ՎԱՐԴԱՆ Բ. ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ
Դարեր շարունակ տարբեր ցեղեր երազած են բնաջնջել ազգ մը, որ պատմութեան սկիզբէն ի վեր պայքարած է իր գոյութիւնը վտանգող թշնամիներուն դէմ եւ կրցած է գոյատեւել նոյնիսկ ծանր վնասներ կրելով եւ յաճախ նոյնիսկ պետականութիւն կորսնցուցած ըլլալով: Թշնամիները, ըլլան ներքին թէ արտաքին, միշտ ձախողած են եւ պիտի ձախողին իրենց բոլոր ծրագիրներուն մէջ:
Այսօր, 24 ապրիլ 1915-էն 110 տարի ետք, երբ 1,5 միլիոն հայերու անմեղ կեանքերը խլուեցան, մեր թշնամիները չկրցան բնաջնջել գոյատեւման ոգին, բայց եւ այնպէս, ներքին եւ արտաքին թշնամին չյուսահատեցաւ եւ տակաւին կը շարունակէ իրագործել իր ցեղասպանական ծրագիրները: Կ՛ըսեն, որ պատմութիւնը ինքզինք կը կրկնէ, բայց եւ այնպէս, պատմութեան մէջ եղած են խենթեր, որոնք կրցած են պատնէշներ հիւսել կրկնուող պատմութեան դէմ, բարեփոխած են վատ ընթացքը եւ յաղթանակներով լեցուն նոր պատմութիւններ գրած են:
Ներկայիս հայ ազգը կարիքը ունի դիւանագէտ, քաղաքագէտ եւ հեռատես «խենթ» ղեկավարներու, որոնք պէտք է կարենան իրենց խոհեմութեամբ ազատագրել եւ յոյս ներշնչել անգամ մը եւս լճացումի հասած եւ յոյսը կորսնցուցած հայուն, որ յանձնուած կը թուի ըլլալ թշնամիի որոշումին:
Այո՛, օր պէտք է գայ, որ հաշտուինք թշնամիին հետ, բայց հաշտութիւնը պէտք է հայոց արդար իրաւունքը երաշխաւորէ: Հաշտութեան նախապայմանները պէտք է թշնամին նախ ընդունի, ապա գործադրէ զանոնք: Օսմանեան կայսրութեան ժառանգորդները պէտք է ընդունին իրենց նախահայրերուն գործած Ցեղասպանութիւնը հայութեան դէմ եւ հատուցում շնորհեն զոհերու ժառանգորդներուն` իբրեւ նախաքայլ դէպի արդար լուծման հասցնող գործունէութեան մը, որուն հիման վրայ պիտի կարենանք վերջնական համաձայնութեան մը հասնիլ, հոգ չէ, որ անիկա ըլլայ քիչ մը ուշ:
Կարելի չէ կնքել առանց նախապայմանի հաշտութիւն մը, որ կրնայ գոյութենական վտանգ սպառնալ ազգի մը եւ անոր ներկայացուցած արժէքներուն: Տնտեսական ժամանակաւոր շահեր ապահովելու համար թշնամիին յանձնուիլը քաղաքագիտութիւն չէ եւ կարճատեսութիւն կը նկատուի: Այսօր պարզուած մեր իրավիճակը անգամ մը եւս եկած է խլելու հայերու կեանքեր: 110 տարիներ առաջ մեր նախնիները զոհուեցան, սակայն հայութիւնը կառչած մնաց իր արմատներուն, որոնք հետագային կրցան կեանքի կոչել նորանոր հզօր հաստատութիւններ:
Այսօրուան մարտահրաւէրն է հայութեան արմատները ոչնչացնել, որպէսզի այլեւս կարելի չըլլայ նոր կեանքի մը շունչ տալ, բայց ես կը հաւատամ, որ բնաջնջման այդ նոյն ձախող երազը կը մնայ եւ պիտի մնայ ձախող երազ: Անգամ մը եւս համայն հայութիւնը պիտի կարենայ ձախողութեան մատնել թշնամիին ծրագիրը:
