Անդրադարձ

«ԱԼԻՔ» ՕՐԱԹԵՐԹԻ ԳԼԽԱՒՈՐ ԽՄԲԱԳԻՐ ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ 1890 թւականի Սարգիս Կուկունեանի ձախորդ արշաւանքից եւ նոյն թւականի «Գում Գափուի», այնուհետեւ 1895 թ.-ին Հնչակեանների կազմակերպած «Բաբ Ալիի» խաղաղ ցոյցերից յետոյ, Հայ ազատագրական պայքարում մարտավարական փոփոխութիւնն այլեւս անհրաժեշտութիւն էր: Ազատագրական պայքարի խաղաղ ու պաշտպանողական կեցւածքները փոխարինւեցին յարձակողական-աննախադէպ քայլերով, որոնց խիզախ ու շշմեցուցիչ մեկնարկային օրինակը հանդիսացաւ 1896 թւականի օգոստոսի 14-ին Ստամբուլի (Պոլիս) Օտոմանեան բանկի գրաւումը…...

14 Օգոստոսին, Օսմանեան Կայսրութեան մայրաքաղաք Կոնստանդնուպոլիսը թատերաբեմ դարձաւ քաղաքական ահաբեկչութիւններու պատմութեան մէջ աննախադէպ գործողութեան մը։ 1896ի Օգոստոս 14ին, Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Պոլսոյ Կեդրոնական Կոմիտէի որոշումով եւ Բաբգէն Սիւնիի ղեկավարութեամբ գործադրուեցաւ օսմանեան կայսերական դրամատան Պանք Օթոմանի գրաւման յանդուգն ծրագիրը։ Ոչ միայն Օսմանեան Կայսրութեան ելեւմտական կեանքին մայր երակը, այլեւ եւրոպական դրամագլուխներու ու գործառնութեանց դրամական–տնտեսական գլխաւոր կեդրոններէն էր Պանք Օթոմանը։ Յատկապէս ֆրանսական եւ...

ՄԱՐՏԻԿ ՏԵՄԻՐՃԵԱՆ 27 յուլիս 2017 երեկոյեան Ժիպէյլի Պիպլոսի փառատօնի ձեռնարկներու ծիրին մէջ  միջազգային համբաւ վայելող, նախկին լիբանանահայ Արա Մալիքեանի եւ անոր խումբին նուագահանդէսը կայացաւ գերազանցապէս գեղեցիկ եւ նորարարական բարձր մակարդակով: Վստահ եմ, որ ներկաները ապրեցան գեղեցիկ եւ որակաւոր նուագահանդէս մը ըմբոշխնած ըլլալու հպարտալի բաւարարութիւն, մանաւանդ որ արուեստագէտ Արա Մալիքեան նախկին լիբանանահայ է եւ` շատերուն ծանօթ ու բարեկամ: Այս առիթով ունեցած...

ՍԵՒԱՆ ՏԷՅԻՐՄԵՆՃԵԱՆ Սփիւռքահայ գրագէտ Վահրամ Մաւեան, որ «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հաստատութեան հայկական գրասենեակին աշխատակիցն էր միաժամանակ, Պոլիս իր հերթական այցելութենէն ետք բաւական խօսուն վերնագիրով մը կը կնքէ իր տպաւորութիւնները գրառած մէկ յօդուածը` «Քաղաքը, որ կ՛ապրի իր մեռելներով»: Միայն Մաւեա՞նը միթէ... Քանի՜-քանի այցելուներ, իրենց Պոլիս կեցութեան շրջանին, նոյնիսկ պոլսեցիներ` դպրոցական ըլլան թէ շրջանաւարտ, գերեզմանատուներու մէջ կ՛որոնեն իրենց անցեալը, յագուրդ կու տան պատմութեան...

ՄԱՐԱԼ ՍԻՄՍԱՐ, «Արձագանգ» Գորիսը Ստեփանակերտին կապող ուղիին վրայ ճամբորդին ուշադրութիւնը կը գրաւեն կարմիր տանիքներով շարք մը տուներ` կանաչ հովիտի մը մէջ հաստատուած: Ատիկա Առիաւան գիւղն է, որ կը գտնուի Քաշաթաղի շրջանին մէջ, Բերձորէն 15 քմ, իսկ Ստեփանակերտէն 70 քմ հեռաւորութեան վրայ: Այս գիւղը արդիւնքն է լիբանանահայ գործարարներ համախմբող «Արցախ ռուց ինվեսթմընթ» (ԱՌԻ) հիմնադրամին եւ Արցախի Հանրապետութեան կառավարութեան համագործակցութեան` խթանելու նպատակով...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Հայաստանի մէջ գումարուեցան «մամուլի խորհրդաժողով»-ներ: Մամուլ եզրով նկատի ունիմ հաղորդակցական միջոցները ընդհանրապէս` տպագիր, ձայնասփիւռային, հեռատեսիլի եւ ի հարկին` համացանցի: Ֆրանսա, Ամերիկաներ, Անգլիա, Սէուտական Արաբիա կամ այլ երկիրներ, նման խորհրդաժողովներ չեն գումարուիր: Եթէ Հայաստանի մէջ անոնք կը գումարուին, եւ անոնց կը մասնակցին Հայաստանէն եւ սփիւռք(ներ)էն հաղորդակցական միջոցներու աշխատաւորներ, կը նշանակէ, որ ըսելիք եւ ընելիք կայ, նոյնիսկ եթէ ոմանց համար...

ԼՈՒՍԻՆԷ ԹԵՒՈՍԵԱՆ Առաջնագծից 800 մեթր հեռաւորութեան վրայ, կրակոցների ձայների ներքոյ Մատաղիս համայնքի ձկնկիթի գործարանը նախատեսում է տարեկան 15-20 թոն սեւ ձկնկիթ ստանալ: Ձկնկիթի Աճեցումից Մինչեւ Սեւ Արտադրութիւն Արցախի տնտեսական մեծածաւալ նախագծերից մէկի` «Golden-fish-k» ընկերութեան հիմնումը զուիցերիահայ Վարդան Սրմաքէշի գաղափարն է: Գործարարի ներդրումներն Արցախում անցնում են մի քանի տասնեակ միլիառ դրամի սահմանը` գիւղատնտեսութիւն, դրամատնային համակարգ, ջրաելեկտրակայան, հանքարդիւնաբերութիւն եւ ձկնաբուծութիւն: Գրանցուած տնտեսական...

Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան խորհրդարանում Թեհրանի եւ հիւսիսային իրանահայութեան պատգամաւոր դոկտ. Խանլարեանը ասորիների ցեղասպանութեան նահատակների մեծարման միջոցառման ժամանակ զօրակցել է ասորական համայնքին եւ ելոյթ ունենալով` նշել, որ ցեղասպանութիւնը մեր երկու` հայ եւ ասորի ժողովուրդների ընդհանրական  ցաւն է, եւ կարեւորութեամբ յաւելել, որ Հայաստանը հանդիսանում է առաջին երկիրը, ով պաշտօնապէս ճանաչել եւ դատապարտել է օսմանական Թուրքիայի կողմից իրականացուած ասորիների ցեղասպանութիւնը: Իրանահայ պատգամաւորը շարունակելով...

Քաղաքապետարանի պաշտօնական կայքի արձագանգը՝ հանդիպումին Յունաստանի Սիրօ կղզին պատմական որոշ ժամանակահատուածի եղած է Յունաստանի մայրաքաղաք: Կղզիի պատմական, մշակութային, հնագիտական եւ քաղաքակրթական իւրայատկութիւններուն անդրադառնալու առիթ կ՛ունենանք տակաւին: Այժմ կեդրոնանանք հայկական առումով կղզիին ներկայացուցած կարեւորութեան, որուն մանրամասնութիւններուն մասին առիթ եղած է զրուցելու «Ազդակ»-ի տնօրէնին եւ Սիրոյի քաղաքապետին միջեւ կայացած հանդիպումին ընթացքին: Յունարէնէն հայերէն եւ փոխադարձաբար թարգմանութիւնը կատարեց Զարմինէ Քիւրտօղլեանը: Լուսանկարները՝ որբանոցի թանգարանէն...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Թուրքիա Պունտըսթակի անդամներուն արգիլեց այցելել «Ինճիրլիք»-ի ռազմակայանին մէջ ծառայող գերմանական ուժերուն: Թուրքիոյ իրերայաջորդ մերժումներէն ետք, Գերմանիան իր ուժերը Թուրքիայէն փոխադրեց Յորդանան: Հարցը այն է, որ Գերմանիոյ զինեալ ուժերը կը գտնուին խորհրդարանի վերահսկողութեան տակ, ուստի անոնց հասանելիութիւնը Պերլինի համար խիստ կարեւոր է: Յուլիսի կիսուն Թուրքիա գերմանացի երեսփոխաններուն նաեւ արգիլեց այցելել Գոնիայի ՕԹԱՆ-ի ռազմակայանին մէջ գտնուող գերմանացի զինուորներուն` այդպիսով գործելով...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Ազգերու եւ ժողովուրդներու կեանքին մէջ հիմնական ու անվիճելի իրաւունքները յաճախ կը յափշտակուին աւելի զօրաւոր եւ մեծապետական նկրտումներ ունեցողներու կողմէ: Իսկ ուրիշներ ալ, վերի մտքին լրիւ հակառակ, կը գուրգուրան եւ զանազան տեսակի հոգատարութիւն կը ցուցաբերեն իրենց կամ այլ ազգի ամէն տեսակի արժէքներու: Օրեր առաջ «Իրանն Այսօր»-էն տեղեկացանք, որ Իրանի Մշակութային ժառանգութեան, արհեստներու եւ զբօսաշրջութեան կազմակերպութեան փոխղեկավար Մոհամետ Հասան Թալեպեան...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Բռնագրաւուած Հայաստանի շրջապտոյտներուն` «Վերադարձ դէպի արմատներ» շարքին, գուցէ վեցերորդ-եօթներորդն էր, որուն կը մասնակցէինք մեծ աղջիկս` Ռիթան ու ես: Ի դէպ, մեր խումբը բաղկացած էր մեծ մասամբ երիտասարդներէ, թէեւ մենք` տարեցներս, մենք մեզի համար կ՛ըսէինք` «սրտով երիտասարդներ»: Խումբին մէջ կային տասնեակ մը քեսապցիներ, որոնցմէ քանի մը հոգին ամերիկաբնակներ ու քանատաբնակներ էին: Նախապէս յօդուածով մը նկարագրած եմ, որ մեր...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Ամառ է: Որոշեցինք «արձակուրդ»-ի երթալ: Խորքին մէջ ինծի համար արձակուրդ ըսուածը փախուստ մըն է առօրեայէն: Վերանորոգուելու արդար փորձ մը: Այսինքն` օրերդ տարբեր ձեւով ընդունելու եւ ապրելու գաղտնիքով ակնկալութիւն մը: Ու էրիկ-կնիկ նախընտրեցինք Եւրոպան, եւ յատկապէս անոր ծայրագոյնը` Իրլանտան եւ Իրլանտական Հանրապետութիւնը: Մի՛ հարցնէք` ինչո՞ւ: Այսպէս, սկսելով հարաւէն` մայրաքաղաք Տապլինէն, ամբողջ երկու շաբաթ, փոխադրական մեծ եւ շատ հանգստաւէտ կառքով...

«Հաուըրտ Գարակէօզեան» հաստատութիւնը սփիւռքի սիրտը նկատուող Լիբանանի մէջ կայք հաստատելէ ետք, բազմաբնոյթ եւ բազմաճիւղ ծրագիրներով իր անուրանալի դրոշմը ձգեց եւ տակաւին կը շարունակէ հասնիլ հայ ժողովուրդի կարիքներուն` հաւատարիմ մնալով Միհրան եւ Զապէլ Գարակէօզեան ամոլի կտակին: Առողջապահական, ընկերային, կրթական, դաստիարակչական, հոգեբանական ու մանկավարժական մշակուած բծախնդիր ծրագիրները առանցքը կը կազմեն «Գարակէօզեան» հաստատութեան առաքելութեան: Ամառնային Դպրոցի Բացում 2006 թուականին ազդանշանը տրուեցաւ «Գարակէօզեան» ամառնային...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ 19-րդ դարասկիզբի քրտական  ազգայնականութիւնը ծնունդ առաւ իբրեւ արձագանգ հայկական ազգայնականութեան, որ ուղղուած էր Օսմանեան կայսրութեան եւ հետագային` թրքական ազգայնականութեան դէմ: Քրտական ազգայնականութեան հիմնական նպատակներէն էին քաղաքակիրթ դարձնել քիւրտ ժողովուրդը եւ Քիւրտիստանը, համագործակցիլ եւ դաշնակցիլ հայութեան հետ, խոչընդոտել Օսմանեան կայսրութեան արեւելեան շրջաններուն մէջ հայկական պետութեան ստեղծումը եւ դէմ դնել թրքական ազգայնականութեան: Այս գաղափարները մշակուեցան Քրտական համերաշխութիւն եւ յառաջդիմութիւն կազմակերպութեան...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Ֆրանսական դատարանը ֆրանսացի հողագործ Սետրիք Հիրոն 4 ամիս բանտարկութեան դատապարտած է «ապօրինի գաղթականներու Ֆրանսայի տարածք մուտք գործելու օգնելուն համար»: Վճիռը պիտի չգործադրուի. դատաւորը յայտնած է, թէ վճիռը զգուշացում մըն է միայն, «սակայն եթէ անգամ մը եւս դատապարտուիս, ապա արձակուած վճիռը պիտի գործադրուի»: Հիրօ մեկնաբանելով վճիռը ըսած է.«Պէտք է զիս բանտարկեն, ատիկա անոնց համար դիւրին լուծումն է: Նոյնիսկ բանտին...

