Անդրադարձ

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Երկու նուիրեալ դէմքեր, գիր-գրականութեան եւ մեսրոպեան աւանդի լիբանանահայ երկու սպասարկուներ, որոնց մասին պիտի խօսինք անցեալ ժամանակով, քանի որ երկուքն ալ հեռացած են այս աշխարհէն: Վազգէնը` 1996-ի սեպտեմբերին, Պէյրութ, իսկ քոյրը` Գեղանին, 2022-ի հոկտեմբերին, Երեւան: Ես օրդ. Գեղանին ճանչցայ շա՜տ ուշ, քանի մը տարի առաջ, Պիքֆայայի դպրեվանք (ուր կը պաշտօնավարէր այն ատեն) տրուած կարճ այցելութեան մը ընթացքին, անցողակիօրէն, իսկ...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Վերջին յօդուածիս` «Սիրոյ պատմութիւն մը», ստեղծած հետաքրքրութիւնը, մանաւանդ ընթերցողներէն մէկուն շեշտը «... պիտի դարձնէր զիրենք կարեւոր` սփիւռքի նոր ժամանակներու պատմութեան համար» մտածել տուաւ, որ թերեւս լաւ կ՛ըլլայ մանրամասնել «կարեւոր` սփիւռքի պատմութեան համար» բաժինը եւ ներկայացնել հատորին յառաջաբանը յապաւումներով: Թէեւ ճիշդ 107 տարիներ անցած են այս հատորին առաջին նամակին գրութենէն, սակայն նամակներու ամբողջութիւնը կը պահէ իր հետաքրքրականութիւնը քանի մը...

 ՎԱՉԷ ՓԱՓԱԶԵԱՆ Կարեւոր է փորձ մը ընել մտածելու Հայաստանի քաղաքական արեւելումի խնդրին մասին: Ո՞րն է ճիշդ արեւելումը: Դիտարկումները եւ տրամաբանութիւնը կ՛ըսեն հետեւեալը. Հայաստանը ի վիճակի չէ թուրք-ազերի զոյգին պատերազմով սպառնալու: Թէ՛ Ամերիկան, թէ՛ Ռուսիան, համաշխարհային մակարդակի իրենց մրցակցութեան ծիրին մէջ, կը փափաքին տիրել Հարաւային Կովկասին: Երկուքն ալ կը փորձեն Հայաստանի վրայ տիրութիւն ընել: Հայաստանը անգամ մը եւս վերածուած է կռուախնձորի:...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Հինգշաբթի, 11 ապրիլի երեկոյեան ներկայ էի «Մհերը` ներշնչման աղբիւր» գիրքի հրատարակութեան եւ «Մհեր Ջուլհաճեան» աշակերտական շարադրական մրցանքի 20-ամեակին առիթով կազմակերպուած մրցանակաբաշխութեան-շնորհահանդէսին եւ կոկիկ ու պատշաճ յայտագիրին: Վարձքը կատա՛ր Լիբանանի Հայոց թեմի Ուսումնական խորհուրդին, որ, հակառակ մարդուժի եւ աշխատելու մթնոլորտի առումով սուր վայրէջքի վրայ ըլլալնուս, հակառակ ուղղութեամբ` զառիվեր ելլելու փորձ կ՛ընէ: Վարձքը կատա՛ր առաջնորդ սրբազան հօր, պատգամախօսին, վկայութիւններ տուողներուն,...

ՅԱԿՈԲ ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ 414 էջերէ բաղկացած «Մհերը` ներշնչման աղբիւր» խորագիրով հատորին հրատարակութեան առիթով կազմակերպուած այս հաւաքին ներկայ ենք բոլորս` աշակերտ, ուսուցիչ, ծնողք, տնօրէն, ազգային եւ հասարակական կեանքի դերակատարներ, հոգեւորականներ եւ պատասխանատուներ: Այսուհանդերձ, ընդունուած սովորութեան համաձայն, մտաւորականի մը հրատարակած գրական-գեղարուեստական կամ տարբեր երանգի ծառայող գիրքի մը դէմ յանդիման չենք, ոչ ալ աւանդական շնորհահանդէսի կամ գինեձօնի մը` պանծացնելու կամ շնորհաւորելու գրագէտն ու հրատարակիչը:...

ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ 31 տարիներ առաջ` 23 օգոստոս 1993-ին ազատատենչ եւ հայութեան դատին իսկական հաւատացող Մհեր Ջուլհաճեանին Արցախի Մարտունի շրջանի Մարզիլի գիւղին մօտ նահատակութեան լուրը արցախեան սիգապանծ լեռներէն ճախրելով կը տարածուի աշխարհով մէկ` հասնելով հոն, ուր կայ հայ մը` յուզումի կողքին հպարտութեամբ լեցնելով անոր էութիւնը` լիբանանահայ այս խրոխտ երիտասարդին վճռակամութեան ու քաջութեան  ի տես: Լուր մը, որ ամբողջովին հեռու է սովորական...

ՀՐԱԿ Թ. ԱՒԵՏԱՆԵԱՆ Նախանցեալ շաբաթավերջին դիտեցինք Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբի «Տեսակ մը թատրոն» ներկայացումը: Լիբանանահայութեան հրամցուեցան Յակոբ Տէր Ղուկասեանի բեմադրութեամբ հինգ պատկերներ: Կրնանք ըսել, որ բոլոր պատկերներն ալ, իրենց կարգին, խնդրայարոյց կը սեպուին: Վստահ եմ` շատերը անհանգիստ զգացին: Ուրիշներ թերեւս յառաջդիմական պիտակումը նախընտրեն: Առարկելի չէ սակայն, որ կտորներու ընտրանքը այլընտրանքային է: Մեր իրականութենէն` դասակարգային սէրը, սուտերով զարդարուած տարբեր ձեւանալու փափաքը,...

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ Լեհաստանի մէջ 2023 թուականի վերջաւորութեան լեհերէնով հրատարակուեցաւ «Ludność cywilna wobec wojny w Górskim Karabachu. Antropologia straty i cierpienia»,  «Քաղաքացիական բնակչութիւնը` Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմի կացութեան դիմաց. կորուստի եւ  տառապանքի մարդաբանութիւն» խորագիրով հատորը, 160 էջ ծաւալով: Հրատարակութիւնը իրականացած է Լեհաստանի ակադեմական փոխանակման ազգային գործակալութեան դրամաշնորհի շնորհիւ: Գիրքը հրատարակուած է Լեհաստանի Կտանսք քաղաքի Եւրոպական քաղաքականութեան գիտահետազօտական հիմնարկի Riep հրատարակչատունէն: Այս...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԼՈՒՐԵՐՈՒ ՏՈՊՐԱԿԷՆ. Նիքարակուա Միջազգային ատեանին ամբաստանագիր ներկայացուցած է Գերմանիոյ դէմ, զայն կը մեղադրէ պաղեստինցիները ցեղասպանութեան ենթարկող Իսրայէլին մեղսակից ըլլալու յանցանքով: Եթէ հարցնէք նիքարակուացիներուն, թէ ինչպէ՞ս տեղի կ՛ունենայ մեղսակցութիւնը, կը պատասխանեն. պաղեստինցիները ջարդելու համար գործածուած զէնքերուն աւելի քան 30 առ հարիւրը կը տրամադրուի Գերմանիայէն, 65 առ հարիւրը` Միացեալ Նահանգներէն, իսկ մնացեալ բաժինը` եւրոպական այլ երկիրներէ: Գերմանիա, որուն համար...

ՆԱՅԻՐԻ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ Արցախցի Լուսինէն ծնած է Մարտունի, հարս գացած է Ստեփանակերտ, իսկ փոքրիկ աղջնակը` Աննան, մկրտած է Շուշիի մէջ: 2023-ի պատերազմի բռնի տեղահանումէն ետք, ընտանիքով նախ եկած են Տաշիր, ապա` հաստատուած Գիւմրի: Քանատայի Ազգային առաջնորդարանին նախաձեռնութեամբ իրականացած «Արցա՛խ` մեր տուն» ծրագրի ծիրէն ներս, երբ Հայաստան ժամանած ներկայացուցիչներուն հետ այցի գացինք Գիւմրի, արցախցիներու հետ հանդիպման աւարտին Լուսինէն եւ իր տալը մօտեցան...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Բոլորս ալ գիտենք, թէ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան, բացի Արցախի կորուստէն, ինչպիսի՛ արհաւիրքներ բերած է Հայաստանի գլխուն իր անկարողութեան պատճառով: Կրնանք մէջբերել Փաշինեանի բազմաթիւ սխալ գործողութիւններ եւ իրերամերժ յայտարարութիւններ: 2020-ի պատերազմին, Գերագոյն գլխաւոր հրամանատարի պաշտօնին մէջ իր լիակատար ձախողութենէն ետք, Փաշինեան հիմա կը փորձէ այնպէս ընել, որ հայերը մոռնան Արցախի կորուստին մասին` ջնջելով Արցախի անունը ժողովուրդին յիշողութենէն: Փաշինեան ոչ...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Հայաշխարհը այսօր կը պատրաստուի նշել Հայոց ցեղասպանութեան 109-ամեակը: Քայլարշաւներ, բողոքի ցոյցեր, ակադեմական նախաձեռնութիւններ, քաղաքական ձեռնարկներ, երիտասարդական-ուսանողական համախմբումներ կը կազմակերպուին ամէնուրեք: Թշնամիին եւ բարեկամին պատգամներ հասցէագրելու, հայութեան պահանջատիրական պոռթկումը արտայայտելու առիթ եղած են  Հայոց ցեղասպանութեան ոգեկոչումի ամեակները: Անտարակո՛յս յիշարժան եւ անկիւնադարձային կը մնան 50-ամեակի եւ 100-ամեակի նշումները: Եթէ 50-ամեակը հանդիսացաւ դարձակէտային փուլ` Հայ դատի քաղաքականացման ու մեր պահանջատիրական երթի...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Դուն քեզմէ շատ պահանջէ եւ քիչ ակնկալէ ուրիշներէ: Այդպէս է, որ քեզի պիտի խնայուին շատ մը դժուարութիւններ» ԿՈՄՓԻՒԿԻՈՍ, Confucius, չին իմաստուն Կարճամտութիւն է խորհիլ,  որ աշխարհատարած պատերազմի եւ աղէտի նախօրեակին կը գտնուինք, երբ ան սկսած է արդէն, ան ամէնուրեք է: Պատերազմներ, որոնց կանխարգիլման եւ դադարեցման մասին յորդառատ շատախօսութիւն կայ, եւ կայ աղմկարարներու բազմապատիկ քաղաքական զբօսաշրջութիւն: Կ’ըսուի` համաշխարհային, կրօնական,...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Նախորդիւ տեսանք «Հարպորտ առաքելութեան» լրջագոյն եւ արժանավայել վարմունքը, երբ Հարպորտի շքախումբը յարգանքի տուրք մատուցեց Հայոց պետականութեան վերջին ներկայացուցիչին` Լեւոն Զ. Թագաւորին (1342-1393) շիրիմը այցելելով, Փարիզի մէջ: Այս արարքը քաղաքական կեցուածք մըն էր, որ կը մատնանշէր Կիլիկիոյ հայկական ըլլալը եւ, առ այդ, հայոց թագաւորութեան փաստը, եւ որ` Կիլիկիան նաեւ իր «Առաքելութիւն դէպի Հայաստան»-ին մաս կը կազմէր (1): Հիմնականը ճշմարիտ...

ՍԻՄՈՆ ԿՈՍՏԱՆԴԻՆԵԱՆ Ձեռնադաշնակս յուսամ այս պահուն Կ՛երգէ, կը նուագէ ճկուն մատներու Շոյանքներուն հետ, զգացումներուն` Ուրախ մթնոլորտ կը ստեղծէ անհուն: Թէ որ ան հեռու կը մնայ մեզմէ Սակայն իր հոգին մեր սրտերուն մէջ` Երազներ անգին, ճոխ մեղեդիներ, Պարեր, կենացներ կը հրամցնէ: Յուշանուէրս այս պիտի մնայ Աւոյին կողմէ միշտ ալ հարազատ Ու մենք միասին երկար տարիներ Պիտի շարունակենք Ընկերութիւնն մեր:    

ՀՐԱՉ ՎԱՐԺԱՊԵՏԵԱՆ Ընդհանրապէս բացասական են հայ կեանքին կապուած լուրերը վերջին տարիներուն` Հայաստանէն մինչեւ սփիւռքեան գաղութներ: Սակայն մուգ գոյներով լրատուութեան մէջ յանկարծ լուր մը կը պայծառացնէ երանգապնակը: Գունեղ այդ  շարքին մաս կը կազմէ «Ազդակ»-ի հաղորդած աւետիսը` «Ապագայ լրագրողներ»-ու նոր իրագործումին մասին: Կը կարդամ հրճուանքո՛վ, որ 9 ամսուան տեսական-գործնական վարժողականութենէ ետք, մատղաշ գրիչներուն թուղթին յանձնած միտքերը ամփոփուած եւ հրատարակուած են յատուկ յաւելուածով...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Միջազգային յարաբերութիւնները անհրաժեշտ են երկրի մը արտաքին բազմաբնոյթ շահերը ապահովելու համար: Այդ յարաբերութիւնները յաճախ երկկողմ են, երբեմն` բազմակողմ: Ինչ բնոյթ ալ ունենան անոնք, պէտք է հիմնուին միջազգային օրէնքներու վրայ: Իսկ ի՞նչ կը նշանակէ միջազգային օրէնք. երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն ետք, միջազգային են այն օրէնքները, որոնք կը բխին Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան համաձայնագիրէն եւ Արդարութեան միջազգային ատեանի կանոնագրութենէն: Այս երկու հիմնարար...

 ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ «Գողը ուրիշ բանի համար չի գար, այլ միայն` գողնալու, սպաննելու եւ կորսնցնելու համար: Ես եկայ, որ կեանք ունենան եւ ա՛լ աւելի կեանք»: (Աւետարան ըստ Յովհաննու 10:10) Փետրուար 2024` Ճայփուր, Հնդկաստան: Ճայփուր կը գտնուի Հնդկաստանի Ռաճստան նահանգին մէջ: Անիկա նստավայրն էր թագաւորական ընտանիքին, որոնք իշխեցին այս շրջանը եւ 1727 թուականին հիմնեցին այս «մանիշակագոյն» քաղաքը: Այս քաղաքին ճարտարապետութիւնը կը...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Դժուար է հաւատալ, որ հեռախօսի միւս կողմից այլեւս երբեք, երբեք չի հնչելու «Երեւանն է խօսում», զուարթ այն ձայնը, որին սովորաբար յաջորդում էր լիաթոք մի ծիծաղ` տոքթ. Հենրի Աստարճեանի ծիծաղը: Նոյնիսկ չգիտեմ թէ, ինչպէ՛ս սկսեմ հրաժեշտի իմ տողերը` ուղղուած մի անձի, որի հետ մեր ընկերութիւնը ձգուել է երկար տարիներ, լեցուած` փոխադարձ յարգանքով ու իրար հանդէպ ունեցած խորը...

Լիբանանի հայոց թեմի Ուսումնական խորհուրդին նախաձեռնութեամբ եւ կազմակերպութեամբ,  հինգշաբթի, 11 ապրիլ 2024-ին, երեկոյեան ժամը 7:00-ին Ազգային առաջնորդարանի «Երջօ Սամուէլեան-Եռագոյն» սրահին մէջ տեղի պիտի ունենայ 20 տարիներ առաջ հաստատուած «Մհեր Ջուլհաճեան աշակերտական շարադրական մրցանք»-ի մրցանակակիր բոլոր աշակերտներուն շարադրութիւնները ամփոփող «Մհերը` ներշնչման աղբիւր» գիրքին շնորհահանդէսն ու 2023 թուականի մրցանակակիրներուն մրցանակաբաշխութիւնը: Այս առիթով կը հրատարակենք գիրքին մէջ տեղ գտած Լիբանանի հայոց թեմի առաջնորդ...