Յօդուածներ

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «… Իմ պատկերացումով, սա իմ բանաձեւումն է, հայը, աւելի լաւ է թուրքի շուն լինի, քան թէ օտար պետութեան, ռուսի պետութեան գործակալը» (դոկտ. փրոֆ. Լեւոն Շիրինեան, քաղաքագէտ-պատմաբան): Թէեւ տխուր է մէջբերել նմանօրինակ տողեր, որոնք արտաբերուած են մեր օրերուն ապրող հայ քաղաքագէտ-պատմաբանի մը բերնէն, այդուհանդերձ, ասիկա վառ ապացոյց մըն է նաեւ` հայ կեանքին մէջ առկայ անըմբռնելի երեւոյթներու, բայց մանաւանդ` ազգային...

ՆԱԹԱԼԻ ՔԵՆՏԻՐՃԵԱՆ Թուականը` 24 ապրիլ  1971: Հազիւ հինգ տարեկան եմ եւ` մօրս ձեռքը ամուր բռնած, կը քալեմ բազմութեան մէջ: Ապրիլ 24-ի յիշատակի եւ ոգեկոչման քայլարշաւն է` Անթիլիասէն դէպի Պիքֆայայի յուշարձան: Մեծ մայրս` վերապրող մը, իր եղբօր թեւը անցած, կը քալէ, մերթ մեր առջեւէն, մերթ` ետեւէն: Կը զրուցեն, կու լան, կը ժպտան եւ իրարու ձեռք չեն ձգեր: Անոնք ապրեցան իբրեւ ինքնամոռաց...

ԱՐԱԶ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Գաղութի մը մէջ, ուր շատ հազուադէպ երեւոյթ է հայու մը հանդիպիլը, բոլորս կը սպասենք տարեկան հայկական ճաշկերոյթի մը, որպէսզի քանի մը հայեր իրարու քով հաւաքուին: Ասիկա ոչ միայն այն պատճառով, որ Քաթարի գաղութը ինքնին բաւական պզտիկ է, այլ նաեւ` անոր համար, որ բոլորս ալ միայն աշխատանքի պատճառով հեռացած ենք մեր հարազատներէն եւ եկած ու հաստատուած ենք այս երկրին...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Լոնտոնի Բանաւոր պատմութեան ընկերակցութեան կազմակերպութեամբ, Ողջակիզումի գրադարանին մէջ 30 ապրիլին պիտի ցուցադրուի Սիւզան Խարտալեանի «Իր մէջ` իմ մէջ» (68վ, 2023) վաւերագրական ժապաւէնը, որ ֆինանսաւորուած է Շուէտական շարժապատկերի հաստատութեան կողմէ եւ կը ներկայացնէ ՏԱՀԵՇ-ի կողմէ 2014 թուականին առեւանգուած եւ սեռային նպատակով օգտագործման գերիներու վերածուած Իրաքի Սինճապ լեռնային շրջանի բնիկ երեք եզիտի աղջիկներու վկայութիւնները: Տեսերիզը դիտած եմ բեմադրիչին արտօնութեամբ(1): Մեկնակէտը.-...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ «Գարուն էր: Չեկած ամառ` Փուլ եկաւ երկնակամար...» Պ. ՍԵՒԱԿ Հայաստանի ներքին բեմին վրայ օր աւուր տեղի կ՛ունենան դէպքեր ու հրապարակումներ, մեծ մասամբ` իշխանաւորներուն կողմէ սարքովի վիճակներ, որոնք պատճառ կը դառնան ո՛չ միայն հանրութեան մէկ մասին գիտակցութեան աւելի՛ եւս բթացման (հանրութիւն ըսելով` ի մտի ունինք նաեւ սփիւռքեան ափեր), այլ նաեւ` ուշադրութիւնները աւելի մեծ ու վտանգաւոր իրադարձութիւններէ շեղելու, ստուարացող սպառնալիքներուն...

