Յօդուածներ

ՎԱՐԱԳ ԳԵԹՍԵՄԱՆԵԱՆ եւ ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Այս յօդուածին անգլերէն բնագիրը լոյս տեսած է «Արմինիըն ուիքլի»-ի մէջ: Այս յօդուածը հայոց պետականութեան 100-ամեակին  նուիրուած շարքին առաջին յօդուածն է: Անցաւ մայիս 28 մը եւս,  եւ հայերը նշեցին  Հանրապետութեան տօնը` այն օրը, երբ Հայաստանը դարձաւ հանրապետութիւն եւ ստեղծուեցաւ 1918 թ. ժամանակակից հայկական պետութեան նմուշ` 1375 թ. հայոց պետականութեան կորուստէն ի վեր: Այս տարի լրացաւ Հայաստանի...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Պատմութեան մէջ Հարաւային Կովկասը միշտ ալ եղած է մեծ կայսրութիւններու ռազմադաշտը: Շրջանը վերջին 200 տարիներուն դարձաւ Ռուսիոյ, Օսմանեան կայսրութեան (Թուրքիոյ) եւ Իրանի հակամարտութիւններուն կեդրոնը: Անիկա ո՛չ միայն նշանաւոր է իր քարիւղի հանքերով, այլ նաեւ ունի ռազմավարական նշանակութիւն, որովհետեւ կը միացնէ Միջին եւ Փոքր Ասիաները: 1828-ին վերջ գտաւ ռուս-պարսկական պատերազմը, եւ Թուրքմենչայի դաշնագիրով շրջանը անցաւ ցարական Ռուսիոյ տիրապետութեան տակ:...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Արդէն անցած են վեց ամիսներ Տանըլտ Թրամփի Միացեալ Նահանգներու նախագահի պաշտօնը ստանձնած օրէն: Անոր գործունէութեան գնահատականը տարաբնոյթ եղած է, իսկ արտասանած խօսքերն ու նոյնիսկ կատակները հեգնանքի առարկայ դարձած են յատկապէս ընկերային ցանցերուն մէջ: Թրամփի վերջին «կատակը» Ռաշմոր լերան վրայ նախկին չորս նախագահներու կողքին  իր դիմաքանդակը տեսնելու ցանկութեան մասին էր: Աւելորդ է ըսել, թէ ինչպէ՛ս բռնկեցան ընկերային ցանցերը,...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ «Պի.Պի.Սի.»-ի Մոսկուայի թղթակից Սթիվ Ռոզենպերկ անդրադարձաւ Փութին-Թրամփ յարաբերութեան: Ն. Ժպիտներու ետին շօշափելի ի՞նչ արդիւնք պիտի տայ Փութին-Թրամփ յարաբերութիւնը Սպիտակ տան մէջ Տանըլտ Թրամփի հաստատուելէն վեց ամիս ետք ռուսերը սկսած են զգալ, որ իրենց երկիրը որոշ առաւելութիւն մը կը վայելէ Միացեալ Նահանգներու վրայ: Եւ ո՞վ կրնայ մեղադրել զանոնք այդպէս խորհելու համար: Յատկապէս` այն պնդումներու եւ լոյսին տակ, որ...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ 100-ամեայ Երթ Մը` Տարօն-Տուրուբերանի Հայրենակցական Միութիւնը Տարօն Տուրուբերանի հայրենակցական միութիւնը կը պատուէ իր երէց անդամները (Հալէպ, 26 փետրուար 1994) Նկարին մէջ կ՛երեւին ձախէն աջ` տիարք Գէորգ Արոյեան, Խաչիկ Շառոյեան, Հայկ Աւետիսեան, Տիգրանն Մակարեան, Բերիոյ թեմի առաջնորդ Սուրէն արք. Գաթարոյեան, Լեւոն Ղազէլ, Յարութիւն Շարոյեան, Անդրանիկ Գաբրիէլեան եւ Գասպար Կարապետեան Պատկառելի տարիք մը բոլորած մեր հայրենակցական միութիւններու խմբակին գլուխը պէտք...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Հրեայ նախկին երեսփոխան Ալեքսանտր Ցինկերը իր մէկ հարցազրոյցին ընթացքին հաստատեց, որ անցնող տասնամեակներուն Իսրայէլի իրերայաջորդ իշխանութիւններուն վարած քաղաքականութեան շնորհիւ` հայրենադարձութիւնը եղած է հրեաներուն գլխաւոր օրակարգերէն մէկը: Կրթական, տնտեսական, մարտական, ռազմավարական բոլոր ճգնաժամերուն ալ հայրենադարձութեան եւ հրէական սփիւռքի օրակարգը չէ կորսնցուցած իր առաջնահերթութիւնը: Այսօր փաստօրէն ոչ թէ Միջին Արեւելքի, այլ նաեւ աշխարհի վրայ միակ պետութիւնն է, որ, իր սփիւռքով...

