Յօդուածներ

ԱՀԱՐՈՆ  ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հարկ կա՞յ արդեօք հաստատելու, որ լիբանանահայ գաղութը կը նահանջէ: Այս`  հակառակ իրենց կարելին ընող կարգ մը կառոյցներու ջանքերուն: Անհրաժեշտութիւն կա՞յ ապացուցելու ամէնուրեք յանկերգուող այս իրողութիւնը: Սփիւռքի «սիրտ»-ը որակուող գաղութը կը նահանջէ քանակով եւ  որակով: Նահանջը ակներեւ է բոլոր  մակարդակներու վրայ` ազգային, քաղաքական, կուսակցական, մշակութային,  ընկերային, մարզական, կրթական... Նահանջը  ունի արտաքին` ակամայ,  եւ   ներքին` աններելի պատճառներ: Ակաման կը վերաբերի...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ «Որպէս մի ծաղիկ հողից դուրս ելայ Կեանքին ժպտացի, անցայ գնացի»: Գուսան Շահէն  Իրմային (Տէտէեան) կանխահաս մեկնումը կը խտացուի այս երկտողին մէջ: Մահուան բօթը երբ կարդացի Դիմատետրին մէջ, 42 տարուան բարեկամութեան պատկերներու տողանցք մը անցաւ: Կարծես նստած եմ մեթրոյի մը մէջ, դուրսը պատկերները կը սահին արագօրէն, նոյն արագութեամբ ալ կը տողանցեն ամբողջ 42 տարիներու պատկերներ` Սրբուհի Շուշան վարժարան, ասմունքի...

ԼԻԶԱ ԲԱՆՃԱՐՃԵԱՆ-ԹԵԼՎԻԶԵԱՆ Անցեալ տարի ամրան ես ու ամուսինս Լիբանանէն Ֆիլատելֆիա մեկնեցանք այցելելու մեր առջինեկ դստեր` Դալարին, որ 2019-ի Լիբանանի քաղաքական եւ տնտեսական տագնապներէն ետք ձգած էր իր երկիրը եւ հաստատուած  Միացեալ Նահանգներ` շարունակելու իր ուսումը: Շատ մը լիբանանցի ծնողներու պէս, մեզի ալ վիճակուած էր պահ մը ընդունիլ «դառն» իրականութիւնը եւ համակերպիլ պարտադրուած իրողութեան ու պահ մըն ալ մտածել, թէ աւելի...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Երկար տարիներ, մինչեւ 2011 թուականի սուրիական քաղաքացիական պատերազմը, Սուրիան եւ Թուրքիան կը վայելէին շատ սերտ յարաբերութիւններ: Փոխադարձ այցելութիւններու շարքին նախագահ Պաշշար Ասատ 2004 թուականին պատմական այցելութիւն տուաւ Անգարա` ըլլալով Սուրիոյ առաջին նախագահը, որ Թուրքիա կ՛այցելէր: Այնուհետեւ վարչապետ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան այցելեց Դամասկոս` ստորագրելու ազատ առեւտուրի համաձայնագիրը: 2007 թուականին Էրտողան եւ Ասատ մասնակցեցան Հալէպի միջազգային մարզադաշտի բացման արարողութեան: Առեւտուրը...

ԳՐԻՇ ԴԱՒԹԵԱՆ Ես հիմա հեռու եմ այնպէս, Կարօտի երգը շուրթերիս. Դրսում գիշեր է մթագես, Ամպած են երկինքն ու հոգիս: Յիշում եմ խօսքեր ու պահեր, Գունատ ու դժգոյն ու անձուկ, Որոնց իմ ստուերով երեր Վատնեցի անափսոս, անփոյթ: Բայց հիմա հողում այս օտար Այնպէս եմ կարօտով յիշում, Որ կուրծքս հեւքով մի վարար Բախում է ու շնչատ մնում: Մինչդեռ ես սիրում եմ լինի...

Ռոզին Առաքելեան-Գարաօղլանեանի Մահուան Քառասունքին Առիթով ԿԱՐՕ ՍՐԿ. ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ «Խաղաղութի՜ւն ձեզ, մեր անբա՛խտ պապեր, Ձեզ տանջող ցաւը մե՛զ էլ է պատել: Այժմ, տխրութեան թէ քէֆի ժամին, Մենք էլ, օրհնելիս մեր զաւակներին, Ձեր խօսքն ենք ասում. «Ապրէ՛ք, երեխէ՛ք, Բայց մեզ պէս չապրէք...» Յ. ԹՈՒՄԱՆԵԱՆ Ամենայն Հայոց բանաստեղծ Յովհաննէս Թումանեան հայ գրականութեան մէջ յեղաշրջում կատարած է, որովհետեւ իր գրական պարզ լեզուով ներկայացուցած է`...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Լուսատու ջահ մը շիջանեցաւ 24 նոյեմբեր 2024-ին, Նիւ Ճըրզի Փարամըս քաղաքին մէջ, երբ խաղաղութեամբ իր հոգին աւանդեց Ամերիկայի Հայ աւետարանչական ընկերակցութեան նախկին գործադիր տնօրէնը` հարիւրամեայ Էնտի Թորիկեանը: Էնտի Թորիկեան ծնած էր Նիւ Եորք քաղաքի Պրոնքս թաղամասին մէջ 24 ապրիլ 1924-ին, համեստ ընտանեկան յարկի մը տակ: Իր համալսարանական ուսումը ստացած էր Նիւ Եորք համալսարանի մէջ` արժանանալով...

ՓԱՈՒԼՕ ԳԱԶԷԶԵԱՆ 1880-ական թուականներուն Օսմանեան կայսրութեան մէջ գտնուող մտաւորականներ, գիտնականներ, բժիշկներ, փաստաբաններ, համալսարանի ուսանողներ, ճարտարապետներ եւ բարձր ուսման տէր անձնաւորութիւններ սկսան պայքարիլ սուլթան Համիտին դէմ, որ բռնատիրական պայմաններով կ’իշխէր եւ աջ ու ձախ կը կոտորէր իր հակառակորդները... Փարիզ եւ Սալոնիք-Յունաստան գտնուող երիտասարդներ, որոնց մէջ կային զանազան կրօններու եւ ցեղերու անդամեր,  եւ որոնք օսմանական անձնաթուղթ կը կրէին, բազմաթիւ հաւաքներ եւ հանդիպումներ...

Չորեքշաբթի, 18 դեկտեմբերին Բերիոյ հայոց թեմի առաջնորդ Մակար արք. Աշգարեան Դամասկոսի մէջ ներկայ գտնուեցաւ ՄԱԿ-ի Սուրիոյ բանագնաց Կիր Փեթերսոնի հետ գումարուած հանդիպումին, որուն ներկայ գտնուեցան նաեւ Սուրիոյ քրիստոնեայ պատրիարքներ, համայնքապետներ, պապական դեսպանը եւ Բերիոյ հայոց թեմի յարաբերական մարմինի ներկայացուցիչ Վրէժ Եագուպեան: Հանդիպումին խօսուեցաւ Սուրիոյ ընդհանուր իրավիճակին, գալիք ապագային առնուելիք որոշումներուն եւ հետագայ աշխատանքներուն շուրջ: Փեթերսոն Սուրիոյ ներկայ իշխանութեան ներկայացուցիչներուն հետ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Օսմանեան կայսրութեան տարածքը, թրքական նոր կայսրութեան ծրագիրը Հալէպի անկումով սկսած եւ Դամասկոսի գրաւումով աւատրին հասած «սուրիական յեղաշրջումը» բազում եւ հակասական մեկնաբանութիւններու, նախատեսութիւններու եւ «բախտագուշակութեան» ալիքներ տարածեց աշխարհով մէկ, միաժամանակ մտավախութեան եւ գոհունակութեան ալիքներ տարածեց տարբեր երկրամասերու մէջ, տարբեր ուժերու մօտ: Ոմանք շուրջ տասնօրեայ դէպքերը դիտեցին միայն այս կարճ ժամանակահատուածին մէջ, ուրախացան, որ արտաքին ու ներքին բազում մարտահրաւէրներու դէմ...

ԶԱՒԷՆ ԼԻՅԼՈԶԵԱՆ Նոյեմբեր 22-ին, ԱՄՆ նախագահ Վուտրօ Ուիլսընի Իրաւարար վճիռի 104-ամեակն էր: 1920-ին էր: Այդ վճիռով կը գծուէին Հայաստանի Հանրապետութեան արեւմտեան` Թուրքիոյ հետ սահմանները: 1919-ին Հայաստանի Հանրապետութեան տարածութիւնը 70 հազար քառ. քմ էր: Իրաւարար վճիռով անիկա կ՛ընդարձակուէր եւ կը դառնար 180 հազար քառ. քմ, Հայաստանի արեւմտեան նահանգներէն Վասպուրականի, Տրապիզոնի, Կարնոյ եւ Պիթլիսի նահանգներէն բաժիններու կցումով: Հայաստան ծովային ելք կը ստանար...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ  «Ֆորպս» պատրաստած է ցուցակ մը 100 կիներու, որոնք 2024 թուականին աշխարհի ամէնէն հզօր կիները եղած են` քաղաքական, ելեւմտական, տնտեսական արհեստագիտական եւ այլ ոլորտներու մէջ: Նաեւ նշուած են քանի մը անուններ, որոնք 2025-ին պիտի փայլին: Կը ներկայացնենք յօդուածէն հատուածներ: Ն. Ուրսուլա ֆոն տեր Լէյենէն մինչեւ Թէյլըր Սուիֆթ` շուրջ 100 կիներ նոր ձեւերով հզօր են քաղաքականութեան եւ առեւտրական ասպարէզներուն մէջ:...

ԳԱՌՆԻԿ Աւ. Ք. Գ. Ժ.- Ինքնապատկերացում III.- Ազգի մը ինքնապատկերացումը կը յօրինեն զանազան կալուածներու մտաւորականներ (Թէօլէօլեան համաձայն չէ եղած մտաւորականի սահմանման արտաժամանակային եւ արտամիջավայրային խիստ չափանիշներուն կիրարկման): Արդ, հայութեան ալ որպէս ազգ ինքնապատկերացումը յօրինած են թէ՛ բարձրորակ եւ թէ՛ խոնարհ մտաւորականներ. մեր քով խոնարհներու շարքին էին վարժապետները, բարձրորակ մտաւորականներու շարքին էին Մխիթարեան հայրերը, որոնք հայոց ժամանակակից ինքնապատկերացման մէջ էական դեր...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Արմէն Վանեանը ծնած է Երեւան: Ան շրջանաւարտ է Երեւանի պետական համալսարանի տնտեսական եւ առեւտրական գիտութիւններու բաժանմունքէն` արժանանալով դոկտորական վկայականին: Արմէն 2016-ին եկած է Պիշքեք, Խըրխըզստան: Ան բաժնետէրերէն մէկն է միջազգային «Կրենթ թորընթըն» ընկերութեան: Այս ընկերութիւնը ունի աւելի քան 149 կեդրոններ` աշխարհի տարածքին: 2021-ին Հայաստանի արտաքին գործոց նախարարութեան որոշումով Արմէն նշանակուած է Խըրխըզստանի մէջ Հայաստանի պատուոյ հիւպատոս: Պիշքեք,...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Կիրակի երեկոյ է, Մոնրէալ վերադարձի ճամբուն վրայ ենք: Աշնանային արեւոտ ու տաքուկ երեք գեղեցիկ օրեր էին: Այստեղ այս եղանակը «հնդկական ամառ» կը կոչուի: Անկէ ետք զգալիօրէն անկում կ՛ունենայ ջերմաստիճանը, իսկ ձմեռը կը յիշեցնէ, թէ հեռու չէ... Շրջանային ժողովի գացեր էինք Թորոնթօ քանի մը ինքնաշարժներով: Պէտք է խոստովանիմ, որ շատ ընդդիմութիւն կար այս ժողովին մասնակցութեանս առնչութեամբ: Կինս, աղջիկս մտահոգ էին,...

