Յօդուածներ

ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ ՀՄԸՄ-ը մանկութեանս ու պատանեկութեանս էջերուն մէջ վերացական մնայուն ներկայութիւն հանդիսացած է, հեռուէն նայած եմ անոր` իբրեւ հպարտալի միութեան, իբրեւ մայիսեան փառատօներուն լիբանանահայ տարբեր սերունդներ իր շուրջ համախմբած եւ զանոնք խրոխտ քայլերով տողանցքի մղած միութեան, Մայիս 28-ին Սուրէն Խանամիրեան ազգային քոլեճին մէջ դրօշակի արարողութեան մասնակիցներուն տարազներուն վրայ զետեղուած անունի, մարզական տարբեր նուաճումներ արձանագրող կառոյցի, որուն յաղթանակներուն կը սպասեն մեծն...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Յաճախ թերթերու կտրօններ մէկ կողմ կը դնեմ առիթով մը անդրադառնալու համար անոնց: Գրասեղանիս տարբեր անկիւնները կը դիզուին անոնք` կարգի սպասելով: Կը մոռցուին ալ: Այս մէկն ալ անոնցմէ մէկն էր, որ յանկարծ վերյիշեցի ուրիշ բան որոնած ատենս: Վերեւի նոյն այդ վերնագիրով Ժան-Ֆրանսուա Նատօ կը գրէր Փարիզի Լուվրի թանգարանէն անցեալ տարի գոհարեղէնի կողոպուտին յարուցած աղմուկին մասին: Ճիշդ է, կ՛ըսէր ան, ուշագրաւ...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Թէքէեան մշակութային միութեան «Երուանդ Օտեան» թատերախումբը, Սուրէն Խտըշեանի բեմադրութեամբ, 4 ելոյթներով (12, 14, 20 եւ 21 յունիսին) ներկայացուց «Թենոր մը գտէք» կատակերգութիւնը: Ներկայ եղայ 3-րդ ելոյթին: Հեղինակը` Քեն Լուտֆիկ (1950 - ), փաստաբան մըն է, որուն պաշտպանեալները մեծ մասամբ կատարողական արուեստի երեւելիներ եղած են: Թատերական մթնոլորտին մէջ մնալու նպաստող այդ զբաղմունքը նաեւ հաւանաբար յոյժ եկամտաբեր է: Երկու տարի...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Իսրայէլի կառավարութեան կողմէ 28 յունիս 2026-ին Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումը տարաբնոյթ արձագանգներու արժանացաւ: Ահա՛ քանի մը հիմնական իրողութիւններ` յստակացման համար: Տասնամեակներու ժխտողականութենէ եւ խուսանաւումներէ ետք, Իսրայէլի կառավարութիւնը վերջապէս հանդէս եկաւ Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանչցող յայտարարութեամբ: Այս երկարատեւ ուշացումը ամօթալի եւ անբարոյական էր, յատկապէս` ժողովուրդի մը համար, որ ինքն ալ զոհ գացած էր ցեղասպանութեան: Կացութիւնը վատթարացնելով, Իսրայէլի կառավարութիւնը տարիներ շարունակ մեղսակից...

ԳԱՌՆԻԿ Աւ. Ք. Գ. Իր «Երկրորդ հաւասարում…»-ին մէջ Քիւրքճեան Լիւքսամպուրկի «մեծ աւազանէն ոչ հեռու», Անն Պրըթանէի արձանին տակ Վ. Պետրոսեանի «Հաւասարում»-ին իր ընթերցումը յիշելէ քիչ անդին` գրած է. «… քառուղի մըն է Լիւքսամպուրկի պարտէզը: Փարիզեան առօրեայի այս ցուցահանդէսէն կը մեկնին զանազան ուղղութիւններ: Եւ այդ ուղղութիւնները նոյնիմաստ են փարիզահայ ընկերոջս (Շարլիին) եւ իմ` պէյրութահայ ուսանողի ակնարկներուն տակ…»: Յիրաւի, սփիւռքը պարտէզ մըն...

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ Բարե՛ւ, Մե՛ծդ, Կը դեգերիմ աշունաբոյր խոհական անդաստանիդ մէջ անծայր, ծալքերուն մէջ թաքնուած, ես կ՛որոնեմ թախծախիտ աշխարհներդ հրաբորբ, որոնք ալեակ առ ալեակ կեանքիդ ափը կ՛ափլիզեն կը տարածուին կազմելով երկնակամարը խոհերուդ գերզգայուն զեփիւռներու համբոյրով... Դալուկ շունչը աշունիդ երանգներու իր բոյրով խորհուրդներու տարափով կեանքի պահերն կ՛օրհներգէ... Առանձնութեան խոհերդ կը շշնջան` «Արածներիդ համար երբեք չես ասելու ախ ու ափսոս,- Չարածներիդ համար պիտի...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Կան անհատներ, որոնց կեանքը տարիներով չի չափուիր, այլ` իրենց կերտած արժէքներով, ապրեցուցած գաղափարներով եւ ազգին ձգած անջնջելի հետքերով: Այդ եզակի հայորդիներէն մէկն էր մեր անմոռանալի գաղափարակից ընկեր Գէորգ Հաճեանը, որուն ծննդեան յիսունհինգերորդ տարեդարձը այսօր առիթ կը դառնայ ոչ միայն յիշատակելու զինք, այլ նաեւ վերանորոգելու մեր ուխտը` այն արժէքներուն հանդէպ, որոնց համար ապրեցաւ, ստեղծեց, երգեց եւ, վերջապէս, նահատակուեցաւ: Հինգ...

ՇԱՂԻԿ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ Կան պայմանադրական գրական էջեր, որոնց արձագանգը զանցելով պահու ժամանակաւոր գրգիռը ընթերցողին կը հասնի տասնամեակներ ետք: Գրագէտին տաղա՞նդը, արծարծուող հարցին համամարդկային ըլլա՞լը, թէ՞ հասարակական-ընկերային որոշ կեցուածքներու դասականացած կրկնողականութիւնը կ՛ընեն այնպէս, որ այդ էջերը վերակարդացուին նոր պայմաններու մէջ ու վերարժեւորեն իրենց ազդու դերը: Անոնցմէ է Լուի Արակոնի 1955-ին գրած, «L՛Affiche rouge»-ին  նուիրուած` «Յիշողութեան քառեակներ», «Stances pour se souvenir» բանաստեղծութիւնը: Համաշխարհային...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Անցնող շաբաթ առաւօտեան բարեկամական շրջանակի ծանօթներէս մէկը ինծի մատուցեց  հաճելի, բայց նաեւ խորապէս յուզիչ անակնկալ մը: Ինծի  նուիրեց Սուլթան Պայազիտ հրապարակէն երկու նկար. առաջինը` 15 յունիս 1915-ին, երբ հրապարակը դարձած էր հնչակեան Քսան նահատակներուն կախաղանի վայրը, երկրորդը` նոյն հրապարակը այսօր` ժամանակի հոլովոյթին մէջ փոխուած իր արտաքին տեսքով: Յուզումնախառն զգացումներով վերցուցի զանոնք: Պարզ լուսանկարներ  չէին անոնք, այլ`  պատմութեան երկու...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի մէջ 2025-ին լոյս տեսաւ «ՀԲԸ Միութեան հայրենական գործունէութիւնը 1991-2021 տարիներուն (ակնարկ)» հատորը: Հեղինակ` Յովիկ Էօրտէքեան: Էօրտէքեան կ՛ըսէ, որ ՀԲԸ Միութիւնը աշխարհի այն ոչ շահաւէտ հայկական կազմակերպութիւններէն է, որ նուիրուած է հայկական ինքնութեան եւ ժառանգութեան պահպանման եւ զարգացման` կրթական, մշակութային եւ բարեսիրական յայտագիրներու միջոցով: Գիրքին մէջ կը նշուի, որ ՀԲԸ Միութիւնը իր հիմնադրութենէն անմիջապէս ետք սկսած է նպաստներ...

ՍԱՀԱԿԱՆՈՒՇ ՏԱՃԱՏԻ ՍԱՀԱԿԵԱՆ Բանասէր, թարգմանիչ, շարժապատկերի արտադրիչ Կայ մի առաքինութիւն, որ չի պարծենում. անունն է համեստութիւն: Կայ եւս մի առաքինութիւն, որ դարձեալ չի պարծենում. անունն է բարեգործութիւն: Երկուսը` մէկում, ստիպեց  հարցնել` ո՞վ է նա... «Լոսանճելըսեան հայ համայնքի խիղճը»` սեղմ ու հակիրճ բնութագիր` երաշխաւորագիր նրա ընկերների կողմից: Արմատները Կիլիկիայի Պէյլան գիւղաքաղաքից են, որի բնակիչները բացառապէս հայեր էին մինչեւ 1915 թ.: Նախնիները...

ՀՐԱՅՐ ՊԱԼԵԱՆ (Քաղաքական, Քաղաքացիական Եւ Կրօնական Գործիչներու Ձերբակալութիւններու, Կալանաւորումներու, Ուժի Կիրարկման Եւ Քրէական Հետապնդումներու Վերլուծութիւն․Մայիս 2025 – Յուլիս 2026) 2025 թուականի մայիսէն ի վեր Հայաստանը ականատես եղած է ձերբակալութիւններու, քրէական հետապնդումներու, անձեռնմխելիութեան վերացման, ճամբորդութեան արգելքներու եւ գոյքի բռնագրաւումներու շարունակական ալիքի մը, որ ուղղուած եղած է Հայ առաքելական եկեղեցւոյ բարձրաստիճան հոգեւորականներու, ընդդիմադիր ղեկավարներու, գործարարներու, լրագրողներու եւ ընտրական թեկնածուներու դէմ։ Եթէ իւրաքանչիւր...

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Հայաստանի Ազգային ժողովի ընտրութիւններուն արդիւնքներուն մասին մեր յօդուածագիրները կը շարունակեն յղել իրենց վերլուծումները: Անհրաժեշտութիւն կը զգանք ընդգծել, որ վերլուծական այս փորձերուն մէջ միշտ հարցականի տակ պէտք է առնուին արդիւնքներուն` ժողովուրդին հարազատ կամքի արտայայտութիւնը ըլլալը: Նաեւ, ընդդիմութեան պարագային, ընտրացանկերուն թարմացումը նոր դէմքերով, երիտասարդ մարդուժով: ԽՄԲ. Օրեր առաջ, Հայաստանի 2026-ի խորհրդարանական ընտրութիւններուն մասին իմ յօդուածիս մէջ փորձած էի բացատրել, թէ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Վարչապետ Նեթանիահուի կառավարութեան անակնկալ նախաձեռնութիւնը` Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչում տալու, բնականաբար ընթացք պիտի տար թեր ու դէմ գնահատականներու եւ տուաւ: Իսրայէլեան քաղաքականութեան քառակուսի անիւը այս հարցի կապակցութեամբ յանկարծ որոշած էր դառնալ եւ բերել նոր օր իսրայէլեան իրականութեան… Նոր օ՞ր: Իսկապէ՞ս: Իրականութիւնը առայժմ այն է, որ Քնեսեթի մակարդակով առայժմ դեռ  ճանաչման գործընթացի որեւէ յստակ տեղաշարժ գոյութիւն չունի: Յստակ չէ նաեւ,...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Ժամանակին «Ամերիկայի ամէնէն վայրի կինը» կոչուող այս անվախ բնագէտը 53 տարի ապրած է այդ հողին վրայ` պայքարելով Քամպերլենտ կղզին ապագայ ճամբորդներու համար պահպանելու: «Պի.Պի.Սի.» այս մասին յօդուած հրապարակած է: Ն. Ամէն շաբաթ 84-ամեայ Քերոլ Ռաքտեշելը կը զբօսնէ  Ճորճիա նահանգի Քամպերլենտ կղզիի փոթորիկէն աւերուած լողափին վրայ: Սպիտակ քաուչուկ պոթերով եւ մութ մազերը հիւսած` ան դաշտային օրագիրին մէջ կը...

ՎԵՐԱ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Միջին Արեւելքը պատմականօրէն համաշխարհային աշխարհաքաղաքականութեան առանցքային տարածքներէն մէկը եղած է` շնորհիւ իր ռազմավարական աշխարհագրական դիրքին, բնական հարստութիւններուն, կրօնական նշանակութեան եւ Ասիան, Եւրոպան ու Ափրիկէն իրարու կապող հանգոյցի դերակատարութեան: Տասնամեակներ շարունակ շրջանը գտնուած է արտաքին մեծ ուժերու մրցակցութեան կիզակէտին մէջ, իսկ Պաղ պատերազմի աւարտէն ետք Միացեալ Նահանգները վերածուեցան շրջանի գերիշխող արտաքին դերակատարի` ձեւաւորելով անվտանգային ճարտարապետութիւնը, ռազմավարական դաշինքները եւ տարածաշրջանային...

ԼԵՆԱ ՊՕՂՈՍԵԱՆ Խոհանոցէն մայր մը բարձրաձայն կը բարկանայ իր զաւակներուն` նեղուած անոնց ուշ տուն վերադառնալէն: Ինչպէս բազմաթիւ մայրեր, ան կը կարծէ, թէ տունէն դուրս մեծ է վտանգը եւ որքան ուշ, այսինքն` գիշերուան ժամերուն մօտ ըլլայ տունդարձի ժամը, այդքան վտանգը կը բազմապատկուի: Այսպէս, շատ մը ծնողներու ձայնը կը լսուի, երբ անոնք յաճախ կը բարկանան` ըսելով. «Հոս տո՞ւն է, թէ՞ օթել», կամ`...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Հայ Ծերանոցի Ապաստանեալները Ստիպուեցան Հեռանալ Իրենց Կեցութեան Վայրէն` «Վ. Կիւլպէնկեան» Մայրանոցէն Հալէպի «Վերժին Կիւլպէնկեան» մայրանոցը սուրիահայութեան եւ ի մասնաւորի հալէպահայութեան համար բարերար դերակատարութիւն ունեցած է` ծառայելով յետցեղասպանութեան գաղթական հայութեան, ապա նաեւ որպէս ծննդեան տուն` բոլոր յարանուանութիւններու հայ մայրերուն: Սուրիական տագնապի տարիներուն, մայրանոցը այլ կառոյցներու նման, փակած էր իր դռները: Երբ Հալէպի Պոսթան Փաշա շրջանի հալէպահայ երեք համայնքներուն...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Երբ տարիներ առաջ գրեցի երախտագիտական առաջին տողերս` նուիրուած «Ազդակ»-ի առցանց լսարանին, ան դեռ իր եռանդուն եւ խանդավառ ընթացքի փուլերուն մէջ էր: Այդ օրերուն արդէն կարելի էր զգալ, որ ծնունդ առած է նախաձեռնութիւն մը, որ գիտութեան բարիքներէն օգտուելով` իր ժամանակը պիտի գերազանցէ եւ հայ մտաւոր ու ազգային կեանքին մէջ մնայուն արժէք մը դրոշմէ: Այսօր, երբ «Ազդակ»-ի առցանց լսարանը կը...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Ներելի՞ էր պատրանք ունենալ, որ Հայաստանի Սահմանադրական դատարանը օրէնքներու ճշգրիտ գործադրութեամբ արդար որոշում կը կայացնէ: Առնուազն կը վերահաստատէ «Բարգաւաճ Հայաստան» կուսակցութեան ստացած բովանդակ ձայները եւ անոր վերադարձնէ Ազգային ժողովի հինգ պատգամաւորի իրաւունքը: Պատրանքը չիրականացաւ. Սահմանադրական դատարանը լակոնական որոշումով մը վերահաստատեց Կեդրոնական ընտրական յանձնախումբի բաշխումը: Իններորդ գումարման Ազգային ժողովին մէջ «Քաղաքացիական պայմանագիր»-ը կ՛ունենայ 64 պատգամաւոր, «Ուժեղ Հայաստան»-ը 29, եւ...