Յօդուածներ

Փետրուարի 5-ին հրապարակուեցին Պաքուի կողմից պատանդառուած Արցախի ռազմական եւ քաղաքական ղեկավարների, հայ գերիների դէմ շինծու մեղադրանքների գործով «դատավճիռներ»-ը: Անշուշտ, նման վճիռները բոլորովին անսպասել չէին, սակայն պէտք է արձանագրենք, որ Պաքուի «դատարաններ»-ի որոշումները ոչ միայն իրաւական որեւէ արժէք չունեն, այլեւ հերթական անգամ հաստատում են, որ գործ ունենք քաղաքական հաշուեյարդարի եւ վրէժխնդրութեան համակարգուած քաղաքականութեան հետ: Բոլորովին պատահական չէ, որ հէնց այս օրերին,...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Արուեստագէտը եւ արուեստաբանը «Իմաստութիւնը սորվեցուց ինծի, որ ես ոչինչ եմ, Ստեղծագործութիւնը սորվեցուց ինծի, որ ես ամէն ինչ եմ: Իսկ իմ կեանքս կը հոսի իմաստութեան եւ ստեղծագործութեան միջեւ» ԳԷՈՐԳ ԵՂԻԱԶԱՐԵԱՆ, գեղանկարիչ  Արուեստաբան Մ. Ս. Հերկելեանի հեղինակութեամբ, վերջերս Երեւանի մէջ լոյս տեսաւ «Նոյեան տապան» հրատարակչատան «Featured Artists» մատենաշարի իններորդ հատորը անգլերէն լեզուով: Առցանց կապը. https://gevorgart.com/  https://www.noahsark-gallery.com/ Խմբագիր` Էլօ Սարաճեան, ձեւաւորող`...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Քեսապի Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին Քեսապի հայութիւնը, հայկական հոծ շրջաններէ հեռու, մեկուսացած եւ այլազգի գիւղերով շրջապատուած, ապրած էր իր դարաւոր տոհմիկ աւանդութիւններով ու բարքերով եւ ամրօրէն կառչած` հայ եկեղեցւոյ նուիրական սրբութիւններուն: Գաւառի հայութեան հոգեւոր կեդրոնը Քեսապ աւանի հնամենի Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին է: Եկեղեցւոյ կողքին երիցատունն է: Եկեղեցւոյ քահանաներէն յիշուած են (հերթականութիւնը թէական է) Տէր Սահակ Հաճի Պետրոսեան, Տէր Յարութիւն...

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ Ամերիկեան եւ իրանական կողմերի միջեւ սպասուող բանակցութիւնները, որոնք նախատեսուած են տարածաշրջանային միջնորդների մասնակցութեամբ, ներկայում, աւելի քան երբեւէ, պահանջում են` խոհեմութիւն, ռազմավարական պատկերացում եւ ճշգրիտ հաշուարկներ: Պարսից ծոցի լարուածութիւնն ու Հնդկաց ովկիանոսում ամերիկեան նաւատորմի տեղակայումը, Իրանի անօդաչու սարքերի մշտական վերահսկողութիւնը եւ տարածաշրջանի երկրների աշխուժ դիւանագիտական միջնորդութիւնը ստեղծում են բազմաշերտ միջավայր, որը յիշեցնում է 20-րդ դարի դասական քաղաքական-ռազմական ճգնաժամերը` Քուպայի...

Հարցազրոյցը վարեց` ԱԼԻՔ ԳԱՆՏԱՀԱՐԵԱՆ թարգմանութիւն` ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Լուսնակարը` Նիք Պուրչըլի Հ.- Ձեր կարծիքով, ինչո՞ւ ձախողեցան Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտութեան լուծման ջանքերը: Պ.- Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտութեան աւելի քան երեք տասնամեակ տեւած միջնորդութեան ձախողութիւնը պարզ բացատրութիւն չունի: Երկու տարուան շարունակական հետազօտութիւններէն ետք, ես աւարտած եմ 400 էջնոց վերլուծութիւն, որ պիտի հրապարակուի անգլերէն լեզուով 2026 թուականին, անոր պիտի յաջորդէ նաեւ հայերէն թարգմանութիւնը: Այս հետաքննութեան...

1890-ին հիմնուած Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը 135 տարիէ ի վեր կը շարունակէ առաջնորդել հայ ժողովուրդը եւ պատրաստել նորանոր սերունդներ` յանուն հայութեան վեհագոյն նպատակներու եւ պայքարի շարունակութեան: Իր շարքերէն ծնունդ առին` գերագոյն զոհաբերութեան հաւատամքի ֆետայիներ, գաղափարի մարտիկներ եւ ազգային ու պետական գործիչներ, որոնք աշխատանքով ու նահատակութեամբ կերտեցին պատմութիւն, ցանեցին նոր սերմեր եւ հայ ժողովուրդին շնորհեցին արժանապատուութիւն ու յաղթանակներ: Քրիստափորի միտքով, Ռոստոմի կամքով...

ՃՈՐՃ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ ՀՅԴ ԼԵՄ-ի  «Հայաստան» մասնաճիւղ Հայ ազգը իր պատմութեան ընթացքին ապրած է վերելքի եւ յաղթական շրջաններ: Այսօր ալ կանգնած ենք նոր կացութեան դէմ յանդիման, երբ պատերազմի պարտութիւնը կամ Արցախի կորուստը չեն միայն մեր կրած հարուածը, այլ պարտութենէն վերականգնելու դժուարութիւնը: 1915 թուականին համաշխարհային գետնի վրայ եւ յատկապէս Հայոց պատմութեան մէջ ամէնէն ցաւալի, անմարդկային եւ ժողովուրդի հանդէպ անարդար ոճրագործութիւնը տեղի ունեցաւ`...

ՆԱՐԵԿ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ ՀՅԴ ԼԵՄ-ի «Արաբօ» մասնաճիւղ 135 տարի առաջ ծնաւ Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը` իբրեւ պատասխան բռնաճնշումին, անարդարութեան եւ ազգային գոյութեան սպառնալիքին: Ան ստեղծուեցաւ ոչ իբրեւ անցողիկ շարժում, այլ իբրեւ գաղափարական պայքար` հիմնուած ազատութեան, ընկերային արդարութեան եւ համազգային միասնութեան սկզբունքներուն վրայ: Տարիները անցան: Պատմութիւնը փոխուեցաւ, բայց գաղափարը չփոխուեցաւ: Յեղափոխութիւնը տարիք չի ճանչնար, երբ ան կ՛ապրի ժողովուրդին հաւատքով: Դաշնակցութեան միտքը չհինցաւ, որովհետեւ...

ՅԱԿՈԲ ՔԻԶԻՐԵԱՆ ՀՅԴ ԼԵՄ-ի «Րաֆֆի» մասնաճիւղ Հայոց արդի պատմութեան ամէնէն ճակատագրական պահերուն, երբ ազգին գոյութիւնը վտանգուած էր, ասպարէզ իջաւ Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը: 1890-ին Թիֆլիսի մէջ իր հիմնադրութենէն ի վեր Դաշնակցութիւնը եղաւ ոչ միայն քաղաքական ուժ, այլ նաեւ` հայութեան հաւաքական կամքին ու ոգիին մարմնաւորումը: Այսօր` 135 տարիներ ետք, կազմակերպութիւնը կը շարունակէ մնալ ազգային պահանջատիրութեան ամէնէն զօրաւոր դրօշակիրը` միացնելով Հայաստանն ու սփիւռքը...

ԱԼԻՔ ԱԶՆԱՒՈՒՐ ՀՅԴ ԼԵՄ-ի «Ա. Շիրակեան» մասնաճիւղ Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը իր հիմնադրութենէն ի վեր եղած է ոչ միայն քաղաքական կազմակերպութիւն, այլ նաեւ` համահայկական գաղափարախօսութիւն, որուն առանցքը կազմած է հայ ժողովուրդի ազատութիւնը, ինքնութիւնը եւ գոյատեւումը: 135 տարիներու ընթացքին Դաշնակցութիւնը առաջնորդուած է մէկ համոզումով. առանց հայապահպանման` ազգ մը կը դատարկուի իր հոգիէն: Հայապահպանումը անցեալի նկատմամբ յիշողութիւն մը չէ: Ան ներկայի գործընթաց է,...

ՆԱԶՕ ՊԵՏԻԿԵԱՆ ՀՅԴ ԼԵՄ-ի «Արշաւիր Շիրակեան» մասնաճիւղ 1890 թուականին Թիֆլիսի մէջ հիմնադրուած Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը դարձաւ հայ ժողովուրդի ազգային քաղաքական պայքարի կազմակերպուած կամքը: Ան ծնունդ առաւ այն ժամանակին, երբ հայութիւնը կանգնած էր գոյութեան ու արժանապատուութեան մարտահրաւէրներու առջեւ, ուստի ՀՅԴ-ն իր գործունէութիւնը սահմանեց որպէս ազատութեան, արդարութեան եւ ազգային ինքնորոշման պաշտպանութիւն` համոզուելով, որ` «Միայն զէնքով կայ հայոց փրկութիւն»: Քրիստափորի միտքով, Ռոստոմի կամքով...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Թատերական փորձերու ընթացքին կը գործածուի «blocking» եզրը, որ ինծի ծանօթ կուռ հայերէն հոմանիշ չունի: Կը նշանակէ տուեալ պահուն դերակատարներու «տեղադրում»-ը բեմին վրայ: Արմատը` «block», կը նշանակէ միաձոյլ զանգուած: Այդ կը լսենք, օրինակ, խորհրդարանական խմբաւորումներու կապակցութեամբ: Ժառանգուած է  թեթեւ օփերեթներու ականաւոր հեղինակներ Կիլպերթ եւ Սալիվըն զոյգի առաջինէն, թատերագիրէն (W.S. Gilbert 1836-1911), որ իր դերակատարներուն մանրամասն ցուցմունքներ տալու համար կը...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Պաքուի մէջ Արցախի ռազմաքաղաքական նախկին ղեկավարներու դէմ ցմահ բանտարկութեան դատավճիռները դատական  որոշումներ չեն: Անոնք քաղաքական վրիժառութեան արարքներ են` ուղղուած ոչ միայն անձերու, այլ նաեւ` ժողովուրդի մը պատմական իրաւունքներուն դէմ: Այս դատավճիռներով Ազրպէյճան կը յայտարարէ, որ ինքնորոշման գաղափարը յանցանք է, իսկ հայ ըլլալը` պատիժի արժանի վիճակ: Միջազգային իրաւունքը այս բեմադրութեան մէջ ամբողջովին խախտուեցաւ: Ժողովուրդներու ինքնորոշման իրաւունքը` ամրագրաւուած ՄԱԿ-ի կանոնադրութեամբ...

Հարցազրոյցը վարեց` ԱԼԻՔ ԳԱՆՏԱՀԱՐԵԱՆ Անգլերէնէ թարգմանութիւն` ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Լուսնակարը` Նիք Պուրչըլի Դոկտ. Հրայր Պալեան ծնած է Պէյրութ, Լիբանան: Ան խաղաղութիւն կերտող փորձառու գործիչ է, բանակցող եւ միջնորդ, որուն մասնագիտական ուղին զինք աշխարհի տարբեր անկիւններ տարած է: Իր ասպարէզին ընթացքին ան աշխատած է թէ՛ հակամարտութիւններու գօտիներու, թէ՛ դիւանագիտական միջավայրերու մէջ` համագործակցելով Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան, ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ-ի (Ժողովրդավարական հաստատութիւններու եւ մարդու իրաւունքներու գրասենեակ)...

Ծ. Խ.- Ստորեւ, պատշաճ յապաւումով լոյս կ՛ընծայենք Մասիս Ալեքսանդրեանի յուղարկաւորութեան առիթով կարդացուած այս գրութիւնը: Թուական` 31 յունուար 1986: Վայր` Պէյրութի Ուաթ-Ուաթ թաղ: Դաշնակցական նուիրեալ ընկերներ Վարդգէս Տէր Կարապետեան, Լեւոն Պէրպէրեան եւ Ներսէս Խիւտավէրտեան զոհ գացին անարգ ոճիրի մը, իսկ Յակոբ Պարսումեան առեւանգուեցաւ ու կորսուեցաւ անհետ: Մեր յուշերուն մէջ անմոռանալի կը մնայ այս դէպքը, որուն քառասնամեակը` զուգադիպութեամբ մը կը նշուի այս...

ԶԱՔԱՐ ՔԷՇԻՇԵԱՆ Արցախեան շարժման առաջին իսկ օրերէն, երբ լիբանանահայութիւնը հիմնեց «Արցախի օժանդակութեան մարմին»-ը, (հետագային` «Արցախ ֆոնտ») այսինքն առաւել քան երեսնամեակ մը, ամէն հինգշաբթի, թղթապանակ մը ձեռքին, Մասիս Ալեքսանդրեան կը միանար ֆոնտի կազմի իր ընկերներուն, որոնք, ի տարբերութիւն իրեն, յաճախ փոփոխութեան կ՛ենթարկուէին, մինչ ինք մինչեւ Լիբանանէն տեղափոխուիլը մնաց անփոփոխ ու անփոխարինելի: Թղթապանակը անպայմանօրէն կը պարունակէր յուշաթերթիկ մը, ուր թուագրուած կ՛ըլլային այդ...

 ԾԱՒԻ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Հայ աւետարանական կեդրոնական բարձրագոյն վարժարանէն ներս պարոն Աւոյին աշակերտելու բախտաւորութեամբ օրհնուած, ֆրանսաբնակ երիտասարդուհիի մը տողերը շատերու ուսուցիչը եղած` Աւօ Չաքմաքեանի մահուան առթիւ: Ցաւը մեծ է, կը պոռթկաս: Կլլող մութը կը պատէ: Սենեակիդ լռութիւնը կ՛անհանգստացնէ: Ցնցումէն գետին թափած զգացումներուն տակէն ինչպէ՞ս ելլել: Մարդկային բնական փափաքով պիտի վերադառնաս տուն` ըլլալու սիրելիներով, կողք-կողքի: Բայց սեւ-ճերմակ էջերու չքնաղ քաղաքն ես, ապահով սահմաններով...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Իմ առջեւում է Արցախում իմ առաջին ներկայացումից յետոյ Արցախի նախագահ Արկադի Ղուկասեանի նուիրած այս գորգը, որին ամէն օր նայելը դառնութեան, յուսահատութեան, անկարողութեան, նուաստացման մի նոր ալեկոծում է աւելացնում իմ երկրի դէպի կործանում գնացող իրականութեանը: Մի ողջ հանրապետութեան խորհրդանիշ, հպարտօրէն բազմած լեռնային արծուի թեւերում, գլխավերեւում, նոյնքան հպարտօրէն Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւն գրութիւնն է` սիրով ու նուիրումով, հպարտութեամբ  արցախցի...

ՍՕՍԻ ՓՕԼԱՏԵԱՆ Համաարաբական երկիրներու կնոջական խորհուրդի անդամ Կենսոլորտային ճգնաժամը ներկայ դարու ամէնէն հրատապ հարցերէն մին է, եւ կիները դժբախտաբար  կը տառապին անոնց ազդեցութիւններէն: Կենսոլորտային մարտահրաւէրները իրենց անդրադարձը կ՛ունենան կնոջ բարօրութեան եւ յաջողութեան` 5 տարբեր ուղղութիւններով: Անոնք են` կլիմայի փոփոխութիւն, օդի ապականում, գերբնակչութիւն, աղբահանում, համաշխարհային ջեռուցում եւ ջերմոցային ազդեցութիւն: Այս բոլորը, նաեւ` միջավայրի քայքայումը, ժխտականօրէն կ՛ազդեն իգական սեռին վրայ` դժուարացնելով կիներու...

ՎԱՀԱՆ ԶԱՆՈՅԵԱՆ «Պէտք չէ վախենալ մահից: Մահը սարսափելի չէ: Սարսափելի է անտարբերութիւնը, որն աննկատ, աստիճանաբար, ասես ճառագայթում, թափանցում է մեր մէջ եւ ներսից քայքայում» ՌՈՒԲԷՆ ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Պաքուի զնդաններից մէկի խցից 17 դեկտեմբեր, 2025 Սկզբում ես երկմտում էի այս յօդուածը գրելու հարցում, քանի որ այս թեման ինձ համար անձնական է եւ արդէն երկար ժամանակ պաշտպանել եմ այն սկզբունքը, որ ներհայաստանեան քաղաքական...