Խմբագրական

Յետպատերազմեան ներկայ պայմաններուն մէջ մայիսքսանութեան խորհուրդի այժմէականացման փորձ կատարելը բարդ է: Խորհուրդը ի՛նքը ամէնէն առաջ ազգի շարունակականութեան գաղափարը կ՛ամփոփէ, պետականութեան հիմնումը, անկախութեան եւ գերիշխանութեան գաղափարներու առարկայացումը: Տակաւին, համաքաղաքակրթական առումով` համաթուրանական ծրագիրի խափանումը: Նաեւ` քաղաքական գերակայ ուղղութիւն որդեգրելու տեսակէտէն թրքական մուրճին եւ ռուսական սալին երկընտրանքէն դէպի երկրորդը հակուելուն: Այս խորհուրդները այժմէական են` ոչ անպայման հայկական կողմին նպաստաւոր այժմու դրութեամբ: Փորձենք լոյսին...

Պաղեստինեւիսրայէլեան հակամարտութեան վերջին զինուորական գործողութիւնները սկսած են այնպէս մեկնաբանուիլ, որ ռազմագործողութիւնները նպատակ ունին ճշդելու Արեւելեան Երուսաղէմի ճակատագիրը: Երուսաղէմը Իսրայէլի մայրաքաղաքի վերածելու պետական քաղաքականութիւնը, հովանաւորուած հիմնականին մէջ Ուաշինկթընի կողմէ, տարատեսակ ընկալումներու կը հանդիպի. այդուհանդերձ չկայ միջազգային ուղղակի դիմադրութիւն քաղաքակրթական նման միջավայր մը զուտ քաղաքական նպատակներով դիմափոխելու: Համաշխարհային առումով Երուսաղէմը ո՛չ միայն համաքրիստոնէական գլխաւոր կեդրոն է, այլ նաեւ միաստուածեան կրօններ դաւանող ժողովուրդներու...

Պաշտօնական յայտարարութիւններուն մէջ օգտագործուող քաղաքական բառապաշարը, յատկապէս եզրաբանութիւնը ուղենշային իմաստ ունի ամբողջ վարքագիծ մը կամ քաղաքական գործընթացներու ընկալումը փոխանցելու առումով: Աւելի՛ն, անիկա իր մէջ կ՛ամփոփէ ռազմավարական հայեցակարգ` առաջադրանքներու իրականացման ուղղութեամբ: Այսպէս. արցախեան հակամարտութեան բնութագրումը կատարելու համար երբ կը շեշտուի Արցախ-ազրպէյճանական հորիզոնական ձեւակերպումը այնտեղ կայ ո՛չ միայն հակամարտութեան էութիւնը շեշտող ըսելաձեւ, այլ նաեւ բանակցային ռազմավարական հիմնական ելակէտ Արցախը իբրեւ անկախ միաւոր...

Մայիս 9-ի եռատօնը իմաստազրկո՞ւած է: Այս հարցումը բնական կարգով կ՛ուրուագծուի բոլորիս մտապատկերին մէջ, երբ այս տարի կ՛անդրադառնանք, որ ազատագրուած Շուշին վերագրաւուած է: Տօնին երկրորդ բաղադրիչը Արցախի պաշտպանութեան բանակին հիմնումն է, իսկ երրորդը` Հայրենական պատերազմին յաղթական աւարտը: Ցաւալի է, որ այսօր Արցախի զինեալ ուժերու կարգավիճակը խնդրոյ առարկայ է: Փոխուած են նաեւ այն սահմանները, որոնց վրայ կը հսկէին հայկական ուժերը: Յաղթանակի բաժինը...

Լիբանանի Նահատակաց տօնի բուն խորհուրդի վերաիմաստաւորման մօտեցումները գործնական դրսեւորում չեն ունենար: Մեծն Լիբանանի 100-ամեակի նախօրէին հանրապետութեան նախագահին հնչեցուցած ուղենշային ուղերձները այդ առումով կրնային ճամբայ հարթել: Այդպէս չեղաւ սակայն: Լիբանանի մէջ քաղաքացիական անհնազանդութեան շարժումներուն թափ ստանալը, ապա համավարակը, կառավարութեանց հրաժարականները, նոր կառավարութեան կազմութեան առկախումը եւ ընդհանրապէս ստեղծուած տնտեսաքաղաքական ճգնաժամը օրակարգէն դուրս բերին կարեւոր յոբելենական փուլը: Այդ յոբելեանին քաղաքական հնչեղութիւն տալու նախադրեալները...

Ժամանակի ընթացքին տօներ խորհրդանշող թուականները կ՛իմաստափոխուին, լաւագոյն պարագային` խորհուրդը պահելով կ՛այժմէականացուին. բազմաթիւ տօներ կը պարպուին իրենց նշանակութենէն, կ՛այլափոխուին կամ ընդհանրապէս կը դադրին նոյնիսկ նշուելէ: Մայիս 1-ը, իբրեւ աշխատաւորական տօն, ապրած է հոլովոյթ այս առումով: Աշխատաւորներու իրաւունքներու պաշտպանութեան օր, աշխատաւորական տարբեր սենտիքաներու կողմէ փառատօնային նշում, գաղափարականէն ուղղակի անցում քաղաքականի, համայնավարութեան նոյնացումէն դրամատիրութեան պայքարի կարգախօսներու հրապարակում եւ Պաղ պատերազմի օրերուն խորհրդային քաղաքական...

Միացեալ Նահանգներու վարչակարգին կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումը ճիշդ է, որ նախագահ Պայտընի օրով եղաւ, այդուհանդերձ ենթահողի ձեւաւորման առումով որոշ հոլովոյթ ապրած էր: Ուշագրաւ ձեւակերպում բերաւ նախագահ Օպաման «Մեծ եղեռն» ըսելաձեւը օգտագործելով: Օպամայի բնութագրումը ըստ էութեան 1915-ի իրադարձութիւնները ցեղասպանութիւն նկատել էր` խուսափելով միջազգային պատասխանատուութիւն ենթադրող եզրոյթը օգտագործելէ: Նախագահ Թրամփ շարունակեց ըստ էութեան իր նախորդին բնութագրումը տալու-խուսափելու քաղաքականութիւնը: Կարեւոր իրադարձութիւններ արձանագրուեցան նախագահ...

Հայկական աշխարհը արդէն երկրորդ անգամն ըլլալով համավարակի պատճառով ստեղծուած սահմանափակումներու պայմաններուն մէջ կ՛ոգեկոչէ Հայոց ցեղասպանութեան սուրբ նահատակներուն յիշատակը եւ կը վերանորոգէ պահանջատիրական իր յանձնառութիւնները: Աշխարհը ամբողջ տենդագին լծուած է համավարակի մահացութիւնն ու վարակումը կանխարգիլող պատուաստանիւթերու զանգուածային տարածման աշխատանքին: Մարդկային կեանքեր փրկելու արդիւնաբերական եւ ճարտարարուեստականացած այս մրցավազքը, սակայն, այլ հարցադրումներ կը ստեղծէ: Մարդկութիւնը ինչո՞ւ նոյն տենդագին մղումներով չ՛ուզեր կանխարգիլել ցեղասպանական գործողութիւններու...

Լիբանանեան թնճուկը այժմ կը վերաբերի ներարդարադատական ոլորտին: Անել իրավիճակ ստեղծուած է արդարադատական գործողութիւն մը իրականացնելու նախաձեռնութեամբ: Խնդիրը ուղղակիօրէն կ՛առնչուի Լիբանանէն դուրս արտահանուած կանխիկ գումարներու աղբիւրներուն եւ յարակից տեղեկութիւններու հետաքննական ձեռքբերման պահանջին: Հակասութիւնը նման հետաքննութիւն որոշած դատախազին եւ հետաքննութեան գործընթացը կասեցուցած ընդհանուր դատախազութեան միջեւ է: Եւ ինչպէս լիբանանեան իւրաքանչիւր թնճուկ, ասիկա եւս ունի ըստ էութեան քաղաքական տարազ: Իրաւական ոլորտը գերքաղաքականացուած է...

Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ Ռուսիոյ դաշնութեան դեսպանին յայտարարութիւնը հայ ռազմագերիներու մասին դիտարժան է քանի մը հանգամանքներ նկատի ունենալով: Անիկա կը պարփակէ քանի մը ուղղութիւն: Ուրեմն, ըստ դեսպանին, «գերիներու վերադարձի հարցը ռուսական կողմին համար առաջնահերթութիւններէն մէկն է: Այդ ուղղութեամբ յամառ ու հետեւողական աշխատանք կ՛ընթանայ: Մէկ անգամ չէ, որ գերիներ վերադարձուած են: Վստահ եմ, որ այդ ուղղութեամբ կը շարունակուի աշխատանքը»: Ինչ կը վերաբերի...

