Յօդուածներ

ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԵՔԵԱՆ Ֆրանսայի ազգային հերոս Միսաք Մանուշեանի անզիջում պայքարը բռնութեան դէմ ո՞վ պիտի հասկնար աւելի քան նոյն ինքը` պատանի Միսաքը, որ ունէր ընտանիք ու երդիք, բայց միլիոնաւոր հայրենակիցներու հետ ինք ալ անցաւ Հայոց ցեղասպանութեան եաթաղանէն, տեսաւ զուլում ու թաւալում կեանքերու, մայրը սովամահ, հայրը` սպաննուած: Արդարութիւնը` պատանքուած: Փոթորկալից կեանք մը եղաւ իրը` անհամար կայքերով: Առաջնորդ ու կամաւոր, անվեհեր ու անձնուէր, մահուան...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Արդէն 2 ամիսէ ի վեր Նոր տարին թեւակոխած ենք: Նոյն այս տարին է, որ իր ուղղութիւնը կորսնցնելով, անծանօթ եւ անհոգ քայլերով, կարծես բոլորիս համար վերածուած է պարզապէս շրջող իրականութիւն մը: Սովորական: Աշխարհի մարդոց կեանքին մէջ` անստոյգ ներկայութիւն: Եւ ի տես այս երեւոյթին` հայու մեր կեանքն ալ կարծես մեզի հետ չէ: Այդ պատճառով` շուարած ենք: Իմ կարգիս, ազգային մեր...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ 2023-ի դեկտեմբերէն ի վեր Եւրոպան եռքի մէջ է: Բողոքի ալիքներ կը բարձրանան քիչ մը ամէն տեղ, արեւելեան թէ արեւմտեան կողմն Եւրոպայի: Ցոյցեր, գործադուլ, ճամբաներու փակում: Բողոքի ալիքը սահմանափակուած չէ մէկ կալուածի մէջ, այլ կ՛ընդգրկէ` ցամաքային եւ օդային փոխադրամիջոցները, երկրագործները, անասնաբոյծ-անասնապահները եւ այլ ասպարէզներու մէջ աշխատողներ, որոնք իրենց կողքին շահած են զանգուածները: Բողոքի շարժումը աւելի հնչեղ դարձաւ վերջին երկու...

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ 4 -   Գործնամէտ սփիւռքագիտութիւնը եւ սփիւռքահայ տագնապներու մարդաբանութեան հեռանկարը Փնտռտուքիս հիմնական բնագաւառներէն մէկն էր նաեւ Սուրիոյ տագնապի ընթացքին սուրիահայ համայնքի պատերազմի մարդաբանութեան հեռանկարը գտնել, անշուշտ` հայ համայնքի առնչութեամբ զինուած հակամարտութեան կորուստներու, տառապանքներու մարդաբանութեան հեռապատկերը պեղել: Սփիւռքագիտութիւնը պատմագէտներու եւ  ակադեմականներու մասնագիտական պեղումներու, վերլուծումներու եւ որոնումներուն պարարտ հետաքրքրութիւն մը եղած է, գիտաժողովներու գրաւիչ վերնագիրներու արժանացած հարուստ աղբիւրներով ներհուն նիւթ...

ՎԱՐՈՒԺԱՆ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ Այսօր, ուր որ հայու բեկոր մը կայ, որուն մէջ դեռ կը խլրտի հայրենասիրութեան նշոյլ մը, դեռ կայծի փոքր մասնիկ մը կայ հայրենիքին հանդէպ եւ դեռ հայօրէն մտածելու խայծ մը ունի իր մէջ, վստահաբար ինքն իրեն հարց կու տայ. Ո՞ւր կ՛երթաս, հայրենի՛ք: Ո՞ւր կ՛երթաս, հա՛յ ժողովուրդ: Ո՞ւր կ՛երթաս, հայկակա՛ն սփիւռք: Շուարած են բոլորը: Հաւաքականութեան մէջ թէ առանձնացած` մտահոգ են...

