Յօդուածներ

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ Համալսարանի աշխատանքային օրերէս մէկն էր, լեհերէնով գիտական դասախօսութիւններուս կողքին, անգլերէնով ալ դասախօսութիւններ տուած էի ERASMUS ուսանողական փոխանակման կրթական ծրագիրի բազմամշակոյթ միջավայրերէ ժամանած ուսանողներուն եւ ուշ ժամերուն տուն կը վերադառնայի, երբ արհեստաշէն X-kom-ի մակդիրով մարդանման ռոպոթը տեսայ: Վրոցլաւ քաղաքին մէջ յաճախ տեսած էի նման ռոպոթներ,  սակայն այս անգամ առիթ եղաւ, որ կարճ զրոյց մը ունենամ անոր հետ: Մայր...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Միշտ հաւատարիմ մնալ... առանց չակերտներու, քանի որ մեր երդումին չէ, որ կ՛ակնարկեմ առաջին հերթին: Այս յօդուածը գրելուս դրդապատճառը չե՛ն ՀՅԴ 135-ամեակին առիթով այլազան տեղեր մեր վերջերս ապրած այն յուզիչ պահերը` նորընծաներու երդման արարողութիւնները, որոնց ընթացքին անոնք, կրկնելով իրենց կուսակցական կնքահօր կարդացած տողերը մեր կանոնագրէն, հանդիսաւորապէս կ՛երդնուն «պատուոյս եւ հայրենիքիս վրայ միշտ հաւատարիմ մնալ...»:  Այո, մի՛շտ հաւատարիմ մնալ: Կրկնապէս կը...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Աշխատանքի առիթներու մտահոգութիւնը պիտի մնայ, այնքան ատեն որ արհեստական բանականութիւնը կը շարունակէ զարգանալ եւ տարածուիլ: Սակայն տակաւին կան գործեր, որոնք պիտի մնան մարդոց «ձեռքերուն» մէջ: «Կարտիըն»-ի յօդուածը այս բնաբանով ուղղութիւն մը  կու տայ: Ն. Մասնագէտները կը նշեն, որ տակաւին կան կարելիութիւններ ամէն բանի մէջ` սկսած դասաւանդումէն մինչեւ պանդոկներու եւ իրաւագիտութեան մարզերուն մէջ: Ոմանք  ԱԲ-ն կը նկատեն սպառնալիք,...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Վերջապէս լաւ լուր Հայաստանէն. մայիսի 5-ին Երեւանի մէջ կայացած Եւրոպական Միութիւն-Հայաստան վեհաժողովին ընթացքին դրական զարգացում արձանագրուած է: Եւրոպական յանձնաժողովը ստորագրած է նախադէպը չունեցող «Մտադրութիւններու յուշագիրներ» վեց հայկական կազմակերպութիւններու հետ: Փաստաթուղթը կը կրէ «Համագործակցութիւն յանուն մարդկային կապերու» խորագիրը: Ստորագրութեան արարողութիւնը տեղի ունեցաւ Հայաստանի նախագահական նստավայրին մէջ` նախագահ Վահագն Խաչատուրեանի, վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի, Եւրոպական յանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա Ֆոն տեր Լէյենի...

Իրենց ժողովրդավար հռչակած պետութիւններն այսօր խօսում են ժողովրդավարութեան, մարդու իրաւունքների, օրէնքի գերակայութեան եւ համամարդկային արժէքների մասին: Սակայն ներկայ իրողութիւնները վկայում են, որ այդ արժէքները գործնականում պաշտպանւում են այնքան ժամանակ, քանի դեռ չեն բախւում քաղաքական, տնտեսական կամ աշխարհաքաղաքական շահերին: Արցախի կորուստը դարձաւ դրա ամենացաւալի օրինակներից մէկը: Տարիներ շարունակ Արցախի ժողովուրդը միջազգային հանրութեանը փորձում էր հասցնել իր հիմնարար պահանջը` ճանաչել իր պատմական...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հայաստան-սփիւռք փոխյարաբերութիւնները մեր ազգային կեանքի ամէնէն կենսական, բայց նաեւ ամէնէն նուրբ եւ բարդ հարցերէն մէկը կը կազմեն: Այս յարաբերութիւնները ծնունդ առած են` պատմական յիշողութենէն, նոյն արմատին պատկանելու գիտակցութենէն, հայրենիքի հանդէպ սիրոյն եւ սերունդէ սերունդ փոխանցուած ազգային զգացումէն: Սակայն ժամանակները փոխուած են, աշխարհը` եւս, իսկ Հայաստանի ու սփիւռքի առջեւ ծառացած մարտահրաւէրները այսօր կը պահանջեն, որ այդ կապը այլեւս չսահմանափակուի...

ՎԱՐԴԱՆ Բ. ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Արդէն ամիսներ անցած են Միջին Արեւելքի մէջ բռնկած պատերազմներէն, եւ բոլորս յոյսով կը սպասենք, որ մեծ պետութիւնները իսկապէս հասնին վերջնական լուծումի մը, որպէսզի խաղաղութիւնը վերահաստատուի շրջանի բոլոր երկիրներուն մէջ: Այդ երկիրներէն շատեր արդէն տասնամեակներ շարունակ զրկուած են խաղաղ կեանքէ եւ կայունութենէ: Պատերազմներու եւ քաղաքական բախումներու ընթացքին մեծագոյն զոհը միշտ ժողովուրդը եղած է: Ան  իշխանութիւններու հաշիւներուն մէջ յաճախ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Շնորհաւորական Ընդունելութիւն Արմէն Վրդ. Գալաճեանի Վարդապետական Կարգ Ստանալուն Առիթով Տնօրինութեամբ Բերիոյ հայոց թեմի առաջնորդ Մակար արք. Աշգարեանի, ներկայութեամբ քահանայ հայրերու, Ազգային երեսփոխանական ժողովի ատենապետ Հայկազ Ասատուրեանի եւ Ազգային վարչութեան անդամ Յովսէփ Գասապեանի, 7 յուլիսին Հալէպի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ սրահին մէջ տեղի ունեցաւ շնորհաւորական ընդունելութիւն Արմէն վրդ. Գալաճեանին վարդապետական կարգ ստանալուն առիթով: Ազգային երեսփոխանական ժողովի ատենապետ Հայկազ Ասատուրեան...

ԼԻՆՏԱ ԳԱՆՏԻԼԵԱՆ Տարիներ անցած էին Ամերիկա փոխադրուելէս, երբ օր մը, Քալիֆորնիոյ հազուադէպ ցուրտ օրերէն մէկուն ընթացքին, Հալէպէն եկած անգործածելի վերարկուս կարօտով հագուեցայ: Տաքուկ զգացողութիւն մը եկաւ վրաս, բայց նաեւ ծանրութիւն մը զգացի: Գրպաններս ստուգեցի, եւ թեւին վրայ գտնուող գրպանէն բանալիներու տրցակ մը ելաւ: Պահ մը սառած հայեացքով նայեցայ անոնց: Հալէպի բանալիներս էին, հետս գաղթած ու եկած էին նոր աշխարհ: Հիմա...

ԳՐԻՇ ԴԱՎԹԵԱՆ Սպանահունչ այն հռչակուած բանաստեղծուհին է, որ գրաւած լինելով սպանախօս ժողովուրդների սիրտը եւ արժանացած լինելով բազմաթիւ մրցանակների ու մեծարանքների, նախ թարգմանաբար, ապա արդէն հեղինակաբար հնչում է հայաղօղանջ: Նրա բանաստեղծութիւնները սպաներէն, ապա անգլերէն, նաեւ ստեղծագործուեցին հայերէնով: Դա մեծ տեղաշարժ էր հեղինակի ու հայ ընթերցողի փոխյարաբերութեան մէջ, ըստ որում, դա սկսեց տեղի ունենալ թարգմանչի չմիջնորդուածութեամբ, այլ ուղղակի, հեղինակային հայերէնով, որպէս ստեղծագործութիւն:...

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ Կան պահեր, երբ հասարակական կեանքի առանձին դրուագները դադարում են լինել պարզապէս ընթացիկ քաղաքական իրադարձութիւններ եւ վերածւում են աւելի խորքային գործընթացների արտայայտութեան: Այդպիսի պահերին տեղի ունեցողի իրական նշանակութիւնը հասկանալու համար անհրաժեշտ է դուրս գալ օրուայ քաղաքական առօրեայի շրջանակներից եւ փորձել տեսնել այն գաղափարական, արժէքային եւ պատմական շերտերը, որոնք թաքնուած են արտաքին երեւոյթների հետեւում: Վերջին օրերին Ֆրանսայի հրապարակում Արցախի դրօշի...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Ամէն հինգշաբթի, կառավարութեան հերթական նիստէն ետք, վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան ճեպազրոյց կ՛ունենայ լրագրողներու հետ: Հինգշաբթի, 9 յուլիսի ճեպազրոյցի ընթացքին լրագրողները բնականաբար անոր հարցուցին «Բարգաւաճ Հայաստան» կուսակցութեան ղեկավար Գագիկ Ծառուկեանի ձերբակալման եղանակին մասին: Արդարեւ, մինչ Գագիկ Ծառուկեանը որեւէ ընդդիմութիւն ցոյց չէր տար, Ազգային անվտանգութեան ծառայութեան պաշտօնեաները զայն գետին տապալեցին: Փաշինեան յայտնեց, որ չէ տեսած այդ պատկերը, եւ թէ չունի մեկնաբանութիւն:...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ «Վահագն Վիշապաքաղ» Յուշարձանը Տեղադրուեցաւ Երեւանի Կեդրոնը Քանդակագործ Կառլեն Նուրիջանեանի «Վահագն Վիշապաքաղ» յուշարձանը վերահաստատուած է Երեւանի կեդրոնին մէջ` Ռուսիոյ հրապարակին վրայ: Հայկական դիցաբանութեան պատերազմի, քաջութեան եւ յաղթանակի գերագոյն աստուած Վահագնի արձանի բացումը կատարուեցաւ հանդիսաւորապէս: Յուշարձանի` քաղաքի կեդրոն վերադարձը Երեւանի քաղաքապետարանի նախաձեռնութիւնն է` իրականացուած կրթութեան, գիտութեան, մշակոյթի եւ մարմնակրթութեան նախարարութեան հետ համագործակցութեամբ: «Վահագն Վիշապաքաղ»-ի յուշարձանը այսպիսով կ՛ունենայ իր հաստատուն...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Քեսապի մէջ զինուորական դրութեան հաստատումէն եւ Ազգային միութեան կազմաւորումէն ետք, ամբողջ ժողովուրդը միասնական ոգիով համախմբուեցաւ գաւառի նոր կազմաւորուած իշխանութեան շուրջ: Զինուորական իշխանութիւնը անմիջապէս ժողովրդային ինքնապաշտպանութեան զօրագունդ մը կազմեց, բաղկացած` ներքին եւ թռուցիկ երկու խումբերէ: Ներքին խումբը  կազմուեցաւ գիւղերու երիտասարդներէն: Անոնք պարտականութիւն ունէին հսկելու գիւղերու ապահովութեան: Ներքին խումբի զինեալ տղաքը դիրքեր հաստատեցին գիւղերուն շուրջ եւ բարձունքներուն վրայ: Քեսապի ինքնապաշտպանութեան...

ԳԱՅԻԱՆԷ ԹԷՐԶԵԱՆ Երեւանի Մեսրոպ Մաշտոցի անուան Մատենադարանի գիտաշխատող Դոկտ. Աբել քհն. Մանուկյան, «Հայ եկեղե­ցին ժամանակի մարտահրավերների դի­մաց», Երևան, 2026, 168 էջ: Աստուածաբանութեան եւ քրիստոնէական փիլիսոփայութեան դոկտոր Աբէլ քհնյ. Մանուկեանն ընթերցողների դատին է յանձնել իր նոր` «Հայ եկեղեցին ժամանակի մարտահրաւէրների դիմաց» աշխատութիւնը: Աշխատութիւնն ընդգրկում է նաեւ տարբեր տարիներին այս բնաբանով հեղինակի հրատարակած մի քանի յօդուածներ: Աբէլ քհնյ. Մանուկեանի սոյն գիրքն ունի...

ԳՐԻԳՈՐ ԱՐՔ. ՉԻՖԹՃԵԱՆ Ո՞ր մէկ ծովուն մէջ ըլլալդ գիտնալու չափ կարեւոր է նաեւ դէպի ո՞ւր նաւելդ, այլապէս անորոշութեան պիտի մատնուիս, եւ շատ հաւանական է, որ անդնդախոր տեղ մը ընկղմիս, ու կորսուիք դո՛ւն եւ նաւդ: Ծովահէններուն գործը աւազակութիւն էր, որոնք թէպէտ ներկայ օրերուն չկան իրենց հնամեայ տարազներով, սակայն ծովու ճամբով իրենց երկրէն փախչողներուն եւ այլ երկիրներու ծովափները հասնողներուն տեսարանները քիչ մը...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Անցնող յունիս ամսու 24-ին, քեսապահայութիւնը ժամադրուած էր ողջերթ` բարի երթ, բարի ծառայութիւն յայտնելու Քեսապի մէջ 2,5 տարիէ իբրեւ հոգեւոր տեսուչ ծառայած Եսայի վրդ. Էօրտէքեանին, միաժամանակ` բարի գալուստ մաղթելու նորանշանակ հոգեւոր տեսուչին` Վահրիճ վրդ. Ղարախանեանին: Անշուշտ պահը հոգեպարար էր, որովհետեւ Քեսապի մէջ քաղցր ծառայութիւն կատարած հայր Եսային յաջողած էր ամուր տեղ գրաւել քեսապահայութեան սրտերուն մէջ, մանաւանդ որ այդ...

ՀՐԱՅՐ ՆԱՀԱՊԵՏԵԱՆ Յարգելի՛ ընթերցող, Այսօր մեր առջեւ դրուած է ոչ միայն քաղաքական հարց մը, այլ նաեւ` ազգային գոյութեան եւ պետական արժանապատուութեան գերխնդիր մը: Պետութիւն մը կը կառուցուի ոչ միայն սահմաններով ու պաշտօնական կառոյցներով, այլ` ժողովուրդին վստահութեամբ, ազգային համերաշխութեամբ եւ ղեկավարութեան պատասխանատուութեամբ: Լիբանանի օրինակը կարեւոր դաս մը կրնայ ըլլալ բոլորիս համար: Երկիր մը, որ տասնամեակներ շարունակ ապրած է պատերազմներու, ներքին բաժանումներու,...

ՎԱՂԻՆԱԿ Կան արուեստագէտներ, որոնք երգեր կը կատարեն, եւ կան անոնք, որոնք տարիներու ընթացքին կը կերտեն իրենց սեփական երաժշտական ինքնութիւնը: Վիգէն Դարբինեանը այդ երկրորդ տեսակին կը պատկանի: Անոր երաժշտական տեսլականին գլխաւոր առանձնայատկութիւնն այն է, որ հայկական ժողովրդական եւ ազգային երգերը կը ներկայացնէ ժամանակակից արեւմտեան երաժշտական մշակումներով` խնամքով պահպանելով անոնց հայկական կշռոյթը, շունչը եւ էութիւնը: Արդիւնքը երաժշտական ոճ մըն է, որ կը...

ԱՐԱ ԳՕՉՈՒՆԵԱՆ Ատիս Ապեպայի մէջ եմ… Կիրակի առաւօտեան խաղաղ է Եթովպիոյ մայրաքաղաքը, ուր կեանքի կշռոյթը ինքնուրոյն է եւ, անշուշտ, տարբեր` ընդհանրապէս ընկալուածէն կամ պատկերացուածէն: Առաջին անգամ կ՛այցելեմ Ափրիկէ` հին աշխարհի սեւ ցամաքամասը: Իմ իջեւանած պանդոկս լայն պողոտայի մը վրայ է: Սենեակիս պատուհանն ալ կը բացուի անոր վրայ. ճիշդ դիմացը կայ զբօսարան մը, որ եռուն է գիշերուան ժամերուն: Կիրակի առաւօտ նախորդած...