Յօդուածներ

«Հալէպը Սուրիոյ դէմ ծաւալած ահաբեկչական պատերազմի տարիներուն ամէնէն շատ տուժած նահանգն էր, որովհետեւ ահաբեկիչներուն նպատակը թէ՛ Սուրիոյ տնտեսական մայրաքաղաքի` Հալէպի, արժէքը նսեմացնել, թէ նահանգի մշակոյթն ու քաղաքակրթութիւնը նենգափոխել եւ թէ՛ Հալէպի բնակչութեան դիմագիծը քայքայել էր»: Սուրիոյ նախագահին Հալէպ այցելութեան առիթով արտասանած այս խօսքերը լոկ մարդասիրական ապրումներէ բխած արտայայտութիւններ չէին, այլ քողազերծումն էին բոլոր այն ծրագիրներուն, որոնք դաւադրաբար ի գործ կը...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութեան լրատուական ծառայութիւնը յուլիս 11-ին հաղորդեց, որ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան Թուրքիոյ նախագահ Էրտողանին հետ ունեցած է հեռաձայնային հաղորդակցութիւն մը, որուն ընթացքին ան շնորհաւորած է Թուրքիոյ ղեկավարը Ատհայի տօնին առթիւ, իսկ Էրտողան իր կարգին Փաշինեանը շնորհաւորած է յուլիս 24-ին նախատեսուած Քրիստոսի Պայծառակերպութեան տօնին առթիւ: Էրտողանի քայլը զաւեշտակա՞ն է, թէ՞ Վարդավառի տօնը հեգնելու կանխամտածուած քայլ: Արդեօ՞ք այդ...

ԺԻՐԱՅՐ ԴԱՆԻԷԼԵԱՆ Տերեւաթափ եւ ամառ... Այս անգամ տերեւաթափը իրեն հետ տարաւ իննսունամեայ Զօհրապ Գիրէջեանը: Հրաչ Քաջարենց բանաստեղծն ու խմբագիրը այսպէս ուզած էր, որ ստորագրէր Զօհրապ իր պատմուածքները «Մասիս» շաբաթաթերթին մէջ: Զօհրապ անսացած էր թելադրանքին մինչեւ վերջ: Այդպէս ալ շարունակած էր ստորագրել Ա. Ծառուկեանի «Նայիրի», «Բագին»¬ի, «Շիրակ»¬ի եւ հուսկ` «Կամար»¬ի մէջ լոյս ընծայած գրութիւնները: Վերջին տասնհինգ տարիներուն Զօհրապին պատմուածքներուն միակ հասցէն...

Կեանքի դաժան իրականութիւնը` մահը, կը թակէ մեր, հարազատի մը կամ սիրելիի մը դուռը, վաղ թէ ուշ...  Լոյս աշխարհ գալով` կը նմանինք վառուող մոմի մը, որուն կայծ կու տանք ու հալուող կաթիլներով կը կարճնան մեր կեանքի օրերը: Ոմանց կ՛ընծայուի աւարտել զայն, իսկ ոմանք կը մնան անաւարտ... Եւ այդպէս, քառասուն օրեր առաջ մեծ մօրս` Սիմա Տիւքէնճեան-Քիւսպէկեանին մոմը շիջեցաւ ու հասաւ իր աւարտին:...

Անի Բագրատունի 39 տարիներ մեզ կը բաժնեն ձեզմէ, սիրելի՛ Սիմոն, Վաչէ, Սագօ, Արա եւ Սեդօ... Տարիներ առաջ դո՛ւք ալ, մե՛նք ալ երիտասարդ էինք, բայց այսօր մենք հասած ենք հասուն տարիքի, իսկ դո՞ւք... Դուք յաւիտեան պիտի մնաք 19-21 տարեկան երիտասարդներ: Մենք ընտանիք կազմեցինք, զաւակներ ունեցանք, իսկ դուք միշտ պիտի մնաք երիտասարդ, ամուրի... Բայց պիտի մնա՛ք: Պիտի մնաք եւ գոյատեւէք մեր մահէն...

Արամ Սոմունճեան 27 յուլիս 1983-ին Լիզպոնի 5-ը` Սագոն, Սիմոնը, Սեդրակը, Վաչէն եւ Արան, հայոց պատմութեան էջերուն մէջ ոսկեայ տառերով եւ հայրենիքին, ազգին ու Դատին համար թափած արեամբ գունաւորած են պանծալի էջ մը... Էջ մը, որ կը պոռթկայ դարերու ստրկութեան դէմ եւ կը ճեղքէ բռնակալութեան շղթաները, էջ մը, որ հպարտութիւն կը ներշնչէ, էջ մը, որ յանձնառութիւն եւ յարգանք կը պարտադրէ: Լիզպոնի...

Հինգշաբթի, 28 յուլիս 2022-ի կէսօրին, ՀՄԸՄ-ի Կեդրոնական վարչութիւնը ներկայացնող պատուիրակութիւն մը` գլխաւորութեամբ Կեդրոնական Վարչութեան ատենապետ Վաչէ Նաճարեանի եւ ընկերակցութեամբ Կեդրոնական վարչութեան անդամներ Վիգէն Աւագեանի, Տիրան Վահրատեանի եւ Թալին Օրտողլեանի, այցելեց Հայաստանի մէջ Սուրիոյ դեսպանատուն եւ հանդիպում մը ունեցաւ դեսպան Նորա Արիսեանի եւ դեսպանատան անձնակազմի անդամներուն հետ: ՀՄԸՄ-ի Կեդրոնական վարչութիւնը շնորհաւորեց դեսպան Նորա Արիսեանի նշանակումը եւ յաջողութիւն մաղթեց դիւանագիտական իր առաքելութեան:...

Չորեքշաբթի, 27 յուլիսի երեկոյեան, Համա-ՀՄԸՄ-ական 11-րդ մարզախաղերու մասնակիցները ազգային-յեղափոխական երգերու երեկոյով նշեցին Լիզպոնի հերոսական գործողութեան 39-ամեակը: ՀՄԸՄ-ՀԱՍԿ-ի վարչութեան կազմակերպութեամբ, երեկոյին ներկայ գտնուեցաւ եւ օրուան պատգամը ուղղեց հայ քաղաքական նախկին բանտարկեալ Համբիկ Սասունեան: Ողջոյնի խօսքով հանդէս եկաւ ՀՄԸՄ-ՀԱՍԿ-ի վարչութեան անդամ Արթուր Մկրտչեան: Ան ոգեկոչեց Լիզպոնի նահատակներուն յիշատակը եւ նշեց, որ Լիզպոնի անձնազոհները պահանջատէր հայութեան համար կը մնան յարատեւ պայքարի ուղեցոյց եւ...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Բախտաւոր կը նկատուին այն անձերը, որոնք վերջին տարիներուն կը ճամբորդեն եւ տեղ կը հասնին... իրենց բոլոր պայուսակներով: Միջազգային շարք մը օդակայաններու մէջ պայուսակներու բաժինը ուղղակի լաբիւրինթոս է: Եթէ կարելի եղաւ ճամբորդական պայուսակներու կոյտին մէջէն ձեր պայուսակը «ողջ առողջ» դուրս բերել, իսկապէս բախտաւոր էք: Մանաւանդ այս քանի մը ամիսներուն տագնապը աւելի սուր բնոյթ ստացած է: Այս մասին անդրադարձած են...

ՆԱՐԵԿ ԱՐՔ. ԱԼԵԷՄԷԶԵԱՆ (135) Հիւսիսային Ամերիկայի մեր քահանայ հայրերէն մէկն է պատմողը. «Հանգստեան կոչուած ծխական մը ունիմ, որ յաճախ օրուան ընթացքին եկեղեցիի գրասենեակը կու գայ եւ ի միջի այլոց կ՛ըսէ. «Տէ՛ր հայր, երբ որ մեռնիմ, դո՛ւն զիս պիտի թաղես եւ աղուոր դամբանական մըն ալ պիտի խօսիս: Ուիլիս (կտակ) մէջ գրած եմ եւ մեծ գումար մըն ալ ձգած եմ ասոր համար»:...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Հայկական սփիւռքը, գէթ` դասականը, Ցեղասպանութեան հետեւանք է: Այդ պարտադրուած իրականութիւն մըն է, երբ ազգովին տեղահան եղանք մեր  պապենական հողէն եւ կազմեցինք փոքրիկ հայաստաններ: Դասական սփիւռքին վրայ եկան աւելնալու Հայաստանէն դուրս ելլող հայորդիները` վերջին երեսուն տարիներուն: Այս բոլորէն առաջ կարգ մը երկիրներու մէջ կային նաեւ հայկական գաղութներ, որոնք արմատ նետած են միջին դարերէն սկսեալ, եւ որոնց մէկ կարեւոր...

Պոլսահայ երգչուհի Սիպիլ, որ երաժշտասէրներուն ծանօթ է արեւելահայերէն ու արեւմտահայերէն երգերու իր գեղեցիկ կատարումներով, եւ Այշէնուր Քոլիվար, որ երկար տարիներէ ի վեր կ՛ուսումնասիրէ Սեւ ծովու արեւելեան շրջաններու երաժշտութիւնը, միասնաբար կատարեցին «Լուսի հատիկ» երգը, որ արդէն իսկ հրապարակուած է թուային հարթակներու վրայ: «Լուսի հատիկ» երգի յօրինումը կը պատկանի Արի Հերկելի, որ կատարած է նաեւ գործիքաւորումը: Երգի արեւմտահայերէն խօսքերու հեղինակն է լիբանանահայ...

Թուրքիոյ նախագահին վերջին յայտարարութիւնները սպասելի էին: Այն ինչ որ արտաքին գործոց նախարարը կամ յատուկ ներկայացուցիչը կ՛ըսէին անուղղակի, դիւանագիտական բառապաշարներով, հիմա նախագահը կը յայտարարէ ուղղակի: Ի՞նչ է ըսուածը: Ազրպէյճան ի սկզբանէ Հայաստանի Հանրապետութեան հետ յարաբերութիւններու հաստատման համար Թուրքիոյ կարմիր գիծն է, Ազրպէյճանի հետ խնդիրներու լուծումէն ետք է միայն, որ Թուրքիան կը բանայ Հայաստանի Հանրապետութեան հետ իր սահմանը: Այս առիթով Էրտողանի կատարած...

Լեւոն Գաթրճեանի մահով կ՛անհետանայ 1960-70 թուականներու լիբանանահայ համայնքի վերջին վկաներէն մէկը: Սուրիոյ մէջ տեղի ունեցած քաղաքական ու ապահովական վերիվայրումներէն ետք, ուռճացած թիւով հայութեամբ խաղաղ Լիբանանի մէջ ազգային կեանքը կ՛եռար բազմապատիկ կշռոյթով: Բազմաթիւ նոր դպրոցներ կը բացուէին, նախակրթարաններ երկրորդականի կը վերածուէին, միութիւնները կը վերակազմակերպուէին ու համագաղութային կառոյցներով կ՛օժտուէին: Թատերական կեանքը աննախընթաց վերելք կ՛ապրէր, թերթերու էջերը կը բազմանային ու նոր անուններով կը...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Միացեալ Նահանգներ Եպիսկոպոսական Միւռոնաբոյր Պատարագ Եւ Անդրանիկ Ջրօրհնէք Ս. Տրդատ Եւ Ս. Աշխէն Մատրան Անուանակոչութեան Տօնին Առիթով 17 յուլիսին Արեւմտեան Ամերիկայի հայոց թեմի առաջնորդ Թորգոմ եպս. Տօնոյեան ուղղուեցաւ Ս. Տրդատ եւ Ս. Աշխէն մատուռը, ուր հնչեցին աղօթք ու շարական, ապա հոգեւոր շքերթը առաջնորդուեցաւ դէպի «Տիգրան եւ Զարուհի Տէր Ղազարեան» սրահը, ուր սրբազանը մատուցեց ս. պատարագ: Պատարագի ընթացքին Զարեհ...

ԱՆԻ ԱՍՏՈՒՐԵԱՆ Գրիգոր Պըլտեան Գրիգոր Պըլտեանի «Յակոբներ» հատորը լոյս տեսած է 2019ին, Երեւանի «Զանգակ» հրատարակչատունէն: Երբ երկա՜ր ոդիսականէ մը ետք գիրքը հասաւ ինծի, օրացոյցը կը նշէր 2022: Ուրեմն, Պըլտեանի «Գիշերադարձ» անունը կրող պատումներու շարքին պատկանող «Յակոբներ»ը վերջերս կարդացի: Այս գրութիւնը չի յաւակնիր ամբողջական եւ խոր ուսումնասիրութիւն մը ըլլալու, այլ արդիւնքն է ընթերցողի խանդավառութիւնը ուրիշներու փոխանցելու փափաքին: Պիտի փորձեմ ամփոփ ձեւով...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «Քեզ անձնասպան կոչեցին, սակայն հերո՛ս ճշմարիտ` Դուն չուզեցիր պարտըւիլ, ըլլալ ստրուկը կեանքին. Եւ տուընջեան լոյսերու ծաղկումին մէջ առաջին` Գացիր մահուան ընդառաջ, որ քու երազդ ապրի միշտ»: ՄՈՒՇԵՂ ԻՇԽԱՆ «Կեանք ու երազ» Այս օրերուն պժգալի առօրեայէն դուրս գալու ամենանուրբ, ապահով ու վսեմ ճանապարհը դէպի սեփական գրադարան ուղղուելու պատեհ առիթն է, որով մարդ անհատ պիտի կարենայ շրջանցել ճնշիչ ժամանակները եւ...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Սփիւռքի մէջ ծնած, հասակ նետած, ազգային վարժարաններուն մէջ հայեցի, ազգային եւ հոգեւոր կրթութիւն ստացած, իրենց թաղի դպրոցներուն, ակումբներուն մէջ կոփուած, իրենց ժողովուրդին ծառայութեան լծուած տղաք էին Լիզպոնի հինգը: Ամէն տարի ապրիլ 24 ապրած, մայիս 28 փառաբանած, իրենց ազգին ցաւով ապրած Արային, Սագոյին, Սեդրակին, Սիմոնին եւ Վաչէին զոհողութեան մէջ կար պատգամ` ճակատագիրին դէմ պայքարելու, անարդարութեան դէմ կենալու, իրաւունք պահանջելու...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Երեսուն ինը տարիներ անցած են այն օրէն, 27 յուլիս 1983-էն, երբ հինգ հայ մատղաշ երիտասարդներ ցնցեցին` ամբողջ հայաշխարհին հետ, նաեւ միջազգային հանրային կարծիքը: Կամաւոր, իմացեալ մահուան մասին իրենց տուած բացատրութիւնները լոյս կը սփռեն կատարուած արտասովոր արարքի պատճառին վրայ: Ահաբեկչութիւն որակուած, սակայն Հայ դատի այժմէականացման միտող բազմաթիւ արդարադատ արարքներ կատարուած էին նախորդող տասնամեակին: Զոհեր ալ եղած էին, սակայն Հայոց...

ԱՆԻ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ 27 յուլիս 1983-ին Հայ յեղափոխական բանակի հինգ «խենթեր»` Սարգիս Աբրահամեան, Սեդրակ Աճէմեան, Վաչէ Տաղլեան, Արա Գըրճլեան եւ Սիմոն Եահնիեան Փորթուգալի մայրաքաղաք Լիզպոնի թրքական դեսպանատունը մտան, բախում ունեցան դեսպանատան պահակներուն հետ` դրան շեմին, ուր ինկաւ «խենթերէն» 21 տարեկան Սիմոն Եահնիեանը, իսկ միւս 4-ը շարունակեցին խուժել, եւ երկու պայթում տեղի ունեցաւ: Կը վերյիշենք մեր 5 տղոց խօսքերը, զորս անոնք արտասանեցին...