Յօդուածներ

ՀԱՅԿ ՊԱԹԹԱԼԵԱՆ Երբ անդրադառնանք անցեալի եւ արդի ժամանակներու հայ ղեկավարներուն, հաւանաբար յիշենք Տիգրան Մեծը, Աշոտ Երկաթը, Լեւոն Մեծագործը, Արամ Մանուկեանը, Գարեգին Նժդեհը եւ ուրիշներ: Անվիճելի են իւրաքանչիւրին ստեղծագործութական միտքն ու տաղանդը: Ամէն մէկը, իր ժամանակաշրջանի պայմաններուն համաձայն, դարձաւ առաջնորդ իր ազգին եւ կերտիչ` իր պետութեան: Բայց որքա՞ն են այն ղեկավարները, որոնք թաքնուած մնացած են հայոց պատմութեան էջերուն մէջ եւ չեն...

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Մեր նախորդ յօդուածներէն մէկուն մէջ անդրադարձած էինք, որ հայաստանեան այժմու ընդդիմութիւնը եւ մասնաւորաբար Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը Հայաստանի ներկայ իշխանութիւններուն նկատմամբ արմատական ընդդիմադիրի դիրք որդեգրած են ոչ միայն ազգային հարցերուն կապակցաբար, այլ նաեւ` ընկերային-տնտեսական վայրագ դրամատիրական եւ ապիկար քաղաքականութիւններուն պատճառով: Երբ 2018-ին սկսան ժողովրդային զանգուածային շարժումներն ու ցոյցերը, Դաշնակցութիւնը լռելեայն, առանց թմբուկի եւ զուռնայի, աջակցեցաւ անոնց: Այլ դիրքորոշում ալ...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Մարդկային իրաւունքները հոմանիշ չեն կրնար ըլլալ ֆիզիքական, հոգեկան եւ մտային խանգարումներ եւ նոյնիսկ հիւանդութիւններ ունեցող անհատներու բուժման իրաւունքներուն: Արարիչը մարդը ստեղծեց իգական եւ արական սեռերով` իւրաքանչիւրին տալով իւրայատկութիւններ եւ յատկանիշներ: Բնութեան օրէնքը խախտելը բնութեան դէմ կանգնիլ է: Եւրոպայէն եկած LGBT-ի (LGBTQIA+), այսպէս կոչուած, իրաւապաշտպանները բոլոր կարելիութիւնները ի գործ կը դնեն Միջին Արեւելքը նմանցնելու Եւրոպային: Հայաստանի մէջ փորձը դժբախտաբար...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ «Կարելի Չէ Այսպէս Շարունակել» Առանց մտահան ընելու նախորդ սիւնակին մէջ մեր մատնանշած միջազգային եռեւեփումներուն ընդհանուր պատկերն ու անոնց ազդեցութիւնը նա՛եւ մեր հայրենիքին վրայ, եկէ՛ք, կեդրոնանանք Հայաստանի դիմագրաւած տագնապներուն վրայ: Հայաստանի, Արցախի եւ սփիւռքի հայուն համար մէկ բան յստակ է ու անվիճելի, ի՛նչ որ ալ ըլլան այսօրուան իշխանաւորներուն ստապատիր հաւաստիքներն ու քարոզները: ԱՅՍ ԸՆԹԱՑՔԸ ԿԱՐԵԼԻ ՉԷ ՇԱՐՈՒՆԱԿԵԼ, ԱՆՅԱՊԱՂ ՊԷՏՔ...

ՄԻՀՐԱՆ  ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Անցեալ Երկուշաբթի Աթէնքի Լեւոն եւ Սոֆիա Յակոբեան նախակրթրանի հիմնադրութեան 60-ամեակին նուիրուած ձեռնարկ մը կատարուեցաւ վարժարանի շրջափակին մէջ, ուր համախմբուած էին հիմնադրութեան օրերէն ցայսօր շուրջ 500-550 շրջանաւարտներ, ինչպէս նաեւ անցեալի ու ներկայի ուսուցիչներ: Աննախընթաց ու խանդավառ միջոցառում մը, որուն նախատեսուած էր, որ ես ալ խօսք առնեմ, զոր կը ներկայացնեմ ստորեւ. Որեւէ խօսք ըսելէ առաջ, նախ ջերմապէս շնորհաւորենք նախակրթարանի ծնողական...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Նախաբանի Պէս Այս եւ յաջորդելիք սիւնակներուն մէջ ընթերցողս շռնդալի նորութիւններ պիտի չտեսնէ, ո՛չ ալ` անիւի կամ վառօդի գիւտը: Այս սիւնակներուն նպատակն է մօտաւոր  եւ, բնականաբար, ո՛չ լիակատար ուրուագծում մը կատարել այն իրադարձութիւններուն եւ անոնց գտած արձագանգներուն, մեկնաբանութիւններուն, արծարծուած անկեղծ առաջադրանքներուն, որոնք կը յուզեն Հայաստանն ու ողջմիտ` հայրենիքի լինել-չլինելուն հարցականներով մտահոգ հայը: Փորձ` առօրեայէն քիչ մը աւելի լայն ծիրի...

ԶԱՒԷՆ ԽԱՆՃԵԱՆ Գործադիր տնօրէն` Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութեան Տագնապիլը Գործելու Զսպանակն Է Հրանդ Միհրան Կիւզելեան բարեպաշտ եւ հաւատացեալ անձ մըն էր: Իր հաւատքի խարիսխը նետած է Պոլսոյ Կէտիկ-Փաշայի Հայ աւետարանական եկեղեցւոյ կիրակնօրեայ դպրոցի եւ նախակրթարանի դասարաններուն մէջ: Կանուխ տարիքէն վայելած է հոգատարութիւնը կրթական եւ եկեղեցական գործիչ, հայերէնի, հայ եկեղեցւոյ, մշակոյթի եւ պատմութեան ջահակիր փրոֆ. Եղիա Քասունիի` իր մէջ արմատացնելով ազգային...

ԱՐՄԷՆ ԱԲՂ. ԳԱԼԱՃԵԱՆ Երջանկութիւնը, մտաւոր-զգացական վիճակ մըն է, որ կը բնորոշուի դրական կամ հաճելի արտայայտութիւններով, որոնք իրենց հերթին կը յառաջացնեն բաւարարուածութեան վիճակ մը: Կենսաբանական, հոգեբանական, կրօնական եւ փիլիսոփայական զանազան մօտեցումներ փորձած են սահմանել երջանկութիւնը եւ բացայայտել անոր աղբիւրը: Հետազօտական տարբեր խումբեր փորձած են գիտականօրէն պատասխանել այն հարցին, թէ ի՞նչ է երջանկութիւնը եւ ինչպէ՞ս կարելի է հասնիլ անոր: Երջանկութիւն եզրը այնքան...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Հայաստանի եւ Արցախի մէջ իրավիճակը օր առ օր կը վատթարանայ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի Ազրպէյճանի եւ Թուրքիոյ ի շահ անվերջ զիջումներուն, պարտուողական կեցուածքին ու անկարողութեան պատճառով: Գալով իշխանութեան` ան ինքզինք խեղաթիւրուած  կերպով ներկայացուց իբրեւ ժողովրդավար, սակայն շուտով պարզուեցաւ, որ բռնապետ է: Հինգ տարի առաջ Փաշինեան մեծ հանրահաւաքի մը ընթացքին խոստացաւ. «Եթէ (Ղարաբաղի) բանակցային գործընթացին արդիւնքը...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Թուրքիոյ խորհրդարանի նորընտիր նախագահ Նուման Քուրթուլմուշ թրքական «Թէ.Ռէ.Թէ. Հապեր» պատկերասփիւռի կայանին հետ զրոյցի ընթացքին անդրադարձած է Սուրիոյ, Եգիպտոսի եւ Հայաստանի խորհրդարանին մէջ բարեկամական խումբի ձեւաւորման հաւանականութեան մասին: Ըստ անոր, «Սկզբունքային առումով ձեր թուարկած, թերեւս նաեւ չթուարկած երկիրներու, որոնց հետ քաղաքական խնդիր ունինք, ժողովուրդներու հետ որեւէ խնդիր չունինք», աւելցնելով, որ իրենք նշեալ երկիրներու ժողովուրդներուն նկատմամբ թշնամանք չեն տածեր: «Մեզմէ...

