Յօդուածներ

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Զուիցերիոյ Մէջ ` Մօտիկ Ու Հեռաւոր «Հայորդիներ»-ու Հետ Փարիզէն ետք Եարճանեանը կը տեսնենք Զուիցերիոյ մէջ, 1904-ի սկիզբները: Ֆրանսայէն Զուիցերիա այս տեղափոխութիւնը դժբախտաբար կը կատարուէր առողջական պատճառներով: Բանաստեղծին կուրծքին տակ յայտնուած էր դարուն անողոք հիւանդութիւնը` թոքախտը: Բժիշկները յանձնարարած էին իրեն մեկնիլ Զուիցերիա` Լէյզենի հանրայայտ օդասուն բուժարանը, հարկաւոր դարմանումին հետեւելու համար: Իսկ բուժարանին մասնագէտ բժիշկները պիտի ըսէին իրեն, որ առնուազն...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ինչ որ տեղի ունեցաւ 2 սեպտեմբերին, հայկական աշխարհի տարածքին, աննախընթաց չէր, սակայն ունեցաւ նոր եւ ուժգին հնչեղութիւն, դէպի պայքարի ծովափ նետեց նոր ալիքներ: Հայաստանի, Արցախի եւ աշխարհի տարածքին շուրջ 30 քաղաքներու մէջ հայը ոտքի կանգնեցաւ ու անգամ մը եւս յայտարարեց, որ` - Արցախը հայկական է եւ պիտի մնայ, չէ եղած ու պիտի չըլլայ Ազրպէյճանի գերիշխանութեան տակ: - Արցախը...

ԳՐԻԳՈՐ ԱՐՔ. ՉԻՖԹՃԵԱՆ Աշխարհի փոխուած ըլլալուն մասին ամէն մարդ այս կամ այն չափով գաղափար ունի: Մեծն ու փոքրը, երիտասարդն ու տարեցը, մինչեւ իսկ մէկ մատ երեխան բնածին ծանօթութիւն ունին. նոյնիսկ թուայնացած աշխարհի արագութենէն ամէն մարդ տեղեակ է: Վստահաբար տեսած էք, թէ ինչպէ՛ս հազիւ ճանաչողութիւն ունեցող երեխաները իրենց ծնողներուն բջիջային հեռաձայնները գործածելու ձեւը գիտեն արդէն, եւ զայն աշխատցնելու սովորական գործընթացէն անցնելով`...

ՓԱՈՒԼՕ ԳԱԶԱԶԵԱՆ 1948 թուականին, Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան (UN) ստեղծումէն երեք տարի ետք, աշխարհի բառապաշարին մէջ տեղ գտաւ Genocide բառը, որ կը նշանակէր ցեղասպանութիւն: Ցեղասպանութեան հռչակագիրին (Genocide Convention) հայրը եղած է Ռաֆայէլ Լեմքին, լեհ փաստաբան մը, որ ստեղծեց ցեղասպանութիւն (Genocide) բառին գաղափարը (concept): 1915 թուականին, Լեսլի Տէյվիս` Խարբերդի ամերիկեան հիւպատոսը, որ ականատես եղած է  ջարդերուն (Խարբերդը թուրքերը Մամուրէթ ՈւլԱզիզ Mamouret oul...

ՍԻՄՈՆ ԿՈՍՏԱՆԴԻՆԵԱՆ Ալպերովիչն կը բաժնէ դրամ, Հարուստէն կ՛առնէ, աղքատին կու տայ, Ան մէկ-մէկ գիտէ անունները, տուները, Դժուար պարագայ ապրող հայերուն` Սենեակներու մէջ` մութ, ապականած Կամ թէ փողոցը` մայթին վրայ նստած: Մին կը տառապի ոտքին բաց վէրքէն, Միւսը ճնշումէն կամ շաքարախտէն: Քիչ մը կատակով, բայց մեծ յարգանքով Կը համրէ, կու տայ միլիոններն անոնց, Որոնք աղօթքով զինք կը վարձատրեն Եւ սփիւռքի մէջ...

ՀԵՐՄԻՆԷ ԱՒԱԳԵԱՆ Տղամարդը հաւաքեց չոր փայտերը, դրեց իրար վրայ ու վառեց կրակը: Երկինքը կլանում էր կայծերը ու յետ չէր տալիս, երկինքը սովոր է ամէն ինչ առնել-տանել: Ուզեց լաց լինել, բայց զգաց, որ աչքերը չոր են, նորից փորձեց, էլի չստացուեց, զայրացաւ ինքն իր վրայ, որ չի կարողանում մարդավարի լաց լինել: Սիրտը լցուած էր, բայց ներսի բոլոր դռները փակ էին, արցունքը մնացել...

ՎԻՔԹՈՐ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ ԱՀԱԸ-ի Արցախի ներկայացուցիչ Ամերիկայի Հայ աւետարանչական ընկերակցութեան Արցախի խումբը պատանիների եւ երիտասարդների ցերեկային ճամբար է անցկացնում:  Արցախում կեանքը այլ է, այստեղ ապրելու համար պէտք է ինքդ դառնաս կողքինների համար յենարան, ինքդ պէտք է կեանք փոխանցես, ինքդ պէտք է պայքարես եւ չթուլանաս... Անորոշութիւն, քաոս, յուսահատութիւն: Թւում է, թէ էլ երբեք հայրենիքիդ համար գարուններ չեն գալու... Դժուար է այս ամէնի...

Առցանց լոյս տեսաւ «Ոստայն 18 - աշնանային» հատորը, որ կը կրէ նաեւ ենթատիտղոս մը` «Դէմքեր, յիշատակներ»: Արդարեւ, ան նուիրուած է անձերու, որոնք «այս կամ այն ձեւով հետք մը ձգած են» հեղինակին վրայ ու բաժնուած այս աշխարհէն` իրմէ ալ «մաս մը տանելով իրենց հետ»: Գիրքը կը բովանդակէ 72 յօդուածներ, որոնք «սրտի խօսքեր են, դամբանական, դրուատանք, վերյիշումներ. քիչ պարագաներու կը վերաբերին անձի...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Երեւան, Մաշտոցի պողոտայ, 1973, աշուն Նոր հրատարակուած էր եղբօրս` Պետիկ Հերկելեանին առաջին գրքոյկը` «Պատուհանէն դուրս»-ը, որմէ տրցակ մը տարած էի հետս Երեւան` բաժնելու համար ազգականներու, ընկերներու եւ որոշ գրողներու: Որովհետեւ Պետիկը նամակ մըն ալ գրած էր Յովհաննէս Շիրազին, որոշեցի առաջինը այցելել անոր, որուն միաժամանակ ցանկութիւն ունէի ծանօթանալու: Այն ատեն Շիրազը կ՛ապրէր Լենինի (այժմ` Մաշտոցի) անուան պողոտային վրայ: Բարձրացայ...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Արեւելքի գրեթէ բոլոր հին քաղաքները այս շուկաներէն ունին, Համիտիէ` Դամասկոսի մէջ, Խան Խալիլ` Գահիրէի մէջ, իսկ Հալէպի մէջ`  Ներսի շուկայ, բերդին անմիջական հարեւանութեամբ: Ներսի շուկայ, Մութ շուկայ, Գոց շուկայ ... Պաշտօնական անունը սակայն` Քաղաքի շուկայ (Սու՛ ըլ մըտինէ), հին քաղաքի շուկան: Ինծի համար` մի՛շտ Ներսի շուկայ: Բազմաթիւ մուտքերէն ինծի ծանօթ են` կիներու շուկային մուտքը, համեմներու շուկային մուտքը, քաղցրեղէնի...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Ի՞նչ է արձակուրդը. յաճախ հարց տուած են ինծի շուրջիններս` անմեղօրէն: Արդեօ՞ք առօրեայէն փախուստ մըն է, թէ՞ իսկապէս կազդուրուելու եւ վերանորոգուելու փորձ մը: Անձնապէս համոզուած եմ, որ արձակուրդ ըսուածը մարդուս համար բնական պահանջ մը ըլլալով հանդերձ, ան նաեւ գեղեցիկ ու թարմ ակնկալութիւն մըն է, որ իր մէջ կը պարունակէ սահմանուած օրերու ընթացքին կեանքը տարբեր ձեւով ու ոճով ապրելու գաղտնիքն...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Արցախի նախագահ Արայիկ Յարութիւնեանի հրաժարականը, որ երկար սպասումէ ետք լոյս աշխարհ եկաւ օգոստոսի վերջին օրը (44-օրեայ պատերազմի պայթումի, 3 տարելիցէն մօտաւորապէս ամիս մը առաջ), հայութեան քաղաքական բեմի կարեւորագոյն իրադարձութիւններէն մէկն է պատերազմէն ասդին եւ բնականաբար դուռը լայն բացաւ մեկնաբանութիւններու եւ նախատեսութիւններու առջեւ, պատասխան տուաւ շարք մը հարցումներու, սակայն անպատասխան կը մնան մեծ ու փոքր բազմաթիւ հարցումներ: Այլ խօսքով,...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Կար ժամանակ, երբ Արցախի Հանրապետութեան նուիրուած անկախութեան տօնը մեծ շուքով եւ ոգեւորութեամբ կը կատարուէր: Իրերայաջորդ սերունդներ, վերջին երեսուն տարուան ընթացքին, պահ մը մոռացութեան տալով իրենց կեանքին ու կարգ ու սարքին առնչուող մտահոգութիւնն ու դժուարին պայմանները` խանդավառ եւ ինքնավստահութեամբ լեցուած, կը տողանցէին Ստեփանակերտի հրապարակին վրայ` իրենց հայեացքն ու յոյսը յառած Արարատին: Իրօք, արդար ու գօտեպնդիչ էին այդ օրերու բոլոր...

