Յօդուածներ

ՅՈՎԻԿ ՃԷՀԻԶԵԱՆ Ամէն տարի ապրիլ 24-ին աշխարհի տարբեր երկիրներու մէջ հայերը կանգ կ՛առնեն յիշելու համար Հայոց ցեղասպանութեան մէկուկէս միլիոնէ աւելի նահատակները:  Այս օրը սուգի, մտածումի եւ փրկուածներուն տոկունութիւնը ոգեկոչելու օր մըն է, բայց միայն յիշելը բաւարար չէ: Մենք` հայերս, պէտք է մեր աչքերը բանանք ներկային վրայ,  որովհետեւ Ցեղասպանութիւնը 1915-ին չաւարտեցաւ: Վերջին տարիներուն հայութիւնը նոր աղէտի մը ականատես եղաւ, այս անգամ`...

ՀՐԱԿ ՏԷՐՏԷՐԵԱՆ Անունս Հրակ Տէրտէրեան է: Ես հայ երիտասարդ մըն եմ, որուն արմատները խորապէս կապուած են Շապին Գարահիսարի արիւնով շաղախուած հողին: Կը պատկանիմ Տէրտէրեան գերդաստանին, որ դարեր շարունակ հայ ժողովուրդին պատիւն ու շահը պաշպանելու սուրբ գործին համար զոհած է ամէն բան: Իմ նախահայրերս, այսինքն` մեծ հօրս (Յակոբ Տէրտէրեան) հայրն ու մայրը` Հայկ եւ Արտեմիս Տէրտէրեաններ (բնիկ գարահիսարցիներ), Գարահիսարի դիւցազնամարտի աւարտին...

ԱՐԱԶ ԷԼԷՅՃԵԱՆ 110 տարիներ անցան հայասպանութենէն, 20-րդ դարու առաջին ցեղասպանութենէն: «Ցեղասպանութիւն» բառն  իսկ արդէն բաւարար է ահ ու սարսափ  պատճառելու մարդկային ապրումներ ունեցող ոեւէ անձի հոգիին: Այո՛, երբ ազգ մը իր ամբողջ պատմութեամբ, գրականութեամբ, մշակոյթով ու ստեղծագործութեամբ կ'ենթարկուի բնաջնջումի, կ՛անհետանայ աշխարհի երեսէն, անշուշտ սարսափելի է նոյնիսկ մտածելն անգամ այդ մասին: Այդպէս էր թուրքին ծրագիրը` հայ ազգը բնաջնջել: Սակայն այսօր աշխարհի...

ՍԷՐԼԻ ՆԵՄՇԷՀԻՐԼԵԱՆ Յովհաննէս Աւագեան յաճախ կը հաւաքէր իր զաւակներն ու թոռները եւ անոնց իր կեանքին մասին շատ բան կը պատմէր: Յովհաննէս ծնած է 1912-ին, Ուրֆա: Հօր անունը Սարգիս էր, իսկ մօրը` Խաթուն: Հայրը կը զբաղէր պայտագործութեամբ: Յովհաննէս ունէր երեք եղբայր, որոնց անունները դժբախտաբար չէր յիշեր` տան ամէնէն փոքր զաւակը ըլլալուն պատճառով: Ան կը յիշէր միայն իր մէկ հօրեղբօր անունը, որ...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Մեռնում ենք ի զուր ու չենք զարհուրում, Մաշւում ենք ու չենք ստրջում բնաւ: Հատնում ենք անհոգ, անփոյթ, անտարբեր, Գնում ենք անդարձ ու չենք սթափւում, Գերեվարւում ու չենք էլ զգում: Միջնադարում գրուած այս տողերը հանճարեղ Նարեկացուն է պատկանում, որը  այսօրուայ մեր վիճակի լիարժէք բնութագրումն է: Իրապէս հանճարների մտքի հեռատեսութիւնը ժամանակ ու սահման չունի: Միջնադարեան մեր այս հսկան,...