ՀԵՆՐԻԿ ԱՆԱՍԵԱՆ Այսօր, աւելի քան երբեք, հրամայական է արձանագրել այն հանգամանքը, որ շնորհիւ Արամ Խաչատուրեանի` ոչ միայն ծնուեց հայկական երաժշտութեան պալեթային ժանրը, այլեւ, ընդհանրապէս, նրա բարձր արուեստի շնորհիւ  զգալի յաջողութիւններ  արձանագրեց  ողջ խորհրդային պալեթային արուեստը իր ողջ պատմութեան ընթացքում: Հետեւելով Խաչատուրեանի օրինակին` պալեթային ժանրում իրենց ուժերը փորձեցին ոչ միայն մի քանի հայ յօրինողներ, այլեւ` խորհրդային տարբեր հանրապետութիւնների շատ փոքրաթիւ  երաժիշտներ:...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Սփիւռքներու մասին մեծ թիւով ձեռագիրքեր արդէն գոյութիւն ունին: Անոնցմէ մէկն է` կառավարութիւններու յատուկ 2012-ի «Սփիւռքները զարգացման մէջ ներգրաւելու ճանապարհային քարտէսի մշակում. ձեռագիրք մը հայրենի եւ ընդունող երկրներուն քաղաքականութիւն մշակողներուն եւ գործադրողներուն համար» Developing a Road Map for Engaging Diasporas in Development. A Handbook for Policymakers and Practitioners in Home and Host Countries (1): 1. Սփիւռք ունեցող երկիրներուն ցանկէն...

Յարգարժան պրն. Փամպուքեան, Երախտագիտութեամբ եւ հոգեկան մեծ գոհունակութեամբ, Նարեկ սրբազանին միջոցաւ, ստա­ցայ նուաստիս` Ձեր մակագրած «ՀՅ Դաշնակցութեան ծածկանուններու բառարան» արժէ­քաւոր հատորը։ Առկան եզակի գործ մըն է, արդիւնք՝ երկար տարիներու հետեւողական հետա­զօտութեան։ Ծածկանուններ, որոնք սուլթանական բռնատիրութեան դէմ արիւնահեղ պայ­քարի երկար տարիներու ընթացքին դարձած են հայոց անմահանուն հերոսներէն շատերուն ինքնու­թիւնը։ Արդարեւ, այսօր ո՞վ պիտի ճանչնար Արամ Մանուկեանը` աւազանի Սարգիս Յովհան­նիսեան, իսկ Ռոստոմը՝...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ    Չափազանցած չենք ըլլար, եթէ երբեք ըսենք, որ գրքոյկ մը, այս պարագային` 96 էջերէ բաղկացած, շատ անգամ, իր բովանդակած նիւթով եւ մատուցուած ձեւով, կրնայ աշխարհ մը բանալ նախ մտքիդ, ապա` երեւակայութեանդ մէջ` նկատի ունենալով անոր ընդգրկուն եւ բազմածաւալ տարողութիւնը: Նման հոգեվիճակի մատնուեցայ, երբ շաբաթներ առաջ ստացայ վերոնշեալ գրքոյկը: Հարազատ ընկեր մը (Սեդոյի հայրը) հեռաձայնեց եւ փափաքեցաւ գրքոյկը նուիրել` ըսելով....

ՀՐԱԿ ՈՍԿԵՐԻՉԵԱՆ «Հոգիս քիչ-քիչ կը թաղուի անուրջին մէջ այս չքնաղ» Մ. ՄԵԾԱՐԵՆՑ - «Կիրակմուտք» Յարութին հոգին այն հոգին էր, որ սիրուած էր բոլորին կողմէ, բայց քիչ-քիչ մաշեցաւ ու թաղուեցաւ` իր արդէն կերտած ու տակաւին իրականացնելիք երազանքներուն տակ: 40 օրեր առաջ Յարութ Ադամ Սահակեանին հրաժեշտ տուինք կիրակմուտին: Համալսարանական ուսման տէր Յարութը վկայուած էր համակարգչային գիտութեան մէջ եւ առեւտուրի կառավարման մագիստրոսականի արժանացած...

«Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութեան Հայկական համայնքներու բաժանմունքը կը համագործակցի Հայաստանէն եւ սփիւռքէն բազմաթիւ մասնագէտներու հետ` աջակցելու լեզու եւ թեքնաբանութիւն ոլորտին մէջ անհրաժեշտ նախաձեռնութիւններու իրականացումին: Ասոնց շարքին են` հայերէնի համընդհանուր ուղղագրիչները, հայերէնի բառակազմութիւնը վերլուծող կայքէջերն ու տուեալներու շտեմարանները, համապատասխան յաւելուածները, հայերէնի քերականութիւնը վերլուծող հարթակները, թուայնացուած հրատարակութիւններն ու հայերէնով որոնելի առցանց գրաւոր նիւթերը: Հաշուի առնելով հայերէնի գործածութիւնը բարելաւելու մեր առաքելութիւնը` այս բաց եւ...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԷԱՆ 1920թ. Աթաթուրքը առասպելական դարձաւ` Եւրոպային ձեռնունայն դուրս նետելով  հայերից, յոյներից խլած տարածքներից, արգելելով նրանց ձեռք տալ, ինչ որ մնացել էր այդ խլուած տարածքների վրայ ստեղծուած Օսմանեան կայսրութիւնից: Նա մէկընդմիշտ ապահովեց այդ խլուած տարածքներով ստեղծուած Թուրքիոյ նոր սահմանների անձեռնմխելիութիւնը, այն դարձրեց Միջին Արեւելքի կարեւորագոյն պետութիւնը: 2020թ. Հայաստանի Նիկոլ անուամբ ինքնահռչակ վարչապետը առասպելական դարձաւ` իր դարաւոր երկրի մեծ...

Ճգնաժամերի կառավարման համար անհրաժեշտ պայման է կարգապահութիւնը: Կարգապահութիւնն իր մէջ ենթադրում է համատարած եւ առանց խտրականութեան կանոնների ու կարգերի կիրառում: Դեկտեմբերի 12-ից Արցախի շրջափակումը ճգնաժամային կարգավիճակ է ստեղծել երկրում, իսկ դրա կառավարումն առաջնային օրակարգ է իշխանութիւնների համար: Շուրջ մէկ ամիս է, որ մարդասիրական օգնութիւններով եւ ռուս խաղաղապահների, ինչպէս նաեւ Կարմիր խաչի ներգործուն մասնակցութեամբ Արցախում նուազել է շրջափակման հետեւանքով առաջացած առաջին...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի մէջ 2023-ին լոյս տեսաւ Լեւոն Արտազեանի «Եզրեր» ժողովածուն, բաղկացած` 32 էջերէ: Մեկենաս` Կարօ Նոխուտեան: «Եզրեր» ժողովածուն կը բովանդակէ հեղինակին` վերջին տարիներուն գրած բանաստեղծութիւններու մէկ շարքը: Արտազեան բանաստեղծութիւններու ժողովածուն կը բանայ «Կեանքը վերէ՛ն պէտք է դիտել» ասացուածքով: Վաչէ Ատրունիի նուիրուած «Հորիզոն» բանաստեղծութեան մէջ հեղինակը կ՛ըսէ. «Մեր բարեւը իսկական, Անկիւնադարձի՛ն եղաւ: Նախերգանքն էր, կրկնուող Ամէնօրեայ հանդիպման»: Ժողովածուն կ՛ընդգրկէ տասը...

Համադրեց` ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Բժիշկ Արթուր Պիւլպիւլեան Բժիշկ Արթուր Պիւլպիւլեան ծնած է 20 դեկտեմբեր 1900-ին, Կեսարիոյ գիւղերէն մէկուն մէջ: Հօր անունը` Յակոբ Պիւլպիւլեան, մօրը անունը` Նաոմի Լինէճեան-Պիւլպիւլեան: Բարեբախտաբար ճողոպրած է Հայոց  ցեղասպանութենէն եւ 1920-ին գաղթած է Միացեալ Նահանգներ: Ուսանած է Միտըլպըրի քոլեճին մէջ, ուր ստացած է պսակաւոր գիտութեանց եւ մագիստրոսի վկայականները: Շարունակած է իր գիտական ուսումը Պրաուն համալսարանի եւ Իոուա...