Յօդուածներ

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Եթէ մէկը ըսէր ինծի` պիտի չհաւատայի: Օրտուի հայրենակցական միութի՞ւն…: Այդ ալ` Մարսէյի մէջ..: Այո՛, ապացոյցը այն պրակն է (տե՛ս լուսանկարը), զոր հրատարակեր է նշեալ միութիւնը, իր անդամներուն ծանօթացնելու համար հայրենակցական կազմակերպութեան Ծրագիր-կանոնագիրը: Ո՞ւր կը գտնուի Օրտուն: Օրտուն Սեւ ծովու ափին թրքական քաղաք մըն է: Եթէ բանանք Թուրքիոյ արդի մէկ քարտէսը, Սեւ ծովու եզերքը` Հոփայէն սկսեալ իրերայաջորդ կերպով պիտի...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Առտու կանուխ էր, արեւը տակաւին չէր ծագած: Սովորական ժամուս արթնցայ, սակայն ամէն օրուան նման անկողնէս դուրս չցատկեցի, պատրաստուելու ու մասնակցելու Լոս Անճելըսի խճողուած մայրուղիներու «ճակատամարտին»: Սիրտ չունէի գործատեղիս հասնելով` գաւաթ մը սուրճ ըմպելէ  ետք, անցնելու գործիս: Ամէն օրուան նման, այդ առաւօտ եւս, զարթուցիչս անուշ քունս խանգարեց` յիշեցնելով, թէ պէտք է պատրաստուիմ ու երթամ գործի: Ամէնօրեայ սովորութիւն է, սակայն...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ժամանակակից ընկերութիւնները, հակառակ ջատագովուած արդարութեան, հաւասարութեան, ազատութեան, եւ այլ մեծ գաղափարներու (յաճախ ընտրական կամ այլ ճառեր զարդարող), կը յատկանշուին սանձարձակ մրցակցութեամբ, որ կը ծառայէ անհատապաշտութեան, նիւթապաշտութեան եւ դրամի միջազգային կայսերապաշտութեան, ինչպէս յայտարարած էր Հռոմի սրբազան քահանայապետ Պիոս ԺԱ.-ը (1857-1939): Ճկոյթի ետին պէտք չէ թաքնուիլ. ժամանակակից ընկերութիւններու գերագոյն արժէքը դրամն է: Ոչ ոք կ’ուզէ ետ մնալ այս արշաւէն: Այսպէս...

ՄԱՐԻ ԹԱՐԵԱՆ Արցախի Հանրապետութիւնում 2007-ից բնակչութեան թուի զգալի աճ է արձանագրուել: Ութ տարում բնակչութեան թիւն աւելացել է 8 տոկոսով, որից 3.5 տոկոսը (շուրջ 4100 անձ)` հայրենադարձութեան ծրագրի շնորհիւ: «Մեդիամաքս»-ը պարզել է, թէ ինչ փուլում է այսօր հայրենադարձութեան ծրագիրը եւ վերաբնակեցման համար ինչպիսի պայմաններ է առաջարկում կառավարութիւնը: 16 Տարուայ Վերաբնակները Սերոբեանների ընտանիքը 16 տարի առաջ հաւաքեց իրերը, թողեց Չարենցաւանի տունն ու...

Հայկական աշուղական երգերը հայկական երաժշտութեան հիմնական սիւներէն մէկը ըլլալով, նաեւ անքակտելի կերպով մաս կը կազմեն հայկական բազմադարեան մշակութային հարստութեան, որոնց պահպանումը եւ փոխանցումը եւս շատ կարեւոր է: Այս ծիրին մէջ նախորդ ամիս տեղի ունեցաւ Գարմէն Աճէմեանի «Աշուղի սէրը» ձայնասկաւառակի շնորհահանդէսը` մասնակցութեամբ «Սայաթ Նովա» աշուղական համոյթի մենակատարներուն Սարգիս Խաչատրեանի եւ Արթիւր Մնացականեանի:  Այս առիթով «Ազդակ» հարցազրոյց մը կատարեց  Գարմէն Աճէմեանի, Սարգիս...

ԳՐԻԳՈՐ ՓԻՏԷՃԵԱՆ (Երաժշտագէտ) Պատուոյ փրոֆեսէօր Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցի Եդուարդ Միրզոյեանի դաշնամուրային գործերը վերջերս հրատարակուեցան Երեւանի Եղիշէ Չարենցի անուան գրականութեան եւ արուեստի թանգարանին կողմէ: Երաժշտական հատորը կը պարունակէ «Եդուարդ Միրզոյեանի պոէմ եւ ալպոմ թոռնիկիս, դաշնամուրի համար» գործերը ներդրուած Շահան Արծրունիի կողմէ, անոնց կատարումներու խտասալիկով մը: Այս հատորը իր ձայնապնակով իւրայատուկ արժէք ներկայացնող աշխատանք է ո՛չ անոր համար, որ ան...

ՐԱՖՖԻ ՍԱՐԳԻՍԵԱՆ Գերեցիր մեզի, առա՛նց խոցի, եւ ողջագուրեցինք փուշերդ: Շոյեցիր մեզի ճանկերովդ, եւ մենք քնահարբ` անո՛նց փարեցանք. սիրեցինք անոր գգուանքը: Ուշաթափ` պաշտեցինք քեզի ինչպէս վեհ փառքերով մեսիա: Մեր գինովի՛ հոգիներուն` դուն կը մնաս անմեղ,  արդար,  ուղիղ... Բոլո՜ր թերութիւններովդ` հանդուրժելի: Երնէ՜կ մեզի խոցէիր. Գուցէ կը սթափէինք այս մղձաւանջէն: Գոնէ վտանգդ աներե՛ս` դէմք կ՛ունենար, եւ տեսնելով` կը սարսափէինք: Բայց ատենօք խոցած ես...

ԹԱԹՈՒԼ ԱԲՂՅ. ԳԱՐՏԱՆԱՔԵԱՆ Օգոստոս է: Տարուան ամէնէն արգասաւոր ամիսը, ուր յղացած հողը արեւու ճառագայթներուն հսկողութեամբ ու Աստուածամօր զեղուն օրհնութեամբ իր բերքը կը ծննդաբերէ: Կրօնական առումով, Հայ առաքելական սուրբ եկեղեցին այս ամսուան գրեթէ կիսուն կը նշէ հինգ տաղաւար տօներէն չորրորդը` Վերափոխումն Սուրբ Աստուածածնայ, զոր կը կատարէ իւրայատուկ ոճով, մեծարանքով ու հարուստ ծիսակատարութեամբ: Սա սքանչելախորհուրդ տօնին աւանդութիւնը մեզի հասած է առաքելական ժամանակներէն:...

Օգոստոս 12-ին, հայկական Ամանորի տօնին` Նաւասարդի առիթով (օգոստոս 11) Հայոց ցեղասպանութեան խորհուրդը կրող, 100 մեթր երկարութիւն ունեցող Եռագոյնը ծածանած է Նեմրութի բարձունքին` հին հայկական սրբավայրին մէջ: Այս մասին յայտնած է Արցախեան ազատամարտի մասնակից, ֆոթոլրագրող, «Տիգրան Մեծ» բարեսիրական հիմնարկի նախագահ Սրապիոն Գէորգեան, որ նաեւ 100 մեթր երկայնք ունեցող Եռագոյնին հեղինակն է: Օգոստոս 12-ի առաւօտեան հայ զբօսաշրջիկներէ կազմուած ուխտաւորներու խումբը սկսած է...

Պատրաստեց` ՄԻՒՌՈՆ ՔՀՆՅ. ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ Սոյն տօնը յիշատակումն է Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչի տեսիլքին, զոր արժանաւորապէս կը նկարագրէ հինգերորդ դարու պատմագիր` Ագաթանգեղոսը, թէ ինչպէ՛ս սուրբին Խոր Վիրապէն ելքին երեսուներրորդ օրը, ահաւոր ձայներ կը լսուին, երկինքը կը բացուի, լուսաւոր կերպարանքով Աստուածորդին կ՛իջնէ հայոց աշխարհի` Վաղարշապատ քաղաքը, ոսկիէ մուրճը ձեռքին, եւ այնտեղ, ուր երկինքէն «կաթած» էր աստուածային շողը, լուսեղէն տեսքով կը գծագրէ եկեղեցւոյ շինարարական ձեւը:...

«Ազդակ»-ի էջերով պարբերաբար պիտի հրապարակուին Ռոլանդ Շառոյեանի անտիպ ժողովածուէն պատառիկներ: «ԽՄԲ.» Երբ առաջին անգամ մտածեցի մահուան մասին, Թոռնիկս վազեց, հասաւ ինձ, ճչաց ու թռաւ գիրկս- Նա տեսիլքը հեռացրեց ինձանից: Երբ երկրորդ անգամ մտածեցի մահուան մասին` Որոշեցի մեծ թոռանս հարցնել, արդեօ՞ք Սիրած աղջիկ ունի նա - այս օրերին - Այսպէս սեւ լոյսը չքուեց սպիտակ թղթից: Երբ երրորդ անգամ մտածեցի մահուան մասին...

ՄԱԹԻԿ  ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ «Պարլում». այսպէս կը կոչուի այն ուխտավայրը, ուր քեսապցիք կը բարձրանային` դէպի հիւսիս, Կասիոս լերան լանջերուն, ուր գտնուող հնադարեան  եկեղեցւոյ մը աւերակներուն վրայ Ս. պատարագ կը մատուցուէր, եւ մատաղօրհնէք տեղի կ՛ունենար: Ֆրանսական «հոգատար» իշխանութիւններուն կարգադրութեամբ Ալեքսանտրէթի Սանճաքին Թուրքիոյ  յանձնուած տարածքը կը ներառէ քեսապցիներու կարգ մը մշակելի արտերն ու Պարլումի ուխտավայրը: Այս օրերուն, երբ մուսալեռցիներ կը տօնեն հերոսամարտի հարիւրամեակը եւ...

Ազգային կեանքին ծառայելը բնական պայմաններուն մէջ որքան ալ յանձնառու աշխատանք թուի, պատերազմական պայմաններուն մէջ առաւել կամք, պատասխանատուութիւն, նուիրում եւ հաւատք կը պահանջէ: Հաւա՛տք` հաւաքական աշխատանքի արդիւնաւէտութեան նկատմամբ, այնպիսի պայմաններու մէջ, երբ ժողովուրդը` անսահման դժուարութիւններու դէմ յանդիման, ենթակայ է յուսալքման: Հաւա՛տք` անել կացութիւններուն մէջ անգամ տրամաբանական ելքեր որոնելու եւ մեր դարաւոր գաղութը կարելի բոլոր միջոցներով պահելու, պահպանելու առաքելութեան նկատմամբ: Հաւա՛տք` դժուարութիւններուն...

ԼՈՒՍԻՆ ԱՊԱՃԵԱՆ-ՉԻԼ ԱԲՈՇԵԱՆ Հալէպի մէջ հրթիռակոծումները տակաւին կը շարունակեն կեանքեր խլել: Պատերազմական այս ծանր իրավիճակին մէջ, հալէպահայութեան առջեւ ծառացած կենցաղային զանազան դժուարութիւններուն վրայ աւելցաւ նաեւ ջուրի սուր տագնապը: Ջուրի չգոյութիւնը նոր երեւոյթ մը չէր հալէպցիին համար, սակայն օդի բարձր ջերմաստիճանը եւ բնականաբար ջուրի մեծ պահանջքը առաւել ծանրացուցին կացութիւնը: Զինեալ խմբաւորումներուն կողմէ ջրամատակարարման մայր կեդրոնի եւ ելեկտրակայանի խափանումը պատճառ դարձան, որ...

ՍԻԼՎԻ Եթէ հազար սուր ու նիզակ խրեն կողդ, Ամէն կողմէն հողմեր փչեն հայ ճակատիդ, Եթէ անգամ թալանեն քեզ ու վաճառեն Ու ամէն օր կռնակէդ քեզ խոր հարուածեն... Կը լեռնանաս, դուն կը մնաս անդրդուելի... Ինչքան ալ շատ ռումբեր տեղան հեռու-մօտիկ, Թնդանօթներ հողդ ծեծեն, ամէն տեղդ վէրքեր բանան, Խաղաղ օրդ շաչիւններով թէ պղտորի, Չես ընկրկիր, դուն մահուան ա՛լ չհաւատաս... Եթէ անգամ ձագերդ...

ԹՈՐԳՈՄ Ծնողքս յաճախ կը խօսէր ու կը պատմէր բազմաթիւ դերասան-դերասանուհիներու մասին, սակայն Օմար Շերիֆ անունը տարբեր տպաւորութիւն եւ հմայք ձգած էր մեր պատանեկան հոգիներուն մէջ,  նոյնիսկ անոր նկարը չտեսած: Քլարկ Կէյպըլ, Անթոնի Քուին, Չարլթոն Հէսթոն անունները պարզապէս հասարակ գոյականներ էին կարծես, մինչ Օմար Շերիֆը` յատուկ անուն: Անբացատրելի համակրանք, մօտիկութիւն`  չտեսած, չճանչցած անձի մը հանդէպ...: Իսկ երբ ըսին, որ 1932-ին Եգիպտոսի...

Պատրաստեց` ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Օմար Շերիֆի կորուստը մեծ է ո՛չ միայն եգիպտական շարժապատկերին համար, այլ նաեւ համայն աշխարհի շարժապատկերի սիրահարներուն համար: Ստորեւ կը ներկայացնենք տարբեր լրատուամիջոցներու արձագանգները անոր անձին, վաստակին ու գործունէութեան մասին: «Կարտիըն» (Անգլիա) «Օմար Շերիֆ. նուրբ դերասան մը, որուն հմայքը շփոթի մատնեց Հոլիվուտը» վերնագիրին ներքեւ շարժապատկերի քննադատ Փիթըր Պրատշօ գրած է. «Հանգուցեալ դերասանը կրնար փայլուն Ճէյմս Պոնտ մը ըլլալ, եթէ...

ՏՕՆԻԿ Տ. Հայ ազգային-ազատագրական պայքարին մէջ Պանք Օթոմանի գրաւման գործողութիւնը անվիճելի կերպով նոր հանգրուանի մը դուռը բացաւ պահանջատէր, յեղափոխական երիտասարդութեան մը համար: Գործողութեան նախաձեռնողներն ու գործադրողները կը մարմնաւորէին հոգեւոր ապրումները երկար տարիներ ճնշուածութեան քողին տակ երեսները ծռած հարիւր հազարաւոր մարդոց, որոնք լքուած, արհամարհուած, ջարդուած ժողովուրդի մը զաւակներն էին: Օսմանեան կայսրութեան եւ օտար պետութիւններու ուշադրութիւնը գրաւելու լաւագոյն միջոցը, միջազգային ընտանիքին եւ...

ՅԱԿՈԲ ՈՒՌՀԱՅԵՑԻ Պատմական դէպքերու, դէմքերու եւ իրադարձութիւններու վերարժեւորումը մնայուն մարտահրաւէր մը կը հանդիսանայ: Բայց մանաւանդ յեղափոխական դէպքերու վերարժեւորման, վերաիմաստաւորման եւ անոնցմէ համապատասխան դասերը քաղելու պարագային մարտահրաւէրը կրկնակիօրէն կը դժուարանայ:  Թէեւ 100-է աւելի տարիներ առաջուան իրադարձութիւններուն շուրջ հսկայական գրականութիւն գոյութիւն ունի, բայց ժամանակի հեռաւորութիւնը նոր հարցեր կը յառաջացնէ, մանաւանդ սուր կերպով կը դրուի այն հարցը, թէ ի՞նչ նոր խօսք կարելի է...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Այո՛, առանձնապէս պատկառելի եւ հսկայածաւալ, ներշնչող եւ դաստիարակիչ, հոգիներ սլացնող, միտքեր պարուրող եւ սիրտեր կոթողագրող, մեծղի եւ հրաշակերտ քանդակի մը մասին է խօսքը: Դիմաքանդակ` հոգեկերտ ապրումներու եւ անխառն յոյզերու,  որուն պատուանդանը խարսխուած պէտք է ըլլայ հայրենի հողին մէջ, անոր խորհուրդը միաձուլուած` ներկայ ժամանակներու հայոց երազանքին հետ, թելադրականութիւնը` շաղախուած քաղաքական մտքի հասունութեամբ, եւ անոր այժմէականութիւնը ուղեցոյց պէտք է ըլլայ ...