Յօդուածներ

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Գառնիկ Բանեան` իր վերջին տարիներուն «Յուշեր մանկութեան եւ որբութեան» Ինծի համար մեծ պատիւ է գրել Հայոց ցեղասպանութեան իբրեւ հետեւանք ստեղծուած հայ որբաշխարհի որբերէն Գառնիկ Բանեանի  «ՅՈՒՇԵՐ ՄԱՆԿՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ՈՐԲՈՒԹԵԱՆ» գիրքին մասին: Ես ճեմարանական չեմ եղած եւ, հետեւաբար, Գառնիկ Բանեանին չեմ աշակերտած: Սակայն ճանչցած եմ զինք Լիբանանի Ազգային իշխանութենէն ներս եւ Համազգայինի մեծ ընտանիքէն ներս իր վարած պաշտօններուն...

ՍՈՆԱ ԱՒԱԳԵԱՆ Անտոնինա Մահարի «Որքան շատ էր կեանքը խեղում նրան, այնքան աւելի թանկ էր նա դառնում ինձ: Քանզի ես միշտ պարտուածների հետ եմ, եւ ոչ թէ` յաղթածների. յաղթածներն առանց ինձ էլ եոլա կը գնան»: Անտոնինա Մահարի, «Իմ ոդիսականը» Գուրգէն Մահարու կինը ծայրայեղ աղքատ է Տիկին Անտոնինան` Գուրգէն Մահարու կինը, տանը շրջում է` հնարաւորինս շատ հագուստ հագած, ձեռնոց ու գլխարկ դրած:...

  Լուսանկարը` ՆՈՐԱ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆԻ ՌՈՒԲԻՆԱ ՓԻՐՈՒՄԵԱՆ Եթէ մտածում էք, որ այստեղ ձեզ պիտի պատմեմ Վահան Յովհաննիսեանի «Մանդիլիոն» վէպը, 486 էջ, ո՛չ, դա իմ ոճը չէ: Ես պիտի փորձեմ քննարկել վէպը եւ եթէ կարողանամ ձեր մէջ արթնացնել ցանկութիւնը, մղումը վէպը կարդալու, ինքներդ մտնելու այդ 1980 տարեկան գաղտնիքը առեղծանելու խճճոցի մէջ, ուրեմն յաջողել եմ: Վէպը սկսում է մի ոչ պատահական եւ արդէն...

ՅԱՐՈՒԹ ԿԲԷԵԱՆ Պատմաբանները դեռ կը վիճեն, գրականագէտները կ՛ուսումնասիրեն կամ կալարեն ու մի բան կը գրեն Վահան Յովհաննիսեանի յիշատակի ակնածանքից դրդուած, բայց որ «Մանդիլիոն»-ն արդէն մտաւ մեր կենցաղ, միանշանակ է: Նախ` մտաւ ռուսերէն, ու վստահ եմ, որ հատուկենտ մարդիկ կարդացին, ապա երբ երկրորդ անգամ հայատառ յայտնուեց մեր կեանքում, ընթերցողների քանակը վստահաբար մեծացաւ: Վէպ, յուշագրութիւն, տեթեքթիւ, արկածային գրականութիւն... թէ ի՞նչ է «Մանդիլիոն»-ը...

ՏՕՆԻԿ Տ «1918-ի ամրան վերջին ու խռովայոյզ օրերն էին: Բոլորի հայեացքը դէպի այն տունն էր ուղղուած, ուր օր ու գիշեր տքնում էր Արամը, փրկութեան ելք փնտռելով հայկական ահաւոր դժոխքից»: («Արամի Կեանքից», Վ. Նաւասարդեան) 29 յունուարին ամբողջացաւ Հայաստանի Ա. անկախ հանրապետութեան հիմնադիր Արամ Մանուկեանի մահուան 97-ամեակը: 28 յունուարին Հայաստանի մէջ նշուեցաւ «Հայոց բանակի օր»-ը: Երկու տարբեր առիթներ, որոնք բնաւ չառնչուեցան, մանաւանդ...

2016 թուականի յունուարի 20-ին, «Ազատութիւն» ռատիոկայանին տուած հարցազրոյցի ընթացքում Հրանդ Մարգարեանը յայտնեց, որ բանակցութիւններ են տեղի ունեցել Հայաստանի նախագահ եւ Հանրապետական կուսակցութեան ղեկավար Սերժ Սարգսեանի հետ: Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան Բիւրոյի ներկայացուցիչը յայտնեց համախմբական կառավարութիւն կազմելու հաւանականութեան մասին` միաժամանակ նշելով, որ հաւանական համագործակցութեան թէ՛ ձեւաչափը եւ թէ՛ ժամկէտները վերջնականօրէն ճշդուած չեն: Բառացիօրէն ասուել է հետեւեալը. «Մենք մինչեւ վերջին հանրաքուէն, երբ մեզ...

28 յունուարը հայոց բանակին տօնն է: Հայ ժողովուրդը պատմութեան տարբեր հանգրուաններուն, ստեղծելով հանդերձ հարուստ մշակոյթ, միշտ կարեւոր ու առաջնահերթ համարած է հայրենի հողին պաշտպանութիւնն ու սերունդներուն ռազմահայրենասիրական դաստիարակութիւնը: Մեր ժողովուրդի պատմութեան յաղթական էջերը արձանագրուած են հայ սպարապետին, հայ մարտիկին, հայ ֆետայիին, հայ կամաւորին, իսկ անկախ պետականութեան կերտումով` հայոց բանակին շնորհիւ: Հայոց բանակի զինուորը իր մարտունակութեամբ գերազանցած է զինուորական հսկայ կարողութիւններու...

ԱԲՕ ՊՈՂԻԿԵԱՆ Շնորհաւոր տօնդ, շնորհաւոր ծնունդդ` Հայո՛ց Բանակ: Շնորհաւոր տօնդ` Հայոց Բանակի զինուո՛ր: Խոնարհում ու խնկարկում` Հայոց Բանակի նահատակ զինուորներու յիշատակին: Այս նուիրական օրուան առթիւ մեր բաժինը չի կրնար բաւարարուիլ շնորհաւորական ու յիշատակի խօսքերով: Չենք կրնար կենացներով բանակ պահել, չենք կրնար ողջոյններով զինուորի կորով բարձրացնել: Այո՛, մեր զինուորը կրնայ կարիքը չունենալ մեր զօրակցութեան, մեր նեցուկին, մեր բարոյական ու նիւթական աջակցութեան®...

«Եկեղեցին հայկական մէն մի քարին տակ գետնի Դէպի երկինք բարձրացող գաղտնի ճամբայ մը ունի. Եկեղեցին հայկական հայ հոգիին եւ մարմնոյն Զըրահանդերձ է փայլուն` մինչ իր խաչերն են դաշոյն Եւ զանգակներն են բոմբիւ՜ն, եւ երգերն է միշտ յաղթութիւն...» ՎԱՀԱՆ ԹԷՔԷԵԱՆ Ծառայութիւնը առհասարակ մարդկային ընկերութեան մէջ բնորոշ արժէք է եւ գնահատելի երեւոյթ: Իսկ քրիստոնէական վարդապետութեան եւ ուսուցումներուն մէջ կը նկատուի գերագոյն զոհաբերութիւն:...

Սիլվա Չիլինկիրեան, որ ծանօթ էր իր հայկական ժողովրդական ու միջազգային երգերու ուրոյն մեկնաբանութեամբ, իր մահկանացուն կնքեց անցեալ շաբաթ, Լոս Անճելըսի մէջ, յետ կարճատեւ հիւանդութեան: Հասակ առած էր Լիբանանի մէջ` մշակոյթ ապրող եւ քաջալերող ընտանիքի մը մէջ: Անցած էր արուեստագէտի մը վերապահուած բոլոր հանգրուաններէն եւ գտած` իր մեկնաբանութեան իւրայատուկ ոճը: Ձայնամարզութեան եւ երաժշտական նախնական  կրթութիւնը ստացած էր Լիբանանի պետական երաժշտանոցին մէջ...

ՄԱՐԶՊԵՏ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ Երբեմն անակնկալ լուրեր անհատը կը մղեն տարօրինակ երեւոյթներու, զարտուղի կացութիւններու մասին մտածելու, բաղդատութիւններ ընելու հոն, ուր նման փորձ մը առաջին ակնարկով անտեղի պիտի թուէր: Շաբաթներ առաջ էր` համացանցին վրա՞յ, թէ՞ թերթին մէջ կարդացի Քալիֆորնիոյ աշխարհահռչակ բնապահպանական հոյակապ անտառներուն մէջ պատահած դէպքի մը մասին: Ուշադրութիւնս գրաւեց լուսանկար մը` արջը իր քոթոթին հետ: Ինչպէս բոլոր երեխաները` ես ալ այդ տարիներուն...

«ԱՊԱՌԱԺ» Յունուարի 28-ը Հայաստանի Հանրապետութեան տօնացոյցում նշւում է որպէս Բանակի օր: Այս օրը ունի մեծ կարեւորութիւն հայ ժողովուրդի համար, քանի որ մեր բանակն է մեր պետութեան  ու ազգի գլխաւոր պաշտպանը ու նրա հզօրութիւնից է կախուած  բոլորիս ապագան: Օրուան կապակցութեամբ «Ապառաժ»-ը զրուցել է Լեռնային Ղարաբաղի փոխվարչապետ, ՀՅԴ-ի անդամ, Հայաստանի եւ Լեռնային Ղարաբաղի պետական եւ ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ Արթուր Աղաբեկեանի հետ: «ԱՊԱՌԱԺ».-  Ինչպէ՞ս եւ...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Խօսքը կը վերաբերի զտարիւն հայ բժիշկի մը` ԺԹ. դարէն: Մտովին գացէք մինչեւ 140, 150 կամ 160 տարի ետ: Պահ մը ենթադրեցէք, թէ կ՛ապրիք Օսմանեան կայսրութեան մայրաքաղաք Կ. Պոլսոյ մէջ: Ուսումնատենչ երիտասարդ մըն էք ու կը փափաքիք բժշկութիւն ուսանիլ: Ձեր ապրած քաղաքին մէջ գոյութիւն ունի Կայսերական բժշկական վարժարանը («Մէքթէպի Թըպպիյէի  Ատլիյէի  Շահանէ»), հիմնուած` 1839-ին: Հո՛ն արձանագրուեցաք ու սկսաք հետեւիլ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Երեքշաբթի, 26 յունուարին Եւրոպական խորհուրդի Խորհրդարանական վեհաժողովը (ԵԽԽՎ) մերժեց Ռոպըրթ Ուոլթըրի հեղինակած «Բռնարարքներու աճը Լեռնային Ղարաբաղի եւ Ազրպէյճանի այլ բռնագրաւուած տարածքներուն մէջ» զեկուցումը, սակայն որդեգրեց Միլիցա Մարքովիչի ներկայացուցած` Սարսանգի ջրամբարին վերաբերեալ «Ազրպէյճանի սահմանային բնակչութիւնը միտումնաւոր զրկուած է ջուրէ» զեկուցումը: ԵԽԽՎ-ն իրեն ներկայացուած ազրպէյճանամէտ, ուստի եւ հակահայ երկու բանաձեւերէն մէկը մերժելով եւ միւսը որդեգրելով փորձեց հաւասարակշռութիւն պահել ղարաբաղեան տագնապի...

Փասատինա Կիրակի, 17 յունուարին Փասատինայի երեք հազար աթոռ ունեցող «Սիվիք» հանդիսասրահը փոքր եղաւ ՀՅԴ 125-րդ տարեդարձին ներկայ ըլլալու փափաքով ձեռնարկի վայր հասած բազմութեան: Յայտագիրը սկսաւ Կարինէ Աւագեանի «Ա՜խ, Հայաստան» մեներգով, որուն յաջորդեց ՀՄԸՄ-ի դրօշակներու խումբին մուտքը սրահ` նուագախումբին ընկերակցութեամբ: Հայաստանի ու Միացեալ Նահանգներու քայլերգները կատարուեցան «Լարք» երաժշտական միութեան աշակերտներուն, իսկ ՀՅԴ-ի քայլերգ «Մշակ բանուորը»` ՀԵԴ պատանեկան միութեան երգչախումբին կողմէ: Բացման...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Հարցադրում Մեր անմիջական պատմութիւնը մեզի կը պարտադրէ ընտրանք եւ կողմնորոշում: Եթէ անոնք չունենան յստակութեամբ բանաձեւուած ազգային, ռազմավարական, մշակութային, քաղաքական եւ գաղափարաբանական հիմնաւորումներ, ցարդ որպէս մէկ եւ մէկութեան ցանկութեամբ ապրած ընդհանուր ըմբռնումով ապրած ազգը կը զարնուի խութի: Հետեւանքը հռետորութեամբ եւ ամբոխավարութեամբ չի վարագուրուիր. կ՛ունենանք անդառնալի կորուստներ: Տեղատուութեան եւ նահանջականութեան ջատագով գործնապաշտներ հիմնահարցերը կը ծալեն եւ վրան կը նստին, խցելով...

Պոլսոյ զբօսաշրջիկին համար աննկատելի չէ այս «Թըրքիշ կրաֆիթի»-ն... Իսկ լուսանկարիչի ոսպնեակի ետին, ձիւնածածկ սիւներուն տակ, պատահմամբ ցցուող այս գրութիւնը իր խոր իմաստը ունի: Շատ պիտի գրուի այս երկու բառին` «Ազափ Էրմենիէ», այսինքն` տանջուած ու ստրուկ հային մասին: Սակայն նոյնինքն այդ «կրաֆիթի»-ին գրչի ետին գտնուող անձը, կամ խմբակը ստրուկի մտայնութեան տէր հիւանդներ են:... Լուրջ հիւանդներ, որոնք իրենց իսկ սահմանափակ եւ ստրկամտութեան...

«1915 Թ. Սկզբին Օսմանեան Կայսրութեան Համար Կռուող Հայ Զինուորներ Կային» 1915 թ. յունուար-փետրուար ամիսներին օսմանեան գումարտակներում կռուող հայ զինուորներ կային: Ռուսների կողմից գերեվարուած հայերի թիւը 150-ից աւելի էր` չհաշուած սպաննուածները: Սարիղամիշում Էնվեր փաշային մահից փրկողը հայ զինուոր էր: Օսմանեան հայ զինուոր: Նրան մի քանի քիլոմեթր շալակած տարել է: Սրա համար Էնվեր փաշան շնորհակալական նամակ է գրում հայ եպիսկոպոսին: Եւ այս...

Թուրքիոյ մէջ «Պելկէ» հրատարակչատունը լոյս ընծայած է Ա. Կեսարի հեղինակած «Այնթապի գոյամարտը» գիրքին թրքերէն թարգմանութիւնը: «Ակունք»-ին համաձայն, գիրքին թարգմանիչներն են թուրք ուսումնասիրողներ Մուրատ Ուչաները եւ Ումիթ Քիւրթը: Ըստ աղբիւրին, այս գիրքը կը ներկայացնէ 1 ապրիլ 1920-էն մինչեւ դեկտեմբեր 1921 երկարած ժամանակաշրջանին Այնթապի մէջ տեղի ունեցած եւ յատկապէս այնտեղի հայութեան առնչուող բոլոր դէպքերը: 198 էջերէ բաղկացած այս գիրքը թուրք ընթերցողներուն կարելիութիւն...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Քարոզչութիւնը, ծանուցումը նոր երեւոյթ չէ: Պատմութեան ընթացքին ե՛ւ քաղաքական, ե՛ւ գործարարական շրջանակներ տարբեր դրսեւորումներով, երանգներով եւ խորութեամբ դիմած են քարոզչութեան: Ինքնաշարժի «Ֆորտ» ընկերութեան հիմնադիր Հենրի Ֆորտին (1863-1947) կը հարցնեն, թէ ի՞նչ կ՛ընէ, եթէ իր ամբողջ հարստութիւնը չքանայ եւ միայն 100 տոլար մնայ, Ֆորտ կը պատասխանէ. «90 տոլար ծանուցումի կը յատկացնեմ, 10 տոլարով գործ կը դարձնեմ»: Աշխարհի բոլոր...