Վիեննայի հանդիպումները` Ուաշինկթըն-Թեհրան բանակցութիւններու վերսկսումը նախապատրաստելու առումով, տակաւին բեկումնային փուլ նկատուելէ հեռու են: Ուաշինկթըն առաջին անգամը չէ որ իր կողմէ պատժամիջոցներու ենթարկուող Իրանին կ՛առաջարկէ վերադառնալ բանակցային սեղան: Խնդիրը այն է, որ բանակցային սեղան նստելու առաջարկը կը կատարուի պատժամիջոցային քաղաքականութեան կիրարկման ընթացքին: Հետեւաբար այստեղ տրամաբանօրէն աւելի պարզ կը դառնայ Թեհրանի նախապայմանը` պատժամիջոցները նախ պէտք է վերացնել, ապա նստիլ բանակցային սեղան: Առաջադրուած...

Թրքական մամուլը կը հաղորդէ, որ Թուրքիոյ նախագահի մամլոյ բանբեր Իպրահիմ Քալըն հանդիպած է Միացեալ Նահանգներու նախագահի անվտանգութեան հարցերով խորհրդական Ճեք Սալիվընի հետ եւ ներկայացուցած է Հայոց ցեղասպանութեան հարցին առումով Թուրքիոյ 4 վերապահումները: Վերապահումը այս պարագային նախապայման իմաստով պէտք է ընկալել: Ուրեմն, ըստ Քալընի, Ա.- Կատարուածը ցեղասպանութիւն կոչելու համար իրաւական հիմք չկայ եւ ատոր համար անհրաժեշտ է դատարանի որոշում, ինչպիսիք եղած...

Հայաստանի Հանրապետութեան Անվտանգութեան խորհուրդի քարտուղարը,  երեք անգամ խուսափելէ ետք իրեն ուղղուած հարցումին, թէ` «Թուրքիան թշնամի՞ է մեր պետութեան համար» պատասխանելէ՝ յայտարարեց, որ որոշ շտկումներ պէտք է ներառել այս հարցով մեր մօտեցումներուն մէջ: Այդ շտկումներու անհրաժեշտութիւնը քարտուղարը կը կապէր տարածաշրջանի ապաշրջափակման ընդառաջ պաշտօնական Անգարայէն հնչած յայտարարութիւններուն` հռետորաբանութեան մէջ որոշակի փոփոխութիւններ նկատելով: Իրողական գետնի վրայ սակայն ի՞նչ փոխուած էր, որ Թուրքիոյ նկատմամբ...

Սպիտակ տան բանբերին յայտարարութիւնները` նախագահ Պայտընի ապրիլքսանչորսեան ուղերձին ընդառաջ, գրաւած են բազմակողմանի ուշադրութիւն: Ի պատասխան ծերակուտական Մենենտեսի կոչ-նամակին, հրապարակուած է գրաւոր արձագանգ մը, որուն մէջ կը նշուի. «Իբրեւ նախագահի թեկնածու` Պայտըն ոգեկոչած է 1,5 միլիոն հայ տղամարդիկը, կիները եւ երեխաները, որոնք մահացած էին Օսմանեան կայսրութեան վերջին տարիներուն: Ան այդ ժամանակ ըսած էր, որ մենք երբեք պէտք չէ մոռնանք կամ լուռ...

Հանրապետութեան նախագահի հրապարակային հրաւէրը վարչապետին` այցելելու նախագահական պալատ, կառավարութեան կազմութեան ընթացիկ հանդիպումի ճշդումի առումով արտակարգ եղանակ է: Գուցէ նաեւ աննախադէպ` Լիբանանի պատմութեան նորագոյն ժամանակամիջոցին մէջ: Հրաւէրի ենթաթեքսթը այն էր, որ վարչապետը հրաւիրուած է ներկայանալու եւ ներկայացնելու նախագահի առարկութիւնները նկատի առած կառավարութեան ցանկ մը. այլապէս, ան պէտք է հրաժարի եւ առիթ տայ նոր վարչապետին կազմելու համար կառավարութիւնը: Վարչապետին հակազդեցութիւնը համարժէք էր:...

Այսօր կ՛ամբողջանայ խորհրդային Ռուսիոյ եւ Թուրքիոյ միջեւ կնքուած Մոսկուայի պայմանագիրի 100-ամեակը: Զուտ իրաւական տեսակէտէ, կան հիմնական երկու իրաւադրոյթներ, որոնք չեն հաստատեր այս պայմանագիրին իրաւականութիւնը: Առաջինը այն է, որ երկու կողմեր երրորդ կողմի հաշուոյն կը ստորագրեն փաստաթուղթ` այդ երրորդ կողմի տարածքային փոփոխութիւններուն վերաբերեալ համաձայնութիւն գոյացնելով: Սկիզբը քառակողմ ձեւաչափով (Ռուսիա, Թուրքիա, Ազրպէյճան եւ Հայաստան) նախատեսուած միջպետական հանդիպումը վերածուած էր երկկողմի եւ, փաստօրէն,...

Հայաստանի Հանրապետութեան զինեալ ուժերու գլխաւոր շտաբի պետի պաշտօնանկման վարչապետական որոշումի նախագիծը երկրորդ անգամ չստորագրելով, ըստ էութեան, հանրապետութեան նախագահը ստորագրեց պաշտօնանկութիւնը: Պաշտօնանկման իրաւակարգը կ՛առկախուէր,  եւ այդպիսով անոր վաւերականութիւնը խնդրոյ առարկայ կը դառնար, եթէ  նախագահը, հակասահմանադրական տարրեր գտնելով որոշումի նախագիծին մէջ, զայն ուղարկէր Սահմանադրական դատարան: Այդպէս չեղաւ սակայն: Հիմա տեսնենք, թէ Սահմանադրական դատարանին չուղարկելու հանրապետութեան նախագահին որոշումը աւելի իրաւակա՞ն նախադրեալներ ունի, թէ՞...

Մէկ օրուան յաջորդականութեամբ կը նշուին Կիներու եւ Ուսուցչաց տօները: Թուականի այս զուգադիպութիւնը յամենայն դէպս խորհուրդ կը պարփակէ իր մէջ այն առումով, որ ուսուցչական կազմերու ջախջախիչ մեծամասնութիւնը կիներ են: Կիներ են նաեւ ընդհանրապէս կրթութեան ոլորտի պատասխանատուները, տնօրէնները, մանկավարժները: Կիներ են դպրոցներու շուրջ համախմբուած ծնողական խորհուրդներու անդամները: Երեւոյթը Լիբանանի մէջ զգալի է. աւելի շեշտուած` լիբանանահայ կրթական մարզի պարագային: Մօտաւորապէս նոյնն է նաեւ...

Լիբանանեան դրամանիշի գահավէժ անկումը փողոց վերադարձուց բողոքող քաղաքացիները: Բողոքի գործողութիւնները սակայն, հիմնականին մէջ ճանապարհ փակելով եւ քաղաքացիներու տեղաշարժը արգելակելով, որեւէ հանգուցալուծման չեն առաջնորդեր: Միաժամանակ, կ՛ակնկալուի, որ բողոքի գործողութիւնները թափ հաւաքեն, սանձազերծ ընթացքին առընթեր: Լուծումը` տեսանելի չէ, որովհետեւ խնդիրը առ երեւոյթ ֆինանսական է` տնտեսական համընդհանուր տագնապի պարզապէս հետեւանք, որ համավարակին հետ կապուած չէ իր ընդհանուր տարողութեամբ: Հակառակ դեսպաններու մագոգային հանդիպումներուն, նախապայմանային...

Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերու ընդհանուր հրամանատարութեան յայտարարութիւնը իբրեւ ռազմական յեղաշրջման փորձ մեկնաբանելը չի համապատասխաներ իրականութեան։ Զինուորական յեղաշրջումը ընդհանրապէս կը կատարուի յանկարծակի, պետական շէնքերու համապատասխան գերատեսչութիւններու կեդրոններու գրաւումով եւ ապա այդ բոլորին բացատրութիւնը փոխանցող յայտարարութիւններով։ Երբ որեւէ գործողութիւն չէ արձանագրուած, որեւէ զինուորական տեղաշարժ չէ կատարուած, ապա ռազմական յեղաշրջումի փորձի ամբաստանութիւն կատարելը առնուազն հեռու է իրականութենէ եւ բնականաբար այլ նպատակ կը հետապնդէ։...