ՊՕՂՈՍ ԳՈՒԲԵԼԵԱՆ Այո՛, մենք ալ, բոլոր գերզգայուն մարդոց նման, ի լուր Հըզպալլայի եւ Իսրայէլի միջեւ կայացած զինադադարի յուսադրիչ յայտարարութեան,  արդարօրէն հարց կ՛ուզենք տալ, թէ անխնայ  դաժանութեամբ իրարու արիւնը թափող  դերակատարներու միջեւ մօտ տարիէ մը ի վեր մղուող կործանիչ ու քանդիչ պատերազմէն ու հազարաւոր անմեղ զոհերու թափած արեան հոսքէն ի վերջոյ կռուող կողմերուն ի՞նչ մնաց: Առօրեայ կշռոյթով կատարուող իսրայէլեան յարձակումները Հըզպալլայի...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Հալէպի Հայկական Վարժարանները Վերսկսան Իրենց Ուսումնական Տարեշրջանը Երկուշաբթի, 16 դեկտեմբեր 2024-ին Հալէպի հայկական վարժարանները կանոնաւոր դասաւանդութեամբ սկսան իրենց ընթացքը: Ազգ. Քարէն Եփփէ Ճեմարանի տնօրէն Զեփիւռ Ռէյիսեան «Գանձասար»-ին յայտնեց, որ աշակերտները ներկայ են, բացականեր գրեթէ չկան, իսկ ուսուցչական եւ վարչական կազմերը անցած են իրենց աշխատանքին: Դասաւանդութիւնը սկսած է կանոնաւոր ձեւով: Հալէպի Կրթասիրաց-Սարգիս Չէմպէրճեան երկրդ. վարժարանի տնօրէն Անդրանիկ Պօղոսեան...

ՀՅԴ ԳՄ Հայաստանի ներկայացուցիչ Իշխան Սաղաթելեանի ելոյթը` Հայաստան-Թուրքիա յարաբերութիւններ. սպառնալիք, թէ՞ հնարաւորութիւն» խորագրով միջազգային խորհրդաժողովին: Այսօր մենք քննարկում ենք մեր օրերի ամենաարդիական ու կարեւոր թեմաներից մէկը` Հայաստան-Թուրքիա յարաբերութիւնների մարտահրաւէրները: Սա միայն քաղաքական կամ դիւանագիտական խնդիր չէ. սա մեր ազգային-պետական գոյութեան եւ ինքնութեան հարցն է: Նախ ցանկանում եմ երախտագիտութիւնս յայտնել այս խորհրդաժողովի զեկուցողներին, որոնք անգնահատելի աշխատանք են կատարել այս հարցերի տարբեր...

Ա. Ա. Ազրպէյճանի խօսքի ազատութեան հարուստ օրագրութեան ցանկերուն վրայ աւելցան անունները` Այնուր Ղանպարովայի, Այթաճ Ահմատովայի, Խայալա Աղայեւայի, Նաթիկ Ճաւալտիի եւ Այսէլ Ումուտովայի, որոնք ընդդիմադիր Մէյտան Թի Վիի հետաքննիչ լրագրողներէն են: Պաքուի իշխանութիւններուն հրահանգով մէկ օրուան ընթացքին հինգ լրագրողներու ձերբակալութիւնը մեծ հարցականներ կը գծէ Ազրպէյճանի մէջ խօսքի ազատութիւններու յարգման եւ մարդու իրաւունքներու պահպանման մարզերուն շուրջ, մանաւանդ երբ ի մտի ունենանք, որ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Կոչ ՄԱԿ-ի Անդամ Երկիրներուն` Ճանչնալու Արցախի Անկախութիւնը Արցախի Հանրապետութեան Ազգային Ժողովը ՄԱԿ-ին եւ ՄԱԿ-ի անդամ երկիրներուն յղեց հետեւեալ ուղերձը. «Արցախի Հանրապետութեան Ազգային ժողովը` որպէս Արցախի ժողովրդի կողմից օրինական ընտրուած ներկայացուցչական մարմին, դեռեւս 2023 թուականի յուլիսի 27-ին միաձայն ընդունած ուղերձով դիմել է համաշխարհային հանրութեանը, ՄԱԿ անդամ պետութիւններին` կոչ անելով յանուն փրկութեան (Remedial Recognition) ճանաչել Արցախի Հանրապետութեան անկախութիւնը: «ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան...