Անդրադարձ

ԿԱՐԻՆ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Երբ վատ զգայի, ցաւալի կը դառնար իսկական աշխարհին հետ ներգործուն դառնալու հոլովոյթը: Ինքզինքիս կ՛ըսէի. «Ամէնէն յատակը կը գտնուիս, հետեւաբար առկայ միակ ելքը վեր ելլելն է»: Այս բոլորը սակայն` մինչեւ երեքշաբթի, 4 օգոստոս 2020: Ահաւասիկ 5 օգոստոս 2020 է, կէսօրէ ետք ժամը 2:00. ես կամ ու կը փորձեմ հասկնալ, թէ ի՛նչ պատահեցաւ, ի՞նչ պիտի պատահի եւ` բազմաթիւ «եթէ»-ներու շարք...

ԱԼԵԱԿ ԼԱՏՈՅԵԱՆ 7 յուլիս 2020-ին վերադարձայ Պէյրութ, ակամայ, անձնական պատճառներով, անհամբեր` մօտ մէկ տարուան բացակայութենէ ետք վերագտնելու ընտանիքս, բարեկամներս, տունս եւ քաղաքս: Երկիրը տժգոյն թուեցաւ ինծի: Ընկերներուս մեծ մասը արդէն գաղթած էր եւ կամ կը պատրաստուէր մեկնելու: Բոլորը կը ծիծաղէին, երբ կը լսէին, որ վերադարձած եմ: «Մենք կ՛ուզենք փախչիլ, դուն ե՞տ եկար»: Չուզեցի «դուրսէն եկող-»ի աչքով նայիլ ամէն ինչի: Փորձեցի...

ՀԱՄԲԻԿ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ Մայրամուտը տժգունեցաւ ժամանակէն շատ առաջ... Խաւարեցաւ արեւը ջինջ, դարձաւ մռայլ... միգամած... Քամին ուժգին, խենթ, քմահաճ, սուլեց, անցաւ, որոտաց... Ու հեկեկաց... արցունք լացաւ Պէյրութի ծովը յանկարծ... Այդ րոպէին բոց մը ստոր, մոլուցքով մը դիւային, Լուռ հրկիզեց յոյսեր մաքուր, ոչնչացուց բիւր կեանքեր... Ակնթարթի մը մէջ սակայն, բայց թէ ինչպէ՞ս... Աստուած իմ, Սուգի ամպեր` գորշ, ժանտագոյն, դէպի երկինք բարձրացան, Մոխրացուցին տենչ...

Օգոստոս 4-ի Պէյրութի նաւահանգիստի ահեղ պայթումը իր սեւ քողը նետեց մայրաքաղաքի չորս դին: Երկրի բնակչութեան հասցուց մարդկային, նիւթական եւ հոգեկան ծանր վնասներ, սակայն ո՛չ միայն մարդոց, այլ նաեւ մարդկութեա՛ն վնաս հասցուց: Երկրի ճարտարապետութեան կորիզներ փուլ եկան, ու արուեստի կոթողներ վնասուեցան: Վերջինս լուսարձակի տակ առնելով`«Ազդակ» հարցազրոյց ունեցաւ արուեստագէտ Մարալ Մանիսի հետ, որուն Մար Մըխայէլի թաղամասի բնակարանը մօտ էր նաւահանգիստին, ու պայթումէն,...