ԳԱՌՆԻԿ Ա. ՔՀՆՅ. Գ. Ե.- Անդրազգայինը I.- Կը կարծուի, թէ 1862-ին է, որ առաջին անգամ «անդրազգային» (transnational) բառը գործածուած է բանասիրական դասախօսութեան մը մէջ (Լայփցիկի համալսարան): Դասախօսութիւնը կարդացած էր գերման Կէյորկ Քուրթիուս (Georg Curtius): Մինչ այդ բառը գերմաներէնի մէջ շրջանառութեան մտած էր: Բառը բովանդակող Քուրթիուսի խօսքը անանուն հեղինակ մը ամերիկերէնի թարգմանելով` մէջբերած էր «Princeton Review»-ի մէջ, 1868-ին: Այս է նախադասութիւնը....

2-5 ապրիլ 2024-ին, Արամ Ա. վեհափառ հայրապետին օրհնութեամբ, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան դպրեվանքի տեսուչ Պարոյր վրդ. Շէրնէզեան այցելեց Ամենայն Հայոց կաթողիկոսութիւն (Էջմիածին)` գործակցութեան աշխատանք մեկնարկելու դպրեվանքին եւ Գէորգեան ու Վազգէնեան հոգեւոր ճեմարաններու միջեւ: Արդարեւ, դպրեվանքի տեսուչ հայր սուրբը եւ Գէորգեան ու Վազգէնեան ճեմարաններու տեսուչ Շահէ ծ. վրդ. Անանեան ունեցան աշխատանքային հանդիպումներ, որոնց ընթացքին քննարկուեցան հոգեւոր դպրանոցներու յարաբերութիւններու ամրապնդման եւ գործակցութեան...

ՐԱՖՖԻ ՍԱՐԳԻՍԵԱՆ Սահմանները մեր երկրի` գծուած են, միլիոն ու կէս, մեր Սուրբ Նահատակներու աճիւններով եւ արեա՛մբ, գծուած են Աստուծոյ ձեռքով բարձրացած` մեր տաճարներո՛ւ գոյութեամբ: Մի՛ փնտռէք մեր սահմանները խարդա՛խ քարտէսի վրայ, մեր սահմանները գծուած են մեր պապերու նուաճած լեռներո՛ւն վրայ: Սուրբ Վարդանի սուրով են գծուած, Սասնայ Քուռկիկ Ջալալիի սմբակի հետքերով, Սուրբ Մեսրոպի աստուածատուր տառերով գծուած են եւ Արամազդի Նեմրութով, Արտաշէսեանց...

ԴՊՐԱՊԵՏ ԿԱՐՕ ՍՐԿ. ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ «Մէկ բան խնդրեցի Տիրոջմէ, եւ սա՛ է աղաչանքս. Կեանքիս բոլոր օրերուն Տիրոջ տան մէջ բնակիլ, Ըմբոշխնել Տիրոջ վայելչութիւնը, Եւ Զի՛նք պաշտել Իր տաճարին մէջ» Սաղմոս 27:4 Սաղմոսաց գիրքը քրիստոնեայ հաւատացեալին աղօթագիրքն է: Սաղմոսները սրտի խորերէն ուղղուած փառաբանութիւններ եւ օրհներգութիւններ են, որոնք Աստուած եւ մարդ յարաբերութեան հզօր օղակը կը կազմեն: Մեր քրիստոնէական պաշտամունքին մէջ կեդրոնական տեղ կը...