ԽԱՉԻԿ ԽԱՉԵՐԵԱՆ Ամբողջատիրական համակարգերուն մէջ իշխանութեան հանդուրժողականութիւնը վայելող ընդդիմութեան հասկացողութիւնը ընդհանրապէս անհեթեթ է: Հոն կա՛մ ամբողջատիրութեան սահմանումը թերի է, կա՛մ ընդդիմութեան (ընդհանրապէս` ընդդիմութեան): Այդ երկուքին մէկտեղման փորձերը բութ մտքի արգասիքներ են, բայց յաճախ նաեւ` բութ մտքեր ներգրաւելու նպատակով կատարուած ճիգեր: Վերջիններու հեղինակները ժամանակակից ամբողջատիրութիւններու ներկայացուցիչներն են, որոնք ողջ աշխարհին կ՛ուզեն ներկայանալ ո՛չ այնքան ճենկիզխանական իրենց հարազատ խառնուածքով, որքան` ժողովրդավար առաջնորդի...

ՍԻԼՎԻ ԳԱՅԵԱՆ Անհերքելի իրողութիւն է, որ արդէն թեւակոխած ենք ճարտարարուեստական չորրորդ յեղափոխութեան փուլը: Երեւակայեցէք, որ 21-րդ դարուն մարդիկ տակաւին անասուններով ճամբորդեն, «աղաւնի»  սուրհանդակներով հաղորդակցին, ժամերով փայտէ ցպիկներ իրարու շփեն կրակ յառաջացնելու համար ... ու շարքը կ՛երկարի: Դարերու ընթացքին մարդկային կարիքի եւ ստեղծագործ երեւակայութեան յարաճուն խթանումով իրագործուած նորարարութիւնները տարրական փոփոխութիւններ մտցուցած են մարդկային ապրելակերպի կենցաղային պայմաններուն մէջ: 18-րդ դարը, սակայն, կու...

Սեւրի դաշնագիրի մասին հրապարակային վերլուծում կամ պայմանագիրին հետ կապուած իրադարձութիւններու այժմէականացման որեւէ փորձ անպայման անմիջականօրէն մեզի համար կը կապուի Ուիլսընի իրաւարար վճիռին հետ: Այստեղ կայ նախ եւ առաջ զուտ իրաւական  մեկնաբանութեան հարց: Իրաւարար վճիռը ըստ միջազգային օրէնքի անբեկանելի է եւ հետեւաբար ուժի մէջ մտնելու կամ չմտնելու խնդիր չի դիմագրաւեր, այդ պատճառով ալ կայ այսօր իրաւագիտական մօտեցում, որ Ուիլսընի իրաւարար վճիռը...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Նախորդ շաբաթներուն, երբ Համա-ՀՄԸՄ-ական խաղերու բացումը կատարուեցաւ, աւելի քան 1250 ՀՄԸՄ-ականներ` սփիւռքի տարբեր գաղութներէն, Հայաստանէն  եւ Արցախէն, բաւական լաւ ու աշխուժ մթնոլորտ ստեղծեցին: Նախ ըսենք, որ ՀՄԸՄ-ի Կեդրոնական վարչութեան համար նման նախաձեռնութեան մը իրագործումը ողջունելի է: Հակառակ տնտեսական, կազմակերպական եւ մարդուժի տագնապին` այդ տարողութեամբ բան մը իրականութիւն դարձնել: Սակայն նկատի ունենալով, որ մօտէն կը հետեւիմ Հայաստանի տպագիր եւ...