծանօթ ուսանողներուն մեծամասնութիւնը կը հետեւէր ճարտարապետութեան ճիւղին: Այնճարէն Պէյրութ փոխադրուած ուսանողները թիւով փոքր էին: Պէյրութի տարբեր շրջաններէն,   սակայն, կային մեծ թիւով հայ ուսանողներ: Շատերը քաջածանօթ էին արեւմտեան Պէյրութին: Կային նաեւ ուսանողներ,...

ՃՈՐՃԻԿ ՌԱՍՏԿԵԼԷՆԵԱՆ Անխոնջ, անմոռաց, անբասիր, կոչումի տէր, մարդկային ու ազգային բարոյական սկզբունքներու եւ արժէքներու հանդէպ կուռ հաւատք եւ համոզում ունեցող ըսթեզ Ժոզեֆ Գալուստեանին մահուան գոյժը քառասուն օրեր առաջ խոր ցաւ, յուզում եւ ափսոսանք պատճառեց բոլորիս: Կարելի չէ մոռնալ, չարժեւորել պարոն Գալուստեանին երկարամեայ` շուրջ կէս դարու օգտակար ծառայութիւնը, ներդրումը  եւ արդիւնաւոր վաստակը հայ սերունդներու մտային եւ հոգեկան առողջ կազմաւորման վեհ ու...

ՊԱՐՈՅՐ Յ. ԱՂՊԱՇԵԱՆ Կար ժամանակ, ոչ հեռաւոր, երբ կ՛ահազանգէինք, կ՛արձագանգէինք, կը հրապարակէինք կամ կ՛արձանագրէինք մահուան բօթերու կամ գոյժերու մասին, անոնք ըլլային անակնկալ, յանկարծահաս, հիւանդութեան կամ այլ տխրահունչ մեկնումներու առիթներով: Այս շիջումները, անցումները կամ կորուստները կը նկատուէին, իրենց զանազան տարբերակներով, տերեւաթափեր, փետրաթափեր կամ ճիւղեղաթափեր, որքան ալ ըլլային բնական եւ սովորական, բայց, վերջին հաշուով, անոնք դառնալով բացարձակ իրականութիւններ ու թափանցիկ ճշմարտութիւններ: Իսկ...

«Գիրքերը աշխարհի արտացոլանքն են, որոնք կը պարունակեն անոր անսահման խորութիւնը, բազմազանութիւնն ու անկանխատեսելիութիւնը» Ժան Փօլ Սարդր։ Ահա այս պարզ, բայց այնքան խորիմաստ սկզբունքէն մեկնած, Քուէյթի արուեստի եւ գրականութեան խորհուրդը, ամէն տարի Քուէյթի《Արտ Ալ Մաարէտ》ցուցասրահներէն ներս, կը կազմակերպէ գիրքերու ընդարձակ եւ ճոխ ցուցահանդէս մը, որուն իրենց մասնակցութիւնը կը բերեն, ծոցի երկիրներու եւ տարածաշրջանի զանազան երկիրներ։ Շարունակելով նշեալ աւանադոյթը, Չորեքշաբթի 22 Նոյեմբեր...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Մեր օրերուն, երբ զաւակ, թոռնիկ, եղբայր, քոյր կամ հարազատներ հեռու են քեզմէ, քովդ չեն, կարօտը ծանր կը նստի սրտիդ: Թէեւ արդի միջոցներով, փա՛ռք Աստուծոյ, կապի, լսատեսողական բոլոր պայմանները կան, բայց տեղ մը բոլորին կարօտը հոգիդ կը կրծէ: Կարօտը` օրական ապրելու, տեսնելու, վայելելու, զգալու, շնչելու... Դժբախտաբար մեր երկրի պայմանները այնպէս մը եղան, որ մենք մեր ձեռքով մեր զաւակներուն արտօնեցինք...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Հանրային-հասարակական կեանքի մէջ կան երեւոյթներ, որոնք ոչ միայն հիասթափութիւն եւ յուսախաբութիւն, այլ նաեւ վրդովանք կը պատճառեն: Այդ երեւոյթներէն մէկը քաղաքավարութեան պակասն է:  Օրինակներով խօսինք մտքերը պայծառացնելու համար. Յաճախ պատահած է, որ մէկէ մը խնդրանք մը ստացած ենք եւ այդ խնդրանքը անմիջապէս կատարած ենք: Սակայն խնդրողը երբեք տարրական քաղաքավարութիւնը չէ ունեցած իր շնորհակալութիւնը յայտնելու: Երբեմն խնդրանքներ...

