Անդրադարձ

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Չեմ գիտեր` առարկողներ պիտի գտնուի՞ն, թէ՞ ոչ, եթէ արձանագրեմ, որ  յատկապէս Հայոց ցեղասպանութեան յիսնամեակէն ետք Հայ դատի ճակատին վրայ արձանագրուող  յաղթական  յառաջընթացը ոչ միայն կասած է, այլ նաեւ յետընթացի մէջ կը գտնուի ներկայիս` պատճառովը Հայաստանի  քաղաքական ղեկավարութեան, որ չգիտցաւ կամ չկրցաւ պատմութեան հետ ժամադրուիլ եւ ներկայացուած առիթներէն օգտուիլ: Անցնող երեսուն տարիներու թէկուզ մակերեսային վերաքաղ մը այդ ենթադրել կու...

 ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Արցախի Հանրապետութեան աւելի քան 30-ամեայ պատմութեան մէջ առաձնայատուկ տեղ կը գրաւեն վերաբնակեցման եւ հանրապետութեան տնտեսական կեանքը բարգաւաճեցնելու ճիգերը, որոնք յատկապէս 2010-էն ետք իրագործուեցան Արցախը Հայաստանի Հանրապետութեան միացնող Քաշաթաղի եւ Քարվաճառի (Նոր Շահումեան) վարչական շրջաններուն մէջ: Մանաւանդ Քաշաթաղի շրջանին մէջ յայտնի իրականութիւն դարձաւ, որ աշխարհագրական բարենպաստ դիրքին եւ բարեխառն կլիմային շնորհիւ` բացառիկ կարելիութիւններ կան գիւղատնտեսութիւնը եւ գիւղատնտեսական արտադրութիւնները զարգացնելու...

ՇՈՒՇԻ (ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ) Այդ գիշեր ահաւոր երազ տեսայ, իսկական մղձաւանջ, անհաւատալի ու անբացատրելի կերպով ցնցիչ ու վախազդու: Ջերմութեան մէջ կը տապլտկէի, քրտնաթոր վիճակէս դուրս գալու հսկայ ճիգ կ՛ընէի, փակ աչքերս ամէն գնով, թէկուզ` կոպերս պատռելով, կը ճգնէի բանալ, որպէսզի աւարտէր այդ գէշ երազը, սակայն` ի զուր: Կարծէք ապարդիւն փորձ էր շատ խոր ու մութ հորէ մը դուրս գալու` պատերը ճանկռտելով,...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ     Պիտի ըսուի, հաւանաբար, որ այս ինչ օրերու պատկեր մըն է, որ մեր դիմաց կը ներկայացուի, այսպէս ըսած, յիշելու նաեւ տխուր առիթները, թուականներն ու սիրտն ու հոգին մաշեցնող դիպաշարերը: Նաեւ կրնայ ընդգծուիլ ու մեր ուշադրութեան յանձնուիլ արդար մտածում մը, հարցադրում մը անկեղծ, թէ ինչո՞ւ մենք` ազգովին, գերին ենք դարձեր ողբին ու ցաւին, փոխանակ վանելու այդ հոգեբանութիւնը եւ ձերբազատելու նման...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Արցախի վրայ ազրպէյճանական բանակի ներխուժումի եւ ուժի սպառնալիքի պայմաններուն տակ, տարի մը առաջ` այսօր, 28 սեպտեմբեր 2023-ին Արցախի Հանրապետութեան նախագահ Սամուէլ Շահրամանեան հրամանագիր ստորագրեց, որուն համաձայն մինչեւ 1 յունուար 2024 լուծարքի պիտի ենթարկուէին Արցախի պետական բոլոր հիմնարկները եւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը պիտի դադրէր գոյութիւն ունենալէ: Սակայն հրամանագիրը անօրինական էր եւ այլեւս գոյութիւն չունի: Արցախի նախագահն ու պետական դէմքերը...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երբ սեպտեմբեր ամիս կը հասնինք, մտքիս մէջ պատմական թուականներ իրենց էութեամբ կը վերականգնին ու զիրար կը հրմշտկեն` մերթ հպարտանք ու ուրախութիւն բուրելով, ապա նաեւ մռայլ ու ցաւալի ապրումներ կը վերազարթնեցնեն: Սեպտեմբեր 21-ը Հայաստանի վերանկախացման թուականն է. այդ օրը Հայաստանը դուրս եկաւ Խորհրդային Միութեան կազմէն: 2018-ի իշխանափոխութենէն առաջ` «նախկիններուն» օրերուն, որոշ շրջանակներ, պետական թէ արտապետական, մեծ ճիգ կը...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Կ՛ուզեմ մեկնաբանել վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի ցնցիչ յայտարարութիւնները, զորս ան կատարեց 18 սեպտեմբեր 2024-ին Երեւանի մէջ կայացած Համաշխարհային հայկական երկրորդ վեհաժողովին: Փաշինեան մէկուկէս ժամ պատասխանեց հաղորդավարին հարցումներուն` աշխարհի տարբեր երկիրներէ համախմբուած հարիւրաւոր սփիւռքահայերու առջեւ: Նախքան Փաշինեանի պատասխաններու էութեան մէջ խորանալը` նշեմ, թէ անոր հիմնական հարցը այն է, որ յաճախ կ՛ըսէ այն, ինչ որ միտքը կու գայ տուեալ պահուն, առանց...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Օրերէ ի վեր դարձեալ անտրամադիր, քիչ մը յոգնածութիւն, քիչ մըն ալ ծուլութիւն` զիս նետած էին տանս մէկ անկիւնը, առանձնացած` սենեակէս ներս: Այս ա՛յն սենեակն է, որ Ամերիկան եւ ուրիշ շատ բաներ օրին արդէն դուրս ձգած էի: Սենեակս` այդ չորս պատերով, երկու պատուհաններով եւ երկար-նիհար գրադարանով զարդարուած, նոյնիսկ դրացի իսկ չունի: Շատ կը սիրեմ հոն առանձնանալ: Հաստատապէս կը սիրեմ...

Պատրիարք Եսայի Կարապետեան (1873, Photo by Charles Bierstadt. Courtesy: Project Save Photograph Archive, Boston) Պուտափեշտի «Փազմանի Փիթըր» կաթողիկէ համալսարանի (Pázmány Péter Katolikus Egyetem) հայագիտական բաժինը տեղւոյն Գեղարուեստի համալսարանի հետ համատեղ կազմակերպած է ցուցահանդէս եւ գիտաժողով` Երուսաղէմի հայերու հարուստ լուսանկարչական ժառանգութեան վերաբերեալ: Պաղեստինի հայերու պատմութիւնը սկսած է չորրորդ դարուն` քրիստոնէական Սուրբ Վայրերու յայտնաբերումէն ետք հայ ուխտաւորներու Երուսաղէմ ժամանումով: Թէեւ 7-րդ դարուն...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Երբ համայնավար հակակրօն վարչակարգը կը փորձէր Հայոց եկեղեցին հիմնովին վերացնել, նոյնիսկ ֆիզիքապէս քանդելով եկեղեցիներ, ինչպէս` Երեւանի Ս. Գէորգ մայր եկեղեցին քանդած է 1939-ին, 1930-էն 1932, եւ 1938-էն 1945 տարիներուն, Խորէն Ա. Կաթողիկոս Մուրատբէկեանի պետական գործակալներու կողմէ դաժան սպանութենէն ետք, Էջմիածինի մէջ կաթողիկոս չկար: 16-22 յունիս 1945-ին Էջմիածինի մէջ ազգային-եկեղեցական ժողով կը գումարուի, ուր կաթողիկոս կ՛ընտրուի Գէորգ արք. Չորեքճեանը:...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Ամէնքս ալ երբեմն կը քննադատենք եւ երբեմն ալ կը քննադատուինք: Կարգ մը քննադատութիւններ շինիչ են, ուրիշներ` քանդիչ: Ընդհանրապէս, մարդիկ չեն սիրեր քննադատուիլ, մանաւանդ երբ քննադատութիւնները ոչ միայն անտեղի են, այլ նաեւ` անարդար: Քննադատութիւնները աւելի ցաւ կը պատճառեն, երբ անոնք կու գան հարազատներէ, ընտանեկան պարագաներէ եւ բարեկամներէ: Քննադատութիւններ կան, որ արդար եւ տեղին են: Կան նաեւ...

ՆԱՅԻՐԻ ՔԷՇԻՇԵԱՆ-ԽԱՉԵՐԵԱՆ Դաշնակահար Սէրուժ Գրաճեան Լուսանկարները` Studio Deux Mil Huit Կը գտնուիմ Ֆրանսայի Ռոման Սիւր Իզեր գողտրիկ քաղաքի կօշիկի թանգարանի պարտէզներուն մէջ, այս երեկոյ` 23 օգոստոսին, ունկնդրեցի աննախընթաց  յուշ-երեկոյ համերգ մը: Հպարտանքի եւ յարգանքի առիթը ընծայեցին աշխարհահռչակ տաղանդաւոր երաժիշտներ Սէրուժ Գրաճեանն ու Աստղիկ Սիրանոսեանը: Այս համերգը, նուիրուած` Միսաք եւ Մելինէ Մանուշեաններուն, արտասովոր էր եւ բացառիկ: Ասմունք եւ երաժշտութիւն ընդելուզուած կը...

ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԵՔԵԱՆ Դիտեցէ՛ք Նիկոլ Փաշինեանի եւ իր կնոջ ժպրհելի ժպիտը ամէնուրեք: Ակներեւ չէ՞, որ իրենց հոգին հաղորդուած չէ չորս տարիէ ի վեր անդուլ սադրանքներով գործադրուած աղէտին: Հայը զոհուած ու զոհուող, հողը թշնամիին յանձնուած ու յանձնուող, բազմախաւ պարտութիւն, բազմամակարդակ յուսահատութիւն, ուռճացող Եռաբլուր, հայու հպարտութեան հոգեվարք: Անդադրում սուգ ու բռնաբարում, կոհակ-կոհակ կեանք ընկլուզող արշաւանք, աւազախրում` հայկական խորհրդանշաններու, հերոսական պայքարներու, Հայ եկեղեցիի սրբազնութեան:...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Շուրջ տարի մը առաջ, երբ սկսան պաղեստինեան Կազայի բախումները, լիբանանեան Հըզպալլա շարժումը ճակատ մը բացաւ հարաւային Լիբանանի մէջ: Հըզպալլան կը վկայէր, որ այս երկրորդական ճակատով զբաղած պիտի պահէր իսրայէլեան քանի մը ջոկատ ու թեթեւցնէր ճնշումը Կազայի ճակատին վրայ: Սկսան սահմանափակ յարձակումներ Իսրայէլի հիւսիսային շրջանին մէջ գտնուող զինուորական դիրքերու, զօրանոցներու կամ զէնքերու արտադրութեան եւ մթերման ենթադրեալ կեդրոններու վրայ: Իսրայէլեան...

Ա. Ա. Երկիրներու հողային ամբողջականութեան պահպանումը եւ միջազգային ու հարեւան պետութիւններու կողմէ ճանաչումը չափազանց կարեւոր գործօններ են պատերազմներէ խուսափելու եւ սահմանային խախտումներ կանխարգիլելու իմաստով: Երբ պետութիւն մը հրապարակաւ կը ճանչնայ սահմանակից դրացի պետութեան հողային ամբողջականութիւնը եւ տարածքը, կը նշանակէ, որ կը յարգէ տուեալ տարածքը եւ զերծ կը մնայ հողեր գրաւելու արկածախնդրութենէն: Ազրպէյճանի պարագային նման բան կարելի չէ ամրագրել, որովհետեւ արեւելեան...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Վստահաբար միակը չեմ, որ կը մտածէ, թէ ՔՊ-ապետ Ն. Փաշինեան շատ աւելի լաւ կ՛ընէ, եթէ պապանձի (նախկին նախարար մը ատենին յորդորեց զայն, որ լռէ), որովհետեւ իւրաքանչիւր մամլոյ ասուլիսի, հրապարակային յայտարարութեան եւ նման առիթներու` ցնդաբանութիւններ դուրս կու տայ, ինքզինք կը հակասէ, երէկուան կամ քանի մը ամիս առաջ ըսածը կը շրջէ եւ հակառակը կ՛ըսէ (առանց բառերը գործածելու` կը փաստէ, որ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Անհասկնալի է, թէ ինչպէ՛ս վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան կրնայ մոռնալ կարեւոր մանրամասնութիւնները այն արձանագրութեան, զոր ինք ստորագրեց Ազրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի եւ Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութինի հետ արցախեան 2020-ի պատերազմի աւարտին: Աւելի անհասկնալի է այն իրականութիւնը, որ մինչ Փաշինեան կը խեղաթիւրէ 2020 թուականի արձանագրութեան որոշ դրոյթներ, ուրիշներ կը մեղադրէ զայն խեղաթիւրելու մէջ: Ցնցիչ է, երբ ան մարտահրաւէր կը կարդայ...

ՀԱՄԱԶԱՍՊ ՇԱՔԱՐԵԱՆ ՔՈՓ29-ը ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխութեան համաժողովի 29-րդ նիստն է, որը տեղի պիտի ունենայ Պաքու, Ազրպէյճան, 11-22 նոյեմբեր 2024-ին: Այս համաժողովը կը համախմբէ 198 երկիրներ: ՔՈՓ29-ի կարեւորութիւնը այն է, որ ան կարելիութիւն կու տայ քննարկելու եւ լուծելու կլիմայի փոփոխութեան առնչուող հարցեր: Արշաւին նպատակը COPout29-ը ՔՈՓ29-ին դէմ կեցող համաշխարհային արշաւ է, որուն նպատակն է բացայայտել Ազրպէյճանի կառավարութեան իսկական բնոյթը եւ ջախջախել...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Սեպտեմբեր 21-ը` Հայաստանի վերանկախացման տօնը, քանի մը տարիէ կը նշենք անսովոր պայմաններու մէջ: Կը բացակային` անկախութեան բերկրանքը, պետականութեան հպարտանքը եւ ազգային ոգեւորութիւնը: Հողային, մարդկային եւ ֆիզիքական յաջորդական կորուստները, ընդհանուր բարոյալքումը եւ ապազգային տրամադրութիւնները տօնի եւ տօնակատարութեան առիթ չեն տար: Հայութիւնը տակաւին չէ յաղթահարած մօտիկ անցեալի իր զոհերուն սուգը եւ իր վիրաւորներուն ու գերիներուն ցաւը: Տխուր է մօտիկ անցեալը:...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ    Ընդգծուած ու անառարկելի ճշմարտութիւն է, յատկապէս` մեր պարագային, որ ազգ մը ինչպիսի պայմաններու, ցնցումներու, վիճակներու թէ մարտահրաւէրներու դէմ յանդիման ալ գտնուի, պարտաւոր է, աւելի՛ն, հրամայական է, որ ան տէր կանգնի իր սեփական անցեալին, պարզապէս ճիշդ կողմնորոշուելու եւ յետադարձ հայեացքի մը ընդմէջէն` ներկայի խոչընդոտները շրջանցելու եւ աւելի նպաստաւոր ապագայ մը ունենալու: Այլ խօսքով, քաղաքական ինքնաճանաչողութիւն եւ ազգային ինքնասրբագրում կոչուած...