Անդրադարձ

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ Մեքենայական ուսուցումը, ԱԲ-ն ալկորիթմերով ԱԲ-ը, կը բանի հսկայական տուեալներու (big data) գիտավերլուծութեամբ, բանականութեան (intellect) ինքնավար գերիմաստուն հրամաններու շարքով, հրամանաշարով, ալկորիթմերով (Algorithm) ռոպոթաշէն համակարգերով, ամպային հաշուարկներու (cloud computing), բանացանցի կամ իրերու ներցանցի (Internet of Things -IoT), սայպըր-ֆիզիքական (cyber-physical systems) սարքերու բարդ գերհոլովոյթներով: Ընթացակարգ մը, որ առ այժմ հիմնուած է ընդհանրապէս զգացականէն հեռու,  բանականութեամբ բանող հրահանգներու հունաւոր, հաւաքածոյի մը...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Փրոֆեսէօր Ճեֆրի Սաքս 19 փետրուար 2025-ին Եւրոպական Խորհրդարանին մէջ 1 ժամ 38 վայրկեան զգայացունց ելոյթ մը ունեցաւ Միացեալ Նահանգներ-Եւրոպա-Ռուսիա այժմու եւ գալիք աշխարհաքաղաքականութեան մասին, որուն տեսերիզէն ստորեւ երկու փոքր հատուածներ կը թարգմանեմ (1): Նախ` ո՞վ է դոկտ. Ճեֆրի Սաքս: Հարվըրտ համալսարանէն շրջանաւարտ, քաղաքական տնտեսութեան եւ միջազգային զարգացման մասնագէտ, Քոլումպիա համալսարանին մէջ դասախօս է: Ան տնտեսական զարգացման, համաշխարհային մեծ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հազա՛ր ներողութիւն, Պարո՛յր Սեւակ, որ քու մէկ յղացքիդ մէկ տարբերակը օգտագործեմ եւ ըսեմ. Միջնադարից ջանք առան, ՔՊ-ի մօտ կանգ առան... Չէ՛, ի մտի չունիմ հայ հերոսները, այլ... հրեշտակներ, բիւր-բիւր հրեշտակներ, որոնք Հայաստան հասեր են եւ ՔՊ-ականներու օգնութեամբ գնդասեղ մը կը փնտռեն վրան պար բռնելու համար: Հի՜ն պատմութիւն է, չէ՞: Կանուխ միջնադարուն կրօնական փիլիսոփայութեան մէջ կար բա՜րդ հարց մը,...

Կազմակերպութեամբ Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբի վարչութեան, Սօս Սարգսեանի անուան Համազգային պետական թատրոնը այս շաբթուան ընթացքին պիտի ներկայացնէ երկու թատերախաղեր Լիբանանի մէջ` Օ. Հենրիի «...Եւ նորից գարուն»-ը եւ Պարոյր Սեւակի «Մարդը ափի մէջ»-ը: Օ. Հենրիի «...Եւ նորից գարուն» թատերախաղ «...Եւ նորից գարուն» թատերախաղը հիմնուած է աշխարհահռչակ ամերիկացի գրող Օ. Հենրիի հինգ վէպերուն վրայ, որոնք իրարու կը յաջորդեն տարուան եղանակներուն նման` գարուն,...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Ազրպէյճանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաճիեւ 8 մարտին «Էքս»-ի վրայ գրառում կատարելով` յայտնեց, որ Հայաստանի Հանրապետութեան ղեկավարութիւնը Ազրպէյճանի մէջ ընթացող դատավարութեան դէմ «նոր» եւ «անհարկի» քարոզչական արշաւ սկսելով` Ազրպէյճանի ներքին գործերուն կը միջամտէ, որուն փոխարէն` Հայաստանի կառավարութիւնը պէտք է համագործակցի դատական հոլովոյթին հետ: Ան չզլացաւ նշել, թէ Երեւանը ճիշդ ինչպէ՛ս պէտք է համագործակցի Պաքուի մէջ ընթացող շինծու դատական հոլովոյթին...

Ինչո՞Ւ Պէտք Է Նշել Ուսուցիչներուն Տօնը Ուսուցիչները կեանքի մեր կարեւորագոյն առաջնորդերն են, եւ անոնց աշխատանքը գնահատելը  պատշաճ է: Ուսուցիչները կը պատրաստեն ապագայ սերունդներ, ուստի անոնց նուիրուած օր մը ունենալը արդարացի եւ անհրաժեշտ է: Ուսուցիչներու  տօնը շատ մեծ նշանակութիւն ունի, որովհետեւ առիթ մըն է յատուկ կերպով յարգելու եւ շնորհակալութիւն յայտնելու անոնց նուիրումին, համբերութեան ու ջանքին համար: Այսպիսով, ուսուցչներու օրը կը հանդիսանայ...

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ Ամէն յանձնառու սփիւռքահայ այս խորագիրը կրնայ բանաձեւել այսպէս` «Ի՞նչը, ո՞ւր, ե՞րբ եւ յատկապէս` որո՞նք պիտի իմաստաւորեն AI-ը (Artificial Inteligence)` արհեստական բանականութիւնը (այսուհետեւ` ԱԲ յապաւումով) սփիւռքահայ կառոյցներու արժեհամակարգին եւ մեր հաւաքական իրականութեան մէջ: Այս հարցական վերնագիրը ուղղուած է քաղաքական, ուսումնակրթական, դաստիարակչական, մշակութային եւ այլ պաշտօնական, գործառու դիրքերու վրայ եղողներուն, ինչպէս նաեւ ուղղուած է հոգեւորականներուն, աւելի ճիշդ` եկեղեցական արդարամիտ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Ըլլալ մարդ` կը նշանակէ զգալ, որ քար մը դնելով քարի մը վրայ` կը կառուցենք աշխարհը» ԱՆԹՈՒԱՆ ՏԸ ՍԵՆԹ ԷԿԶԻՒՓԵՐԻ, ֆրանսացի գրող, Ի. դար Դարու կէսը մեր զաւակներու եւ թոռներու անմիջականի ժամն է, հեռու չէ: Իրաւ ղեկավարութիւնը կրաւորականութեամբ չի սպասեր դէպքերու ընթացքին, այլ տեղ եւ այլոց կողմէ կատարուած ընտրանքներու վճիռին: Ինք կը նախատեսէ եւ կը գործէ: Մեր ժողովուրդը, Հայաստան...

ԻՐԻՆԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ-ԿՐՊԷԵԱՆ Հայաստանում եւ Արցախում քաղաքական ծանր կացութեամբ, ինչպէս նաեւ` ամերիկահայ համայնքի ներքին դժուարութիւններով պայմանաւորուած, ի վերջոյ հնարաւոր եղաւ 2024 թ. գարնանը ձեռք բերել համաձայնութիւն` կազմակերպելու իմ այցելութիւնը եւ գրքերի շնորհահանդէսները ԱՄՆ-ի Քալիֆորնիա նահանգում: Գիտաժողովը, որին հրաւիրուած էի, կազմակերպել էր ՀՕՄ-ի (Հայ օգնութեան միութիւն) Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային վարչութիւնը: Այցելութեան եւ ճամբորդութեան հովանաւորութիւնն ստանձնել էր անուանի բարերար, բժիշկ Մայք Սարեանը, իսկ...

Ուսումնասիրութիւնների Եւ Ծրագրերի Առաջարկներ ՀՅԴ Բիւրոյի Երիտասարդական գրասենեակը յայտարարում է «Հայ ուսանողութիւնը Արցախի համար» խորագրով ուսումնասիրութիւնների մրցութային ծրագրի 2025-ի (երկրորդ) թողարկումը, որի նպատակն է համախմբել հայ ուսանողութեանը արցախահայութեան վերադարձի իրաւունքի շուրջ: Մրցոյթը նախաձեռնում ենք` նկատի ունենալով արցախահայութեան վերադարձի իրաւունքի արդիականութիւնը եւ գիտակցելով հայ ուսանողութեան մասնագիտական ներուժն այս հիմնահարցին ծառայեցնելու անհրաժեշտութիւնը: Ծրագրի հիմնական նպատակն է միաւորել հայ ուսանողութեան կարողութիւնը եւ ներուժը`...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ «Պրաւօ»-ին կէսը... «ՊՐԱ՞» է: Հայաստանի արտաքին գործոց նախարար Արարատ Միրզոյեան կէս պրաւօ մը շահեցաւ երկուշաբթի, 24 փետրուարին, երբ Ժընեւի մէջ, ՄԱԿ-ի Մարդու իրաւունքներու յանձնախումբի նիստին, բացէ ի բաց Ազրպէյճանը մեղադրեց հայ քաղաքական եւ զինուորական անձնաւորութիւններ Պաքուի մէջ շինծու դատավարութեան ենթարկելու եւ խաղաղութեան երթը խափանելու յանցանքներով: Յաջորդ օրը ՔՊ-ական մըն ալ Երեւանէն կրկնեց մեղադրանքը: Այս ի՜նչ յանդգնութիւն... այս ի՜նչ...

