Անդրադարձ

ՊԱՐՈՅՐ Յ. ԱՂՊԱՇԵԱՆ Ամէն անգամ կամ առիթով, երբ իրազեկ կը դառնամ հոս ու հոն տեղի ունեցող պատերազմներուն եւ առճակատումներուն, անոնք արդարացի ու տեղին ըլլան թէ ոչ, ակամայ կը մտածեմ, թէ ինչո՞ւ կը բռնկին եւ ո՞վ է մեղաւորը (կամ զոհը): Անշուշտ տրամաբանական ու համոզիչ պատասխանները միշտ գտնելը դիւրին չ՛ըլլար, որքան ալ, կարգ մը պարագաներու, անոնց ետին գտնուող պատճառները, առաւել կամ նուազ...

ԱՆԱՀԻՏ ՊՈՒԼՏՈՒՔԵԱՆ-ՏԱՆՁԻԿԵԱՆ 2023 փետրուարէն սկսեալ  «Գլարա Մարկոսեան» հիմնադրամը, որ կը գտնուի Միացեալ Նահանգներու Ֆրեզնօ քաղաքին մէջ, աւելի քան մէկուկէս տարիէ ի վեր օգնութիւն կը տրամադրէ Լիբանանի կարիքաւորներուն: Անոր նպատակն է  անհրաժեշտ սննդամթերք եւ բժշկական աջակցութիւն տրամադրել անապահով համայնքներուն: Կարեկցանքի եւ նուիրուածութեան միջոցով հիմնադրամը կը ձգտի մեղմել սովը եւ բարելաւել խոցելի բնակչութեան բարեկեցութիւնը: «Գլարա Մարկոսեան» հիմնադրամի տնօրէն տոքթ. Վարուժ Ալթըպարմաքեանը նպատակ...

ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Ա՜խ, այս տարիքս... տարիքս... անհաշտ եմ իր հետ: Որտեղի՞ց եկաւ եւ որքան արագ առանց հարցումի տիրոջ իրաւունք ստացաւ մէկից: Ինչպէ՞ս հաշտուեմ, երբ այն զրկել է արագ գործելու, արագ շարժուելու, արագ խորհելու ու մտածելու, նոր վերելքների հնարաւորութիւնից: Որը սանձել է հոգուս ու մտքիս թռիչքներն անսանձ: Ինչպէ՞ս հաշտուեմ, երբ ստիպում է իղձերս սանձել, երազանքներիս անկատար մասը մոռացութեան տալ, նոր...

ՌԱԶՄԻԿ ՓԱՆՈՍԵԱՆ Գալուստ Կիւլպէնկեան Հիմնարկութեան Հայկական Համայնքներու Բաժանմունքի տնօրէն Այս ամառ հայկական սփիւռքը կորսնցուց իր մեծագոյն մտաւորականներէն մէկը: 8 Օգոստոսին, Աթէնքի մէջ, 81 տարեկան հասակին կեանքէն հեռացաւ Յարութիւն Քիւրքճեանը:Թէեւ անոր անունը կրնայ լայնօրէն ճանչցուած չըլլալ Միացեալ Նահանգներու եւ անգլիախօս այլ երկիրներու մէջ, (ան երբեք չէ ձգտած անգլերէն գրելու), Քիւրքճեան մեծ ազդեցութիւն ունեցած է սփիւռքեան մտածողութեան վրայ: Այսօր, կայացած սփիւռքը ինքզինք...

ՅԱԿՈԲ ՉՈԼԱՔԵԱՆ 1987-ին Քարէն Եփփէ Ազգային Ճեմարանի մէջ աշակերտական ուժերով սուրիահայ դպրոցի պատմութեան նուիրուած ցուցահանդէսի մը աշխատանքին վրայ էի: Պատրաստուած ուղեցոյց-հարցարանի մը առաջնորդութեամբ աշակերտ-աշակերտուհիները անսպասելի առատութեամբ նիւթեր կը դնէին խմբագիրներու սեղանին վրայ: Ինծի մօտեցաւ Արոյեանը,_ անունդ ինչպէս մոռցեր եմ, տղա՛յ,_ ու մեծ կապոց մը ինծի մեկնելով ըսաւ. _ Ասոնց նայեցէ՛ք, պարո՛ն: Թերահաւատութեամբ բացի կապոցը, որովհետեւ իմ բազմամեայ ուսուցչական կեանքիս մէջ...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Փոխուող ժամանակներուն հետ շատ երեւոյթներ եւս  փոխուած են, ինչպէս աշխատանքները, կամ գործի ասպարէզը: Ժամանակին գիրքերու տպագրութիւնը մեծ ծաւալ ունէր, այսօր սակայն տպարաններ իրենք զիրենք կը փոխեն, որովհետեւ գիրքի փոխարէն սկսեր են ծրարաւորումներ արտադրել (packaging): Կամ օրինակ քարտուղարուհիները, որոնք անպայմանօրէն պէտք էր shorthand գիտնային, այսօր պէտք է համակարգչային հմտութիւններ ունենան եւ այլն: Նոյն օրինաչափին հետեւելով հրատարակուող «իսկական» գիրքերուն տպագրութիւնը...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Լիբանանցիները իրենց վերջին տասնամեակներու պատմութեան  ընթացքին համայնքային իրենց դրուածքով յաջորդական ղեկավարներու սպանութիւններով որբանալու զգացում ապրած են: 70-ական թուականներուն Քամալ Ժոմպլաթի սպանութեամբ տիւրզի համայնքի զաւակները որբացած զգացին: 80-ական թուականներուն Պաշիր Ժեմայելի սպանութեամբ մասնաւորապէս մարոնի համայնքի եւ ընդհանրապէս քրիստոնեաները որբացած զգացին: 2005-ին Ռաֆիք Հարիրիի սպանութեամբ սիւննի համայնքը գլխիկոր ցնցուեցաւ եւ որբացած զգաց: Այսօր Հըզպալլայի ղեկավար սէյիտ Նասրալլայի սպանութեամբ շիի համայնքի...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Իսրայէլ ամիսներէ ի վեր կը սպառնար ուժեղ հակահարուածով մը վերջ տալ լիբանանեան Հըզպալլայի (Ալլահի կուսակցութեան) զօրակցութեան` Կազայի պաղեստինցիներուն: Այդ զօրակցութիւնը, ինչպէս կը յայտնէին Հըզպալլայի պատասխանատուները, նպատակ ունէր մեղմել Կազայի վրայ զինական ճնշումը` զօրագունդ մը զբաղեցնելով Իսրայէլի հիւսիսային շրջանին մէջ: Իսրայէլ հիւսիսային շրջանին մէջ պարտաւոր էր ճակատ մը բանալ եւ հաւանական յարձակումներէ ու զինուորական գործողութիւններէ պաշտպանելու համար բնակիչները, զանոնք...

ԳՐԻՇ ԴԱՒԹԵԱՆ Մայրամուտ է իջնում վրաս, Եւ խաւարը շրջապատում է ինձ. Խեղդում է սիրտս ու հոգիս պարտութեան դիմաց, Որ յօշոտեց հայրենիքս... Օձ դաւոն ու էրադոն թոյնել են հանրութեանը, Պիտոն օձ են կլանում... Վարակել են համայնքներ, Հայրենիք են վաճառում Կլոպալականների կաշառքով... Զոհում են հայ բանակը... Այնպէս անկեղծ է ու նուիրուած, Մատղաշ ու զօրաւոր... Զոհում են դաւադրութեամբ... Պատմութեան դժխեմ արհաւիրք, Որ խեղդում...

Ստորեւ կը հրապարակենք Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան խօսքը` կարդացուած Վրէժ-Արմէն Արթինեանի կողմէ` բժ. Վազգէն Տէր Գալուստեանի տան կարգին, Մոնրէալի Սուրբ Յակոբ առաջնորդանիստ մայր եկեղեցւոյ մէջ, 2024 սեպտեմբեր 15-ին: Նախ թոյլ տուէք, որ Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Կեդրոնական վարչութեան անունով` ատենապետ Զաքար Քէշիշեանի ու բոլոր վարչականներուն կողմէ Համազգայինի համայն ընտանիքի խորազգաց ցաւակցութիւնները յայտնեմ նոյն այդ Կեդրոնական վարչութեան բազմիցս անդամ ու...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ  Բժիշկներ Վազգէն Տէր Գալուստեան եւ Կարպիս Հարպոյեան իրենց մտերմիկ առանձնութեան մէջ, 2011 2024-ի օգոստոսին հրատարակուեցաւ « Բժիշկին Է. խօսքը» գիրքս եւ անոր լոյս աշխարհ գալը հայ մամուլին մէջ յիշատակուեցաւ նոյն ամսուն մէջ: «Բժիշկին Է. խօսքը» հատորը կազմուած է եօթը գլուխներէ: Վեցերորդ գլուխին մէջ գրուած է հին դարերէն մինչեւ մեր օրերը 43 երախտաւոր հայ բժիշկներու, ատամնաբուժներու, դեղագործներու եւ ...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Խօսիլ Վազգէն Տէր Գալուստեանի մասին` կը նշանակէ խօսիլ հարազատ եղբօր մը մասին, եղբօր մը, որուն հետ փոխադարձ ծանօթութիւնը կ՛երթայ մեր երկուքին ալ ծնելէն առաջ, քանի որ մեր մայրերը` երկու Անահիտները, մտերիմ դասընկերուհիներ էին եղած` Աղեքսանդրիա, Պօղոսեան ազգային վարժարանին մէջ: Կայ նաեւ ուրիշ առնչութիւն մը, այս անգամ` Համազգայինի ճամբով, առնչութիւն մը, որ նոյնպէս գոյութիւն ունեցած է նախքան մեր աշխարհ գալը:...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի մէջ 2023-ին լոյս տեսաւ «Սիրան Սեզա. նամականի» (Ա. հատոր) գիրքը: Հատորը կազմած, ծանօթագրած եւ հրատարակութեան պատրաստած է Գէորգ Եազըճեան: Հատորին մէջ տեղ գտած են Սիրան Սեզայի (Զարիֆեան) փոխանակած նամակները Վահէ Վահեանի եւ Անդրանիկ Ծառուկեանի հետ: Նամականիին հատորները լոյս կը տեսնեն Սիրան Սեզայի որդիին եւ հարսին` Վահագն եւ Անահիտ Քիւփէլեաններու մեկենասութեամբ: Վահագն եւ Անի Քիւփէլեաններ յոյս կը յայտնեն,...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Լիբանանի դէմ շղթայազերծուած պատերազմը արդէն մտած է վտանգաւոր փուլ: Լիբանանցի քաղաքացին, պատերազմի արհաւիրքին մէջ, կ՛ապրի անորոշութեան ճնշող ուրուականին տակ եւ բնականաբար հարցականներու նոր շղթայ մը կլանած է իր առօրեան:    Ա.-Սէյիտ Նասրալլայի նահատակութենէն ետք ի՞նչ ուղղութիւն պիտի ստանայ Հըզպալլայի դերակատարութիւնը՝ լիբանանեան եւ շրջանային առումներով:    Բ.-Իսրայէլի կողմէ արդեօք ցամաքային ներխուժման սպառնալիքը եւ պատերազմի կանոնները փոխելու ու զայն շատ...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Այսօր կարճ է գիրս, որովհետեւ մեծ է ցաւը, որ կ՛ապրիմ ամէն օր, երբեմն` աւելի ուժգնօրէն: Երբեւէ ունեցա՞ծ ենք դէպքերը զգաստ նայուածքով դիտելու սովորութիւն, թէ՞ ատիկա յատկանիշ մըն է, որ սակաւ տրուած է մեզի` որպէս հաւաքականութեան: Ընդհանրապէս արագ կը խանդավառուինք դէպքերէն, նոյնքան արագ կը տարուինք խօսքերէն` յետոյ յուսախաբութեան մէջ իյնալու համար: Եւ այս` յաճախ, դժբախտաբար: Պէ՞տք է զգաստ նայուածք...

ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԷՔԵԱՆ Կը մխայ Երկիրը ճարճատող հրդեհի մէջ Երկիրը` պատմութեան շոգի, Պատմութեան կառաշար, որուն անիւը Հասեր է վիհի բերնին: Այստեղ հացն է անբորբոս ու բազմադարեան Քրտնաթաթախ շնչող, արեւելում Բանի, Երկիրը տրտում է, անքուն է Երկիրը Երկիրը կ՛երգէ իր նոր Անտունին: Ճշդուած են սահմանները` ատամնաշար գայլի Խօլ պատմութեան մութէն նոր ոռնոց է հիմա: Գերճնշուած աչք` ադամամութի ճեղքուած արգանդին Կաթնագոյն երազի խոշտանգումը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Գորշ գայլ մը եւ «Գորշ գայլեր»ը Եւրոպական լրատու աղբիւրներ չորեքշաբթի, 25 սեպտեմբերին հաղորդեցին, որ Եւրոպական Միութիւնը որդեգրած է որոշում մը, ըստ որուն, մարդիկ եւ մսացուներ պատուհասող գորշ գայլերը այսուհետեւ «խիստ պաշտպանեալ» պիտի չնկատուին, այլ պիտի բաւարարուին պարզ «պաշպանեալ»-ի կարգավիճակով: Քիչ մը պատմութիւն: Եւրոպայի տարածքին գայլերը մօտաւորապէս հարիւր տարի առաջ (ի՜նչ զուգադիպութիւն, Օսմանեան կայսրութեան փլուզման օրերուն) գրեթէ ոչնչացած էին:...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Թուղթ, խօսափող եւ եթեր խճողող թեր ու դէմ աղմուկ,  դաշտահանդէս, պարախումբի ելոյթ, բարեսիրական անվաղորդայն ինքնագոհութիւններ, նիզակախաղեր… Այսպէս է հայ կեանքը, Հայաստան եւ բազմապատկուող սփիւռք(ներ): Անոնց փոխարէն եթէ երբեմն լսենք, ետ դառնալով լսած ըլլայինք անմիջականով չբաւաւարարուող հայ իմաստունները, նուազ կը պարտուէինք, մանրուքի ինքնահաստատում չէինք փնտռեր, «ես»-երու դրօշ չէինք պարզեր, չէինք պառակտուեր: Ամէն օր քիչ մը աւելի գունագեղ դարձող Հայաստանի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Մեր ազգը, Հայաստանի մէջ եւ սփիւռքի տարածքին, ինկած է մղձաւանջային վիճակի մը մէջ, որմէ դուրս գալու հնարքը, բանալին կը թուին կորսուած ըլլալ: Մասնաւորապէս 44-օրեայ պատերազմէն ասդին` այս սարսափազդու վիճակը նստած է մեր առօրեային մէջ, արտայայտութիւն կը գտնէ տարբեր ձեւերով: Անիկա «ողողած» է հայ կեանքի բոլոր բնագաւառները` սկսելով ապահովութենէն, հայրենի հողին տիրութենէն, անցնելով տնտեսական-ընկերային ոլորտներէն ու հասնելով քաղաքական-դիւանագիտական դաշտ...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ 27 սեպտեմբեր 2020-ին սկիզբ առաւ Ազրպէյճանի յարձակումը Արցախի Հանրապետութեան դէմ: Պատերազմը տեւեց քառասունչորս օր եւ աւարտեցաւ 9 նոյեմբերի ուշ գիշերին` հայկական կողմի պարտութեամբ: 9 նոյեմբերի գիշերը Հայաստան, Ազրպէյճան եւ Ռուսական Դաշնութիւն ստորագրեցին զինադուլի արձանագրութիւն մը, որ իր պարտուողական եւ յարձակողական նկարագիրով կը նախանշէր հետագայ աղէտալի դէպքերը: Պատմութիւնը կրկնելու կարիք չկայ. չորս տարիէ ի վեր անդադար կը խօսուի մօտաւոր...