ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ
Պաքուի մէջ Արցախի ռազմաքաղաքական նախկին ղեկավարներու դէմ ցմահ բանտարկութեան դատավճիռները դատական որոշումներ չեն: Անոնք քաղաքական վրիժառութեան արարքներ են` ուղղուած ոչ միայն անձերու, այլ նաեւ` ժողովուրդի մը պատմական իրաւունքներուն դէմ:
Այս դատավճիռներով Ազրպէյճան կը յայտարարէ, որ ինքնորոշման գաղափարը յանցանք է, իսկ հայ ըլլալը` պատիժի արժանի վիճակ:
Միջազգային իրաւունքը այս բեմադրութեան մէջ ամբողջովին խախտուեցաւ: Ժողովուրդներու ինքնորոշման իրաւունքը` ամրագրաւուած ՄԱԿ-ի կանոնադրութեամբ եւ բազմաթիւ միջազգային փաստաթուղթերով, ամբողջովին անտեսուեցաւ Արցախի պարագային: Արցախի ժողովուրդը բազմիցս, յստակ եւ ազատ կամքով արտայայտեց իր քաղաքական կամքը: Այսօր այդ կամքը կը ջնջուի ոչ թէ բանավէճով, այլ` բռնութեամբ, հազարաւոր անմեղ երիտասարդներու արեամբ, տեղահանութեամբ, հայաթափութեամբ եւ բանտով:
Պաքուի «դատավարութիւնները» կը հանդիսանան հայ ժողովուրդին դէմ դարերու ատելութեան եւ անհանդուրժողութեան ամբողջական քաղաքականութեան մը օղակը, որ իր աւարտին հասցուց` Արցախի ամբողջական հայաթափումը, բնակչութեան բռնի տեղահանութիւնը, մշակութային ժառանգութեան ոչնչացումը եւ այժմ` քաղաքական ղեկավարութեան դատապարտումը:
Մարդկային այս ողբերգութիւնը միջազգային իրաւունքի լեզուով կը կոչուի ցեղային զտում: Ցեղային զտումի դէմ միջազգային ընտանիքի լռութիւնը յանցագործութիւն է:
Միջազգային ընտանիքը այս օրերուն ընտրած է ամօթալի լռութիւնը: Անոնք, որոնք տարիներ շարունակ քարոզեցին մարդու իրաւունքներու եւ ժողովրդավարութեան մասին, այսօր կը խուսափին յստակ բառերէ եւ պատասխանատու քայլերէ: Ո՛չ մէկ պատժամիջոց, ո՛չ մէկ դատապարտում, ո՛չ մէկ պահանջ` գերիներու ազատ արձակման կամ դատավարութիւններու միջազգային վերահսկողութեան համար: Այս բարոյական սնանկութեան ապացոյց մըն է:
Սակայն այս ողբերգութիւնը միայն արտաքին մեղաւորներ չունի: Այն, ինչ այսօր տեղի կ՛ունենայ Պաքուի մէջ, ազգային ստորացում է հայ ժողովուրդին համար: Ստորացում, որովհետեւ մեր զաւակներն ու ղեկավարները կը դատապարտուին աշխարհի աչքին առջեւ, իսկ մենք կը շարունակենք վիճիլ, կոտորակուիլ, փոխադարձ մեղադրանքներով զիրար յօշոտել, բայց` լռել իրաւունքի առջեւ: Ստորացում, որովհետեւ համազգային վտանգին դիմաց մենք չկրցանք ձեւաւորել միասնական քաղաքական եւ բարոյական ճակատ:
Այսօր դատապարտուած են ոչ միայն անհատներ, այլ նաեւ` մեր հաւաքական յիշողութիւնը, մեր իրաւունքին հանդէպ մեր հաւատքը եւ մեր պահանջատիրութեան կամքը: Եթէ չսթափինք այս պահուն, եթէ չվերագտնենք մեր միասնական ձայնը, ապա այս ցմահ վճիռները պատմական նախադէպի կը վերածուին, ուր անարդարութիւնը կը դառնայ ընդունուած իրականութիւն:
Արցախի հարցը փակուած չէ: Փակուած կը դառնայ միայն այն ժամանակ, երբ մենք ընդունինք պարտադրուած լռութիւնը: Իսկ լռութիւնը այսօր հաւասար է պարտութեան: Հայ ժողովուրդը պարտաւոր է ըսելու` ոչ: Ո՛չ ցեղային զտումին: Ո՛չ ինքնորոշման իրաւունքի ջնջման: Ո՛չ ազգային ստորացումին:
Այս պահը կը պահանջէ` սթափում, համախմբում, ազգային արժանապատուութեան վերականգնում: Միութիւն, զգաստութիւն եւ համազգային դիմադրութիւն` ահա միակ պատասխանը այս անարդար դատավճիռներուն:
