Յօդուածներ

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Մտովի, ներքուստ գիտակցելով իրենց արարքներուն տարողութիւնը` յանցաւորները կը փորձեն երեւութապէս ցոյց տալ առաւելագոյն զսպուածութիւն եւ հանդարտութիւն: Սակայն անոնք որեւէ պահու կրնան բռնկիլ, հաւասարակշռութիւն կորսնցնել ու բացայայտել իրենց իսկական էութիւնը: Այս շրջագիծին մէջ պէտք է դիտել Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետին աթոռը զբաղեցնողին հետեւեալ յայտարարութիւնը. - Ես այսօրուան Հայաստանի վարչապետն եմ, պատմական Հայաստանի վարչապետը չեմ: Ազգային ժողովի քննարկումներու ընթացքին ոչ մէկ...

103 տարիներ առաջ` 15 մարտ 1921-ին, Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան որոշումով, Պերլինի հրապարակին վրայ Թեհլիրեանի արդարահատոյց գնդակով կ՛իյնար Հայոց ցեղասպանութիւնը յղացող ու գործադրող իթթիհատականներէն Թալէաթը: 15 մարտ 2024-ին Մարսէյի «Փլաս փասթէօր» հրապարակին վրայ, կազմակերպութեամբ 11-12 շրջանի քաղաքապետութեան, բացումը կատարուեցաւ  հայ ժողովուրդի արդարահատոյց բազուկին` Սողոմոն Թեհլիրեանի  կիսանդրիին: Ներկայ էին ֆրանսական պետական բարձրաստիճան պաշտօնատարներ` Մարսէյի 11 եւ 12 ընտրաշրջանի քաղաքապետ` Սիլվեն Սուվեսթրը, հայազգի...

ԶԱՐԵՀ ԱՐՔ. ԱԶՆԱՒՈՐԵԱՆ - Շշ՜, Վեհափա՛ռը…: Բառերը յաճախ անբովանդակ կը դառնան իրենց քարացած գործածութեանց մէջ: Այդպէս են ընթացիկ դարձած բոլոր տիտղոսները՝ աշխարհիկ թէ հոգեւոր մարզերու մէջ.- Մեծայարգ, յարգարժան, պատուարժան, արժանապատիւ, համեստափայլ, ազնուափայլ, հոգեշնորհ, գերաշնորհ, եւ այլն: Այդպէս է նաեւ, անխուսափելիօրէն, վերջին դարերուն Հայ եկեղեցւոյ նուիրապետութեան բարձրագոյն աստիճանին՝ կաթողիկոսութեան հասած հոգեւորականներուն տրուած տիտղոսը՝ «վեհափառ»: Այդպէս չէ՛ր ու չեղա՛ւ, սակայն, այս տիտղոսը՝...

Պ. ՍԵՒԱԿ Եւ այդ պահին էր, որ աշխարհ եկաւ Նա` Այր մի` Մեսրոպ Մաշտոց անունով: Որտեղի՞ց եկաւ, Ի՞նչ ակից բխեց: Եւ ինչպէ՞ս եկաւ, Հոսեց ի՞նչ հունով: Այսպէս` արցունք է ծնւում աչքի մէջ, Երբ որ աչքի մէջ ընկնում է աւազ: Այդպէս` դառնում է աւազն ապակի, Եւ ապակին է հայելի դառնում: Այսպէս` արեւը ամէնից առաջ Լուսաւորում է բարձրաբերձ ծառի Կատարին թառած թռչունի...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ 2022-2023 տարեշրջանին ինծի առիթը ընծայուեցաւ Համազգայինի Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան Ճեմարանի միջնակարգի աշակերտներուն դասաւանդելու հայոց պատմութիւն: Ըսեմ, որ ուսուցիչ ըլլալը այս օրերուն դիւրին գործ մը չէ, մանաւանդ` ըլլալ հայոց պատմութեան ուսուցիչ, երբ մեր ազգը եւ պետականութիւնը կ՛ապրին պատմութեան ամէնէն վտանգաւոր ժամանակաշրջաններէն մէկը: Աւելի՛ն. իբրեւ համալսարանի դասախօսի` ասիկա ինծի համար մեծ մարտահրաւէր  մըն էր, որովհետեւ դպրոցի աշակերտի եւ համալսարանի...

«Նիուզ»-ի թղթակիցին հետ ունեցած զրոյցի մը ընթացքին Արցախի նախկին պետական նախարար Արտակ Բեգլարեան յայտնեց, որ արցախցիներուն հաւաքական իրաւունքներու պաշտպանութիւնը օրակարգի վրայ է, իսկ անոնց Արցախ վերադարձի իրաւունքը իրենց ռազմավարական նպատակն է: Ան շեշտեց, որ մարդասիրական ծրագիրները պէտք է ծառայեն այդ օրակարգին: «Մենք պէտք չէ թոյլ տանք, որ Հայաստանի իշխանութիւնները փակեն այդ հարցը: Այն պէտք է լինի Ազրպէյճանի հետ բանակցութիւնների սեղանին:...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Ճիշդ է, որ արհեստական բանականութիւնը (ԱԲ) մեծ ներուժ ունի եւ շատ արագ կը զարգանայ, հմտութիւններ ձեռք կը բերէ, բայց եւ այնպէս, տակաւին չի կրնար ամէն աշխատանք ընել, մանաւանդ` կրթական ասպարէզին մէջ: Այս մասին մասնագէտներու տեսակէտներ հրապարակած է  classpoint կայքը: Ամէն պարագայի, որեւէ նորութիւն պէտք է լաւ, դրական ձեւով գործածել: Ն. Որեւէ աշխատանք, որ կը հաղորդակցի արհեստական բանականութեան...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Նոյնի՛սկ ամերիկացի զինուորական մը կը փորձէ խեղաթիւրել Հայոց պատմութիւնը, իրմէ գերադաս` զօրավար Հարպորտին 1919-ին գլխաւորած 53 զինուորական մասնագէտներէ բաղկացած առաքելութեան, շուրջ 1600 էջ տեղեկագիրը «կողմնակալ» որակելով: Թուրքը, թաթարը եւ մեր միւս թշնամիները անդադար կը խեղաթիւրեն հայոց պատմութեան բոլոր փուլերը: «Կեանքի եւ կարօտի համար. ինչպէ՞ս արեւելեան Անատոլիոյ ժողովուրդը նաւարկեց միջպատերազմը, այնպէս, ինչպէս կը վկայէ Ամերիկեան զինուորական առաքելութիւնը` դէպի Հայաստան»...

ՊԱՐՈՅՐ ՍԵՒԱԿ Ո՜ւշ-ո՜ւշ են գալիս, բայց ո՛չ ուշացած. Ծնւում են նրանք ճի՛շդ ժամանակին: Եւ ժամանակից առաջ են ընկնում, Դրա համար էլ չեն ներում նրանց: Անտոհմ չեն նրանք կամ անհայրենիք. Հասարակ հօրից ու մօրից ծնուած` Սերում են նրանք եւ ա՛յն վայրենուց, Որ էլ չէ՜ր կարող ապրել քարայրում: Սերում են նրանք եւ ա՛յն ծերուկից, Որ նախընտրում էր քնել տակառում: Սերում են նրանք...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Վաղարշակը ութ տարեկան պատանի մըն է: Ան ծնած է Պանկըլոր, Հնդկաստան: Վաղարշակը հնդիկ է արտաքին տեսքով, բայց էութիւնը, ինքնութիւնն ու փոքր տարիքին անոր համար տքնիլը արդէն ուրիշ բան է: Պանկըլոր, Հնդկաստան, փետրուար 2024: Մայք Ստեփանը ծնած է Պանկըլոր, անոր մայրն ու մեծ մայրը հայ են` ծնած Կալկաթա: Մայքին մօրենական ընտանիքի արմատները եղած են  Ջուղայէն, Պարսկաստան, երբ Շահ...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Օրեր առաջ երեւանաբնակ մտերիմ ընկերներէս եւ անկեղծ բարեկամներէս մէկէն նամակ մը ստացայ` առ ի պատասխան վերջերս մամուլին մէջ նոր լոյս ընծայած յօդուածիս: Խորքին մէջ նամակը  հաճելի գնահատանք էր եւ դրական քննադատութեան ու վերլուծումի պիտակը կը կրէր: Այդ գրութիւնը վայրկեանին խածած էր սիրտս եւ ուղեղս, որովհետեւ, թելադրանքի կողքին, նաեւ ունէր կարօտի գոյն եւ տրամադրութիւն: Դառն իրականութիւն եւ մերկ ճշմարտութիւն:...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ  Տիգրանակերտ Երաժշտութիւն` Սուրբ Կիրակոսի Կամարներուն Ներքեւ Սուրբ Կիրակոս եկեղեցւոյ վերանորոգումը միայն տաճարի մը վերակենդանացումէն աւելին կը խորհրդանշէ: Երկար տարիներ անտէր մնացած եկեղեցին վերակառուցելու գաղափարը զանազան շրջանակներու կողմէ տարակուսանքով դիմաւորուած էր, որովհետեւ հարց կու տային, թէ ինչի՞ կը ծառայէ ժողովուրդ չունեցող եկեղեցիի մը կառուցումը: Սակայն ի յայտ եկաւ, որ եկեղեցւոյ վերաբացումով համախմբուեցան բազմաթիւ հայեր, որոնք նախապէս ամբողջովին տարանջատուած էին:...

ՊԱՐՈՅՐ ՍԵՒԱԿ Ա՜խ, Վանայ ծովա՛կ, Բայց ախար քե՜զ ինչ Երկնքի խամրելն ու չխամրելը, Եթէ քո շուրջը եւ քո քաղաքում Ծնրադըրել է խաւարը  հիմա` Աղօթարարի ջերմեռանդութեամբ, Որ չյամենա՛յ, Այլ յարատեւի՜ Իր շողահալած իշխանութիւնը: Իսկ քո հեռաւոր-մօտաւոր քոյրը` Լիճը Սեւանա՜յ... Վարդապետ իմ խե՜ղճ, Բայց եւ բախտաւո՛ր, Բայց եւ բախտաւոր, որ չգիտէիր, Թէ իր սեփական արիւնի գնով Սեւանայ լիճը լոյսեր պիտի տայ Ծերպերի՛ն...

ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԷՔԵԱՆ Ո՛չ թէ արմատը, արմատին փոշին մնաց Կանաչը անհետացաւ, կարմիր հողը մնաց Ծանրակիր պարիսպները` քարացած յաղթանդամ պահակներ Այլեւս շարժում չդիմագրաւեցին, Նժոյգներու եւ նետերու թափը հեռուն կասեցաւ Եւ Արեւը դարձուց էջը կոթողական մայրաքաղաքին: Ո՛չ թէ պատարագը, եկեղեցի՛ն մնաց Միւսները փլան, Մայր Տաճարը մնաց, Իսկ անանուն հովիւին նուիրուած մատուռին Սիրտը կէսէն ճեղքուեցաւ Երբ կը գոռգոռար երկրաշարժը երկիրասպան Գալարաթափ գետը ուժաթափուեցաւ: «Անի...

Այս տարուան «Օսքար»-ին «Լաւագոյն կարճամեթրաժ վաւերագրական ժապաւէն» ճանչցուած է «Վերանորոգման վերջին արհեստանոցը» (The Last Repair Shop) շարժանկարը, որուն մէջ դրուագ կայ Պաքուի մէջ ապրած հայերու մասին: Ժապաւէնին գործողութիւնները տեղի կ՛ունենան Լոս Անճելըսի մէջ: Անիկա կը պատմէ  չորս նուիրեալ արհեստաւորի մասին, որոնք կ՛աշխատին արհեստանոցին մէջ եւ կը վերանորոգեն ուսանողներու աւելի քան 80.000 երաժշտական գործիքներ: Ժապաւէնին հերոսները, աշխատանքէն զատ, կը պատմեն նաեւ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Երեւանի Մէջ «Հայ Երիտասարդութիւնը` Խորացող Մարտահրաւէրներուն Ընդառաջ» Նիւթով Կլոր Սեղան-Քննարկում ՀՅԴ Հայաստանի «Նիկոլ Աղբալեան» ուսանողական միութեան նախաձեռնութեամբ, «Արամ Մանուկեան» երիտասարդական կեդրոնին մէջ տեղի ունեցաւ «Հայ երիտասարդութիւնը` խորացող մարտահրաւէրներուն ընդառաջ» նիւթով կլոր սեղան-քննարկումը` մասնակցութեամբ շուրջ 20 համալսարաններէ ուսանողներու: Քննարկման խօսք առնողներն էին` Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինի Քրիստոնէական դաստիարակութեան կեդրոնի տնօրէն Զաքարիա ծ. վարդապետ Բաղումեան եւ ՀՅԴ-ի անդամ, Հայաստանի Ազգային...

ՎԱՀԱՆ Կ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ձմեռը դեռ չէր վախճանած, սակայն իր դիրքերը արդէն կը զիջէր դեռատի գարնան: Ձիւնահալքն ալ աւարտած էր` բացի գերի ինկած Կասիոսի գագաթը զարդարող շղարշէն, ու Քեսապ փափկիկ հարսի մը պէս կը լոգնար մերթ ընդ մերթ տեղացող թաթաւէն (1): Երեկոյեան, դասերս ու տնային պարտականութիւններս նոր աւարտած, կ՛երթամ մօրս քով` տալու աւետիսը. հակառակ այդ տարիքի իմ սովորութեանս, այդ օր ինքնուրոյն,...

ՊԱՐՈՅՐ ՍԵՒԱԿ Այս ձեռքերը` մօ՜ր ձեռքերը, Հինաւուրց ու նո՜ր ձեռքերը... Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը... Պսակուելիս ո՜նց են պարել այս ձեռքերը` Ի՜նչ նազանքով, Երազանքո՜վ: Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը... Լոյսը մինչեւ լոյս չեն մարել այս ձեռքերը, Առաջնեկն է երբ որ ծնուել, Նրա արդար կաթով սնուել: Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը... Զրկանք կրել, հոգս են...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Կոմիտասի անուան երաժշտանոցի փակման կամ տեղափոխութեան, «համալսարանական աւան»-ի ծրագիրին մասին (հանրութեան ուշադրութիւնը էական հարցերէ շեղելու միտող) խօսքի աճուրդի սակարանին ու նման «հնարքներու» խոհանոցին ծանօթներ նոր բացայայտում մը կատարած են (եղեր) եւ ցնծութեամբ կ՛աւետեն. - Ուրա՛խ լեր, հա՛յ ժողովուրդ: Ս. Ծննդեան տօնէն շա՜տ առաջ իշխանաւորներդ մե՜ծ աւետիս մը ունին քեզի: Որոշեր են Կոմիտաս վարդապետի կնիքով հռչակաւոր դարձած «Գայիանէի երգչախումբ»-ը...

 Յ. ՊԱԼԵԱՆ Բազմանուն մակդիրներով սոսկ ծագումով հայ ըլլալու տանող փապուղիի վրայ խուփ աչքերով կ՛ընթանանք: Դէպի ո՞ւր եւ ի՞նչ ընելու: Վերջնական կայանները պիտի կրեն ծանօթ-անծանօթ երկիրներու եւ քաղաքներու անուններով «հայութիւններ». լեհահայ, թրքահայ սպանահայ, լիբանանահայ, ֆրանսահայ, ամերիկահայ, չինահայ` ապուխտի պէս շերտելով իւրաքանչիւր ՀԱՅՈՒԹԻՒՆ-ը: Շերտելով նաեւ շերտերը, բազմապատիկ անուններով, ինչպէս` հալէպահայ, պոլսահայ, մարսիլիահայ, արդէն լոսանճելըսահայ, նիւեորքահայ, իրլանտահայ, ալասքահայ... Պիտի գայ օր, երբ այդ...