Ուրախութեամբ կը տեղեկացնենք, որ 2024-ին արեւմտահայերէնով ամառնային «Զարմանազան» ճամբարը տեղի պիտի ունենայ թէ՛ Ֆրանսայի, թէ՛ Միացեալ Նահանգներու մէջ: «Զարմանազան»-ը այն վայրն է, ուր սփիւռքի երեխաները, պատանիները, երիտասարդները, ուսուցիչները եւ ուղեկիցները կը միանան եւ լեզուն հաճոյքով կ՛ապրին: Ծրագիրը ունի երեք բաղադրիչներ, որոնք սերտօրէն առնչուած են իրարու. - 10-17 տարեկան երեխաներու եւ պատանիներու համար նախատեսուած ծրագիր մը (Ֆրանսա եւ Միացեալ Նահանգներ), -...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Վերջին ամիսներուն, մանաւանդ` Արցախի պարպումէն եւ պաղեստինեան պատերազմը սկսելէն ետք, շատ տարբեր երկիրներէ եւ տարբեր ազգութեան պատկանող ժողովուրդներէ յաճախ կը լսենք այս խօսքը` «Ես մէկ հոգի եմ, մինակս ի՞նչ կրնամ ընել աշխարհի այս իրարանցումին մէջ». ասիկա խորքին մէջ դասալքութեան թունդ արտայայտութիւն է: Այնքա՜ն բան կայ ընելիք. օրինակ չե՞ն պաղեստինցիները, որոնք իրենց պայքարին սկիզբէն, երբ տեսան, թէ աշխարհի նոր...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Դարերու ընթացքին  խորհրդաւոր, արգիլուած վայրերը մարդոց երեւակայութեան  թափ  տուած  են` եւ հետաքրքրութիւնը  յառաջացուցած: Թէ ինչո՞ւ կ՛արգիլուի կարգ մը վայրեր այցելել, փորձենք պարզել: Ն. Դժուար է պատկերացնել, որ մեր աշխարհին մէջ այդպիսի վայրեր կան: Քանի մը հատը թուելու համար նշենք, որ կան խարիսխներ, ուր կրնան մտնել միայն անոնց անձնակազմի անդամները: Կան պատմական վայրեր, որոնք այնքան փխրուն են, որ անոնք...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Ծանօթ.- Հայաստանեան երեք ժապաւէններու ակնարկներ ներառուած էին Ա. մասին մէջ: Ա.- Կարինէ Թորոսեան.- Ծնած է Պուրճ Համուտ: Ընտանիքը 1978-ին կը գաղթէ Քանատա, ուր Կարինէ կը մասնագիտանայ լուսանկարչութեան մէջ: Ապա Էկոյեանի հետ «Օրացոյցը» (Calendar 1993) ժապաւէնին մէջ (որուն գլխաւոր կերպարը լուսանկարիչ մըն է) սերտ գործակցութենէ ետք կ՛որոշէ անցնիլ շարժապատկերի բեմադրութեան ասպարէզ: Ունի աւելի քան 20 կարճամեթրաժ ժապաւէն: Արժանացած է...

