Մշակութային եւ Այլազան

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ - Հարաւային Արուարձաններու Սաստիկ Ռմբակոծում   Լիբանանէն ներս իսրայէլեան ներխուժումէն ամիս մը ետք, Իսրայէլ 4 յուլիս 1982-ին գործադրութեան դրաւ արեւմտեան Պէյրութի շուրջ հաստատուած պաշարման օղակը սեղմելու սպառնալիքը: Արդարեւ, դէպի արեւմտեան Պէյրութ տանող անցքերէն երկուքը` Կալըրի Սըմաանի եւ Թանգարանի գիծերը փակուեցան, իսկ նաւահանգիստին անցքէն երթեւեկը մնաց գրեթէ անկարելի: Օդակայանի եւ Ուզահիի շրջաններուն մէջ բախումներ եւ փոխադարձ հրթիռարձակումներ ծայր առին,...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ - Ալէյ - Պհամտուն-Համմանա Գօտին` Զինուորական Գործողութեանց Առանցք Իսրայէլեան ուժեր Մքալլէսի վերելքին վրայ Իսրայէլեան բանակին Լիբանան ներխուժումէն եւ Պէյրութի դուռերուն հասնելէն ետք, Պէյրութի հարաւային արուարձաններն ու մինչեւ օդակայանի գօտին տարածուող պաղեստինեան գաղթակայանները թատերաբեմ կը մնային իսրայէլեան սաստիկ ռմբակոծումներու եւ բախումներու: Երեքշաբթի, 22 յունիս 1982-ին Ալէյ-Պհամտուն-Մտէյրէժ գօտիին վրայ, լեռնային ճակատները բռնկեցան իսրայէլեան ու սուրիական ուժերը իրարու հակադրող ծանրակշիռ բախումներով,...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԵՐԵԱՆ Ամէնէն հին ժամանակներէն մինչեւ այսօր մարդոց համար միշտ կենսական եղած է ընկերոջ մը, կամ ընկերներու ներկայութիւնը: Փիլիսոփաներ, տեսաբաններ եւ ընկերաբաններ վաւերական- առարկայական տեսակէտներ արտայայտած են: Արուեստի մարզին մէջ բազմաթիւ ենթակայական կարծիքներ դրսեւորուած են բանաստեղծութեան, վէպի, երգի, գեղանկարի, պալէի, թատրոնի, շարժապատկերի տեսքով: Եթէ մօտիկ անցեալին բարեկամական կապեր հաստատելն ու պահելը շատ մեծ ջանքեր չէր պահանջեր, այսօր սակայն երեւոյթը...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Իսրայէլեան ուժեր Հատիթէն դէպի Ժսըր Պաշա ճամբուն վրայ Իսրայէլեան ուժերու Լիբանան ներթափանցումէն եւ դէպի Պէյրութ տարածումէն քանի մը օր ետք, պատերազմական գործողութիւնները զգալի կերպով սահմանափակուեցան եւ տեղի տուին քաղաքական ճիգերու առջեւ: Արդարեւ, մինչ իսրայէլեան ուժերը նոր յառաջխաղացք կ՛արձանագրէին, լիբանանեան պետութեան կողմէ յայտարարուեցաւ կազմութիւնը հայրենիքի փրկութեան խորհուրդի մը, որ նախագահի կողքին, կոչուած էր լուծում մը գտնելու հրատապ հարցերուն եւ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Տահր Պայտարի սուրիական դիրքերը Հարաւային Լիբանանի եւ Պէյրութի հարաւային արուարձաններու ռմբակոծումներէն ետք, իսրայէլեան ուժերու Լիբանան ներթափանցումով, 6 յունիս 1982-ին ծայր առած Հարաւի պատերազմը յաջորդող օրերուն վտանգաւոր նոր անկիւնադարձներ արձանագրեց ու առաջին անգամ ըլլալով դուրս եկաւ Լիբանանի աշխարհագրական սահմաններէն, գործնական նախանշաններ ի յայտ բերելով Սուրիա-Իսրայէլ ճակատումի մը: Հարաւի գրաւումէն ետք, իսրայէլեան ուժերուն յաջորդ նպատակակէտը կը հանդիսանար Պէյրութը: Իսրայէլեան յարձակումներն...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Տամուր ռմբակոծման պահուն, 7 յունիս 1982-ին Իսրայէլեան բանակը 6 յունիս 1982-ին ընդհանուր յարձակողականի մը անցաւ հարաւային Լիբանանի վրայ, պաղեստինեան հրետանին 40 քիլոմեթր դէպի հիւսիս ետ մղելու պատրուակով` հարաւը գրաւելու եւ զայն իր հակակշիռին տակ պահելու առաջադրանքով: Արդարեւ, կիրակի, 6 յունիսի յետմիջօրէին իսրայէլեան բանակը ընդհանուր յարձակողական մը շղթայազերծեց հարաւային Լիբանանի վրայ: Հարիւր հրասայլերով ու հարիւր զրահապատ կառքերով, իսրայէլացի 20...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Մարզական աւանի եւ Պիր Հասանի ռմբակոծումը 4 յունիս 1982-ին Հարաւային Լիբանանի վիճակը, քանի մը ամսուան համեմատական հանդարտութենէ ետք, 1982-ի ապրիլին դարձաւ կրկնակիօրէն մտահոգիչ: Միւս կողմէ, իսրայէլեան յարձակումի մը  հաւանականութենէն բխող մտավախութիւնները փարատելէ առաջ, Պէյրութի հարաւային արուարձաններուն մէջ բախումներ ծայր առին Ամալի եւ պաղեստինեան ու յառաջդիմական ուժերուն միջեւ, որոնք արձագանգ գտան եւ տարածուեցան հարաւի մէջ, պատճառելով մարդկային եւ նիւթական...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Պաղեստինցի գաղթականներ հարաւային Լիբանանի մէջ Լիբանանի մէջ կայուն զինադուլի մը հաստատման առաջադրանքով կազմուած արաբական քառանդամ յանձնախումբը 1981 յունիսի սկիզբը եւ ապա` յուլիսի սկիզբը Պէյթէտտինի մէջ գումարած ժողովներու ընթացքին քննարկեց շարք մը հարցեր, որոնք կեդրոնացած էին գլխաւոր քանի մը կէտերու վրայ. ա) Իսրայէլի հետ գործակցող կողմերու հարցն ու անոր նկատմամբ կեցուածքի մը ճշդումը. բ) Լիբանանեան ազգային համերաշխութեան զօրացման մեկնակէտերն...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Զահլէէն Պէյրութ փոխադրուած «Լիբանանեան ուժեր»-ու միլիսներու դիմաւորում Պէյրութի մէջ 1981 յունիսի կէսերուն կացութիւնը աստիճանաբար սկսաւ հանդարտիլ: Պետական, ապահովութեան եւ քաղաքական պատասխանատու շրջանակներու նախաձեռնութեամբ ու անոնց միջեւ շփումներ տեղի ունեցան մայրաքաղաքի սահմանագիծը կտրող կարգ մը անցքերու վերաբացման առաջադրութեամբ: Այս ուղղութեամբ, գործնական առաջին քայլերը առնուեցան, երբ Պուլվար Քամիլ Շամուն-Կալըրի Սըմաան-Շիահ գիծին վրայ իրենց դիրքերը վերագրաւեցին լիբանանեան բանակի ու արաբական զսպիչ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Պէյրութի սահմանագիծին վրայ բախումները եւ մայրաքաղաքի երկու շրջաններուն միջեւ ռմբակոծումները 1982-ի մայիսի 18-էն ետք մեղմացան: Մինչ, միւս կողմէ, իսրայէլեան օդուժը երկար թռիչքներ կ՛ընէր Պէյրութի շրջակայ պաղեստինեան գաղթակայաններուն վերեւ եւ կը դիմաւորուէր հակաօդային զէնքերու առատ կրակոցներով: Իսրայէլեան օդանաւերը սկիզբը թռիչքները կը կատարէին առաւօտուն եւ հակաօդային թնդանօթներու պայթումները կ՛արթնցնէին արեւմտեան Պէյրութի բնակիչները: Այնուհետեւ թռիչքները տեղի կ՛ունենային մայրամուտին: Արդարեւ, մութին հակաօդային...