Անդրադարձ

ՄԱՐՔ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Առաջին անգամն ըլլալով կը գտնուէի Ֆրանսայի հիւսիսարեւմտեան շրջանը, Պրըթանիա: Գաւառական քաղաք Փոնթիվիէն ինքնաշարժով տասը վայրկեան հեռու գտնուող կալուածի մը մէջ, որուն շէնքերը նախկին երկրագործական եւ անասնապահական նպատակի ծառայած են: Կը բնակէինք նորոգուած առանձին շէնքի մը մէջ, որ նախապէս ձիերու ախոռ եղած էր: Մէկ հեկտար տարածութիւն: Դաշտերու ցորենը հնձուած էր կամ կը հնձէին: Եգիպտացորենը դեռ չէր հասունցած: Ընդարձակ դաշտերը...

Մասնաւոր` «Ազդակ»-ին Գրեց` ՄՈՒՍԱ ՓՐԵՆՍ Հայ ինքնութեան, հայկական անհատականութեան եւ մեր հետապնդած խնդիրներուն առնչութեամբ իր ներկայացուցած այժմէականութեան համար կ՛արտատպենք «Ազդակ»-ի նախկին խմբագիր Տիգրան Ոսկունիի թարգմանած մէկ գրութիւնը, որ կը պատկանի լիբանանցի անուանի հայասէր եւ իրաւաբան Մուսա Փրենսի գրիչին, տպուած` 19 օգոստոս 1967-ին: ԽՄԲ. Պերկսոն կ՛ըսէր արդէն, որ ԿԵԱՆՔԸ ԼԻՆԵԼՈՒԹԻՒՆ Է: Այս կը նշանակէ՞ արդեօք, որ լինելութիւնը շարունակութիւնն է ներկային` անոր...

Ճիշդ 6 տարի առաջ, 2011-ին ամերիկեան Քոնկրեսի արտաքին յարաբերութիւններու յանձնախումբը յուլիս 20-ին կ՛ընդունէր խիստ ձեւակերպումներ պարունակող որոշում մը` պահանջելով, որ Թուրքիան բոլոր քրիստոնէական եկեղեցիները վերադարձնէ անոնց «օրինական սեփականատէրերուն»: Քոնկրեսի  յանձնախումբը համապարփակ յաւելուած ընդունած է Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան Օտարերկրեայ յարաբերութիւններու լիազօրման որոշումին մէջ` կոչ ուղղելով արտաքին գործոց նախարարին, որ` «Թուրքիոյ ղեկավարներուն եւ Թուրքիոյ այլ պաշտօնեաներու հետ պաշտօնական բոլոր հաղորդակցութիւններուն...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Լուր առաջին։ Հինգշաբթի, Օգոստոս 17ին, Հայաստանի ոստիկանութիւնը հաղորդեց, թէ յայտնաբերուած են տարի մը առաջ Երեւանի մէջ բջիջային հեռաձայնի նորոգութեան տաղաւար մը կողոպտողները։ Կողոպուտի չափը եղած է 1.5 միլիոն դրամ։ Ոստիկանութեան տեղեկատուութիւնը կ’աւելցնէ. «Նշուած գողութիւնը կատարելու կասկածանքով բերման են ենթարկուել սարիթաղցի անչափահասներ Արմանն ու Աշոտը եւ 23 ֊ ամեայ Սամուէլ Ադամեանը։ Ոստիկանութիւնում նրանք խոստովանական ցուցմունք են տուել»։ Հիմա կրնանք...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ 25 սեպտեմբերին հիւսիսային Իրաքի քրտական ինքնավար մարզին մէջ անկախութեան հանրաքուէ մը պիտի կազմակերպուի որոշելու համար մարզին ապագան: Շատեր կը կարծեն, որ շուտով շրջանը անկախութիւն պիտի հռչակէ եւ անջատուի Իրաքէն. հակառակ անոր որ շատ հաւանաբար արդիւնքը ի նպաստ անկախութեան ըլլայ, սակայն պէտք է հաշուի առնել դրացի երկիրներուն կեցուածքը այս հարցին նկատմամբ, ինչպէս նաեւ մեզ կը հետաքրքրէ Հայաստանի Հանրապետութեան դիրքորոշումը...