ԱՐՄԻՆԷ ՄՈՒՔՈՅԵԱՆ Օրն աւարտուել էր, գիշերն իր սեւ թաւշեայ քողով ծածկել էր պատուհանիցս այն կողմ երեւացող նեղլիկ փողոցը, որտեղ իրար նայող շէնքերի պատուհաններից հատ ու կենտ երեւացող լոյսերը կարծես գիշերուայ մթում շաղ տուած աստղեր լինէին, որ տեսել էին փողոցի անցուդարձը, գիտէին ամէն անցորդի անգամ քայլուածքը, լսել էին նրանց ուրախ ու տխուր պատմութիւնը: - Ինչպէ՞ս է փողոցի անունը,- հարցրեցի: - Պուրճ...

ՓԱՈԼՕ ԳԱԶԱԶԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան մասին շատ գիրքեր հրատարակուեցան ու բազմաթիւ հարցազրոյցներ տեղի ունեցան, եւ Համաշխարհային Բ. պատերազմէն ետք` Միացեալ ազգերու ծագումով, անոր տրուեցաւ Ցեղասպանութիւն (Genocide) անուանումը: Ի՞նչ կը նշանակէ ցեղասպանութիւն: Նախ եւ առաջ մեկնինք այն սկզբունքէն, որ Ցեղասպանութիւնը չէր կրնար առանց նախապատրաստութեան տեղի ունենալ: Երբ Ցեղասպանութիւնը կը սերտուի եւ կը փաստուի, ի յայտ կու գայ, որ նախքան գործադրութիւնը` Ցեղասպանութիւնը կանխամտածուած,...

Վերջերս առցանց լոյս տեսաւ Յարութ Չէքիճեանի «Հայկական սփիւռքը» հատորը: Գիրքին բովանդակութիւնը հայկական սփիւռքի հայապահպանման եւ մաշեցումն ու օտարացումը կասեցնելու ուղղուած, Արամ Ա. վեհափառին 2022 եւ 2023 տարիները «Սփիւռքի տարի»-ներ հռչակելուն առիթով, Լիբանանի «Ազդակ» օրաթերթին մէջ լոյս տեսած Չէքիճեանի 20 յօդուածներն են` 14 յունուար 2022-էն 9 յուլիս 2024: Առայժմ մի՛այն առցանց լոյս տեսած, 202 էջ Փի. Տի. Էֆ. ծրագիրով գիրքին յօդուածները...

ՍՕՍԻ ՓՈԼԱՏԵԱՆ Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդի անդամ Կիներու միջազգային օրը ՄԱԿ-ի կողմէ ճանչցուեցաւ 1977-ին, երբ ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովին կողմէ հրապարակուեցաւ բանաձեւ մը, որուն հիմամբ 8 մարտը հռչակուեցաւ  Կիներու իրաւունքներու եւ համաշխարհային խաղաղութեան միջազգային օր` նկատի ունենալով կիներուն ջանքերը խաղաղութեան եւ բարգաւաճման հաստատման, ինչպէս նաեւ ամէն տեսակի բռնարարքներու կասեցման մէջ: Սակայն Կիներու միջազգային օր մը նշանակելու գաղափարը ծնունդ առած է 1909-ին,...