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ Նպատակս չէ «Հալէպի ողբերգութիւն» գիրքին կամ յիշուած հայերէն թէ արաբերէն գիրքերուն, յօդուածներուն մասին գրախօսականներ գրել, կամ` վիրաւոր Հալէպի նկարագրութիւնները վերակոչել, ապրուած ողբերգութիւնները վերարտադրել: Պարզապէս վերոյիշեալ հատորներուն, յուշագրութիւններուն, յօդուածներուն բովանդակութիւնը, եւ մանաւանդ իբրեւ հալէպահայ` տագնապի օրերու վկայութիւնս, կենսափորձս մտքի առկայծում մը բռնկեցուցին հաւաքուած մտածումներուս` քանի մը բարդ ծալքեր, երեւոյթներ ընդգծելու, որոշ համեստ խոկումներ արձանագրելու: 2.- Սփիւռքահայ հաւաքական միգամած...

Ամէն դիտորդ իր աթոռը գտած, նստած` աչալուրջ կը հետեւէր բեմի վրայ կատարուածին: Հանդիսատեսին զոյգ աչքերը սեւեռած էին լայն, տախտակամած բեմահարթակին վրայ: Բեմը նուազագոյն յարդարանքով միջավայր մը ստեղծած էր ընտանի: Քաղաքացիի մը համար` գրեթէ նկարազարդ գիրքի մը մէջ հանդիպելիք պատկեր մը. խոտի դէզեր, տախտակեայ խոշոր տակառ մը, յարդի կապոցներ եւ երկճիւղ ամուլ-անտերեւ ծառ մը: Պատահական, կամ բանաստեղծական տարրեր չէին անոնք, անոնցմէ...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Ցնորքներ կը ցնդին.- 17-րդ դարուն անկիւնադարձային թափ առած թուաբանական եւ ապա բնագիտական  նուաճումները տուն տուին նուազապաշտ (reductionist) որոշադրականութեան (Determinism), որուն կանուխ դրսեւորումն էր Լափլասի (1749-1827) յոխորտանքը, եւ որ հասաւ իր գագաթնակէտին, երբ բնագէտ Lord Kelvin 1897-ին յայտարարեց, թէ տեսական բնագիտութիւնը աւարտած էր, թէ` այնուհետեւ կը մնար լուծել հերթական խնդիրներ` գործադրելով բնութեան ամբողջութեամբ յայտնաբերուած օրէնքները (1, 2): Տիեզերքը կը...

Մելինէ Մանուշեան Դպրոցասէրի աշակերտ եղած է 1926-էն 1931։ Ամուսնոյն՝ Միսաքի հետ իր աճիւնին Փարիզի փանթէոն տեղափոխման առթիւ,Դպրոցասէրի 9-րդ դասարանի աշակերտները անոր կենսուղին ներկայացնող գծանկարներու շարք մը իրականացուցին կերպարուեստի իրենց ուսուցիչ՝ պարոն Սիմոն Քոֆթիէի ցուցմունքներով։ Ստորեւ, գծանկարները՝ բնագրերուն հայերէն թարգմանութեամբ, զոր Ծիծեռնակին համար կատարեցին աշակերտները։ ԾԻԾԵՌՆԱԿ    

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ 1- Յիշարժան հրատարակութիւններու համառօտ ակնարկ Հալէպահայ արժանաւոր գրագէտներ, քաջածանօթ  մտաւորականներ, հայ մամուլի յանձնառու հրապարակագիրներ ինչպէ՞ս պիտի չարտայայտէին ու չարձագանգէին Սուրիոյ եւ մանաւանդ Հալէպի տագնապին մասին ականատեսի իրենց վկայութիւնները, փորձառութիւնը: Հրատարակուած գիրքերը,  գեղարուեստական արձակ թէ չափածոյ գրականաշունչ յատկութեամբ, ո՛չ միայն գրող անհատին զգացումները, այլեւ միտքն ու հոգին ջրդեղող սրտազեղ պարունակութեամբ հրատարակութիւններ են, աղէտահար հալէպահայ հաւաքականութեան խոցահար ալեկոծութիւնները: Կարելի...

ԿԱՐՕ ՍՐԿ. ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ ««Տիրո՛ջ աղաղակեցէք ամբո՜ղջ աշխարհ: Ուրախութեա՜մբ ծառայեցէք Տիրոջ, ցնծութեան երգերով եկէք անոր ներկայութեան» Սաղմոս 100: 1-2 Հայաստանեայց եկեղեցւոյ ս. պատարագը Աստուածաշունչ մատեանի մարմնացումն է, այլ խօսքով, Աստուծոյ խօսքին ականջալուր ըլլալու եւ Քրիստոսի կեանքին շաւիղներուն հետեւելու կոչ է քրիստոնեաներուս համար: Մեր հայրապետներուն կողմէ վերամշակուած ու գեղեցկացած պատարագը հոգեկան անդորրութիւն պարգեւելէ բացի` ծառայութեան եւ սիրոյ պատգամ է երկրաւորներուս համար: Ի...

Քառասուն օրեր առաջ ցաւով հողին յանձնեցինք մեր շատ սիրելի քոյրը, մայրը, հարազատը եւ ընկերուհին` Անահիտ Նալպանտեանը, որ իր մահկանացուն կնքեց Աստուծոյ տան մէջ ս. պատարագի մատուցման պահուն, Ս. Յովհաննու Կարապետ եկեղեցւոյ անուանակոչութեան օրը` ետին ձգելով իր մնայուն ժպիտը, սէրն ու գուրգուրանքը, նաեւ` հարուստ յիշատակներ: Ան ծնած է Հայաշէն, 17 ապրիլ 1977-ին` ազգասէր, եկեղեցասէր եւ գաղափարապաշտ հայ ընտանիքի մը յարկին տակ:...

ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ Մարդ եկեղեցւոյ մէջ կը մեռնի՞, այդ ալ` սուրբ պատարագի ընթացքին… Մարդ իր խնդրանքներուն կատարման համար մոմեր կը վառէ եկեղեցւոյ մէջ, իր մեղքերուն համար արտասուալից եւ երկիւղած, նոյնիսկ ծնրադիր ներում կը հայցէ, ջերմագին կը խնդրէ, սրտանց կ՛աղօթէ, կ՛աղաչէ, կու լայ, կը վերանայ երգուող շարականներով, կ՛անջատուի իրական աշխարհէն եւ երկիւղածութեամբ ու բարեպաշտութեամբ կը փոխադրուի վերացական աշխարհ` Աստուծոյ ներկայութիւնը զգալով իր...

Հայկական համայնքներու բաժանմունքը 2023-ի աւարտին մեկնարկեց «Գալուստ Կիւլպէնկեան թարգմանական մատենաշար» նախագիծին երկրորդ փուլը, որուն նպատակն է մարդկային ուսմանց եւ հասարակական գիտութիւններու արդի համաշխարհային գրականութիւնը հասանելի դարձնել հայերէնով: Կազմուած էր վերնագիրներու երկար ցանկ մը` խորհրդատու յանձնախումբի անդամներուն, առաջին փուլին թարգմանիչներուն, խմբագիրներուն եւ հրատարակիչներուն կողմէ, ինչպէս նաեւ` Հայաստանի համալսարանական համապատասխան բաժանմունքներու դասախօսներու եւ տնօրէններու առաջարկներուն հիման վրայ: Առաջարկուած 72 վերնագիրներէն տասը գիրքեր...

ԴՈԿՏ. ԱԲԷԼ ՔՀՆՅ. ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ Դժուար է ըսել, թէ ճշգրիտ ե՞րբ կամ ո՞վ առաջին անգամ ըսած է՝ «Պատմութիւնը յաղթողն է կերտողը» կամ «Պատմութիւնը յաղթողը կը գրէ»։ Այս թեւաւոր խօսքը, որ միանշանակ պատերազմին կը վերաբերի, յաճախ կը վերագրուի Մեծն Բրիտանիոյ վարչապետ Ուինսթըն Չըրչիլի։ Կ’ենթադրուի նաեւ, որ ան ազդուած է նացի քաղաքա­կան գործիչ եւ ռազմական յանցագործ Հերմանն Կէօրինկի Գերմանիոյ մէջ արտասա­նած մէկ ճառէն, որուն...

Հ.Յ.­Դաշ­նակ­ցու­թեան հիմ­նադ­րու­թեան 133-րդ ­տա­րե­դար­ձին ա­ռի­թով, Ա­տի­կէի մէջ գոր­ծող «Ա. ­Մա­նու­կեան», «Մ. ­Վա­րան­դեան» եւ «Գ. ­Լա­զեան» կո­մի­տէ­նե­րու կազ­մա­կեր­պու­թեամբ, ­Շա­բաթ, 16 ­Փետ­րո­ւար 2022-ի ե­րե­կո­յեան, տե­ղի ու­նե­ցաւ հրա­պա­րա­կա­յին ե­լոյթ եւ խրախ­ճանք, ­Ֆիք­սի «Ա. ­Մա­նու­կեան» ա­կում­բին մէջ, ներ­կա­յու­թեամբ բազ­մա­թիւ ըն­կեր­նե­րու եւ հա­մա­կիր­նե­րու։ Ե­լոյ­թին ներ­կայ ե­ղաւ Հ.Յ.Դ. ­Բիւ­րո­յի ան­դամ ընկ. Մկր­տիչ Մկր­տի­չեան, որ ար­տա­սա­նեց օ­րո­ւան խօս­քը, Հ.Յ.Դ. Կեդրոնական Կոմիտէն, Ա­ռաջ­նորդ Սր­բա­զան հօր ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Տ. ­Պա­րէտ...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Յաճախ խօսուած եւ արժեւորուած թեմա մըն է մեր գաղութի հաւաքական կեանքին մէջ գործող կազմակերպութիւններու, միութիւններու, հաստատութիւններու եւ կառոյցներու արխիւներու պահպանման ու դասաւորման անհրաժեշտութիւնը: Մեր ընթացիկ գործունէութեան մէջ շատ յաճախ ծանրաբեռնուածութեան կամ այլ պատճառներով այս օրակարգը պէտք եղած կարեւորութեամբ չ՛ընկալուիր, եւ անոր անհրաժեշտութիւնը կը զգանք պարզապէս ամեակի մը, տարեդարձի մը կամ անհատի մը վաստակի մեծարման ու յոբելենական նախաձեռնութեան մը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Նիկոլ Փաշինեանի Միւնիխ այցելութիւնն ու հոն տեղի ունեցած տեսակցութիւններու շարքը կը մնայ հայկական քաղաքական բեմը յուզող եւ մտահոգող գլխաւոր նիւթերէն մէկը, որ առատ վառելանիւթ հայթայթեց մեկնաբանութիւններու եւ նախատեսութիւններու սակարանին: Ամէնէն շեշտակի մտավախութիւնները կապ ունին Հայաստանի իշխանութիւններուն կողմէ Ազրպէյճանին (եւ Թուրքիոյ) ընծայուելիք նոր զիջումներու ցանկին հետ, որ կը հիմնաւորուի գոնէ այն իրողութեամբ, որ այս իշխանաւորն ու «ուսապարկերը» այլեւս ճակատաբաց...

Կազմակերպութեամբ Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբին, գործակցութեամբ «Armmono» եւ «Հրանտ Մաթեւոսեան» հիմնադրամին, ուրբաթ, 16 եւ կիրակի, 18 փետրուար 2024-ին, երեկոյեան ժամը 8:00-ին, «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» թատերասրահին մէջ ներկայացուեցաւ Հրանտ Մաթեւոսեանի «Գոմէշը»` բեմադրութեամբ եւ մենակատարութեամբ Հայաստանի վաստակաւոր արուեստագէտ Նարինէ Գրիգորեանի: Բազմաթիւ հանդիսատեսներու ներկայութեամբ, մենաներկայացումը կը սկսի Նարինէ Գրիգորեանի ջուր խմելու տեսարանով, որ անմիջապէս դիտողը կը տանի ներկայացումին խորերը: Թատրոնը կը ներկայացնէ առօրեան...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ  «Երէցներ եւ կեանքի ապագայ» հիմնարկի գործիչներու  խումբերը խիստ զգուշացում արձանագրած են, որ ԱԲ-ն կրնայ լուրջ վտանգ ներկայացնել աշխարհի համար: Բաց նամակին մէջ երկու խումբեր կը պնդէին, որ ԱԲ-ի վտանգները, որոնք կրնան յառաջանալ մարդկութեան համար, տակաւին անյայտ են եւ կրնան սրել այլ վտանգող հարցեր, ինչպիսիք են կլիմայական ճգնաժամը: Բացի անկէ` նամակը խորհուրդ կու տայ համաշխարհային առաջնորդներուն երկարատեւ դիտարկում...