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Սաննինի բարձունքները Լիբանանի մէջ 1981 ապրիլի սկիզբը բռնկած կռիւները, յատկապէս` Պէյրութի, Զահլէի եւ Հարաւի մէջ, ապրիլի վերջաւորութեան մեղմացան: Պէյրութի եւ Զահլէի մէջ ապահովական կացութիւնը զգալիօրէն բարելաւուեցաւ, ինչպէս նաեւ ապահովութեան ամրապնդման համար աշխատանքներ տարուեցան: Հակամարտ կողմերու ուժերու յարաբերակցութիւնը, 1981 ապրիլի տուեալներով, հետեւեալ պատկերը կը ներկայացնէր: ա) Արաբական զսպիչ ուժերը կ՛ընդգրկէին սուրիացի 25 հազար զինուորներ: Անոնք օժտուած էին հրասայլերով, հրետանիով,...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ - Օրհասական Կացութիւն Զահլէի Մէջ «Լիբանանեան ուժեր»-ու միլիսներ Զահլէի մէջ Զահլէի եւ Պէյրութի մէջ 2 ապրիլ 1981-ին ծայր առած ծանրակշիռ բախումները եւ բուռն ռմբակոծումները յաջորդող օրերուն շարունակուեցան ամենասաստիկ կերպով: Զահլէի անդամալոյծ ու մեկուսացած վիճակին հետեւանքով, սննդանիւթի եւ առօրեայ կարիքներու տագնապը իր գագաթնակէտին հասաւ: Պէյրութի մէջ, սահմանագիծին վրայ արձակազինութիւնը կը շարունակուէր առանց ընդհատումի: Թանգարանի գիծը կը մնար փակ ու...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ «Լիբանանեան ուժեր»-ու միլիսներ Զահլէի մէջ Լիբանանի քաղաքական իրավիճակը եւ յատկապէս հարաւի մէջ լարուածութիւնը նոր մագլցում արձանագրեցին 1981-ի յունուարի վերջաւորութեան: Արդարեւ, իսրայէլեան օդանաւեր յունուար 29-ին անխնայ ռմբակոծեցին Սայտան, Սուրը, Նապաթիէն եւ Պոֆոր դղեակի շրջանները, խլելով բազմաթիւ զոհեր եւ վիրաւորներ: Փետրուար 22-էն 23 լուսցող գիշերուան ընթացքին հարաւը անգամ մը եւս թատերաբեմ դարձաւ իսրայէլեան յարձակումի մը: Կէս գիշերէն կարճ ատեն մը...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Արեւելեան շրջաններուն մէջ 1980-ի ամրան սկիզբը բախումները յաճախակի դարձած էին փաղանգաւոր եւ ազատական միլիսներուն միջեւ: Միւս կողմէ, Վերին Մեթնի Պասքինթա եւ Զաարուր շրջաններուն մէջ բախումներ տեղի կ՛ունենային փաղանգաւոր եւ ղովմի զինեալներուն միջեւ: Իսկ Պաթրունի եւ Ժիպէյլի լեռնային շրջաններուն մէջ, գլխաւորաբար` Նիհա-Տէյր Պալլա-Տումա-Պըժժէ-Մայֆուզ-Մեթրիթ-Շաննաթա գիծերուն եւ Քանաթի ու Հարտինի բարձունքներուն վրայ մարտերը իրարու հակադրած էին փաղանգաւոր եւ մարատա ուժերը: Լեռնային...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ - Հարաւը` Տաք Ռազմադաշտ Լիբանանեան հակամարտ կողմերու եւ տարբեր կազմակերպութիւններու միջեւ ընդհատ բախումները` Պէյրութի արեւելեան թէ արեւմտեան շրջաններուն եւ երկրի տարբեր վայրերու մէջ կը շարունակուէին: Միւս կողմէ, Պէյրութի եւ այլ շրջաններու կարգ մը դիրքերէ արաբական զսպիչ ուժերու հեռացման որոշում առնուեցաւ: Նաեւ` լիբանանեան կառավարութիւնը 1980 փետրուարին որոշեց երկրին ապահովութիւնը բանակին վստահիլ: Սակայն, քաղաքական հակադիր կեցուածքներու եւ վերապահութեանց բերումով` բանակին...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Համակարգիչ խառն մարմինին շրջագայութիւնը հայկական թաղերէն ներս Պուրճ Համուտի եւ ընդհանուր առմամբ արեւելեան շրջաններու հայութեան դէմ 1979 սեպտեմբերին կատարուած յարձակումներէն եւ ոտնձգութիւններէն ետք, մինչ զինադուլը կ՛ամրապնդուէր եւ համակարգիչ խառն մարմինը կը հսկէր անդորրութեան եւ ապահովութեան ամրապնդման, միւս կողմէ շփումներն ու հայութեան զօրակցութեան արտայայտութիւնները կը շարունակուէին: Շաբաթ, 15 սեպտեմբերին Անթիլիասի կաթողիկոսարան այցելեց հայ կաթողիկէ համայնքի Հմայեակ Պետրոս Ժէ. Կէտիկեան...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Խորէն Ա. եւ Գարեգին Բ. վեհափառներ կը դիմաւորեն Փիեռ Ժըմայէլն ու Քամիլ Շամունը Արեւելեան շրջաններու հայութեան դէմ 1979 սեպտեմբեր 10-ին շղթայազերծուած զինուորական գործողութիւնները շարունակուեցան երեք օր անընդհատ: Չորեքշաբթի, սեպտեմբեր 12-ի երեկոյեան, բարձր մակարդակի վրայ կատարուած շփումները յանգեցան զինադուլի առաջին լուրջ համաձայնութեան, որմէ ետք, յաջորդ օր համակարգիչ խառն մարմինը սկսաւ զինեալ երեւոյթներու եւ պատնէշներու վերացման աշխատանքներուն: Սակայն հայկական դիրքերուն...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Րաֆֆի Պալեան Եանքօ Կէրէքմէզեան Արեւելեան շրջաններուն մէջ հակահայ գրգռութիւնները իրենց գագաթնակէտին հասան 1979 սեպտեմբերին: Պուրճ Համուտի մէջ ծայր առած անախորժ միջադէպերը տարածուեցան եւ յանգեցան զինեալ բախումներու, առեւանգումներու, ռմբահարումներու, անմարդկային արարքներու եւ սպանութիւններու: Հինգշաբթի, 6 սեպտեմբեր 1979-էն սկսեալ, բախտախաղի վայրեր փակելու թէ նմանօրինակ երեւութական այլ պատրուակներով` զինեալ տարրեր գրգռութիւններ, միջամտութիւններ եւ ոտնձգութիւններ կատարեցին հայահոծ թաղերէն ներս: Պուրճ Համուտ թատերաբեմ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ - Իսրայէլեան Յարձակումներ Հարաւի Վրայ Գէորգ Թէքէեան Ստեփան Մարգարեան Արագածի շրջանին մէջ 1979 մայիս 7-ի, 8-ի եւ 9-ի բախումներէն ետք հաստատուած զինադուլը ամրապնդելու նպատակով շփումները շարունակուեցան. կողմերը յանձնառու մնացին առնուած որոշումին, ինչ որ առիթ ստեղծեց Պուրճ Համուտի եւ յատկապէս Արագածի շրջանին մէջ կեանքի բնականոն պայմաններու վերահաստատման: Արագածի շրջանին մէջ տեղի ունեցած բախումներով շահագրգիռ կողմերուն ներկայացուցիչներէն կազմուած համակարգումի խառն...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ - Բանակային Միաւորներ Հարաւային Լիբանանի Մէջ Լիբանանեան բանակին հարաւ մուտքը Լիբանան 1978 հոկտեմբերի ծանր ռմբակոծումներէն ետք թեւակոխեց համեմատական հանդարտութեան շրջան մը եւ Պէյրութի ու արուարձաններուն մէջ արաբական զսպիչ ուժերու դիրքերու նոր դասաւորումներ կատարուեցան: Սուրիական ուժեր քաշուեցան կարգ մը դիրքերէ եւ որոշ դիրքեր ստանձնեցին սէուտական ուժերը, իսկ 1979 մարտին սկսաւ սէուտական ուժերը լիբանանեան օրինական ուժերով փոխարինելու զինուորական ծրագիրը: Արդարեւ...