ՄԻՐԷՅ ԿԷՕՔՇԷՆԵԱՆ - ՔԷՐԹԷՇԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութիւնը (1915-1923) խոր հետք ձգեց հայ ժողովուրդին կեանքին վրայ` ոչ միայն կործանելով ընտանիքներ եւ համայնքներ, այլ նաեւ` ստեղծելով որբերու մեծաթիւ սերունդ մը: Այս որբերը դարձան ֆիզիքական գոյատեւման պայքարի օրինակներ, ինչպէս նաեւ` հայկական մշակոյթի, ինքնութեան եւ գոյութեան շարունակութեան խորհրդանիշներ: Հայ որբերու մեծ թիւը յառաջացաւ իբրեւ Ցեղասպանութեան անմիջական հետեւանք: 1,5 միլիոն հայ զոհուեցաւ, իսկ հազարաւոր մանուկներ զրկուեցան...

ՎԱՐԴԱՆ Բ. ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Դարեր շարունակ տարբեր ցեղեր երազած են բնաջնջել ազգ մը, որ պատմութեան սկիզբէն ի վեր պայքարած է իր գոյութիւնը վտանգող թշնամիներուն դէմ եւ կրցած է գոյատեւել նոյնիսկ ծանր վնասներ կրելով եւ յաճախ նոյնիսկ պետականութիւն կորսնցուցած ըլլալով: Թշնամիները, ըլլան ներքին թէ արտաքին, միշտ ձախողած են եւ պիտի ձախողին իրենց բոլոր ծրագիրներուն մէջ: Այսօր, 24 ապրիլ 1915-էն 110 տարի ետք,...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութիւնը Համաշխարհային Ա. պատերազմի եւ անոր յաջորդող քանի մը տարիներուն ընթացքին մեր ազգային պատմութեան ամէնէն տխուր դէպքերէն մէկն է: Ամէն տարի ամբողջ հայութիւնը կ՛ոգեկոչէ յիշատակը այն բիւրաւոր հայերուն, որոնք զոհ գացին Օսմանեան կայսրութեան կողմէ գործադրուած այս Ցեղասպանութեան:  Ամէն տարի գիտակից հայերու միտքին մէջ հարց կը ծագի, թէ ի՞նչ են մեր պարտականութիւնները Ցեղասպանութեան նկատմանբ: Ստորեւ...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Այս հայուն ցաւն է` Ցեղասպանութիւնը, որ հայը իր էութեան եւ ինքնութեան մէջ շալկած է 110 տարիներէ ի վեր: Բայց ցաւը այսօր դարձած է համատարած: Եթէ մէկ կողմէ սա հայուն ցաւն է, բայց նաեւ` ամբողջ աշխարհինը: Այս ցաւը կը կրկնուի եւ կը շարունակուի համաշխարհային ընտանիքին առջեւ, բայց` առանց  հաշուետուութեան կանչելու եւ դատապարտելու զայն գործադրող կողմերը: Եթէ նոյնիսկ ըլլայ...

 ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան 110-ամեակի ոգեկոչման առիթով կ՛ուզեմ հպարտութեամբ յիշատակել Ֆընտըճագի հերոսամարտին 110-ամեակը: Ֆընտըճագը կը կրեմ մականունիս մէջ` Գոճայեան, կը կրեմ հօրենական մեծ հօրս մասին հօրս եւ Արփիկ հօրքուրիս պատմած պատմութիւններուն մէջ եւ երկիւղածութեամբ կը պահեմ 1949-ին Մոնթէվիտէոյի մէջ լոյս տեսած Ֆընտըճագի հայրենակցական միութեան կողմէ Մելքոն Ճինպաշեանի խմբագրութեամբ լոյս տեսած «Ֆընտըճագ, Ֆընտըճօխ» յուշամատեանը, որուն բովանդակութեան մէջ կը փնտռեմ ինքնութեանս ճառագայթները,...

ԱՒԵՏԻՔ ՎՐԴ. ՏԷՐ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ Հայոց պատմութեան էջերը միշտ ալ ճերմակ էջեր չեն եղած: Անոր ճերմակ էջերուն մէջ միշտ ալ սեւ գրիչով չէ արձանագրուած, այլ շատ անգամ` կարմիր գրիչով: Այստեղ պատմաքննութիւն պիտի չկատարենք, այլ` հայուն նկարագիրը պարզող իրողութեան անդրադարձ: Ամէն մարդու, ամէն ազգի կամ ամէն հաւաքականութեան համար որոշ բառեր նոյն ձեւով չէ որ կը հնչեն: Օրինակ` ցեղասպանութիւն բառը բոլոր ազգերուն նոյն...

ԱԲՐԱՀԱՄ ԿԻՍ. ՊԱՅՏՈՒՆԵԱՆ Հայ դատը կը մարմնաւորէ մեր ժողովուրդին պահանջները` տիրանալու իր արդար իրաւունքներուն, վերականգնելու հայոց պետականութիւնը եւ կերտելու մէկ ու միասնական հայրենիք մը: Հայ դատին գլխաւոր նպատակն է նաեւ մեր ձայնը լսելի դարձնել միջազգային մակարդակով, մինչեւ որ թուրք պետութիւնը ճանչնայ Հայոց ցեղասպանութիւնը: Հայ աշակերտը` իբրեւ հայ ժողովուրդին  ապագան, իբրեւ Հայ դատի պաշտպանը, իր ուսերուն ունի մեծ պարտաւորութիւն  մը` պահել...

ՎԱՀԷ ՍՐԿ. ՖԻԼԻՔԵԱՆ Դ. ԸՆԾԱՅԱՐԱՆ Պատշգամը կանգնած երիտասարդ մը, աչքերը յառած յաւերժութեան, ինքնիրեն կը խորհէր. «Ի՜նչ գեղեցիկ է ծաղկալից այս աշխարհը»... Անդին, սպիտակազգեստ ծերունի մը, որ կանգնած էր իր կողքին, մեղմութեամբ, ցաւով ու կսկիծով կ՛ըսէ. «Թոռնի՛կս, ճիշդ է, որ կը զմայլիս դիմացդ պատկերուած բնութեամբ, սակայն երբ տեսնես հայրենիքդ, որքա՜ն աւելի պիտի զմայլիս», եւ աչքէն շիթ մը արցունք կը հոսի... Երիտասարդը...

ԳԱԲՐԻԷԼ ԹԱՀԱՆԵԱՆ Հայ ժողովուրդը հազարամեակներ շարունակ ստեղծած ու պահպանած է եզակի ու հարուստ մշակոյթ, որ ձեւաւորած է իր ինքնութիւնը: Բայց պատմութեան ընթացքին, տարբեր ժամանակաշրջաններու ընթացքին, հայկական մշակութային ժառանգութիւնը ոչնչացնելու փորձեր եղած են: Այսօր եւս մշակութային ցեղասպանութեան վտանգը կը մնայ, յատկապէս երբ մեր պատմական արժէքները եւ մշակութային ժառանգութիւնը դիտմամբ կը վերացուին: Մշակութային ցեղասպանութիւնը կրնայ արտայայտուիլ տարբեր ձեւերով: Սպանութեան կամ բռնի տեղահանման...

ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ՍՐԿ. ՊԱՅՏՈՒՆԵԱՆ 24 ապրիլը Հայոց պատմութեան ամէնէն մռայլ թուականներէն մէկն է: Հայութիւնը դարեր շարունակ պայքարած է մարդասպան եւ ցեղասպան թուրքին դէմ, սակայն վճռորոշ պահը հասած էր, որ թուրք ղեկավարները դաւադրաբար եւ նենգութեամբ գործադրէին իրենց հրէշային ծրագիրը: 24 ապրիլը սովորական օր մը չէ. մենք` իբրեւ հայ պատանիներ, կը վերյիշենք եւ կը վերապրեցնենք մեր նախնիներուն յիշատակը ո՛չ միայն պատմութեան էջերուն մէջ,...

