Անդրադարձ

ՍԱԼԲԻ ԳԱՍՊԱՐԵԱՆ «Ձուլումի եւ բռնի հայաթափման քաղաքականութեան կիրարկումով ցեղային  մաքրագործումի կամ ցեղասպանական ջարդերու օրինակը  աւելի քան դիպուկ է`  բացատրելու վերջերս Արցախի մէջ տեղի ունեցածը...»: ԹԱՆԵՐ ԱՔՉԱՄ Թուրք ականաւոր պատմաբան, միջազգային պատմագիտական կաճառներու մէջ Հայոց ցեղասպանութեան նիւթը գիտական հիմքերով քննութեան առարկայ դարձնող փրոֆ. Թաներ Աքչամ ակադեմական յառաջատար այն հեղինակութիւնն է, որ 1990-ականներուն հանդիսացած է Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանչցած առաջին թուրք մտաւորականը, որուն...

ԳՐԻՇ ԴԱՒԹԵԱՆ Մեր սրտերի մէջ բուսել են ծաղիկներ, Ծաղիկները ձեր սիրոյ, Նուիրումի ծաղիկները անթառամ Ու բուրաւէտ, Կեանքի, սիրոյ ու քաղցրութեան վայելքով: Բայցեւ պատած Ձեր սրբազան հուր վրէժի փուշերով, Զինաւորուած ու զինավառ Ասպետական մեր ուխտով, Որ տանում ենք Ու կը տանենք Նուիրական մեր պայքարը Ետ խլելու ձեզ մահից, Ետ խլելու իրաւունքը ձեր կեանքի, Մեր կեանքի ու ժառանգութեան Իրաւունքը անժամանց, Որով դոփում...

ՍԻԼՎԱ ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ- ԻՍԿԻԿԵԱՆ - Մա՛յրս, «ղատանը ալիյիմ» (ցաւդ առնեմ), յամառութիւն մի՛ ըներ, ել՛, լաթերդ հաւաքէ՛ եւ մեզի հետ եկուր: - Ո՛չ, ես տեղէս շարժողը չեմ. եթէ մեռնիլ մը կայ, ապա ես հո՛ս կը մեռնիմ: - Մա՛յրս, ո՛վ քեզի թոյլ կու տայ, որ մեռնիս. քեզի հետս Ֆրանսա պիտի տանիմ: - Ֆրանսայը «պաթսըն» (կորսուի). եթէ նոյնիսկ երկինքէն կրակ իջնէ, ես Լիբանանէն մեկնողը...

ՀԱՄԲԻԿ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ Ամօթ մեզի, հազա՛ր ամօթ, Որ չենք գիտեր պահել ամուր` Հայրենիքի անուն, սահմա՜ն... Որ չենք գիտեր պահել յաւերժ` Հո՜ղը մեր սուրբ ու պատուական... Հո՜ղը մեր թանկ, ազնուակա՜ն` Որ ժառանգն է` պապերուս հայ... Մեր նախահայր Հայկէն հուժկու, Տիգրան Մեծէն աշխարհակալ, Արտաշէսէն մինչեւ Վարդան` Մամիկոնեանն սպարապետ, Իրենց արեան գնով շատ թանկ, Պահեցին ու պաշտպանեցին, Հող ու պատիւ, ու հայրենիք... Ապա յոյսով,...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Աշխարհի տարբեր ափերու վրայ վերապրող սփիւռքահայութիւնը եւ հայրենի ժողովուրդը կ՛ոգեկոչեն ժամանակակից պատմութեան ամէնէն տխուր էջերէն մէկուն յիշատակը` քսաներորդ դարու առաջին ցեղասպանութեան 109-րդ տարելիցը: Հարիւր եւ ինը տարիներ մեզ կը հեռացնեն պատմութեան այն ժամանակաշրջանէն, երբ օգտագործելով Ա. Համաշխարհային պատերազմի ընթացքին մեծ պետութիւններու միջեւ խորացող բեւեռացումը, քաջալերուելով կայսերական Գերմանիոյ ռազմական եւ բարոյական նեցուկէն` Երիտասարդ թուրքերը մշակեցին եւ գործադրութեան դրին Արեւմտահայաստանը...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ  Թող կտրուի այս ձեռքը, որ 2018-ին ընտրեց այս իշխանութիւնը: Հիմա փոշմանել եմ, ինչո՞վ կրնամ ջնջել իմ արածը: Ներողութիւն եմ խնդրում իմ ազգիս, ժողովուրդիս առաջ: 23 ապրիլ 2022 «168.am» Ջահերթին մասնակից 70-ամեայ մայրիկ) Համակարգիչիս մէկ անկիւնը «պահ» դրուած այս լուրը, օրին, ալեկոծած էր շատ շատերու հոգեկան աշխարհը: Ահա այսօր լոյսին կու գայ, բայց ի զուր: Արդ, կեղծ ու ստապատիր...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ «Ո՛չ, բաւակա՛ն է , չպէ՛տք է լռել, երազել քի՛չ է, պէտք է պայքարե՛լ...» Յ. ՇԻՐԱԶ Հայաստան-Ազրպէյճան սահմանազատման եւ սահմանագծումի մասին ուրբաթ, 19 ապրիլին հրապարակուած տեղեկութիւնները կը հաստատեն, որ Երեւանի իշխանաւորները ՊԱՇՏՕՆԱՊԷՍ ճամբայ հանած են Հայաստանը պատառ-պատառ Ազրպէյճանին (եւ Թուրքիոյ) նուիրելու ծրագիրը: Մինչեւ երէկ կը խօսուէր շշուկով, ճշմարտացի նախատեսութիւններով, հիմա արդէն իրականութիւն է: Ըսինք` պաշտօնապէս, որովհետեւ 44-օրեայ պատերազմէն ասդին,...

Յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու միջազգային խորհուրդին առաջարկով ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ն 1983-էն ի վեր ապրիլ 18-ը կը նշէ իբրեւ յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու միջազգային օր: Նպատակն է` մարդկութիւնը իրազեկ դարձնել պատմամշակութային ժառանգութեան մասին, անհրաժեշտ ջանքեր գործադրել յուշարձաններու պահպանութեան համար: «Ամբողջ աշխարհում արժեւորում են յուշարձանների նշանակութիւնը` կազմակերպելով տարբեր միջոցառումներ: Այս ամէնին զուգահեռ բռնագրաւուած Արցախում Ազրպէյճանի պետական վարչակազմը ամբողջ աշխարհի աչքի առջեւ ոչնչացնում է երկիր...

Ա. Ա. Հայոց ցեղասպանութեան նահատակներուն թիւը հաշուելու եւ անոնց անուանացանկը պատրաստելու մասին Հայաստանի Ազգային ժողովի պաշտպանութեան հարցերով յանձնախումբի նախագահ, իշխանական պատգամաւոր Անդրանիկ Քոչարեանի առաջարկը ականապատուած է թրքական ականներով: Նախ առաջարկին էութեան` եւ ապա կատարուած ետդարձին մասին: Քոչարեան յայտարարեց, որ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան նպատակ ունի Ցեղասպանութեան առնչուած իրաւական հիմքեր ստեղծել եւ աւելի առարկայական դարձնել ցեղասպանութեան ենթարկուած հայորդիներու ամբողջ ցանկը: Ան մէկ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Իսրայէլեան «Հաարեց» թերթը 11 ապրիլին հրապարակած է բացայայտող յօդուած մը Ազրպէյճանի եւ Իսրայէլի միջեւ բարձր մակարդակի լայն կապերու մասին` «Ինչպէ՞ս Ազրպէյճանի հետ ռազմավարական յարաբերութիւնները դարձած են Լիպըրմեններու ընտանիքին առեւտուրը» վերնագիրով: Յօդուածը գրած է հետաքննող լրագրող Կուր Մըկիտօ: Էւիկտըր Լիպըրմեն Իսրայէլի կառավարութեան բարձրաստիճան պաշտօնեայ էր, որ բազմիցս այցելած է Պաքու, աւելի շատ, քան` ոեւէ ուրիշ իսրայէլցի քաղաքական գործիչ, ամէն...

ՍԻՒԶԱՆ Խ. ձայնս նման է մօրս ձայնին ճակատս հօրս ճակատին յարաբերութիւններս խրթին են անհագուստ են բոցավանդակի մէջ աթոռին փռուած պարզագոյն կին եմ կը բարձրանամ բոցի նման ու կը հանգչիմ բոցի նման ընտրութիւնդ մէկ է մօտենալ դպնալ բոցավառուիլ բուժել կեանքը բոցիս առջեւ միտքերդ թափանցիկ են ֆերոմոններդ նախազգուշացում գետնին թափուած սեռ կը բուրեն անգիր բացիկներ են ինքնախոստովանութիւն են աչքերուդ համար ես պտուղ...

ԿԱՐԷՆ ՇԱՀԷ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայկական ընդդիմութեան վերջին նիւթը այն է, որ յեղափոխութիւնը ժողովրդականութիւն չունի թէ՛ սփիւռքի մէջ եւ թէ՛ Հայաստանի ժողովուրդին մօտ: Այս առարկութիւնը ոչ միայն անկարեւոր է, այլեւ անհեթեթութիւն է եւ անիմաստ: Տարիներ շարունակ վերոյիշեալ բառերը կ՛արտասանուին` առանց ստուգաբանութեան: Անոնք արդէն պղտորած են մարդոց հասկացողութիւնը եւ նոյնիսկ խափանած` անոնց մասնակցութեան պատրաստակամութիւնն ու հետաքրքրութիւնը որեւէ յայտագիրի, ձեռնարկի, ժողովի կամ պարզ ընկերային...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Երկուշաբթի, 15 ապրիլի երեկոյեան տեղի ունեցաւ Հայաստանի Հանրապետութեան սփիւռքի նախկին նախարար Հրանուշ Յակոբեանի եռահատոր գիրքին շնորհահանդէսը: Առաջին անգամ ըլլալով շնորհահանդէսը կազմակերպուած էր լիբանանահայ համայնքին մէջ գործող մշակութային չորս կազմակերպութիւններու կողմէ: Ներկայ էր հատորներուն հեղինակը` Հրանուշ Յակոբեանը: Շնորհահանդէսը նպատակ ունի հանրութեան ներկայացնելու աշխատութիւն մը` զայն ընթերցողին մատչելի դարձնելու եւ անոր ընթերցումը քաջալերելու համար: Հրանուշ Յակոբեանի հեղինակած երկը` «Հայրենիք-սփիւռք գործակցութեան...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «… Իմ պատկերացումով, սա իմ բանաձեւումն է, հայը, աւելի լաւ է թուրքի շուն լինի, քան թէ օտար պետութեան, ռուսի պետութեան գործակալը» (դոկտ. փրոֆ. Լեւոն Շիրինեան, քաղաքագէտ-պատմաբան): Թէեւ տխուր է մէջբերել նմանօրինակ տողեր, որոնք արտաբերուած են մեր օրերուն ապրող հայ քաղաքագէտ-պատմաբանի մը բերնէն, այդուհանդերձ, ասիկա վառ ապացոյց մըն է նաեւ` հայ կեանքին մէջ առկայ անըմբռնելի երեւոյթներու, բայց մանաւանդ` ազգային...

ՆԱԹԱԼԻ ՔԵՆՏԻՐՃԵԱՆ Թուականը` 24 ապրիլ  1971: Հազիւ հինգ տարեկան եմ եւ` մօրս ձեռքը ամուր բռնած, կը քալեմ բազմութեան մէջ: Ապրիլ 24-ի յիշատակի եւ ոգեկոչման քայլարշաւն է` Անթիլիասէն դէպի Պիքֆայայի յուշարձան: Մեծ մայրս` վերապրող մը, իր եղբօր թեւը անցած, կը քալէ, մերթ մեր առջեւէն, մերթ` ետեւէն: Կը զրուցեն, կու լան, կը ժպտան եւ իրարու ձեռք չեն ձգեր: Անոնք ապրեցան իբրեւ ինքնամոռաց...

ԱՐԱԶ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Գաղութի մը մէջ, ուր շատ հազուադէպ երեւոյթ է հայու մը հանդիպիլը, բոլորս կը սպասենք տարեկան հայկական ճաշկերոյթի մը, որպէսզի քանի մը հայեր իրարու քով հաւաքուին: Ասիկա ոչ միայն այն պատճառով, որ Քաթարի գաղութը ինքնին բաւական պզտիկ է, այլ նաեւ` անոր համար, որ բոլորս ալ միայն աշխատանքի պատճառով հեռացած ենք մեր հարազատներէն եւ եկած ու հաստատուած ենք այս երկրին...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ «Գարուն էր: Չեկած ամառ` Փուլ եկաւ երկնակամար...» Պ. ՍԵՒԱԿ Հայաստանի ներքին բեմին վրայ օր աւուր տեղի կ՛ունենան դէպքեր ու հրապարակումներ, մեծ մասամբ` իշխանաւորներուն կողմէ սարքովի վիճակներ, որոնք պատճառ կը դառնան ո՛չ միայն հանրութեան մէկ մասին գիտակցութեան աւելի՛ եւս բթացման (հանրութիւն ըսելով` ի մտի ունինք նաեւ սփիւռքեան ափեր), այլ նաեւ` ուշադրութիւնները աւելի մեծ ու վտանգաւոր իրադարձութիւններէ շեղելու, ստուարացող սպառնալիքներուն...

ԳԱՌՆԻԿ Ա. ՔՀՆՅ. Գ. Ե.- Անդրազգայինը I.- Կը կարծուի, թէ 1862-ին է, որ առաջին անգամ «անդրազգային» (transnational) բառը գործածուած է բանասիրական դասախօսութեան մը մէջ (Լայփցիկի համալսարան): Դասախօսութիւնը կարդացած էր գերման Կէյորկ Քուրթիուս (Georg Curtius): Մինչ այդ բառը գերմաներէնի մէջ շրջանառութեան մտած էր: Բառը բովանդակող Քուրթիուսի խօսքը անանուն հեղինակ մը ամերիկերէնի թարգմանելով` մէջբերած էր «Princeton Review»-ի մէջ, 1868-ին: Այս է նախադասութիւնը....

ՐԱՖՖԻ ՍԱՐԳԻՍԵԱՆ Սահմանները մեր երկրի` գծուած են, միլիոն ու կէս, մեր Սուրբ Նահատակներու աճիւններով եւ արեա՛մբ, գծուած են Աստուծոյ ձեռքով բարձրացած` մեր տաճարներո՛ւ գոյութեամբ: Մի՛ փնտռէք մեր սահմանները խարդա՛խ քարտէսի վրայ, մեր սահմանները գծուած են մեր պապերու նուաճած լեռներո՛ւն վրայ: Սուրբ Վարդանի սուրով են գծուած, Սասնայ Քուռկիկ Ջալալիի սմբակի հետքերով, Սուրբ Մեսրոպի աստուածատուր տառերով գծուած են եւ Արամազդի Նեմրութով, Արտաշէսեանց...

ԴՊՐԱՊԵՏ ԿԱՐՕ ՍՐԿ. ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ «Մէկ բան խնդրեցի Տիրոջմէ, եւ սա՛ է աղաչանքս. Կեանքիս բոլոր օրերուն Տիրոջ տան մէջ բնակիլ, Ըմբոշխնել Տիրոջ վայելչութիւնը, Եւ Զի՛նք պաշտել Իր տաճարին մէջ» Սաղմոս 27:4 Սաղմոսաց գիրքը քրիստոնեայ հաւատացեալին աղօթագիրքն է: Սաղմոսները սրտի խորերէն ուղղուած փառաբանութիւններ եւ օրհներգութիւններ են, որոնք Աստուած եւ մարդ յարաբերութեան հզօր օղակը կը կազմեն: Մեր քրիստոնէական պաշտամունքին մէջ կեդրոնական տեղ կը...