ՍԵՐԺ ՄՈՒՐԱՏԵԱՆ Ահաւասիկ աւարտեցան Լիբանան իմ առաջին այցելութեանս 10 օրերը: Վերադարձած եմ ապրած երկիրս, սակայն` առանց սթափելու ունեցած զգացումներէս եւ տպաւորութիւններէս,  տեւաբար պահելով զանոնք մտքիս եւ հոգւոյս մէջ: Երբեք չէի երեւակայեր, որ այդքան քաղցր եւ հոգեհարազատ պիտի ըլլար իմ կեցութիւնս մայր գաղութին մէջ: Ահա առաջին օրն իսկ, առանց ուղղութիւն գիտնալու, պանդոկէն ելլելով,  հաստատ քայլերով բռնեցի ճամբան դէպի սփիւռքեան Հայաստան` Պուրճ...

«ԱԼԻՔ» ՕՐԱԹԵՐԹԻ ԳԼԽԱՒՈՐ ԽՄԲԱԳԻՐ ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ Սեպտեմբերի 18-20-ին կայանալիք Հայաստան-սփիւռք 6-րդ խորհրդաժողովի հնարաւոր օրակարգի` «Համահայկական խորհուրդ»-ի կազմութեան մասին նախօրէին յայտարարութեամբ հանդէս է եկել Հայաստանի Հանրապետութեան սփիւռքի նախարարութեան աշխատակազմի ղեկավար Ֆիրտուս Զաքարեանը: Առերեւոյթ դրական ու օգտակար նոր հաստատութեան կեանքի կոչման գործառնական հեռանկարի մասին քննարկումները վստահօրէն մեծ աշխուժութիւն կը հաղորդեն խորհրդաժողովի տարատեսակ նիստերում: Մինչ այդ, սակայն, յուսանք, որ ժամանակին նոյն համընդհանուր մտասեւեռումներից...

Ամէն ոք կարող է վկայել, որ վերջին տասնամեակները, սկսեալ` 70-ականների կէսերից, հիմնական ալեբախումների, մրրկումների, տակնուվրայութիւնների կասկածելի եւ սպառնալից ծովը սուզեցին միջինարեւելեան (եւ ոչ միայն...) հայ համայնքների կենցաղային կայունութիւնն ու կայացած հանգրուանի հասած իրավիճակը եւ տեղաշարժերի կլանող երախը նետեցին համայնքներ ու հասարակութիւններ` քայքայելով հաւաքական, ընտանեկան եւ անձնական բազմաթիւ կեանքեր... * * * Նորիկ Անջելլոն ծնուել է 1958 թ. մարտի 4-ին, ժամանակի...

ԹԱՄԱՐ ՍՆԱՊԵԱՆ-ՍՈՒՐՃԵԱՆ Հայաստանի մէջ 21 անմոռանալի օրեր անցընելէ ետք, 22-րդ օրը ուղղուեցանք «Զուարթնոց» օդակայան, ուրկէ կէսօրուան ժամերուն թռիչք պիտի առնէր մեր օդանաւը: Հինգ հոգի ըլլալով` քիչ մը կանուխ հասած էինք, որպէսզի ճամպրուկներու եւ մաքսատնային անցքերու խճողումին չբռնուէինք: Մինչեւ օդակայան հասնիլս, թաքսիին պատուհանէն, վերջին անգամ ըլլալով, աջ ու ձախ կը դիտէի. վերջին անգամ ըլլալով կ՛ուզէի Արարատի պատկերը գամել աչքերուս մէջ. ո՞վ...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Ալի Շարիաթի իրանցի ընկերաբան եւ յեղափոխական մտաւորական մըն է: Ծնած է 23 նոյեմբեր 1933-ին եւ 18 յունիս 1977-ին անյայտ պատճառներով` սպաննուած: Ըստ իրանցի գրագէտ Ալի Ղէյսարիին, Շարիաթի կը հանդիսանայ 20-րդ դարու ամէնէն ազդեցիկ իրանցիներէն մէկը: Շարիաթիի մէջ յեղափոխական զգացումները կ՛արթննան իր երիտասարդութեան ժամանակաշրջանին եւ յատկապէս Մաշհատի Ուսուցչութեան պատրաստութեան քոլեճին մէջ, ուր ան կը հանդիպի զրկուած դասակարգերուն պատկանող անհատներու:...

Արցախեան Տիգրանակերտի մէջ, պեղումներու ժամանակ, հիւսիսային պատին մօտ յայտնաբերուած է կարասային թաղում: Այս մասին տեղեկացուցած է Տիգրանակերտի հնագիտական գիտարշաւի ղեկավար Համլեթ Պետրոսեանը: Պեղումները իրականացուցած է Ստեփանակերտի պետական համալսարանի պատմութեան ամպիոնի վարիչ Վարդգէս Սաֆարեանը: Ըստ Համլեթ Պետրոսեանին, կարասը բացուած է, եւ դատելով անոր մէջ յայտնաբերուած նիւթերէն` թաղումը կը վերաբերի մեր թուարկութեան Բ., Գ. դարերուն, այսինքն` Տիգրանակերտի ամրոցէն 300 տարիով աւելի «երիտասարդ»...

ՎԵՀԱՆՈՒՇ ԹԷՔԵԱՆ   Սիրելի, շա՜տ սիրելի Ժաք Յակոբեան, Ձեր անցած գրեթէ հարիւր տարիներու ընթացքին դուք հարիւր անգամ ապրեցաք տարուան չորս եղանակները. հետեւաբար կը հաւատանք, եթէ ըսէք մեզի, թէ տարին միայն չորս եղանակ չունի, այլ` քառասուն, եւ այդ քառասունին երեսունինն հայո՛ւն համար կը ստեղծուի: «Հայ» բառին երեք տառերը սուրբ երրորդութեան նման փոխանցեցիք մեր ազգին, եւ ձեր 36.200 օրերուն իւրաքանչիւրը ապրեցաք իբրեւ...

ՍԻԼՎԻ ԱԲԷԼԵԱՆ Արեւմտահայ աւանի վերջին մնացորդացը` Քեսապը, ինքնուրոյն աշխարհ մըն է իր գիւղերով, անտառներով, պտղատու ծառերով, իր բնակիչներով, կենցաղով, սովորութիւններով եւ աւանդութիւններով: Միջերկրականի արեւելեան աջին փռուած հայկական գիւղաքաղաքը` Քեսապը, մինչեւ 19-րդ դարու կէսը կղզիացած կը մնար, բայց 20-րդ դարու երկրորդ կէսէն սկսեալ ան կը դառնայ ոչ միայն հայութեան, այլեւ Սուրիոյ ժողովուրդին համար սիրելի ամարանոց մը,  հանգիստի ապահով գիւղ մը եւ...

Բազմաշնորհ ու տաղանդաշատ մտքի եւ մշակոյթի մշակ, ազգային-պետական ղեկավար գործիչ եւ քաղաքական-հասարակական անձնուէր առաջնորդ մը եղաւ Աղբալեան, որ իր կեանքը աւարտեց տարագրութեան մէջ՝ իբրեւ մեծ մանկավարժ եւ հանրային դաստիարակ, իր անունը անջնջելիօրէն կապելով Համազգայինի Հայ Ճեմարանին (հետագային «Նշան Փալանճեան», իսկ այժմ «Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան»)։ Բառին խորագոյն եւ ընդգրկուն իմաստով՝ Հայաստանի ու հայութեան արդի ժամանակներ մուտքին եւ ինքնահաստատումին Առաքեալը եղաւ...

Միացեալ Նահանգներու նախագահին անկանխատեսելիութեան եւ անոր կապուած վտանգաւորութեան մասին հարուստ վերլուծական գրականութիւն կայ միջազգային կեդրոններու հրապարակումներուն եւ յատկապէս միջազգային մամուլին մէջ: Նախորդ վարչակարգին օրով դէպի բնականոնացում ընթացող իրանաամերիկեան եւ Քուպա - Միացեալ Նահանգներ յարաբերութիւնները կտրուկ շրջադարձներ կատարած են արդէն: Տակաւի՛ն. հարաւամերիկեան տարածաշրջանին մէջ  թէժ իրավիճակներ կը ստեղծուին Ուաշինկթընէն Քարաքաս սպառնական ոճի հռետորաբանութեան առաստաղի բարձրացումով: Կեդրոնական Ամերիկայէն անցնելով Հարաւային Ամերիկա, հասնելու...

Ի Յիշատակ Ս. Վահագնի (Գրիգոր Նալպանտեան) (Պանք Օթոմանի Մասնակից Հնչակեան Յեղափոխական) ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ  Յեղափոխական աշխատանքի եւ անձնազոհութեան մասին է խօսքը: Ազգային գիտակցութեան, ժողովրդասիրութեան եւ հայրենապաշտութեան վառ օրինակներ լոյսին բերելու մասին է վերեւ յիշատակուածը: Հակաթուրք պայքարի քառուղիներու ամբողջ տեսադաշտին մէջ, միասնական  ոգիի շեշտն է, որ կը դրուի ամէն քայլափոխի: Աւելի՛ն. թէեւ երփներանգ բայց մէկ ուղղութեամբ ծածանող դրօշին ծառայելու եւ անոր հովանիին...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Այսօր` օգոստոս 10: Սեւրի դաշնագրի տարեդարձ: 1920: Շուտով` հարիւր տարի: Համակարգիչիս շտեմարանէն էջ մը պարզուեցաւ եւ զիս կրկին մղեց մտածելու, տարեդարձի մը յուզումէն աւելի, զիս մղելով անմիջականէն անդին եղող ցաւագին անմիջականի մասին մտածելու: Նոյն խորագրով յօդուած մը գրած էի քսան տարի առաջ, 7 յունուար 1997-ին*: Դժբախտաբար այն օրէն ի վեր ոչ միայն «վերակառուցում» տեղի չէ ունեցած, այլ հայկական...

ՅՈՎԷԼ ՇՆՈՐՀՕՔԵԱՆ Սիրելի՛ Յակոբ, Ժամը չորսն է: Առտուան չորսը: Մէկը անց անկողին մտայ: Գործերու մէջ թաղուած եմ: Երէկ ամբողջ օրը հեռաձայնային կապերով, հանդիպումներով զբաղած էի: Հազիւ ժամը վեցին ազատ եղայ եւ անցայ ե-նամակներուս պատասխանելու: Ժամը ութին արագ պատառ մը կերայ եւ Անիին հեռաձայնեցի` մեր հանապազօրեայ «Սքայփ»-ի հանդիպման համար` խօսեցանք` ո՞ր յաճախորդէն ի՛նչ պատուէր ստացած էինք, ո՞ր երկիրը ի՛նչ հարց ունէինք`...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Հայկական ինքնութեան, հայկական համայնքներու, հայկական թաղամասերու եւ սփիւռքի հայկական գաղութներու մասին խօսելու կամ գրելու ընթացքին երբեմն կը յայտնուի «կեթօ» բառը եւ անոր հոլովումները, որոնք կը գործածուին նաեւ իբրեւ ածական` ընդհանրապէս ներկայացնելու համար բացասական` յոռի, նուաստացուցիչ վիճակ: Կ՛արժէ հասկնալ այս բառին ծագումը, գործածութիւնը եւ իսկական իմաստը: Կեթօ` ghetto անգլերէնէ հայերէն բառարանին մէջ (1) կը նշանակէ հրէական թաղ, այլ բառարանի...

Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանի Իրան այցելութիւնը, նորընտիր նախագահ Հասան Ռուհանիի երդման պաշտօնական արարողութեան առթիւ, պատճառ դարձաւ, որ կատարուին աւելի խոր քննարկումներ եւ խօսակցութիւններ` երկու երկիրները յուզող հարցերու առնչութեամբ: Երկուստեք միայն ուժանիւթի, ելեկտրականութեան, կազի, փոխադրութեան եւ հաղորդակցութեան կամ երկու երկիրներու տարածքներով Ծոցը Սեւ ծովուն հետ կապող միջազգային փոխադրական եւ տարանցիկ ուղիներու օգտագործման կարեւորութեան մարզերը կամ երկու երկիրներուն միջեւ ելքի եւ մուտքի...