ՅԱՍՄԻԿ ՊՕՂՈՍԵԱՆ ... Արցախցի լուսանկարիչ Դաւիթ Ղահրամանեանը վաւերագրել է պատերազմի ողջ ընթացքը: «Պատերազմի աչքերը» խորագիրը կրող ցուցահանդէսի շնորհիւ նա ամէնուր` Հայաստանում եւ սփիւռքում, ներկայացրել է, թէ ինչպէ՛ս է մաքառել հայ զինուորը` մեզ թշնամի ունենալով ոչ միայն երկու ցեղասպան, հայատեաց պետութիւններին, այլեւ` նրանց դաշնակից հակահայ երկրներին ու տարածաշրջան բերուած ահաբեկիչներին: Այդ լուսանկարներն արդէն պատմական վաւերագրեր են... Պատմութեան վաւերագիր են նաեւ հէնց...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Արցախի շրջափակման հարցով միջազգային ընդհանուր լռութեան պատին վրայ ճեղք սկսած է յառաջանալ: Հեղինակաւոր լրատու միջոցներ, թերթեր սկսած են յօդուածներ հրապարակել: Ճիշդ է, որ Պաքու ազդուողը չէ, բայց ի վերջոյ որոշ շարժում մը կայ: Կը ներկայացնենք երեք թերթերու մէջ լոյս տեսած յօդուածներ: Ն. «Տը Թելեկրաֆ» (The Telegraph) Մոռցուած ճգնաժամ` Եւրոպայի շեմին. Լեռնային Ղարաբաղի մասին Լաւ օրուան ընթացքին Նինան եւ...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Չօպանեանի Գուրգուրանքն Ու «Դիւցազնօրէն»-ի Երեւումը Արշակ Չօպանեան Արշակ Չօպանեանն ալ մէկն էր այն մտաւորականներէն, որոնք ստիպողաբար թողուցին Պոլիսը ու Փարիզ հաստատուեցան: Հոս` Սենի ափին, երէց ու գուրգուրոտ եղբայրը պիտի դառնար ան Եւրոպա ապաստանած հայ ուսանողներուն: Առաւել եւս` ան մենտոր մը պիտի ըլլար գրական խմոր ունեցող սկսնակ ու խոստմնալից երիտասարդներուն համար: Իր սեփական հրատարակութիւնն եղող «Անահիտ» հանդէսը` ազգային-գրական-մշակութային բովանդակութեամբ,...

Համադրեց` ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Բժիշկ Հայկ Բոնապարտեան ծնած է 18  հոկտեմբեր 1880-ին, Մալաթիա: Հօր անունը` Խաչատուր: 1895-ին  ծննդավայրին մէջ մասնակցած է թուրք խուժանի մը դէմ բախումի մը եւ յաղթական դուրս եկած է: Բժշկակակ վկայական ստացած է 1908-ին: 1914-15 ծառայած է օսմանեան բանակին` իբրեւ բժիշկ: 1914-ի կիսուն, ռուս-թրքական ճակատին վրայ ծառայութեան օրերուն, ընկերներու հետ ձիերով փախուստ տուած է թրքական բանակէն, անցած...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Լիբանանահայութիւնը ուրբաթ, 1 սեպտեմբեր 2023-ին պիտի գայ անգամ մը եւս հաստատելու, որ Արցախի իր քոյր-եղբայրներուն կողքին է` ընդառաջելով հայ քաղաքական երեք կուսակցութիւններու` Սոցեալ դեմոկրատ հնչակեան կուսակցութեան, Ռամկավար ազատական կուսակցութեան եւ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան կազմակերպած ստորագրահաւաքին, համախմբումին եւ մոմավառութեան: Պուրճ Համուտի հրապարակին վրայ կայանալիք այս նախաձեռնութիւնը ուրիշ բան չէ, եթէ ոչ` անգամ մը եւս հաստատելու լիբանանահայութեան կամքը, կորովը եւ...

Ա. Ա. Համազգային ընդհանուր շահերու ապահովման եւ երաշխաւորման հոլովոյթին մէջ դերերը բաշխուած պէտք է ըլլան, որպէսզի իւրաքանչիւր բաղկացուցիչ տարր կարենայ իր ներուժը ի սպաս դնել հայ ժողովուրդի համազգային շահերուն եւ տեսլականներուն գործադրութեան նպատակով թափուող ճիգերուն: Առանց դերերու ճիշդ բաշխման` Հայաստան - Արցախ - սփիւռք եռամիասնութիւնը ոչ միայն ամուլ կը մնայ, այլեւ վնասակար գործօնի մը կը վերածուի, որովհետեւ իւրաքանչիւր մաս կը...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Չկայ օր մը, որ անցնի առանց վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի կոպիտ մէկ նոր սխալին: Ահա՛ թէ ինչ կ՛ըլլայ, երբ դեղին մամուլի լրագրողը կը յայտնուի իշխանութեան ղեկին: Հայերուն մեծ մասը, կուրցած նախկին ղեկավարներու հանդէպ ունեցած բացարձակ հակակրանքէն, սկիզբը զայն գրկաբաց ընդունեց: Բարեբախտաբար Փաշինեանի ժողովրդականութիւնը կտրուկ անկում ապրած է` հինգ տարի առաջուան 80 տոկոսէն անցեալ ամիս նուազելով...