ՎԱՀԱՆ Կ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ամերիկեան «Բաց ԱԲ» (անգլերէն` Open AI) (1) ընկերութիւնը 6 նոյեմբեր 2023-ին յայտարարեց, թէ պիտի թողարկէ «Չաթ Ճի.Փի.Թի.»-ի (Chat GPT) կարգաւորելի տարբերակը: Այս լուրը մեզմէ եւ մեր այսօրուան իրականութենէն որքան ալ հեռու թուի ըլլալ, սակայն ես, մեզ, մանաւանդ մեր լեզուն` հայերէնը, այս լուրին (իր ծանուցած  արհեստագիտութեան հետ միասին) խորքին մէջ կը տեսնեմ: Հայերէնին վտանգուած ըլլալուն կրկներգը չեմ ուզեր...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Կ՛ըսենք եւ չենք ըսեր, Կ՛ապրինք նկարներովը երազներու, Կը քալենք առանց տեսնելու, Կը լսենք առանց հասկնալու, Չենք հրաժարիր, բայց չենք ալ ընդունիր, Կը նախընտրենք օտարը կապկելով ապրիլ, Սա մենք ենք, եւ մենք չենք, Արդ, Ինչպէ՞ս հաշտուիլ անըմբռնելիին հետ, Ինչպէ՞ս ճոխացնել յոյսը վաղուան, Ինչպէ՞ս գտնել մշուշոտ ճամբան, Ինչպէ՞ս թաքուն ձայներուն ականջ դնել, Ինչպէ՞ս փլած կեանքը վերաշինել, Ինչպէ՞ս ուրախն ու տխուրը...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Մակար Եպս. Աշգարեան Լաթաքիա Այցելեց Շաբաթ, 11 նոյեմբեր 2023-ի յետմիջօրէին Բերիոյ հայոց թեմի առաջնորդ Մակար եպս. Աշգարեան այցելեց Լաթաքիոյ զոյգ ակումբներ: ՀԲԸՄ-ի ակումբի մուտքին դիմաւորուեցաւ փողերախումբին կողմէ: Այնուհետեւ ՀԲԸՄ-ի վարչութեան ատենապետ տոքթ. Նիկոլ Մէտէնի բարի գալուստ մաղթեց բոլորին եւ ըսաւ. «Յարգանքի եւ երախտագիտութեան պարտք կը զգանք խոնարհելու դիմացը հայրենիքի ազատամարտիկներուն, որոնք նահատակուեցան յանուն Արցախի: Հայրենիքը մեր բացակայութիւնը...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Երեք շաբաթ առաջ, երբ առաջին անգամ գրեցի Նիւ Եորքի քաղաքապետ Էրիք Էտըմզի քարոզարշաւի` Թուրքիոյ հետ ունեցած կապերուն վերաբերեալ Էֆ.Պի.Այ.-ի հետախուզութեան մասին, ես չէի պատկերացներ, որ ատիկա Փանտորային տուփը բանալ կը նշանակէ: Անցեալ շաբաթ Էտըմզ ստեղծեց պաշտպանութեան հիմնադրամ` գումար հաւաքելու համար, որպէսզի վճարում կատարէ 2021-ի նախընտրական իր քարոզարշաւին ընդլայնուող դաշնակցային հետախուզութեան իրաւական ծախսերուն դիմաց: Օրէնքը...

ՍԻՄՈՆ ԱՅՆԷՃԵԱՆ Թուրքիոյ գրաւումի տակ գտնուող հիւսիսային Կիպրոսը դուռը կը բանայ հիմնադրամին առջեւ, որուն նախագահը Սելճուք Պայրաքթարն է, Էրտողանին փեսան: Երեքշաբթի, 7 նոյեմբերին Կիպրոսի հիւսիսը գրաւող թուրք ուժին պարագլուխները դռնբացէքը կատարած են հայոց Մելիքեան-Ուզունեան վարժարանին եւ Ս. Աստուածածնայ եկեղեցւոյ շրջափակին մէջ: Տասնեակ տարիներ առաջ USAID-ի եւ UNDP-ի բազմամիլիոն նպաստով կատարուած նորոգութիւնը, որ կոչուած էր վերակենդանացնելու հայոց գաղութին երբեմնի կալուածը, ներառեալ`...