Անհասկնալի եւ անըմբռնելի կացութեան մէջ ենք ի Հայաստան: Հազիւ մէկ շաբթուան ժամանակամիջոցին Ազրպէյճանի բանակը գրեթէ ամէնօրեայ հետեւողականութեամբ եւ օր աւուր սաստկացումով կը կրկնէ սահմանամերձ շրջաններու վրայ յարձակումները: Ասոր դիմաց, եւ մինչ  հայրենի բանակը կը փորձէ ամէն գնով դիմադրել ու կասեցնել թշնամիին յառաջխաղացքը` Սոթքի, Վերին Շորժայի թէ Երասխի մէջ, քաղաքական բեմահարթակին վրայ ազդեցիկ... լռութիւն մը կը պահէ Երեւանը: Մութ եւ պղտոր...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստանի արտաքին գործոց նախարարութիւնը վերջին օրերուն բազմիցս Ազրպէյճանը ամբաստանեց, եւ` հիմնաւորեալ կերպով, թէ` ան կը խափանէ 9 նոյեմբերի եւ 11 յունուարի եռակողմանի յայտարարութիւններուն իրականացումը: Փաստերը արձանագրելու պէտք չունինք: Խորագիրներն են` գերիները, թափանցումներ, քարոզչական եւ զինեալ բարձրաղաղակ սպառնալիքներ, կրակոցներ... Ազրպէյճանն ալ հայկական կողմը կ՛ամբաստանէ խաղաղութեան քայլերը խափանելու յանցանքով, մինչդեռ փաստ չկայ: Հարցը, ուրեմն, վերածուած է յիշեալ (պարտեալ Հայաստանի պարտադրուած)...

ՆՈՒՊԱՐ ՏԵՄԻՐՃԵԱՆ Հայ գրականութեան պատմութեան մէջ իր ուրոյն, արժէքաւոր տեղը ունեցող, բայց հոգեւոր ցնցումներու ենթակայ մարդու դժբախտութեամբ տառապած եւ այդ տառապանքով ալ իր կեանքին վերջ տուած մտաւորականն է Եղիա Տեմիրճիպաշեան: Շատ ընդարձակ պատմութիւն եւ գրականութիւն կայ Եղիա Տեմիրճիպաշեանի կեանքին մասին: Եղիա Տեմիրճիպաշեան ծնած է 8 մայիս 1851-ին, Պէշիկթաշ: Ուսումը առած է Պոլսոյ Շահնազարեան վարժարանին մէջ, այնուհետեւ յաճախած է նաեւ Մարսէյի...

Թարգմանեց ԱՆԻ ՄԵԼՔՈՆԵԱՆԸ Ժխտուող եւ չընդունուող որեւէ յանցանք մեծացնում է դրա կրկնուելու հաւանականութիւնը: Եթէ պետութիւնը չի ընդունում կատարուած կոտորածը, նշանակում  է` ասում է. «Ես այն դարձեալ կ՛անեմ»: Եթէ չընդունէք պատմութեան ընթացքում իրականացուած ոճրագործութիւնը, կայ հաւանականութիւն, որ այն նորից կը կրկնէք: Դա է հիմնական պատճառը, որ տէրսիմցիները նոյնիսկ այսօր  անապահովութեան մեծ զգացումով են ապրում: Թաներ Աքչամ 1937 թ. նոյեմբերի 15-ին մահապատժի...

Վան քաղաքի մօտ ծովի ափին Արտամէտ անունով մի գիւղ է լինում, որի միջով ժամանակին անցել է Շամիրամի ջրանցքը: Այս գիւղում մի բարի ու աղքատասէր հոգեւորական է լինում, անունը` Ստեփանոս: Վերջինս երկար տարիներ զաւակ չի ունենում, միայն հասակ առած ժամանակ մի տղայ է ունենում, անունը Յուսիկ են դնում: Հայրը իր կողքին է մեծացնում որդուն, սովորեցնում կարդալ, եկեղեցական աղօթք եւ արարողակարգ: Յուսիկը...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Մանուկ Մանուկեան չորս ուսումնական տարեշրջան պաշտօնավարած է Հայկազեանի մէջ, նախ` երկու տարեշրջան, 1960-1961 եւ 1961-1962, ապա երկու տարի ընդհատումէ ետք, կրկին երկու տարեշրջան` 1964-1965 եւ 1965-1966: 1962-ի ամառէն 1964 ամառ Թեքսասի համալսարանին մէջ ուսումը շարունակած եւ մագիստրոսի վկայական ստացած է: Կը շարունակենք մամուլի անդրադարձը եւ հարցազրոյցները, տարին` 1962. Հայկազեանի հրթիռներու մասին 1962-ի «Ազդակ»-ի առաջին լուրը 26 մայիսին է...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Ո՛չ, թիւրիմացութիւնը պէտք չէ կլանէ մեզ, ոչ ալ հեգնանքի միտում պէտք է տեսնել վերեւի ըսուածին մէջ, այլ գոյութիւն ունեցող դժբախտ ու դատապարտելի երեւոյթի մը դէմ յանդիման` քաղաքացիի մը բուռն ցասումն է, որ թուղթին կը յանձնուի, աւելի՛ն. արժանապատիւ հասարակութեան մը պոռթկումն է, որ լոյսին կը բերուի, պարզապէս որովհետեւ Լիբանանի առօրեային մէջ այս տեսակի պատահար մը, երբեւէ չի մարսուիր, այլ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Նետ Փրայս 28 յուլիսին Հայաստան-Ազրպէյճան սահմանին վրայ ազրպէյճանական կողմին շղթայազերծած յարձակումին պատճառով ժամեր առաջ արձանագրուած բախումներու հարցով հրապարակեց հետեւեալ յայտարարութիւնը. «Միացեալ Նահանգներ կը դատապարտեն Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ միջազգային սահմանի երկայնքով բռնութեան վերջին մագլցումը: Մենք Հայաստանին եւ Ազրպէյճանին կոչ կ՛ուղղենք կատարելու զինադադարի վերաբերեալ իրենց պարտաւորութիւնները` անյապաղ քայլեր ձեռնարկելով կացութեան լարուածութեան մեղմացման համար:...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայաստան եւ Լիբանան կը գտնուին նոր կառավարութեան կազմութեան շեմին: Լիբանանի մէջ Նեժիպ Միքաթիի վարչապետ նշանակումը, կը թուի, թէ շրջանային ու միջազգային իրաւախոհութեան արդիւնք է: Ֆրանսական գրեթէ մէկ տարուան հնութիւն ունեցող հովանաւորութեամբ խոստացուած ապաքաղաքական ու արհեստավարժ կառավարութիւն մը կարելի պիտի ըլլայ կազմել այս երրորդ փորձով: Նշանակեալ վարչապետը լաւատես է: Հանրապետութեան նախագահին հետ յարաբերութիւնը բնական է ու հետեւողական: Եթէ անկուսակցական...

«ՀՐԱՊԱՐԱԿ» օրաթերթ. Ի հարկէ լաւ է, երբ մարդն առողջ է, անփորձանք, յաջողակ, բայց պէտք է միշտ յիշել, որ բանտը, հիւանդութիւնն ու փորձանքն էլ մարդու համար են: Պարզապէս այդ փորձութիւններից ամէն մէկին չի յաջողւում անվնաս դուրս գալ եւ մարդ մնալ: Ոմանք կոտրւում են, ոչնչանում, ստորութիւններ անում, վախից գնում անթոյլատրելի արարքների, կորցնում ապրելու կամքը: Իսկ ոմանք ուժեղացած, երկրորդ շնչառութիւն ստացած են դուրս...

ՎԱՐԴՈՒՀԻ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ Դժուար, շա՜տ դժուար էր շուրջ 30 տարուայ մէջ Զաքար Քեշիշեանի հերթական այցն Արցախ: Ասում է. «Սարսափելի դժուար էր անցնել Շուշիի տակով եւ չկարողանալ գրկել Շուշին, կարօտ առնել Շուշիից: Իմ սիրտն էլ քարացաւ, ու ես անցայ Շուշին, եւ հիմա լի եմ լաւատեսութեամբ, եռանդով` առնչուելու ինձ համար հարազատ, սիրելի, անկրկնելի, անփոխարինելի հայրենիքի այս հատուածի ժողովրդին եւ նրանց մանուկներին: Արցախում ես...

Զ. Գ. Ղ. Մուսա Լեռ-Այնճարի մէջ, յաջորդաբար իններորդ տարին ըլլալով, մեծարենցեան երեկոներու մշակութային գործունէութիւնը կը շարունակուի Այնճարի «Հիւղը» բնակարանի բակին մէջ` հակառակ երկրին մէջ տիրող վերիվայրումներուն, ըլլան անոնք տնտեսական, քաղաքական եւ կամ ընկերային: Այս տարուան մեր առաջին ձեռնարկը նուիրուած էր համբաւաւոր երաժիշտ-յօրինող Արամ Խաչատուրեանի կեանքին ու գործին, թուական` 4 յուլիս 2021: Այդ օրը երեկոյեան «Հիւղը» բնակարանի բակը հաւաքուած էին քսանէ...

ԱԲՕ Եղբայր Վահէն չկայ այլեւս: Բարի, փայլուն, զուսպ, հաւատարիմ, առատաձեռն, անխարդախ, հնարամիտ, ստեղծագործ, մարդամօտ եւ ջերմեռանդ® Այս քանի մը հիմնական բառերը կրնան նկարագրել Վահէ Տուտագլեանը` ազնիւ ու իմաստուն անձնաւորութիւն մը, որ ուրիշներու կեանքը բարելաւելու համար միշտ ալ առաւելագոյնը կ՛ընէր: Ձեզմէ շատեր կրնան ծանօթ ըլլալ «եղբայր» բառի բուն իմաստին, սակայն այս գրութեան մէջ ակնարկուած «եղբայր»-ը կը նշանակէ շատ աւելին: Այդ եզրը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ուսանողութեան տարիներուս ունէի դասընկեր մը (պիտի բաւականանամ զինք Յարութ կոչելով), որ առաջին քայլերը առած էր գեղանկարչութեան դաշտերուն մէջ, մասնակցած էր երիտասարդ գեղանկարիչներու հաւաքական ցուցահանդէսներու, այդ պատճառով ալ յատուկ յարգանք կը վայելէր դասընկերներուն եւ երիտասարդական որոշ շրջանակի մը մէջ: Երբեմն մեզ կը հրաւիրէր իր տունը, որուն տանիքին վրայ ունէր փոքր աշխատանոց մը. բաւական թափթփած, փոքր սենեակ մըն էր, ուր...

Պուրճ Համուտի քաղաքաշինական վերականգնումի նախագիծի իրագործման քայլերու ծիրին մէջ քաղաքապետութեան նախաձեռնած խոստմնալից քայլերը կը շարունակուին: Առ այդ, յաջորդաբար 8 եւ 9 յուլիս 2021-ին կայացան նախապատրաստական հանդիպումներ: Առաջինը տեղի ունեցաւ հինգշաբթի, 8 յուլիսին, Պուրճ Համուտի քաղաքապետարանին մէջ, ներկայութեամբ Ֆրանսայի հարաւային նահանգի տեղական վարչական խորհուրդի ներկայացուցիչ Էմիլիօ Փերեզի (Emilio Perez ), Միջերկրականեան շրջաններու եւ  քաղաքներու գործակալութեան պատուիրակութեան (AVITEM) անդամներ` Մարի Պատուել, Պրունօ...

ԶԱՆԻ ՇԱՀԻՆԵԱՆ-ՄԵՍՐՈՊԵԱՆ Քսանհինգ տարիներ առաջ ծանօթացայ իւրայատուկ, գիտակից, զուսպ, տաղանդաւոր, արժանիքներով լի, վայելուչ, հայկական կեանքին, մանաւանդ ԼՕԽ-ի նուիրուած Սեդա Մեսրոպեանին: Սեդա Գաբրիէլեան ծնած էր 1941-ին, Լիբանան, Զոքաք Պլաթ: Հպարտ եւ ուրախ էր, հայկական գաղութի մտաւորական ամէնէն հարուստ ժամանակաշրջանին Սուրբ Նշան եկեղեցւոյ մօտ ապրած ըլլալուն: Յաճախած էր Սուրբ Նշան դպրոց եւ մաս կազմած եկեղեցւոյ երգչախումբին: 50-ական թուականներուն, հայկական կեանքի բեղուն շրջանին,...