«Արմէնփրես»-ի մամուլի սրահին մէջ կայացած ասուլիսին ընթացքին Ֆրանսայի Հայկական կազմակերպութիւններու համակարգող խորհուրդի համանախագահ եւ ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Մուրատ Փափազեանը նշեց, որ կը նախատեսեն ընդլայնել Արցախի շուրջ համախմբուած միջազգային գործիչներու թիւը, աւեցնելով, որ Ֆրանսայի հայ համայնքը աշխուժ աշխատանք կը նախատեսէ Արցախի ճանաչման ուղղութեամբ: «Ինչպէս գիտէք, Ալֆորվիլ քաղաքը ստորագրեց համաձայնագիր` Արցախի Բերձոր համայնքի հետ: Ասիկա կը նշանակէ, որ ֆրանսական քաղաքը կը ճանչնայ...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Շատերուս ծանօթ է ՀՅԴ Ընդհանուր ժողովին կողմէ համայն հայութեան ուղղուած «Դէպի երկիր» կոչը, որ Դաշնակցութեան ծրագիրին մէջ բնութագրուեցաւ հետեւեալ տողով. «Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը կը ձգտի Հայ դատի լուծման. ամբողջական հայութեամբ` ամբողջական հայրենիքի կերտումին»: «Դէպի երկիր» կարգախօսը հասարակ երազային նպատակ մը չէ, այլ, ընդհակառա՛կն, անիկա տրամաբանական գաղափար մըն է, որ կը բխի հայ ազգային-ազատագրական շարժումի եւ համայն հայութեան վեհ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Շուէտ Լիզպոնի 5-ի Մարտիկներու Յիշատակին Նուիրուած Ձեռնարկ Սուտերթէլիոյ Քաղաքին Մէջ Կիրակի, 30 յուլիսին, Շուէտի Սուտերթէլիոյ հայահոծ քաղաքի Ս.Մարիամ հայ առաքելական եկեղեցւոյ մէջ նշուեցաւ յիշատակը Լիզպոնի 5-ի մարտիկներու, որոնք 34 տարի առաջ մեկնելով Լիզպոն նահատակուեցան վասն Հայ դատի արդարութեան ու հայութեան անզիջելի իրաւունքներու պահանջատիրութեան` ապացուցելով գերագոյն զոհաբերութեամբ նուիրուելու կամքը: Ձեռնարկը կազմակերպած էր Շուէտի ՀՅԴ կառոյցը, օժանդակութեամբ` ՀՅԴ Շուէտի...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ «Տարօնի-Արծիւ» պարբերաթերթին վերջին թիւը Հայ սփիւռքի պատմութեան հետաքրքրական երեսներէն մէկն է, անկասկած, հայրենակցական միութիւններու գոյառումը, անոնց աստիճանական վերելքն ու գործունէութիւնը: Մեծ եղեռնէն անմիջապէս ետք, 20-ական թուականներու առաջին տարիներուն, երբ կեանքի կը կոչուէին գաղութային մեր առաջին կառոյցները` փայտաշէն մատուռներ, թիթեղածածկ դպրոցներ, համեստ ակումբներ, անոնց քովն ի վեր այնքա՜ն եռանդով կը կազմուէին նաեւ երփներանգ անուններ կրող բազմաթիւ հայրենակցական միութիւններ: Ասոնք...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Արդէն տասը օրեր անցած են Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոս ԱՐԱՄ Ա.ի հրաւիրած հայու ինքնութեան եւ ինքնահասկացողութեան նուիրուած խորհրդաժողովէն: Խորհրդաժողովը աւարտած է: Հարցին տագնապը կը մնայ: Հարկ է այդ հարցով տագնապիլ, կրաւորական չըլլալ, եթէ պատմութեան բեմին վրայ պիտի մնանք` որպէս ինքնուրոյն ազգ, Հայաստան եւ սփիւռք(ներ): Այդ օրերուն «Ազդակ» օրաթերթի մէջ կարդացի Յովէլ Շնորհօքեանի ինծի ուղղած «բաց նամակ»-ը: Շատ ալ...

ՄԱՐԶՊԵՏ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ 1922 յունիսի 14-ին հրապարակ հանուած «Երեքի դեկլարացիա»-ն ի շարս այլոց, կը ժխտէր Վահան Տէրեանը եւ կը յայտարարէր, թէ հայ բանաստեղծութիւնը հիւանդ էր, թոքախտաւոր եւ պէտք էր զայն ազատագրել:  Տարբեր տեղ մը կը քննադատէր նացիոնալիզմը, ռոմանթիզմը, փեսիմիզմը եւ սեմպոլիզմը եւ կը ջատագովէր պրոլետարական ինտերնացիոնալիզմը: Բաւականին յանդուգն եւ նոյնքան թեթեւսոլիկ էր յայտարարութիւնը, որուն յաջորդեցին Չարենցի շարք մը փորձառական գործեր, եւ...

ԲԱԳՐԱՏ ԷՍԴՈՒԳԵԱՆ Տիեզերքի եւ այդ տիեզերքի մէջ աշխարհի կազմութեան նախորդող շրջանը կ՛ընդունուի իբրեւ քաոսային շրջան: Քաոս, ուր կը տիրապետէ խառնաշփոթութիւն: Այս հաստատումը ծագեցաւ հազիւ այն ատեն, երբ մարդու միտքը յաջողեցաւ ընկալել ու դասաւորել աշխարհի ընթացքը: Այժմ գիտենք, որ աշխարհ կը պտտի արեւին շուրջ,  եւ այդ պտոյտը կ՛իմաստաւորուի ժամանակի հաշուարկութեամբ: Երկրագունդի` արեւին շուրջ պտոյտը կը հաշուենք տարիով: Երկրագունդը նաեւ կը պտտի...

«Նոր Յառաջ»-ի Հարցազրոյցը «Եու. Սի. Էլ. Էյ.» Համալսարանի Հայագիտական Ամպիոնի Դասախօս Յակոբ Կիւլլիւճեանի Հետ Վարեց` ԺԻՐԱՅՐ ՉՈԼԱՔԵԱՆ «ՆՈՐ ՅԱՌԱՋ».- Հայաստան-սփիւռք յարաբերութիւնները զօրաւոր լուսարձակի տակ են: Հայաստանի նոր կառավարութիւնը կը դիմէ սփիւռքահայ մեծ կազմակերպութիւններուն` Բարեգործականին, «Հայաստանի զարգացման նախաձեռնութիւններ» (IDeA) հիմնադրամին, Ամերիկայի Հայկական համագումարին, մեծահարուստներու... անոնց նեցուկը ապահովելու համար: Տնտեսականէն անդին դուք ինչպէ՞ս կը գնահատէք Հայաստան-սփիւռք յարաբերութիւնները` կրթական ու մշակութային բնագաւառներուն մէջ:...

Պատրաստեց՝ ԿԱԼԻ ԱՒԱԳԵԱՆ 23 յուլիսին Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. կաթողիկոս Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինի մէջ ընդունեց Հայաստանի կրթութեան եւ գիտութեան նախարարութեան ուսուցիչներու վերապատրաստման ծրագիրին մասնակից սփիւռքահայ ուսուցիչները` առաջնորդութեամբ Երեւանի Խ. Աբովեանի անուան պետական մանկավարժական համալսարանի նախագահ Ռուբէն Միրզախանեանի: Հանդիպումի ընթացքին Ռ. Միրզախանեան Վեհափառ Հայրապետին ներկայացուց ծրագիրին 16 երկիրներէ մասնակցող ուսուցիչները` տեղեկացնելով, որ սփիւռքի ամէնօրեայ եւ կիրակնօրեայ ուսումնական հաստատութիւններուն մէջ դասաւանդող...

Պատրաստեց՝ ԿԱԼԻ ԱՒԱԳԵԱՆ 12 յուլիսին Երեւանի Մ. Հերացիի անուան պետական բժշկական համալսարանին մէջ տօն էր, ուշադրութեան կեդրոնը շրջանաւարտներն էին: «Հերացի» թիւ 1 համալսարանի հիւանդանոցի բակին մէջ կազմակերպուած հանդիսաւոր երեկոյի ընթացքին շրջանաւարտները ստացան իրենց աւարտական վկայականները: Շէնքի ընտրութիւնը պայմանաւորուած էր անով, որ համալսարանական հիւանդանոցը Հայաստանի հնագոյն բժշկական հաստատութիւնն է: Հանդիսաւոր ձեռնարկին ներկայ էին` Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ Սերժ Սարգսեանը, Ազգային ժողովի նախագահ...

Պատրաստեց՝ ԿԱԼԻ ԱՒԱԳԵԱՆ Թումանեանի միջազգային հանրահռչակման նպատակով անոր ստեղծագործութիւնները եւրոպական լեզուներով հրատարակելու քայլեր կը ձեռնարկուին: Թումանեանի 150-ամեակին ընդառաջ, պիտի հրատարակուին շարք մը գիրքեր, իսկ Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի Մ. Աբեղեանի անուան գրականութեան հիմնարկը կ՛իրականացնէ նաեւ Թումանեանի կեանքի եւ գործունէութեան տարեգրութեան 4 հատորներու կազմութիւնը: Ըստ «Արմէնփրես»-ի, 25 յուլիսին տեղի ունեցած ասուլիսին հիմնարկի տնօրէն Վարդան Դեւրիկեան յոյս յայտնեց, որ Թումանեանի ներկայացման խնդիրը նաեւ...

Պատրաստեց՝ ԿԱԼԻ ԱՒԱԳԵԱՆ 24 յուլիսին տեղի ունեցաւ Հայաստանի սփիւռքի նախարարութեան հայրենաճանաչութեան «Արի տուն» ծրագիրի 6-րդ փուլի բացման հանդիսաւոր արարողութիւնը: 6-րդ փուլի ծրագիրին մասնակցեցաւ շուրջ 90 պատանի եւ պարմանուհի` աշխարհի 10 երկիրներէ` Ռուսիայէն, Ուքրանիայէն, Պիելոռուսիայէն, Վրաստանէն, Լիբանանէն, Յորդանանէն, Միացեալ Նահանգներէն, Ֆրանսայէն, Սպանիայէն եւ Շուէտէն: Մասնակիցներուն ողջոյնի խօսքով դիմեց Հայաստանի սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեան: Ան շնորհակալութիւն յայտնեց արիտունցիներու ծնողներուն ու մանկավարժներուն` նախարարութեան...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի մէջ 2016-ին լոյս տեսաւ Սպարտակ Ղարաբաղցեանի «Արեւի բնակավայրը» գիրքը, բաղկացած` 335 էջերէ: Խմբագիր` Արշակ Բանուչեան: Հեղինակը գիրքը ձօնած է դստեր` Նազենիի անմար յիշատակին: Ընծայականը գրած է Թորոս Թորանեան. ան կ՛ըսէ, որ հեղինակը լաւ գիտէ իր նիւթը, երկրին շունչով կ՛ապրի, անոր ձեռքը ժողովուրդի բազկերակին վրայ է: Իր կարգին Ֆելիքս Բախչինեան կ՛ըսէ, որ Սպարտակ Ղարաբաղցեանի «Արեւի բնակավայրը», Երեւանն է`...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի մէջ 2016-ին լոյս տեսաւ Նազենի Ղարաբաղցեանի «Գիրս մնայ յիշատակող» գիրքը, բաղկացած` 91 էջերէ: «Լոյսի եւ յաւերժութեան ճամբորդը» խորագիրով ներածականին մէջ Ֆելիքս Բախչինեան կ՛ըսէ, որ արեւային որքան յոյզերով լեցուած է հայուհի այս մտաւորականին սիրտն ու հոգին, որ Արարիչի անուան կողքին մեծատառով գրած է Արեւ, լոյս, բարութիւն եւ յաւերժութիւն բառերը: Անշուշտ, լոյսն ու յաւերժութիւնը անոր իմանալի եւ հասանելի եղած...