ՎԱՐԴԱՆ ԱՍԱՅԵԱՆ Դարերու ընթացքին հայ ազգն ու հայ մշակոյթը թշնամի ազգերու թիրախ հանդիսացած են: Մեր հայրենիքը իր աշխարհագրական դիրքին պատճառով պահանջուած գօտի մըն է բազմաթիւ ազգերու կողմէ, որովհետեւ անիկա շահութաբեր կեդրոն կրնայ դառնալ, եթէ տիրանան անոր: Հայոց պատմութեան ամէնէն խոցելի ժամանակահատուածը եղած է 1915 թուականը: Այդ օրերուն անարգ թուրքին հասցուցած վնասները տակաւին չեն սպիացած եւ դժուար թէ սպիանան, մինչեւ այն...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Նորայր Պէնօհանեան ծնած է 1912-ին, Մարզուան: Հօր անունը` Յակոբ, մօր անուն-մականունը` Եսթեր Դանիէլեան: Մարզուան 1915-էն առաջ ունեցած է 26000 բնակչութիւն, մեծամասնութեամբ հայեր, որոնք եղած են հայախօս, նոյնիսկ թուրքերը սորված են հայերէն: Նորայրին հայրը` Յակոբ Պէնօհանեան, աշխատած է  կաշիի գործով եւ ունեցած է  կօշկակարի երկու վաճառատուն: Ան նաեւ զբաղած է աֆիոնի ցանքով եւ առեւտուրով: Ունեցած է այգիներ եւ...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Զարմանալի չէ՞, որ ցեղասպանութեան ենթարկուած ժողովուրդի մը հայրենիքին մէջ կարելի է կասկածիլ, հրապարակայնօրէն, ցեղասպանութեան իրողութեան, մինչ շատ մը օտար երկիրներու մէջ անոր ժխտումը օրէնքով դատապարտելի հռչակուած է: Ցեղասպանութեան ժխտումին քրէականացումը կատարուած էր հրեաներու ողջակիզումին առիթով, սակայն երբ հայկական սփիւռքի հետեւողական ջանքերուն շնորհիւ տասնեակներով երկիրներ պաշտօնապէս ճանչցան Հայոց ցեղասպանութիւնը, ժխտումին քրէականացումը տարածուեցաւ նաեւ անոր վրայ: Հայաստան բնականաբար Ցեղասպանութիւնը ճանչնալու...

Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան հաւատաւոր եւ անսակարկ նուիրեալ, Լիբանանի ՀՅԴ Կեդրոնական կոմիտէի անդամ Սարգիս Ազնաւորեան երեքշաբթի, 23 ապրիլ 1985-ի առաւօտուն զոհ գնաց ոճրային վատոգի արարքի մը: Այս ահաւոր դէպքը տեղի ունեցաւ Պուրճ Համուտի Քաղաքապետարանի դաշտի մայր ճամբան Սին Էլ Ֆիլի մայրուղիին կապող անկիւնադարձին մօտ: Անծանօթ զինեալներ կրակ բացին Ազնաւորեանի ինքնաշարժին վրայ, ապա խոյս տուին` կորսնցնելով իրենց հետքը: Ազնաւորեան զոհ գնաց քանի...

ՊԱՐՈՅՐ Ծ. ՎՐԴ. ՇԷՐՆԷԶԵԱՆ Յարգանքը մարդկային արժանապատիւ կեանքի սկզբունքը կը նկատուի: Առանց յարգանքի` կարելի չէ ունենալ քաղաքակիրթ ընկերութիւն մը: Յարգանքը անհրաժեշտ է ամէն տեղ` անկախ ամէն տեսակի ցեղային, կրօնական, սեռային կամ պատկանելիութեան տարբերութիւններէ: Ոեւէ անձի հանդէպ տածուած յարգանքը յարգանք է նոյնինքն տածողին անձին նկատմամբ: Այլ խօսքով, երբ ուրիշ մը կը յարգես, դուն քու անձդ յարգած կ՛ըլլաս: Անշուշտ այստեղ ընկերային արժէքներու...