ՀԵՐԱ ՆԱՃԱՐԵԱՆ Նարնջագոյնի, վարդագոյնի, կարմիրի երանգներով ծաղկեփունջի մը կը վերածուէր Անոն` տուած բարեւին հետ: Մանկութենէս տպաւորուած էի անոր չափազանց լուռ ու քաղաքավար կեցուածքէն: Յաճախ կը տեսնուէինք, հակառակ ատոր, դպրոցի բակին մէջ երբ զիս տեսնէր, կը շիկնէր: Այն ատեն ես` տասը տարեկան աշակերտուհի, իսկ ինք` մանկապարտէզի ուսուցչուհի: Ճեմարանի մայր մուտքի դարպասին քով անուշիկ, խնամուած պարտէզ մը կար, ուր մանկապարտէզի երեխաները կը...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ «Ռուս խաղաղապահներու Արցախէն դուրսբերման հոլովոյթը սկսաւ». այս է խորագիրը 18 ապրիլ 2024-ի «Ազդակ»-ի լուրերէն մէկուն (1): «Ռաշա Թուտէյ» լրատուական կայքէջը օր մը առաջ այս լուրը տուած էր արդէն, եւ հետաքրքրական էին լրատուութեան տակ այն ժամանակ 84 կեղծանունով կարծիք յայտնողները, որոնց մեծամասնութիւնը կը պաշտպանէր ռուսական կողմը` այպանելով Հայաստանի` ՕԹԱՆ-ի, Սորոս-ի, Ամերիկայի եւ Եւրոպական միութեան խամաճիկ եղող Փաշինեանի վարչախումբը, որ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Իւրաքանչիւր անգամ, երբ Հայաստանի վարչապետ կոչեցեալը բերանը բանայ կառավարութեան մէկ նիստին, Ազգային ժողովի բեմէն կամ հոս ու հոն այցելութեան պահուն (նաեւ` երկրի սահմաններէն դուրս), կրկին ու կրկին կը փաստէ, որ տգէտ է, համբակ է, թշնամիին ծրագիրները կատարող բանբեր է: Կրկին ու կրկին կ՛ապացուցէ, որ չի գիտեր պատմութիւն, ծանօթ չէ մեր հայրենիքի աշխարհագրութեան ու իւրաքանչիւր քայլափոխի կը կրկնէ թուրք-ազերիներու...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ 7 հոկտեմբեր 2023-ին, Կազայի մէջ պատերազմի սկիզբէն ետք, քաղաքայիններու կեանքերու շարունակուող կորուստի, զոհերու թիւի թռիչքին եւ իսրայէլեան բանակին կողմէ մարդասիրական օրէնքի բացայայտ ու լկտի ոտնահարումին ազդեցութեան տակ, Իսրայէլի ժողովրդականութիւնը մեծ անկում կրեց, եւ անոր նկատմամբ միջազգային աջակցութիւնը դադրեցաւ աներեր ըլլալէ: Դամասկոսի մէջ իր հիւպատոսարանին դէմ իսրայէլեան յարձակումին Իրանի 13 ապրիլի հակադարձութիւնը, սակայն, շրջեց Իսրայէլի համար այդ բացասական ընթացքը,...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Երկու նուիրեալ դէմքեր, գիր-գրականութեան եւ մեսրոպեան աւանդի լիբանանահայ երկու սպասարկուներ, որոնց մասին պիտի խօսինք անցեալ ժամանակով, քանի որ երկուքն ալ հեռացած են այս աշխարհէն: Վազգէնը` 1996-ի սեպտեմբերին, Պէյրութ, իսկ քոյրը` Գեղանին, 2022-ի հոկտեմբերին, Երեւան: Ես օրդ. Գեղանին ճանչցայ շա՜տ ուշ, քանի մը տարի առաջ, Պիքֆայայի դպրեվանք (ուր կը պաշտօնավարէր այն ատեն) տրուած կարճ այցելութեան մը ընթացքին, անցողակիօրէն, իսկ...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Վերջին յօդուածիս` «Սիրոյ պատմութիւն մը», ստեղծած հետաքրքրութիւնը, մանաւանդ ընթերցողներէն մէկուն շեշտը «... պիտի դարձնէր զիրենք կարեւոր` սփիւռքի նոր ժամանակներու պատմութեան համար» մտածել տուաւ, որ թերեւս լաւ կ՛ըլլայ մանրամասնել «կարեւոր` սփիւռքի պատմութեան համար» բաժինը եւ ներկայացնել հատորին յառաջաբանը յապաւումներով: Թէեւ ճիշդ 107 տարիներ անցած են այս հատորին առաջին նամակին գրութենէն, սակայն նամակներու ամբողջութիւնը կը պահէ իր հետաքրքրականութիւնը քանի մը...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Մարդիկ կարծելով, թէ ժամանակի պահանջներուն հետ քայլ կը պահեն, խուժած են քաղաքներ` հեռանալով իրենց բնօրրաններէն եւ մանաւանդ` ներկայիս համարկուելով արդի արհեստագիտութեան: Այս ձեւով մենք կարծէք թէ կորսնցուցած ենք մայր բնութեան հետ մեր կապերը, որոնք այնքա՜ն անհրաժեշտ են որպէս գունագեղ  անհատներ գոյատեւելու համար: Այս բնաբանով երկու յօդուած հրապարակած է MessyNessy կայքը: Ն. Անձրեւային Անտառի Կորսուած Ծառաբնակ Ցեղերը Մինչեւ...

 ՎԱՉԷ ՓԱՓԱԶԵԱՆ Կարեւոր է փորձ մը ընել մտածելու Հայաստանի քաղաքական արեւելումի խնդրին մասին: Ո՞րն է ճիշդ արեւելումը: Դիտարկումները եւ տրամաբանութիւնը կ՛ըսեն հետեւեալը. Հայաստանը ի վիճակի չէ թուրք-ազերի զոյգին պատերազմով սպառնալու: Թէ՛ Ամերիկան, թէ՛ Ռուսիան, համաշխարհային մակարդակի իրենց մրցակցութեան ծիրին մէջ, կը փափաքին տիրել Հարաւային Կովկասին: Երկուքն ալ կը փորձեն Հայաստանի վրայ տիրութիւն ընել: Հայաստանը անգամ մը եւս վերածուած է կռուախնձորի:...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Հինգշաբթի, 11 ապրիլի երեկոյեան ներկայ էի «Մհերը` ներշնչման աղբիւր» գիրքի հրատարակութեան եւ «Մհեր Ջուլհաճեան» աշակերտական շարադրական մրցանքի 20-ամեակին առիթով կազմակերպուած մրցանակաբաշխութեան-շնորհահանդէսին եւ կոկիկ ու պատշաճ յայտագիրին: Վարձքը կատա՛ր Լիբանանի Հայոց թեմի Ուսումնական խորհուրդին, որ, հակառակ մարդուժի եւ աշխատելու մթնոլորտի առումով սուր վայրէջքի վրայ ըլլալնուս, հակառակ ուղղութեամբ` զառիվեր ելլելու փորձ կ՛ընէ: Վարձքը կատա՛ր առաջնորդ սրբազան հօր, պատգամախօսին, վկայութիւններ տուողներուն,...

Դաստիարակ, ազգագրագէտ, պատմաբան, մրցանակակիր հեղինակ, ՀՕՄ-ի անդամ, հայ կիներու պատմութեան եւ իրաւունքներու ջատագով Սոնա Զէյթլեան (ծնեալ` Սիմոնեան) պատուուեցաւ իր 70 տարիներու ծառայութեան համար, Հայ օգնութեան միութեան եւ Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան կեդրոնական վարչութիւններուն կողմէ: Կազմակերպութեամբ ՀՕՄ-ի Արեւմտեան Միացեալ Նահանգներու Շրջանային վարչութեան, կիրակի, 7 ապրիլ 2024-ին Կլենտէյլի «Գրիգոր եւ Մարիամ Գարամանուկեան» երիտասարդական կեդրոնի սրահին մէջ տեղի ունեցաւ նշեալ հանդիսութիւնը,...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Աշակերտական Համերգ` Նուիրուած Կոմիտաս Վարդապետի Ծննդեան 155-Ամեակին Հովանաւորութեամբ Բերիոյ հայոց թեմի առաջնորդ Մակար արք. Աշգարեանի, կազմակերպութեամբ Համազգայինի «Բարսեղ Կանաչեան» երաժշտական միաւորի վարչութեան, 13 ապրիլին «Արամ Մանուկեան» ժողովրդային տան «Լեւոն Շանթ» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ աշակերտական համերգ` նուիրուած Կոմիտաս վարդապետի ծննդեան 155-ամեակին: Համազգայինի «Բարսեղ Կանաչեան» երաժշտական միաւորի վարչութեան ատենապետ Շողեր Մուշեղեան-Հայրապետեան իր խօսքին մէջ յայտնեց, որ Հայոց ցեղասպանութեան...