Յօդուածներ

ՎՈՎ ՄՈՒՇԵՂԵԱՆ «Ազդակ» օրաթերթի համարները համալսարանականների սեղանին են, ամպիոնի մօտ` նախկին ու ներկայիս խմբագիրները: Լիբանանում լոյս տեսնող հայալեզու «Ազդակ» օրաթերթի 90-ամեայ տարեդարձից առաջ լիբանանահայ պատմաբան, հայագէտ, օրաթերթի նախկին խմբագիր Երուանդ Փամպուքեանն ու ներկայիս գլխաւոր խմբագիր Շահան Գանտահարեանը Երեւանի պետական համալսարանի լրագրութեան բաժանմունքի ուսանողներին ներկայացրին այն ծրագրերն ու հեռանկարները, որոնք իրականացրել ու իրականացւում են: 1927 թուականին լոյս տեսած օրաթերթի հսկայածաւալ արխիւի...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Այսպէս: Իսրայէլեան եւ ռուսական զոյգ հպատակութիւն ունեցող Ալեքսանտր Լափշին Պիելոռուսիոյ կողմէ արտայանձնուեցաւ Ազրպէյճանի, վերջինին սահմանները «ապօրինի» կերպով անցած ըլլալու եւ «բռնութեան կոչեր» ուղղած ըլլալու յանցանքով: Լափշինի «յանցանքը» այն էր, որ ան պարզապէս Արցախ այցելած էր երկու անգամ ու այս ձեւով ալ մտած էր Ազրպէյճանի «սեւ ցանկ»: Պիելոռուսիոյ նախագահ Ալեքսանտր Լուքաշենքօ, Ազրպէյճանի պահանջով Լափշինը ձերբակալել տալէ ետք, ինքզինք աճուրդի...

ԳԷՈՐԳ ԴԱՐԲԻՆԵԱՆ Ալեքսանտր Լափշինի` իրեն Ազրպէյճանին արտայանձնելու վերաբերեալ Պիելոռուսիոյ դատախազութեան որոշման բողոքարկումը Գերագոյն դատարանի կողմից մերժուելուց յետոյ Մինսքը եւ Պաքուն այնքան արագ կազմակերպեցին նրա տեղափոխումն Ազրպէյճան, որ փաստի առաջ կանգնեցրին այս գործի հետ կապ ունեցող բոլոր կողմերին: Այն պահին, երբ Լափշինն արդէն ինքնաթիռով տեղափոխւում էր Պաքու, Պիելոռուսիայում Ռուսիոյ դեսպանութիւնից «ՌԻԱ Նովոսթի» գործակալութեանը հաւաստիացնում էին, որ իրենք տեղեկութիւն չունեն արտայանձնման մասին,...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՃԵԱՆ Դա‚ իրօք‚ անառարկելի ճշմարտութիւն է‚ որ վերաբերում է‚ առհասարակ‚ բոլոր հակամարտութիւնների կարգաւորման հեռանկարին: Անկախ դրանցից իւրաքանչիւրի  բնոյթից‚ պատճառահետեւանքային կապից: Հին ու տեւական են դրանք‚ թէ նոր‚ սառեցուած են‚ թէ տակաւին թէժ‚ միջպետական են‚ ազգամիջեան‚  քաղաքական‚ կրօնական` էական չէ: Մարդկութեան պատմութիւնն այդ է ուսուցանում: Համաշխարհային պատերազմներն անգամ ի վերջոյ հանգուցալուծուել են բանակցութիւնների սեղանի շուրջ: Նոյն տրամաբանութեամբ, այս ճշմարտութիւնը մեծապէս...

ԱՆԱՀԻՏ ՔԱՐՏԱՇԵԱՆ (Թուրքագէտ) Տենիզլի քաղաքը գտնւում է ներկայիս Թուրքիայի հարաւ-արեւմուտքում: Համանուն նահանգի վարչական կենտրոնն է: Քաղաքը յայտնի է հիւսուածեղէնի արտադրութեամբ եւ գորգագործութեամբ: Օսմանեան ժամանակաշրջանում Տենիզլին, որպէս մութասարրըֆութիւն (սանճագ, մարզ, «Ակունք»-ի խմբ.), եղել է Այտընի վիլայեթի կազմում: Քաղաքի հասարակական տարածութիւնը կազմում էր շուկան եւ երկաթուղու կայարանը, որոնք կառուցուած են եղել տներից հեռու` առանձին վայրում: Քաղաքի բնակչութիւնը կազմուած է եղել թուրքերից, յոյներից,...

«Հորիզոն» Ա. ՄԱՍ Ամերիկացի փաստաբան եւ քաղաքական գործիչ Ռապըրթ Ֆ. Քենետի Կրտսեր (Robert F. Kennedy Junior) զաւակն է Ամերիկայի նախագահ Ճոն Քենետիի եղբօր` ծերակուտական Ռապըրթ «Պապի» Քենետիի: Յօդուածագիրը համապարփակ ձեւով կը ներկայացնէ Միացեալ Նահանգներու քաղաքականութեան բացասական անդրադարձը Միջին Արեւելքի մէջ: Յօդուածագիրը հեղինակ է նաեւ շարք մը գիրքերու, որոնց շարքին` Crimes Against Nature: How George W. Bush and His Corporate Pals...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Ընկերային  գիտութիւններու մէջ փիլիսոփայական իրարու հակադիր երկու ուղղութիւններ վէճի նիւթ դառնալով` տարբեր խմբակցութիւններ կազմեցին եւ երկար ժամանակ իրարու դէմ մելան հոսեցուցին: Monism, որ կարելի է մեկնաբանել իբրեւ զօրութենական մենապաշտութիւն  եւ  dualism` երկակի ուժապաշտութիւն: Ըստ առաջինին,  պատմութեան  անիւը շարժողը նիւթն է, այսինքն ընկերութեանց տնտեսութիւնը, որ կը կազմէ  առարկայական այն խարիսխը, որուն վրայ իբրեւ վերնակառոյց  յառաջացած  են ընկերային կարգուսարքն ու...

ՍԵՒԱՆ Ճ. ԱԲԷԼԵԱՆ          Ներկայ դարուս շատեր հեռացած ենք գիր-գրականութենէն եւ գիրք կարդալէն, սակայն տակաւին կան անձեր, որոնք կը հաւատան գիրքերու կարեւորութեան եւ մեծ եռանդով կը գրեն ու շատեր ալ կը կարդան խանդավառութեամբ` հարստացնելով իրենց գիտութեան դաշտն ու ընդարձակելով մտահորիզոնը: Քիչ չէ նոր հրատարակուած գիրքերուն քանակը` ըլլան անոնք օտար լեզուով կամ  մայրենի լեզուով: Այս նոր հրատարակուած գիրքերէն մէկն է «Խանձուած օրերը»:...

Ընկերային ծառայութեան միջազգային օրուան առիթով, նախաձեռնութեամբ Լիբանանի հայոց թեմի Ազգային վարչութեան Ընկերային յանձնախումբին, չորեքշաբթի, 1 փետրուար 2017-ին, յետմիջօրէի ժամը 5:00-ին, Ազգային առաջնորդարանի «Երջօ Սամուէլեան-Եռագոյն» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ թեմի ծուխերու թաղական խորհուրդներու տիկնանց յանձնախումբերու հաւաք: Հանդիպումին բարի գալուստի խօսքը Ընկերային յանձնախումբին անունով արտասանեց Մարալ Հարպոյեան, որ նշեց, թէ Տիկնանց յանձնախումբերը թաղական խորհուրդներու հովանիին տակ կը գործեն` նիւթապէս եւ բարոյապէս նեցուկ...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ԻՍԿԱՀԱՏԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան կենդանի զոհերէն` տոքթ. Յովհաննէս Յակոբ Սրապեանի երէց որդին էր տոքթ. Հրայր Մկրտիչ Սրապեանը, որ մեզմէ բաժնուեցաւ 2017-ի Հայկական Սուրբ Ծնունդի առաւօտը, վիշտի մէջ թողելով սիրելի ազգականներ եւ բարեկամներ: Եգիպտոսի պետական համալսարանի Բժշկական դպրոցէն շրջանաւարտ` 1959-ին, երիտասարդ Հրայր Սրապեան Իրլանտա կը մեկնի մասնագիտանալու համար վիրաբուժութեան եւ մարմնի թմրագիտութեան մէջ: Ան կը գործէ իբրեւ բժիշկ Հոլանտայի եւ ապա...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻԱ ԱՐԱՊԱԹԼԵԱՆ Սփիւռքի նախարարութեան հովանաւորութեամբ Երեւանի մէջ հրատարակուած է «Համշէնը եւ համշէնահայութիւնը. արդի հիմնախնդիրները» գիրքը: Աշխատութեան հեղինակը Արեւմտահայերու հարցերու ուսումնասիրութեան կեդրոնի գիտահետաքննական հաստատութեան տնօրէն, հայագէտ եւ բանասիրական գիտութիւններու թեկնածու Հայկազուն Ալվրցեանն է, իսկ պատասխանատու խմբագիրը` նոյն կեդրոնի թրքերէն բաժնի պատասխանատու, թրքագէտ եւ պատմական գիտութիւններու թեկնածու Մելինէ Անումեանը: «Ակունք» լրատուական աղբիւրը կը հաղորդէ, որ գիրքին մէջ ներկայացուած են Համշէնի եւ...

ՆԱՅԻՐԻ ՀՈԽԻԿԵԱՆ Թուրքիոյ Տիարպեքիր (Տիգրանակերտ) քաղաքը 2015 թուականի թուրք-քրտական բախումներուն պատճառով լուրջ վնասներ կրեց, անոր բնակիչներէն շատեր արտագաղթեցին, եւ կը խօսուի այդտեղէն մինչեւ 200 հազար մարդու հեռանալուն մասին: Տիգրանակերտի աշխուժ եւ գործարար հայերէն Մեհմետ Տեմիր եւս ժամանակին լքած է քաղաքը, այսօր հիմնականօրէն կ՛ապրի Զմիւռնիոյ եւ Պոլսոյ մէջ: Ան կ՛ըսէ, թէ արեւելեան շրջաններուն մէջ (Արեւմտեան Հայաստանի տարածքը) նոյնիսկ ապրելու տարրական պայմանները...

«Էքսփրես» Այսօրուան Անին ուրուականներու քաղաք է: Ներկայիս այնտեղ կան միայն փլատակներ, որոնք ցոյց կու տան հնագոյն Անիին փառքին ստուերը միայն: Արդէն իսկ աւելի քան 100 տարիէ այդ աւերակները հետզհետէ աւելի կը քանդուին, եւ քաղաքի աւերակ պատերուն մէջ միայն քամին է, որ կը շրջի: Յաճախ հնագէտներ կ՛այցելեն Անի: Այս մասին գրած են խրուաթական «Էքսփրես» եւ «Պի. 92» պարբերաթերթերը: «Ժամանակին Անին յայտնի...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻԱ ԱՐԱՊԱԹԼԵԱՆ Հայաստանի մէջ «Իրան Խոտրօ» ընկերութեան միակ ներկայացուցիչ  «Ռենա» ընկերութեան տնօրէն Ռենա Նաֆեզի տեղեկացուցած է, որ իրանցի գործարարները Արթիկի մէջ գորգագործութեան զարգացման ծրագիր մը պիտի մշակեն: Ան հաստատած է, որ Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանի դեկտեմբեր 2016 թուականին Հայաստան կատարած պաշտօնական այցելութեան ընթացքին այս ծրագիրը քննարկած էին նաեւ Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանին հետ` Հայաստան-Իրան գործարար համագումարին ընթացքին: Գործարարը կը...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻԱ ԱՐԱՊԱԹԼԵԱՆ Խարբերդի մէջ գտնուող հայկական Ս. Գէորգ վանական համալիրը բաւական վատ վիճակի մէջ է: Համալիրին բոլոր կառոյցները աւերակներ դարձած են: Ներկայիս կանգուն մնացած է միայն կիսաքանդ եկեղեցի մը, որուն սիւները ճաթած են, իսկ կառոյցէն ներս ամբողջութեամբ աւերակ է ամէն ինչ: Այս տեղեկութիւնը կը փոխանցէ Evrensel.net-ը: 6-րդ դարու այս վանական համալիրը նախապէս ունեցած է իր եկեղեցին, բաղնիքը, որբանոցն ու...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Այս օրերուն յաջորդաբար մեզմէ հրաժեշտ առին Մեծ եղեռնէն վերապրած քանի մը երէցներ, որոնցմէ վերջինը այստեղ` Մոնրէալ, Քնար Պոհճելեան-Եմենիճեանն էր` շուրջ 108 տարեկան մօրաքոյրը կնոջս. անկէ քանի մը օր ետք մեկնեցաւ Քնարին հօրեղբօր որդին` 98-ամեայ Կարպիս Պոհճելեանը, որ կ՛ապրէր Լառնաքա, Կիպրոս: Անոնցմէ քանի մը շաբաթ առաջ, նոյնպէս Մոնրէալէն` անոնց մտերիմ բարեկամն ու հարազատը` 97-ամեայ Վարդգէս Սարաֆեանն էր, որ կը հեռանար...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Վիրաբուժական գործողութեան մը ենթարկուելէ ետք, երբ պարտադիր հանգիստի ժամեր կ՛անցընէի հիւանդանոցի սենեակիս մէջ, ձանձրոյթը փարատելու համար կը թերթատէի Դիմատետրի էջերը, կայծակնահարի նման կանգ առի ՀՅԴ Բիւրոյի էջին դիմաց, ուր տպուած էր գոյժը ընկ. Արա Տեմիրճեանի մահուան, անոր նկարին կողքին: Այս տարուան ամրան (2016), որպէս Ազգային Կեդրոնական վարչութեան անդամ, ան` ընկերակցելով Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոսին, այցելած...

ԱՐՄԻՆԷ  ԿՈՒՆԴԱԿՋԵԱՆ Մեր կեանքի ընթացքում բազում մարդկանց ենք հանդիպում, բայց քչերն են, որ մնում են մեր յիշողութեան մէջ անջնջելի: Այդ անձնաւորութիւններից մէկն էր իսկական Մարդ Յակոբ Կիւլոյեանը: Հետեւեալ յուշերս իր մասին սկսւում է այն ամառ, երբ մենք հանդերձ ընտանեօք Թեհրան (Իրան)-ից պտոյտի գնացինք Պէյրութ, Լիբանան: Օդանաւակայարան իջնելուն պէս, մի երիտասարդ բարետես ու ժպտադէմ մարդ մօտեցաւ հայրիկիս ու ջերմօրէն ողջագուրուելուց յետոյ...

ՐԱՖՖԻ ԵՍԱՅԵԱՆ  Քառասուն օրեր առաջ մեզմէ առյաւէտ բաժնուեցաւ Վարուժան Թորիկեանը: Ան եղբայրը եղած է ՀՄԸՄ Ժունիէի մասնաճիւղի հիմնադիր անդամներէն: Եղած է սկաուտ, մարզիկ, վարչութեան անդամ, ատենապետ: Տարիներու որպէս վաստակաւոր միութենական, ան միշտ մասնակցած է մասնաճիւղի վերելքին` իր անձը նուիրելով իր սիրելի միութեան: Միշտ եղած է պատնէշի վրայ, պատրաստ` օգտակար ըլլալու: Վերջերս, առ ի գնահատանք իր հարուստ վաստակին ՀՄԸՄ-ի Շրջանային վարչութիւնը...

ՅԱԿՈԲ ՉՈԼԱՔԵԱՆ Ուրիշ կարեւոր հարց մըն ալ: Այդ քաղուածքները պէտք է բերուած ըլլան աւանդական ուղղագրութեամբ, որպէսզի դպրոցականը դեռ վաղ տարիքէն կարողանայ ընտելանալ անոր ընթերցանութեան: Ի դէպ, «Մայրենի» շարքի Ե. կարգի դասագիրքին նիւթերէն մէկն է «Վահագնի Ծնունդը», որ բերուած է գրաբար եւ աւանդական ուղղագրութեամբ: Քաղուածքին կ՛ընկերանայ նաեւ արեւելահայերէնի վերածումը: Ուրեմն կարելի է նաեւ արեւմտահայ ու սփիւռքահայ գրուածքը բերել աւանդական ուղղագրութեամբ: Քանի...