ԼՈՒԻԶԱ ՊԱՊՈՅԵԱՆ-ԱԶԷԶԵԱՆ Մարտ 8-ը ամբողջ աշխարհին մէջ կը նշուի իբրեւ Կիներու միջազգային օր` յիշատակելու կնոջ իրաւունքներու համար մղուած պայքարը եւ ընդգծելու անոր դերը ընկերութեան յառաջդիմութեան մէջ: Ժամանակի ընթացքին այս տօնը վերածուած է զուտ հանդիսութեան: Կը հնչեն տօնական շնորհաւորանքներ, կիներուն կը տրուին նուէրներ, ծաղիկներ, տեղի կ՛ունենան մրցանակաբաշխութիւններ, խնճոյքներ: Մէկ դար առաջ բոլորովին այլ իմաստ ունեցած մարտի 8-ի տօնը այսօր տօնական տրամադրութեամբ...

ԿԱՐՕ ՍՐԿ. ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ «Ձեզի համար արդարութեան սերմեր ցանեցէ՛ք եւ կենաց պտուղ քաղեցէ՛ք. վառեցէ՛ք ձեզի համար գիտութեան լոյսը, փնտռեցէ՛ք Տիրոջը, մինչեւ որ արդարութեան պտուղները հասնին ձեզի» Ովսէէի մարգարէութիւն 10:12 Սերմնացանը իր արտին մէջ ցորենը ցանելէ ետք, անձրեւին, արեւին եւ ամիսներ յետոյ կը սպասէ իր ցանքին պտուղը վայելելու: Մենք ալ` հողածին արարածներս, երբ գործ մը կատարենք (չար կամ բարի), անպայման կը սպասենք,...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Սըրը նեղ իմաստով դասատու մը չէր: Ան արժեհամակարգ կերտողն էր: Զայն փոխանցողն էր: Զայն քայլ առ քայլ նուիրականացողն էր: ԿԱՐՕ ԱՐՄԷՆԵԱՆ («ԱԶԴԱԿ», 13-2-2025) Իր ուսուցիչին` Անթուան Քեհեայեանի յիշատակին նուիրուած Կարօ Արմէնեանի վերոնշեալ տողերը մեր ուշադրութիւնը գրաւեցին: Անոնք երախտագիտական խօսքէ մը շատ աւելին են, այլապէս կը խտացնեն վաստակաւոր ու նուիրեալ ուսուցիչ-դաստիարակի մը հոգեկերտուածքը, էութիւնն ու աշխարհընկալումը: Ճեմարանի յարկին տակ...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ «Լաւ է աչքով կոյրը, քան` մտքով կոյրը»: 5-րդ դարու պատմիչ Եղիշէի այս արտայայտութիւնը կարծես ուղենիշ է հայ ժողովուրդին համար: Հայ ժողովուրդը ի սկզբանէ սիրած է դպրութիւնը եւ ունեցած է  բազմաթիւ երախտաւորներ, որոնք իրենց ողջ կեանքը նուիրած են  մեր ժողովուրդի  կրթութեան, յառաջընթացին: Մեսրոպ Մաշտոց` մեր առաջին ուսուցիչը, ստեղծելով հայոց այբուբենը, լուսաւորեց ու  փառաւորեց հայ ժողովուրդի հետագայ  ուղին: Ան ուսանողներուն...

ՔԵՐՈԲ ԷՔԻԶԵԱՆ Քանի մը տարի առաջ աներեւակայելի պիտի համարուէր Գերմանիոյ, Ֆրանսայի, Մեծն Բրիտանիոյ կամ այլ եւրոպացի ղեկավարներու` Թուրքիոյ հետ սեղանակից ըլլալու իրողութիւնը, կառուցելու համար Եւրոպայի պաշտպանական համակարգը: Մինչդեռ այսօր Թուրքիան ինքզինք կը ներկայացնէ որպէս եւրոպական աշխարհամասի պաշտպանութեան երաշխաւոր: Աշխարհաքաղաքական փոփոխութիւններու լոյսին տակ, մանաւանդ երբ Միացեալ Նահանգներ կը յայտնեն իրենց ռազմական ներկայութեան նուազումը արեւմտեան դաշինքին մէջ, Թուրքիոյ համար պատեհ առիթ կը...