Հայրենի Կեանք

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ
Հայկական Տառարուեստը Ներառուած Է ԵՈՒՆԵՍՔՕի Մարդկութեան Ոչ Նիւթական Մշակութային Ժառանգութեան Ցանկին Մէջ

«Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ իմանալ զբանս հանճարոյ». Սողոմոնի առակներէն այս նախադասութիւնը հայոց այբուբենով գրուած առաջին նախադասութիւնն էր: Հայաստանի մէջ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի ազգային յանձնախումբի Դիմատետրի պաշտօնական էջը կը տեղեկացնէ, որ հայկական տառարուեստը եւ անոր մշակութային դրսեւորումները ներառուած են ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Մարդկութեան ոչ նիւթական մշակութային ժառանգութեան ներկայացուցչական ցուցակին մէջ:

Յիշեցնենք, որ 1992-էն ի վեր Հայաստան կ՛անդամակցի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ին եւ առաջին անգամ ըլլալով ներկայացուցած է իր թեկնածութիւնը` անդամակցելու ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ին Գործադիր խորհուրդին, 2021-2025 ժամանակաշրջանին:

«Պի.Պի.Սի.»-ն Անդրադարձած Է Կոմիտաս Վարդապետին

Հեղինակաւոր «Պի.Պի.Սի.»-ն Կոմիտաս վարդապետին մասին հրապարակած է ծաւալուն յօդուած մը, որուն մէջ տեղ տրուած է նաեւ արցախեան 44-օրեայ պատերազմի ընթացքին Շուշիի ռմբակոծուած եկեղեցւոյ մէջ թաւջութակահար Սեւակ Աւանեսեանի` Կոմիտասի ստեղծագործութիւնը նուագելու տեսահոլովակին:

«Պի.Պի.Սի. Միյուզիք Մակըզին»-ի մէջ նշուած է, որ Կոմիտաս եղած է 1915-ին Օսմանեան կայսրութեան մէջ տեղի ունեցած Ցեղասպանութեան զոհը: «Հայերուն համար երաժշտութիւնը յիշողութիւն է: Եւ ամէն անգամ, ապրիլ 24-ին` հայերու բնաջնջման յիշատակի օրը, անոնք ամբողջ աշխարհէն կը հաւաքուին` յարգելու համար իրենց նահատակներուն յիշատակը: Կը հնչեն նաեւ Կոմիտասի երգերը», գրած է հեղինակը: Ան վստահ է, որ եթէ որեւէ տեղ հարցնեն, թէ ո՞վ է Հայաստանի մեծագոյն յօրինողը, բոլորը Արամ Խաչատրեանի մասին պիտի խօսին, բայց հայերը Կոմիտասի անունը պիտի յիշատակեն: «Ինչպէս խոստովանած է անոր ամէնէն նշանաւոր հայրենակիցներէն մէկը` Արամ Խաչատրեան, ան առանձին դրած է Հայաստանի դասական երաժշտութեան աւանդոյթներուն հիմքը», նշած է ան:

Հեղինակը դիտել տուած է, որ Կոմիտասի ժառանգութիւնը համեստ է` մօտաւորապէս 80 խմբերգներ եւ երգեր, հայկական ազգային երգերու մշակումներ եւ մեներգներ` դաշնակի նուագակցութեամբ:

Կատարուեցաւ Հայաստանի Մէջ Վատիկանի Առաքելական Նուիրակութեան Բացումը

Երեւանի մէջ տեղի ունեցաւ Հայաստանի մէջ Վատիկանի առաքելական նուիրակութեան բացման արարողութիւնը` Հայաստանի արտաքին գործոց նախարար Արարատ Միրզոյեանի եւ Վատիկանի արտաքին գործոց նախարարութեան ընդհանուր հարցերու փոխանորդ Էտկար Փենեա Պարայի մասնակցութեամբ:

Անոնք նաեւ հանդէս եկան մամլոյ ասուլիսով, որուն ընթացքին Պարա հաստատեց, որ Հայաստանի մէջ Վատիկանի դիւանագիտական ներկայացուցչութեան` առաքելական նուիրակութեան բացումը տարածաշրջանին մէջ կամուրջներ կառուցելու, առերեսման կարելիութիւններ ստեղծելու եւ արդար ու տեւական խաղաղութեան համար նոր ճանապարհներ բանալու խորհրդանիշը կը դառնայ Հայաստանի եւ ընդհանրապէս միջազգային հանրութեան համար:

Ան նաեւ վերահաստատեց Վատիկանի աջակցութիւնը Հայաստանի կառավարութեան եւ միջազգային հանրութեան օրակարգային հարցերուն` խաղաղութեան եւ զինաթափման, մարդու իրաւունքներու, մարդկային եւ մշակութային զարգացման, կրօնական ազատութիւններու եւ շրջակայ միջավայրի պաշտպանութեան ու պահպանութեան ուղղուած:

Նոյն օրը նաեւ տեղի ունեցաւ շնորհահանդէսը 2 դրոշմաթուղթերու` «Հռոմի քահանայապետերուն առաքելական այցելութիւնները Հայաստան. ուխտագնացութիւն առաջին քրիստոնեայ երկիր» նիւթով:

Նշենք, որ գեղաթերթիկի ձախ երեսին վրայ պատկերուած է Յովհաննէս Պօղոս Բ. պապը, որ Հայաստան այցելած էր 2001-ին, իսկ գեղաթերթիկի աջ նամականիշին վրայ պատկերուած է Ֆրանսիս պապը, որ 2016-ին այցելած էր Հայաստան:

Գեղաթերթիկի վերին եւ ստորին հատուածներուն մէջ տեղադրուած են «Հռոմի քահանայապետներուն առաքելական այցելութիւնները Հայաստան» եւ «Ուխտագնացութիւն` ԱՌԱՋԻՆ ՔՐԻՍՏՈՆԵԱՅ երկիր» գրութիւնները` հայերէնով եւ անգլերէնով:

Գեղաթերթիկի խորապատկերին ներկայացուած է Խոր Վիրապի վանքը եւ Արարատ լեռը:

Հաղորդենք, որ Էտկար Փենեա Պարայի գլխաւորած պատուիրակութիւնը նաեւ այցելեց Ծիծեռնակաբերդ` յարգանքի տուրք մատուցելու Հայոց ցեղասպանութեան նահատակներուն:

Մահացաւ Արուեստաբան Շահէն Խաչատրեանը

Մահացաւ արուեստաբան, Հայաստանի ազգային պատկերասրահի երկարամեայ տնօրէն Շահէն Խաչատրեանը:

Այս մասին հաղորդագրութիւն տեղադրուած է Հայաստանի Ազգային պատկերասրահի Դիմատետրի պաշտօնական էջին վրայ:

«Շահէն Խաչատրեանի հաւաքչական գործունէութեան շնորհիւ Ազգային պատկերասրահի ֆոնտը հարստացած է անուանի արուեստագէտներու բազում ստեղծագործութիւններով: Շահէն Խաչատրեան հեղինակ է բազմաթիւ մենագրութիւններու, յօդուածներու եւ ալպոմներու: Անուրանալի է անոր աւանդը Մարտիրոս Սարեանի, Յովհաննէս Այվազովսկիի, հայ նշանաւոր այլ նկարիչներու արուեստի ուսումնասիրութեան աշխատանքին մէջ», կ՛ըսուի վերոնշեալ գրութեան մէջ:

Շահէն Խաչատրեան ծնած է 1934-ին, Հալէպ: 1946-ին հայրենադարձ եղած է: 1965-ին աւարտած է Լենինկրատի գեղանկարչութեան, քանդակագործութեան եւ ճարտարապետութեան հիմնարկը: 1959-էն սկսեալ աշխատած է Հայաստանի Ազգային պատկերասրահին մէջ, իսկ 1991-2003 եղած է անոր տնօրէնը, 1967-2004-ին` նաեւ Մարտիրոս Սարեանի տուն-թանգարանի տնօրէնը, 2004-էն` փոխտնօրէն, 1987-էն` Մշակոյթի հայկական ֆոնտին փոխնախագահը:

Մարտունիի Մէջ «Թուֆենքեան»-ի Հերթական Բարեգործական Ծրագիրը Յաջողութեամբ Պսակուեցաւ

«Թուֆէնքեան» բարեգործական հիմնադրամը իր առաքելութեան հաւատարիմ կը շարունակէ մնալ` Արցախի եւ արցախահայութեան կողքին:

Հոկտեմբեր 19-ին հերթական, հիմական վերանորոգուած առանձնատունը շահագործման յանձնուեցաւ Մարտունիի մէջ:

Հայրիեաններու ընտանիքը բնակարանը ստացած է 2006-ին` բազմազաւակ ընտանիքներու բնակարաններով ապահովելու պետական աջակցութեան ծրագրով: 44-օրեայ պատերազմին պատճառով վնասուեցաւ տունը, ծանրօրէն վիրաւորուեցաւ 27-ամեայ որդին` Հայկ Հայրիեանը: Հիմնադրամին հովանաւորութեամբ վերանորոգուեցաւ 3 սենեականոց առանձնատունը:

«Թուֆէնքեան» բարեգործական հիմնադրամի հանրային կապերու տնօրէն Ռուբէն Ճանպազեան իր խօսքին մէջ նշեց. «Հայկը մեր այն հերոսներէն է, որ պատերազմի ամբողջ ընթացքին պայքարեցաւ հայրենիքի պաշտպանութեան համար: Այս քայլով մենք կ՛ուզենք ցոյց տալ Հայկին, որ ո՛չ միայն Արցախի եւ Հայաստանի ժողովուրդը, այլեւ սփիւռքահայութիւնը իր կողքին է: Այս անգամ մենք ներգրաւեցինք մեր սփիւռքի ներուժը, համացանցի միջոցով նուիրահաւաք կազմակերպեցինք եւ այդ միջոցներով այսօր այս ընտանիքին յանձնեցինք վերանորոգուած բնակարանը»:

Ընտանիքին մայրը` Նորա Հայրիեան, շնորհակալական եւ երախտիքի խօսք ուղղեց «Թուֆէնքեան» բարեգործական հիմնադրամին` դժուար օրերուն իրենց կողքին կանգնելուն եւ սատար հանդիսանալուն համար. «Հիմնադրամին շնորհիւ այսուհետեւ պիտի ապրինք բարեկեցիկ պայմաններ ունեցող մեր տան մէջ», նշեց ան:

Նոյն օրը, յետպատերազմեան ժամանակահատուածին Մարտունիի մէջ թիւ 8, իսկ Խերխանի մէջ առաջին տունը շահագործման յանձնեցին` Սէյրանեաններու ընտանիքին:

«Ցաւով կը նշենք, որ Սէյրանեաններու նման բազմաթիւ ընտանիքներու տղաներ այսօր մեզի հետ չեն: «Թուֆէնքեան» բարեգործական հիմնադրամը ձեզի նման ընտանիքներու կողքին է: Կը փորձենք մեր կարելին ընել, որպէսզի քիչ մը դիւրացնենք հերոսներու ընտանիքներուն կեանքը», իր խօսքին մէջ շեշտեց հիմնադրամի տնօրէն Գրիգոր Պետեանը:

Յառաջիկայ Տարի Արցախի Մէջ 2500 Բնակարաններ Պիտի Յանձնուին Շահագործման

2020-ի 44-օրեայ պատերազմին պատճառով տեղահանուած 16 հազար արցախցիներէն 10 հազարը Ստեփանակերտի մէջ կը բնակին: Այս տուեալը հաղորդեց Արցախի տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցուածքներու նախարար Հայկ Խանումեանը Արցախի Հանրային պատկերասփիւռի կայանի «Օրակարգ» հաղորդման ընթացքին: Ան աւելցուց, որ 2022-ին առաւել քան 2500 բնակարաններ պիտի յանձնուին շահագործման:

Նախարարը ըսաւ, որ տեղահանուածները Ստեփանակերտէն ետք աւելի շատ դէպի Մարտակերտ գացին: «Խաչէնի հովիտի բնակիչները գացած են դէպի Վանքի հովիտ: Կը կարծուէր, թէ ամէնէն շատը Ասկերանի մէջ պիտի ըլլային, սակայն տեղահանուածները ամէնէն շատը դէպի Մարտակերտ գացած են, երկրորդ դիրքը կը գրաւէ Ասկերանը, Ստեփանակերտի մօտիկ ըլլալուն հանգամանքով: Երրորդ դիրքը կը գրաւէ Մարտունին,որ երկու ամիս կորսնցուց` ուժանիւթի հարցերու պատճառով» յայտնեց ան:

Խանումեանի ընդդիմախօս Արցախի Մարդու իրաւուքներու պաշտպան Գեղամ Ստեփանեան ըսաւ, որ վերջին հաշուով, որոշումը քաղաքացիին է, պարտադրանք չկայ այս առումով: «Պետութիւնը կ՛առաջարկէ, քաղաքացին կ՛որոշէ: Ի հարկէ փափաքելի է, որ քաղաքացիները գիւղական համայնքներու մէջ բնակին, որովհետեւ մարդիկ հիմնականօրէն տեղահանուած են գիւղական բնակավայրերէ: Անոնց աշխատանքի հիմնական զբաղուածութիւնը գիւղատնտեսական ոլորտն էր, եւ շատ աւելի դիւրին պիտի ըլլար անոնց համարկումը գիւղական համայքներու մէջ, քան` քաղաքային համայնքներու»:

Հայկ Խանումեան նաեւ ներկայացուց Արցախ վերադարձած տեղահանուածներուն տուեալները: Ըստ անոնց, 38 հազար 284 տեղահանուած անձեր կան: Մօտաւորապէս 2500 անձեր չեն կրնար վերադառնալ իրենց բնակավայրերը, այդ համայնքներն են` Բերձոր, Քարեգահ եւ Ներքին Սուս, որոնք կը գտնուին Լաչինի միջանցքին մէջ:

«Ընդհանուր` 41 հազար 500 բռնի տեղահանուած մարդ կայ: Մօտաւորապէս 16 հազար վերադարձած ունինք, որոնցմէ 10 հազարը Ստեփանակերտի մէջ է, իսկ 6 հազարը` շրջաններու: Հադրութի շրջանէն 40 տոկոս վերադարձած ունինք, 55 տոկոսը տակաւին կը գտնուի Հայաստան, 5 տոկոսը այլ երկիրներ գացած է: Ասկերանի գիւղերէն 80 տոկոսը վերադարձած է, նաեւ` Մարտակերտի եւ Մարտունիի տեղահանուածները: Ցած ցուցանիշներ ունինք Շահումեանէն եւ Քաշաթաղէն` 10-15 տոկոսի հասնող», դիտել տուաւ Խանումեան:

Տեղահանուածներուն համար կառուցուող բնակարաններուն մասին նախարարը դիտել տուաւ, որ աւելի ճիշդ պատասխան պիտի տայ քաղաքաշինութեան նախարարը: Այդուհանդերձ, ան ներկայացուց որոշ տուեալներ: «Մինչեւ տարեվերջ 300 բնակարան պատրաստ պիտի ըլլայ Ստեփանակերտի մէջ, եւ գալ տարի բազմաթիւ սկսուած շինահարթակներ ունինք. բնակավայր կը ստեղծուի Ասկերանի չորս գիւղերու մէջ, շուտով պիտի սկսի Ակնաղբիւր գիւղի համար բնակավայրի կառուցումը, կը ստեղծուի նաեւ Աւետարանոց գիւղի համար բնակավայր: Քարինտակի համար սկսած է արդէն, շուտով Դրախտիկի ու Ազոխի համար ալ պիտի սկսի, Տող գիւղին համար սկսած է, յառաջիկային Տումի, Ջրակուս, Ծակուռի եւ Մայրամաձոր համայնքներու համար պիտի սկսին շինարարութիւնները: Քանի՞ տարի կը տեւէ: Կ՛ենթադրեմ առնուազն 1,5 տարի` մինչեւ ամբողջ բնակավայրը կառուցուի: Կը կարծեմ, որ գալ տարի 2500-է աւելի  բնակարան պիտի յանձնենք», եզրափակեց Խանումեան:

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինի Հրատարակչութիւնը Լոյս Ընծայեց Արցախի ՀոգեւորՊատմական Յուշարձաններու Եռալեզու Քարտէս

Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին օրհնութեամբ, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինի հրատարակչութիւնը Հայկական բարեգործական ընդհանուր միութեան ֆինանսաւորումով հրատարակեց «Արցախի հոգեւոր-պատմական յուշարձանները» խորագրով քարտէս` հայերէնով, անգլերէնով եւ ռուսերէնով: Առանձին քարտէս հրատարակելու այս իրագործումը Մայր Աթոռի հրատարակչութեան առաջին փորձառութիւնն է, սակայն վանքերու եւ եկեղեցիներու տեղագրման խտութեան տեսանկիւնէն նախադէպը չունի: Այս մասին յայտնեցին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինի հրատարակչութենէն:

«Քարտէսները բացառիկ են նաեւ սահմանագծման տեսանկիւնէն, որովհետեւ երեք տարբեր գծագրումով նշուած են Արցախի, ԼՂԻՄ-ի եւ ներկայիս ազրպէյճանական զինուած ուժերու կողմէ 2020 թուականին բռնազաւթուած տարածքներու սահմանները, որուն միջոցով կարելի է յստակ տեղորոշմամբ տեսնել այն վանքերը, եկեղեցիները եւ պատմական կրօնական նշանակութիւն ունեցող յուշարձանները, որոնք մնացած են գերութեան մէջ: Քարտէսը վստահաբար օգտակար պիտի ըլլայ թէ՛ պատմաբաններու, թէ՛ յուշարձանագէտներու, թէ՛ միջազգայնագէտներու եւ թէ՛ այս նիւթով հետաքրքրուողներուն համար»:

Արցախի Ստեղծագործական Դպրոցներուն Երաժշտական Գործիքներ Նուիրուեցան

Արամ Խաչատրեանի տուն թանգարանին մէջ հոկտեմբեր 28-ին տեղի ունեցաւ «Մոսկուայի Քլասիք Էսէմպըլ»¬ի աշնանային համերգը, որուն աւարտին կայացաւ  երաժշտական գործիքներու հանդիսաւոր յանձնումը` Արցախի ստեղծագործական դպրոցներուն:

Այս նախաձեռնութիւնը սկիզբ առաւ այս տարուան օգոստոս 13-ին, Գառնիի տաճարի մօտ տեղի ունեցած «Մոսկուայի Քլասիք Էսէմպըլ»¬ի` «Երեխաները ուզում են նուագել» բարեգործական երեկոյի ընթացքին:

Դասական երաժշտութեան մեծ նուագահանդէսին նպատակը դրամահաւաքն էր 44-օրեայ պատերազմէն ետք Արցախէն եկած երեխաներուն համար երաժշտական գործիքներ գնելու միտումով:  Կատարուեցաւ որոշակի ուսումնասիրութիւն եւ ընտրուեցաւ երկու դպրոց` Երաժշտական ակադեմական եւ Շուշիի արուեստի դպրոցները, որոնք այժմ ստիպուած են գրեթէ զերոյէն վերաշինուելու: Դպրոցները ունին հարիւրաւոր աշակերտներ, որոնք կ՛ուզեն շարունակել իրենց երաժշտական կրթութիւնը: Այդ դպրոցներուն համար ձեռք բերուած են բոլոր անհրաժեշտ երաժշտական գործիքները:

«Երեխաները կ՛ուզեն նուագել» բարեգործական երեկոն արձագանգ ստացաւ երեխաներու աջակցութեամբ զբաղող կազմակերպութիւններէն: Որոշուեցաւ այս անգամ եւս կազմակերպել երեխաներու ստեղծագործութիւններու ցուցահանդէս այն երեխաներուն համար, որոնց ընտանիքները տուժած են պատերազմական գործողութիւններու ընթացքին:

Աշնանային համերգի շրջանակներու մէջ կազմակերպուած ցուցահանդէսին բոլոր աշխատանքերը վաճառուեցան տաղանդաւոր երեխաներու եւ անոնց ընտանիքներուն օգնելու նպատակով:

Հաղորդենք, որ «Մոսկուայի Քլասիք Էսէմպըլ»-ի աշնանային բարեգործական համերգի շրջանակներուն մէջ տեղի ունեցաւ յայտնի ռուս երաժիշտ եւ Ռուսիոյ վաստակաւոր արուեստագէտ Սթանիսլաւ Ալեքսանտրովիչ Քաթենինի վարպետութեան դասը, որուն մասնակցեցան Երեւանի պետական երաժշտանոցի սաները:

 

 

 

 

 

 

 

Like on Facebook
CATEGORIES
Share This

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )